Mark Tvenning “Tom Soyerning boshidan kechirganlari”. asari tahlili - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	32.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mark Tvenning “Tom Soyerning boshidan kechirganlari”. asari tahlili

Купить

Mavzu: Mark Tvenning “Tom Soyerning boshidan kechirganlari”. asari tahlili
Reja:
1. “Tom Soyerning boshidan kechirganlari” haqida
2. Asar syujeti
3. Asardagi obrazlar voqeligi
4. Xulosa

Mark Tvenning «Tom Soyer», «Geklberri Finn», «Tom Soyer va Geklberri
Finning boshdan kechirganlari», «Tom Soyerning yangi sarguzashtlari»,
«Yanki va qirol Artur» singari asarlari nafaqat G'arbda, balki butun
Sharqda ham million-million kishilar to-monidan sevib o'qilmoqda.Adib
mazkur asarida yosh, o‘ta qiziqqon va sho'x, chigal to'siqlardan ham
qiynalmay o‘ta oladigan, og'ir va murakkab sha- roitlarda ham o'zini tuta
biladigan, uddaburon bola Tom Soyer haqida hikoya qiladi. Tomning o‘ta
makkor va firibgar hindi Joning iziga tushishi va undan qo'rqmasligi,
g'ayritabiiy xayollar olamida yurishi butun shaharcha ahlini, hatto Tomning
do'stlarini ham hayratga soladi. Doimo unga nisbatan salbiy munosabatda
bolgan uztozi ham, uning sho'xliklarini tanqid ostiga oladigan Polli xola ham
oxir-oqibat Tomdagi jasoratga qoyil qoladilar.Kitob keng kitobxonlar
ommasiga, shu jumladan, maktab yoshidagi bolalarga ham moljallangan.
Avvalam bor yozuvchining o’zi haqida gapiradigan bo’lsam, Mark Tven
(Samuel Klemens) 1835-yilda AQShning Missuri shtatiga qarashli Florid
qishlog'ida xizmatchi oilasida tug'ildi. Uning otasi dastlab sudda,
keyinchalik tijorat ishlarida faoliyat ko'rsatgan, biroq xalq ta’biri bilan
aytganda, hech qachon «biri ikki boim agan» odamlardan edi. O g ‘ir
turmush sharoiti tufayli Samuel 12 yoshlarida maktabni tark etib, mustaqil
hayot kechirishga, tirikchilik qilishga majbur bo‘ladi: duch kelgan odamlar
xizmatini qiladi, kichkina bir viloyat harf teruvchi, muxbir b o‘lib ishlaydi.U
o ‘ziga «Mark Tven» taxallusini tanladi. Sababi Samuel Missisipi daryosida
darg'alik qilib yurgan paytlarda Missisipidagi matroslar daryo chuqurligi
kemaning o'tishi uchun yetarli darajada bexavotir ekanligini aniqlab
olishgach, «та гк -tven!» deb qichqirishardi. «Bexavotir suv» degan bu so‘z
bo‘lg‘usi adibga m a’qul va manzur bolib, mazkur taxallusni tanlagani
aniq.Mark Tven «Tom Soyer», «Geklberri Finn», «Toblanganlar»,
«Missisipidagi hayot» singari roman va qissalar, juda ko‘p hikoyalar yozib,
Amerikada va undan tashqaridagi ellarda mashhur b olib ketdi. Ayniqsa,
uning felyetonlari va hajviy hikoyalari shuhrat qozondi. Adib jahondagi
million-million kishilarning eng sevimli yozuvchilaridan biriga aylandi.

