Markaziy Osiyoda xavfsizlik masalalari, terrorizm, giyohvandlik - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	37.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Markaziy Osiyoda xavfsizlik masalalari, terrorizm, giyohvandlik

Купить

Markaziy Osiyoda xavfsizlik masalalari, terrorizm, giyohvandlik va odam
savdosiga qarshi kurashda O‘zbekiston Respublikasining faolligi.
Reja:
 Markaziy osiyoda xavsizlik
 Markaziy osiyoda terrorizm
 Odam savdosiga qarshi kurashish
 Markaziy Osiyoda xavfsizlik masalalari

O‘zbekiston 1992-yil fevral oyida dunyoda tinchlikni mustahkamlash, inson
huquqlarini himoya qilish bo‘yicha katta tadbirlarni amalga oshirayotgan nufuzli
xalqaro tashkilot Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotiga (YXHT) a’zo
bo‘lib kirdi. I. Karimovning 1992-yil 9-10-iyulda bo‘lib o‘tgan Yevropada
Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining majlisida ishtirok etishi, nutq so‘zlashi va
uning 10-iyulda bo‘lgan majlisiga raislik qilishi O‘zbekistonning jahon
hamjamiyatiga muvaffaqiyatli kirib borayotganligini ko‘rsatadi.
O‘zbekistonning xalqaro miqyosda tinchliksevar siyosat o‘tkazishi uchun
keng imkoniyatlar vujudga keldi. 1993-yil sentabrda bo‘lib o‘tgan Birlashgan
Millatlar Tashkilotining 48-sessiyasida O‘zbekiston Birinchi Prezidenti I.
Karimovning ishtiroki va unda qilgan ma’ruzasi O‘zbekistonni jahonga ko‘hna va
navqiron davlat sifatida tanitdi. O‘zbekiston jahondagi 105 mamlakatni
birlashtiruvchi qo‘shilmaslik harakatiga qabul qilindi. Bo‘lg‘usi jahon
Parlamentining timsoli bo‘lmish Parlamentlararo Ittifoqqa kirdi. Mamlakatimiz
Parlamentlararo Ittifoqning 93- va 94-konfe-rensiyalarida hamda YXHT Parlament
Assambleyasining har yili o‘tkaziladigan sessiyasida muntazam qatnashmoqda.
Oliy Majlis Raisi YXHT Parlament Assambleyasining Vitse-prezidenti etib
saylandi. Ana shu va boshqa xalqaro anjumanlarda O‘zbekiston vakillari
ma’ruza va axborotlar bilan chiqdilar, qator takliflarni o‘rtaga tashladilar. SHu
tariqa respublika Parlamenti a’zolarining ovozi xalqaro maydonda baralla
yangramoqda. Davlatimizning obro‘-e’tibori mustahkamlanib, xalqaro miqyosda
tobora ko‘proq e’tirof etilmoqda. Mustaqillikning ilk damlaridayoq Oliy Majlis
Raisi E.X. Xalilovning Avstriya, Germaniya, Ispaniya, SHveysariya, Belgiya, Bol-
gariya, Pokiston, Turkiya, Janubiy Koreya va boshqa bir qancha mamlakatlarning
davlat boshliqlari, parlament va vakolatxonalar boshliqlari bilan uchrashuvlari
bo‘lib o‘tdi.
Oliy Majlisda o‘n uchta parlament delegatsiyasi, shu jumladan GFR,
Yaponiya, Quvayt, Litva, Latviya, Pokiston, Bolgariya va Turkiya
mamlakatlarining parlament delegatsiyalari, SHveysariya, Xitoy, GFR va
Litvaning rasmiy hukumat delegatsiyalari, turli xalqaro tashkilotlarning o‘n uch