Ushbu romanda, muallif isyonkor va zukko, lekin nihoyatda mehribon
bolaning hayotini tasvirlaydi. Asar kichik xayoliy shaharchada bo'lib o'tadi,
uning xususiyatlari Missisipi daryosi qirg'og'ini - yozuvchining bolaligi o'tgan
joyni eslatadi. O'nlab tillarga tarjima qilingan, yuzlab tezislarda ma'lumotnoma
sifatida qo'llanilgan, tanqidiy maqolalarda ko'rib chiqilgan, kino, teatr va
televideniye uchun mos bo'lgan hikoyaning ta'siri shunday bo'ldi.
Tom Sayver tomonidan xulosa Tom yaramas va oshiq
Tomning kunlari buzuqlik orasida o'tib, xolasi Pollining sabrini to'ldirdi. U uy
ishlarida yordam so'radi, lekin yigit har doim o'z majburiyatlaridan qochishga
muvaffaq bo'ldi.
Bir kuni ertalab darsni o'tkazib yuborish uchun jazo sifatida Polli unga devorni
bo'yashni buyurdi. Aqlli bola o'z vazifasini bajarishni istamay, boshqa bolalarga
bunday mashg'ulotni qiziqarli deb ko'rsatdi va U shunchalik ko'p berdiki, ularni
o'zi uchun ishni bajarishga majbur qildi. Boshqalarni o'z ishlarini tugatishga
ko'ndirishdan qutulgandan keyin, Tom xolasidan ruxsat olib, tashqariga chiqib
o‘ynashga muvaffaq bo‘ldi.So‘ng sarguzashtlaridan zavqlanib, uyga qaytib, bola
darhol sevib qolgan go'zal qizni ko'rdi, va, go'yo sehr bilan, u o'zining so'nggi
sevgi zabtini unutdi: Emi Lourens. Yosh ayolning e'tiboridan umidvor bo'lib, u
o'nlab xavfli saltolar qila boshladi, ammo bu unga yordam bermadi va u ko'zdan
kechirmagani uchun xafa bo'lib ketdi.Kunlar keyin, va yakshanba kunlari
odatdagidek, oilasi marosimga qatnashdi. U erda jasur Tom boshqa yoshlar bilan
bir nechta vaucherlarni almashishga muvaffaq bo'ldi va Muqaddas Kitobni yutib
olish uchun kerakli miqdorni yig'di. Hayajon o'rtasida bola o'zining yangi
sevgisini ko'rib hayratda qoldi: Bekki. U o'sha kuni cherkovda maxsus mehmon
bo'lgan sudya Tetcherning qizi edi.Massa davom etayotganda, Tom butunlay
zerikdi va shuning uchun u erda qo'ng'iz bilan o'ynay boshladi.. To'satdan
hasharot itning burnini chimchiladi va it og'riqdan urdi. Barcha janjal
parishionerlarda shov-shuvga sabab bo'ldi, bu nutqning to'xtatilishiga olib keldi
va oxir-oqibat yakshanba xizmatini buzdi.Ertasi kuni, sinfga ketayotib, Tom

uning do'sti Huckleberry Finn va yugurib xonaga kechikib keldi. Bundan
xabardor jazo qizlar bilan o'tirish edi, u mamnuniyat bilan qabul qildi, chunki u
Bekning yonida o'tirishga muvaffaq bo'ldi. Tetcher. Shu tariqa u fursatdan
foydalanib, unga muhabbatini izhor qildi va shu tariqa ular o'pish bilan ittifoqqa
rozi bo'lishdi.
U abadiy unashtirishni taklif qildi, lekin u ilgari Emi Lourensga oshiq bo'lganini
tan oldi. yangi kelin U g'azablandi va hasadga to'la, unga bo'lgan sevgisini
abadiylashtirishdan bosh tortdi. Qiz do'stining rad etishidan g'amgin va xafa
bo'lgan Tom kunning qolgan qismini Beva Duglasning uyi orqasidagi o'rmonda
joylashgan odatdagi panohiga borishga qaror qildi.
Talonchilik, jasadlar va qabriston Kech tushgach, Xak Tomni qidirdi va ular
qabristonga ketishdi.Ular jinlarni ko'rishni va o'lik mushuklar bilan
marosimlarni qilishni kutishgan. Ular yaqinda vafot etgan Xos Uilyamsning
qabri yonida yashirinishdi. y, birdan, kelganini ko‘rdilar Daraxt erkaklari:
Doktor Robinson, Maff Potter va Injun Jou.Potter va Jo ba'zi jasadlarni
o'g'irlashdi, uchinchi bosqinchi esa ularni kuzatib turdi. Kutilmaganda, erkaklar
janjallashib, Robinsondan ko'proq pul talab qila boshladilar va ikkinchisi
Potterning boshiga urib, o'zini himoya qildi. hind foyda oldi va Robinsonning
hayotiga pichoq bilan yakun yasadi, keyin muffni ayblab sahnani
manipulyatsiya qildi, kim hamon hayratda edi.Yoshlar jimgina jinoyatga guvoh
bo'lishdi vaDahshatga tushgan ular tezda jon saqlash uchun qochib ketishdi.
Taqdirli voqeadan keyin buzilmas qasamyod qilishga qaror qildi: hech kimga
aytmaslik ular hozirgina guvoh bo'lgan narsalar. Ular majburiyatni yog'och
taxtada tasdiqladilar, barmoqlarini sanchib, qon bilan imzoladilar.
Jekson oroliga qochish va dafn marosimi
Doktor Robinsonning jasadi topildi va qotillik haqidagi xabar butun shaharni
larzaga soldi.. Va kutilganidek, muff potter hibsga olindi. Natijada, Tom
dahshatli tush ko'ra boshladi va Bekining qiziqishi yo'qligi bilan birga, uning

qayg'usi yanada chuqurlashdi.Vaziyat Tomni ko'p narsalarni o'ylashga majbur
qildi, Ulardan biri Pollining hurmatsiz xatti-harakati tufayli bergan azoblari edi.
Shunday qilib, u uydan qochishga qaror qildi. Shunday qilib, u yarim tunda
do'stlari Xak va Jo Xarper bilan salda Jekson oroliga yo'l oldi. Afsuski, bu
noto'g'ri ishlarga to'la yurishga olib keldi.Shaharda yoshlarning yo‘qligini
payqagach, ularni har tomondan qidira boshlashdi. Ular yaratgan shov-shuvni
anglab, ularda qoniqish hissi tug'ildi va ular o'zlarini soxta qahramonlar deb
hisoblashdi. Bir kuni kechasi Tom o'z oilasidagi qayg'udan pushaymon bo'lib,
uyga qaytib kirdi.Ya Umidsiz qarindoshlar va shaharning boshqa aholisi dafn
marosimini o'tkazish uchun cherkovga yig'ilishdi.. O'sha kuni Jo, Xak va Tom
shaharga qaytib, o'zlarining uyg'onishlarini kuzatish uchun ma'badning o'tish
joyiga yashirinishdi. Faxrlar o'rtasida ular yashiringan joylarini tark etishdiva
hammasi yordamchilar, ularni tirik ko'rib, quvonishdi.qahramonlar va adolat
Maktabga qaytish, Tom lahzaning yangiligiga aylandi. Shon-shuhratga to'la, u
hammaga o'zining buyuk sarguzashtlari haqida gapirib berdi - bu, albatta, yuqori
darajadagi mubolag'a. Shuningdek Bekkiga e'tibor bermaslikka va unga
sevgisini so'ramaslikka qaror qildi, garchi yosh xonim tez orada uning e'tiborini
tortishga muvaffaq bo'ldi.Qiz Tetcher qiziqish va isyonga berilib, o'qituvchining
narsalarini varaqladi va juda qimmatli kitobning sahifalaridan birini yirtib
tashladi. O'qituvchi bo'lgan voqea haqida sinfga shikoyat qilganda, Tom
mas'uliyatni o'z zimmasiga oldi va buning uchun jazo oldi. Ushbu qurbonlik
tufayli Bekki hayajonga tushdi va barcha nizolarni tugatdi.
Bayramlar va aks ettirish
Yoz keldi va Bekki shaharni tark etdi. O'z navbatida, Tom, sevganining
yo'qligidan afsusda, qizamiq bilan kasallangani uchun ikki hafta dam olishga
majbur bo'ldi. O'sha davrdan keyin, yigit qaytib kelganida, u shaharda hamma
dindor bo'lib qolganini payqadi. Vaziyat uni hayajonga soldi va o'ylab
ko'rgandan so'ng, u yomon odatlari va yomon odatlarini tark etishga qaror
qildi.Boshqa tomondan, Potterning sud jarayoni boshlanishiga oz vaqt qolgan
edi, bu Tomning vijdoni kundan-kunga og'irlashib borardi.: begunoh ayblanardi.