nafar vakili, xorijiy davlatlarning O‘zbekistondagi elchilari va elchixo-nalari
hamda vakolatxonalari xodimlaridan 28 kishi, shu jumladan, Fransiya, GFR,
Janubiy Koreya, AQSH, Rossiya, Pokiston, Turkiya, Buyuk Britaniya, SHvetsiya,
Hindiston namoyandalari qabul qilin-di. O‘z navbatida O‘zbekiston parlamenti
a’zolarining delegatsiyalari bir qancha davlatlarda, shu jumladan, AQSH, GFR,
Turkiya kabi mamlakatlarda bo‘lishdi. O‘zbekiston Respublikasi bir qator
ixtisoslashgan nufuzli xalqaro iqtisodiy, ilmiy-texnika va madaniy tashkilotlar -
Jahon iqtisodiy hamkorlik tashkiloti, Jahon Banki, Xalqaro valuta jamg‘armasi,
Yevropada tiklanish va taraqqiyot banki, Xalqaro mehnat tashkiloti, Xalqaro
pochta ittifoqi, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti, Xalqaro Olimpiya Qo‘mitasi,
Osiyo va Tinch okean havzasi bo‘yicha iqtisodiy va ijtimoiy komissiya, Markaziy
Osiyo mamlakatlari iqtisodiy hamkorlik tashkiloti, Bojxonalar hamkorligi
Kengashi, BMTning ta’lim, fan va madaniyat bo‘yicha Qo‘mitasi (UNESKO) va
boshqa tashkilotlar a’zosidir. 1995-yil 15-16-sentabrda Toshkentda Markaziy
Osiyo Xavfsizlik va Hamkorlik masalalariga bag‘ishlangan seminar
Kengashi bo‘ldi. Bu Kengashda ishtirok etish uchun 31 mamlakat, 6 Xalqaro
Tashkilotlar vakillari qatnashdilar. Mintaqa xavfsizligi va mojarolar-ning oldini
olish masalalari ko‘rib chiqildi. 1995-yil oktabrda nishonlangan Birlashgan
Millatlar Tashkilotining 50 yilligi va uning yubiley sessiyasi O‘zbekistonning
xalqaro siyosat borasidagi yangidan yangi imkoniyatlarini ko‘rsatishga sharoit
yaratdi. Birinchi Prezident I. Karimovning ana shu mo‘tabar minbardan turib
so‘zlagan nihoyatda qisqa va lo‘nda nutqi jahon hamjamiyatining tamoyilga
aylangan qarashlarini o‘zgartirishga, xalqaro tashkilotlar faoliyatini yangicha shakl
va mazmun bilan boyitishga o‘ziga xos ta’sir ko‘rsatdi. Jumladan, u
mamlakatlararo, mintaqalararo va qit’alararo munosabatlarni chuqurlashtirish, har
bir mintaqada vujudga kelayotgan ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning borishidan
oldin-dan ogoh bo‘lish, ularni o‘z vaqtida o‘rganish va zarur xulosalarga kelish,
shu asosda umumbashariy muammolarni chigallashtirmasdan hal etish masalalarini
ko‘tardi. I.A. Karimov asosli va ahamiyati jihatidan dolzarb nutqi zamin va
zamon taqdiriga, olam-u odamlar tashvishiga daxldor bo‘lgan har bir siyosiy

arbob, har bir davlat rahbari va ayniqsa, xalqaro tashkilot-larning mas’uliyatini
oshirish, ularni hushyorlikka chaqirish, olamga sergakroq va tiyrakroq qarash
zarurligiga diqqatni qaratadi. Darhaqiqat, XXI asr har bir davlat rahbarining faqat
o‘z mamlakati va xalqi doirasida o‘ylashi kabi hodisalarni unchalik ham xush
ko‘rmaydi. Yangi yuz yillik o‘z tabiati va ehtiyojiga ko‘ra endi tor «mahalliy»
doiralardan keng dunyoviy may donga chiqishni, mamlakatning kundalik
tashvishlariga o‘ralashib qolmasdan, olam minbarlaridan turib dunyo kengliklariga
nazar tashlashni va shu asosda umumbashariy muammolar hamda xalqaro
masalalarni hal etishning umuminsoniy va Yer kurrasining istiqboliga daxldor
bo‘lgan keng miqyosli fikrlash tarzini taqozo etadi. Bularning bari yangi
dunyoning va yangi yuz yillikning jahon siyosatiga olib kirayotgan g‘oyat
insonparvar, hayotiy va ezgulikka tayangan, dunyo siyosatining yangi madaniyat
darajasini belgilaydigan omillardir. Birinchi Prezident Islom Karimov dunyoviy
jarayonlarni doimiy ravishda kuzatadi. Olis istiqbolga katta umid va ishonch bilan
qaraydi. Ayni paytda yuz berayotgan ijtimoiy-siyosiy jarayonlar borishini, ularning
kelib chiqish manbalarini ancha oldindan kuzatadi va ularning na-tijalarini, salbiy
yo ijobiy xulosalarini ko‘plardan oldinroq ilg‘aydi, oldinroq qarorga keladi.
Bularning bari uning keng qamrovli tafak-kur egasi ekanligini, voqealarga
donishmandlik bilan yondashishini yaqqolroq ko‘rsatadi. O‘zbekiston rahbarining
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 50-sessiyasida ko‘targan
dolzarb masalalari butun jahon siyosatdonlari va ulkan davlat arboblarini jiddiyroq
o‘ylashga, masalalar mohiyatini ancha chuqurroq anglashga, yangi asr osto-nasida
turib, yuz yilliklar ortini yorqinroq va ravshan roq ko‘rishga da’vat etayotgani bejiz
emas. Birinchi Prezident I. Karimov bu ulkan minbardan turib, birinchidan, davlat
arboblari va siyosatdonlar diqqatini milliy xavfsizlik masalasini hozirgi zamon
talab va ehtiyojlari nuq-tayi nazardan qaytadan ko‘rib chiqishga qaratdi. CHunki
hozirgacha Xavfsizlik Kengashiga doimiy a’zo bo‘lgan besh davlat Birlashgan
Millatlar Tashkiloti a’zoligiga kirgan 187 davlat tashvishlarini, ularning
muammolari va taqdirini hal etishga qodir emasligini, keng dunyoning bir-biriga
o‘xchamagan, bir-birini takrorlamaydigan va hatto bir-biriga zid muammolarining