Shuning uchun bola qasamni buzishga qaror qildi va himoyachiga bilgan hamma
narsani tan oldi. Soyer sudda guvohlik berdi, nima ular uchun muffni bo'shatish
kifoya edi, lekin bu Injun Joning qochib ketishiga to'sqinlik qilmadi.
Yo'qotilgan xazina
Oddiy holatga qaytish, Tom va Huk Ular ko'milgan xazinani qidirishni davom
ettirdilar. Bir kun ular hind Jou bilan uchrashishdi va unga ergashishga qaror
qilishdi, va ular u saqlangan o'lja borligini qanday aniqlashdi. Keyingi kunlarda
ikkalasi ham bu xazinani olishni orzu qilishdi, chunki ular hech qachon
bunchalik ko'p pul ko'rmagan edilar.To'satdan Tomning orqa o'rindig'ini
egalladi, chunki Bekki shaharga qaytib keldi. Yigitning shodligi to‘lib-toshib
ketdi. O'sha dam olish kunlari - qizning talabi bilan - oila Makdugal g'orida
bolalar uchun kichik piknik uyushtirishdi. Biroz vaqt baham ko'rgandan so'ng,
bolalar atrofni o'rganishga qaror qilishdi, buning uchun ular guruhlar tashkil
qilishdi.Ular kashf qilganlarida, Tom va Bekki adashib, g'orga tushib qolishdi.
O'sha oqshom Xak Injun Joni quvib, jinoyatchining rejasini buzdi: u Duglas
bevaga zarar yetkazmoqchi bo'ldi. Mard bola yordam bilan kelib, nochor
ayolning hayotini saqlab qoladi. Shundan so'ng Xak kasal bo'lib qoldi va beva
ayol unga g'amxo'rlik qilib, unga minnatdorchilik bildirdi.Qulflangan kundan
keyin, Tom va Bekker chiqish yo'lini topishga harakat qilishdi, y unda bo'lish
ular hind Jou ham g'or ichida ekanligini aniqladilar. Ular zudlik bilan
uzoqlashishdi va undan yashirinishdi va tez orada ma'murlar tomonidan
qutqarilib, joy eshigini muhrlab qo'yishdi. Biroq, Tom hindlarning ichkarida
ekanligini tushuntirishga muvaffaq bo'lganida, hindu ochlikdan o'lganligi
sababli, juda kech edi.Qonunbuzarning dafn marosimidan so'ng, bolalar yashirin
xazinani qutqarishni boshladilar va ular muvaffaqiyatli bo'lishdi: endi ular boy
bo'lishdi. Tom Tetcher oilasidan e'tirof oldi, unga Harbiy Akademiyaga kirishda
yordam berishni taklif qilgan. Boshqa tarafdan, beva Duglas Xekni asrab oldi,
ammo u mos kelmadi jamiyatdagi o'zgarishlar va qoidalarga, va qochishga qaror
qildi.Tom, uning sarguzasht do'sti haqida tashvishlanib, qaytib kelishiga

ishontirdi unga boy bo'lsalar ham muvaffaqiyatli o'g'rilar to'dasini tuzishlarini
va'da qilgan.
Hikoyaning asosiy qahramonlari
Hikoyaning bosh qahramoni - Tomas Soyer ismli bola. U Missuri shtatida
joylashgan Sankt-Peterburg nomli kichik Amerika shaharchasida yashaydi.
Tomning onasi vafotidan keyin uni singlisi Polli qabul qildi. Tom Soyer
yaramas, lekin ayni paytda jasur va aqlli bola. Uning eng yaxshi xususiyatlari -
do'stlar uchun o'zini qurbon qilishga tayyorligi, adolat tuyg'usi. Ha, u Polli
xoladan shakar o'g'irlaydi, o'g'il bolalarni aldab, uning uchun panjara chizadi,
maktabni tashlab ketadi va umuman halol bo'lmagan holda, sovg'a sifatida
chiroyli Injil oladi. Ammo Tom o'zi sevib qolgan Bekining o'rniga qo'rqmasdan
kaltaklashga chidadi va sudda begunoh Maff Potterni himoya qiladi.Bir
qarashda, Tom oddiy bolaga o'xshaydi. Aslida, u Peterburgdagi boshqa o'g'il
bolalardan juda farq qiladi. Tom tabiiy liderdir. Hikoyaning boshida aytilishicha,
bolalar ikki qo'shinga bo'lingan urush o'yinlarini o'ynashganda, Tom ulardan
birining qo'mondoni sifatida harakat qilgan. Uning o'zi jang qilmadi,
ad'yutantlar orqali buyruq berdi. Bundan tashqari, Soyer boshchiligidagi armiya
jangda g'alaba qozondi. Ammo asosiysi, Tomdan boshqa hech kim eng zerikarli
daqiqalarni haqiqiy bayramlarga aylantira olmaydi. Hech bo'lmaganda
cherkovdagi barcha parishionerlar ruhoniyning va'zlaridan zerikib qolgan
voqeani eslang. Tom Soyer qutidan achchiq qo'ng'izni chiqarib, ularning
kayfiyatini ko'tarishga muvaffaq bo'ldi. Cherkovga yugurib kelgan pudel bilan
hasharotning jangi olib keldi cherkov xizmati, Tomning o'zi aytganidek, "bir oz
xilma-xillik".Xaklberri Finn - ichkilikbozning o'g'li va Tom Soyerning do'sti.
Xak "kattalarning yelkasidan o'ralgan holda" kiyinadi, "hech qanday majburiy
qoidalarni" tan olmaydi, tunni birovning ayvonida yoki bo'sh bochkalarda
o'tkazadi, trubka chekadi va ixtirochilik bilan qasam ichishni biladi. Sankt-
Peterburgdagi barcha onalar uni yomon ko'radilar va bolalariga u bilan muloqot
qilishni taqiqlaydilar. Shu bilan birga, bolalarda uning ruhi yo'q va unga taqlid
qilishni xohlaydi. Xak haqiqatan ham ko'chada o'sganiga qaramay, u eng tubiga

tusha olmadi, qotib qolmay, qolaverdi. yaxshi odam. Bolada ta'lim yo'q. Ammo
Xaklberri amaliy zukkolikka ega. Bundan tashqari, bola tabiatan aqlli.Bekki
Tetcher Tom Soyer sevib qolgan sudyaning qizi. Kitob boshida u "ikki uzun
cho'chqaga o'ralgan oltin sochlari, oq yozgi ko'ylak va naqshli trikotajli yoqimli
ko'k ko'zli jonzot" sifatida tasvirlangan. Bekki xarakteri Tom va Gek
qahramonlari kabi yozilmagan, lekin u haqida nimadir deyish mumkin: u jasorat,
uzoqni ko'ra bilish va ekstremal vaziyatlarda o'zini to'g'ri tutish qobiliyati bilan
ajralib turmaydi. Bekining g'ordagi xatti-harakati dalolatdir. Tom bu vaziyatdan
chiqish yo'lini topishga harakat qilayotganda, Bekki asosan yig'laydi va gapiradi
yaqinlashib kelayotgan o'lim. U darhol pirogdan o'z ulushini yeydi. U hech
bo'lmaganda kelajakka qoldirishi kerakligi xayoliga ham kelmaydi, chunki
keyingi safar qachon ovqatlanishi noma'lum. Ma'lum bo'lishicha, Bekki bunga
mutlaqo tayyor emas edi ekstremal holat. Balki yolg‘iz o‘zi g‘orlarda adashib
qolsa, u yerdan chiqolmasa kerak. Biroq, bunga Bekning o'zi emas, balki unga
berilgan tarbiya aybdor.Polli xola - Tom Soyerning vafot etgan onasining
singlisi, u bolani tarbiyalash uchun olib ketgan. U ko'p hazil o'ynashiga va
ko'pincha uning gapiga quloq solmasligiga qaramay, xolasi uni juda yaxshi
ko'radi. Tom buni sezib, uning his-tuyg'ulariga javob beradi. Polli xola ba'zi
narsalarda sodda - u Tom go'yoki aytganida chin dildan ishonadi bashoratli tush.
Bundan tashqari, xola "har xil patentli dori-darmonlarni va yangi ixtiro qilingan
davolash usullarini" ehtiros bilan yaxshi ko'radi, "barcha charlatan jurnallari va
barcha quack dorilar" ni to'playdi. Bundan tashqari, u buni boshqa odamlarda
sinab ko'radi, chunki u o'zi kasal bo'lmaydi. Polli xola mehribon va yumshoq
yurak ayol. Ko'pincha u Tomga kaltaklashdan qochishga imkon beradi, chunki u
yaramasga achinadi.Shu bilan birga, xola tan oladi: u hali ham Tomni
kaltaklashga muvaffaq bo'lganda, uning "eski yuragi to'g'ridan-to'g'ri
parchalanadi". Ba'zida u g'ayrioddiy qattiqlikni ham ko'rsatadi. Xususan, Polli
xola Tom Soyerni dam olish kunlari devorni bo'yashga majbur qilish uchun
kuch topadi.Hindistonlik Jo - asosiy dushman Tom Soyer, yosh doktor
Robinsonni o'ldirgan va aybni Maff Potterga yuklagan xavfli jinoyatchi. U

qasoskor, shafqatsiz, o'zini suvdan quruq olib chiqish uchun begunoh odamni
o'rnatishga tayyor, u qanday qilib ishonchli yolg'on gapirishni biladi.
Nima uchun kitob ko'p avlodlar orasida mashhur
"Tom Soyerning sarguzashtlari" kitobi bolalar adabiyotining klassikasi, ya'ni
uning namunasidir. Nega yuz yil avval yozilgan roman bugun ham mashhur?
Sharhlari ko'pchilikni hayratga soladigan "Tom Soyerning sarguzashtlari" asari
quyidagi sabablarga ko'ra o'z ahamiyatini yo'qotmaydi.Birinchidan, kitob hazil
bilan ajralib turadi, bu hatto kattalarni ham bolaning hiylalariga
kuldiradi.Ikkinchidan, kitob chinakam samimiylik bilan ajralib turadi va siz
bilganingizdek, bolani o'zi xohlamasa, alday olmaysiz. Muallif bu samaraga
syujet asosiga aylangan voqealarning haqqoniyligi tufayli erishadi.Uchinchidan,
Tom Soyerning sarguzashtlari, o'quvchilarning sharhlari shuni ko'rsatadiki,
g'ayrioddiy yorqin syujet bilan ajralib turadi. Kitob g'ayrioddiy jonli va
hayajonli tarzda yozilgan. Roman, asosiy kulminatsiyadan tashqari, u qandaydir
kichik avj nuqtalari bilan to‘lib-toshganligi bilan hayratlanarli, bu esa bizni uni
o‘qishga majbur qiladi, hatto soat qo‘llari yarim tundan ancha o‘tganini
ko‘rsatsa ham.To'rtinchidan, Mark Tven cherkovga astoydil tashrif buyurgan
odamlarga tegishli bo'lmaganiga qaramay, uning ishini shubhasiz axloqiy deb
atash mumkin. Roman muallifining dinini yoqtirmaslik uning o'sha davrdagi
Amerika jamiyatidagi ikkiyuzlamachilikka salbiy munosabati bilan izohlanadi.
Tom Soyer ham yakshanba maktabini yoqtirmasdi, lekin shu bilan birga u
vijdonli bola edi, masalan, Meff Potterning sud jarayonidan oldingi holatidan
ko'rinib turibdiki, u oxir-oqibat uni dordan qutqaradi.

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Mark Tevinning “Tom Soyerning sarguzashtlari”

Mark Tvenning “Tom Soyerning boshidan kechirganlari”. asari tahlili

Купить