barchasini qamrab olishga kuchi yetmasligini, bu keng miqyosli ishga qodir
emasligini ko‘rsatib berdi. SHuning uchun
ham Xavfsizlik Kengashi doimiy a’zolari doirasini, ularning faoliyat maydonini
kengaytirish va mazmunini chuqurlashtirish zarur ekanligiga hamjamiyat
a’zolarining e’tiborini qaratmoqda. Ana shu kengash a’zoligiga Yaponiya va
Germaniya mamlakatlarini ham qo‘shish zarurligini aytdi va ularning nomzodini
ko‘rsatdi. Birinchi Prezident I. Karimov ko‘targan ikkinchi masala Birlashgan
Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi vakolatlarini kengaytirish, uning jahon
mamlakatlari taraqqiyotiga qo‘shadigan hissasidan kelib chiqib, o‘z maqomini
kuchaytirish masalasidir. Bosh kotibga ko‘proq imkoniyat berilsa, uning dunyoviy
muammolarga ko‘proq aralashib, samarali ishlashiga sharoit yaratiladi.
Masalalarni hal etishda xalqaro tashkilotlar mavqeyini kuchaytirish mamlakatlar
o‘rtasida paydo bo‘ladigan ayrim kelishmovchiliklarga Bosh kotib ta’sirini
kuchaytirish, ularni umuminsoniy va umumjahon manfaatlari tomonga burib
yuborishdagi rolini oshiradi. Oila boshlig‘i qanchalik katta imkoniyatga ega bo‘lsa,
moddiy va ma’naviy jihatdan mustahkam bo‘lsa, siyosiy va huquqiy jihatdan
vakolatlari keng bo‘lsa, oilada barqarorliq tinchliq farovonlik ta’minlanishi
shubhasiz. Yagona zamin, yagona makon hammamiz uchun najot maydoni. Uning
qaysidir burchagida tutun burqsishi yoki qon to‘kilishi boshqa biron-bir burchagida
tinchlikni kafolatlay olmasligini chuqurroq anglagan va hammadan oldinroq
sezgan Birinchi Prezident I. Karimov Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh
kotibiga-ulkan dunyoviy oila boshlig‘iga ana shunday keng imkoniyat berish
masalasini ko‘ndalang qo‘ydi. Uchinchidan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti olti
milliarddan ortiq aholining butun tashvishini nazoratga olishi ancha murakkab ish.
Bu osonlik bilan ko‘chmaydi. Buning uchun qator mamlakatlararo va
mintaqalararo faoliyat ko‘rsatayotgan xalqaro tashkilotlar maqomini biroz
o‘zgartirib, uni Birlashgan Millatlar Tashkiloti doi-rasiga kiritish zarur.
Ana shunda
Birlashgan Millatlar Tashkilotining umumiy faoliyat maydoni yanada kengayadi, u
shug‘ullanadigan masalalar konkretlachadi. Joylarda unga bo‘ysunuvchi xalqaro

tash-kilotlarning mintaqaviy muammolar va mamlakatlararo munosabatlarda yuz
berayotgan muammolarni o‘z vaqtida hal etish imkoniyati tug‘iladi. BMTning turli
mintaqalardagi, jumladan, Markaziy Osiyo-dagi vakolatxonalari imkoniyatlarini
kengaytirish ularning maqomini oshirish zarurati haqida gapirar ekan, Prezident I.
Karimov «Birlashgan Millatlar Tashkiloti qaerda? Amerikada, Nyu-Yorkda
joylashgan. O‘zbekiston qaerda? Markaziy Osiyoda! SHuning uchun bu yerdagi
tashkilotning tarkibi, albatta, kengroq bo‘lishi kerak. Unga hali ko‘proq huquq
berish va iqtisodiy nuqtayi na-zardan imkoniyatlarini kengaytirish kegak» - deydi,
O‘zbekiston televideniesi muxbiri savollariga javob bera turib. Ayni paytda turli
mintaqalarda, turli doiralarda faoliyat ko‘rsatayotgan xalqaro tashkilotlar ancha-
muncha. Jumladan, Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti, arab
davlatlarida Islom Tashkiloti, Janubiy-SHarqiy Osiyoda Tinch okeani mintaqasi
davlatlarining Kengashi faoliyat ko‘rsatmoqda.
Yana bir qancha iqtisodiy, ijtimoiy, ekologik
va huquqiy doirada ish olib borayotgan xalqaro tashkilotlar mavjudki, ana
shularning hammasini birlashtirib, Birlashgan Millatlar Tashkiloti doirasiga
kiritish, xalqaro tashkilotlar yagona tizimini vujudga keltirish XXI asr taqdirini
belgilaydigan muhim omil ekanligini ko‘rsatib berdi. Hozirgi davrda
O‘zbekistonning SHanxay Hamkorlik Tashkiloti-dagi ishtiroki alohida ahamiyat
kasb etadi. Ushbu
tashkilot (1996-y. SHanxay da chegara hududlarida harbiy sohada o‘zaro ishonchni
mustahkamlash choratadbirlari to‘g‘risida imzolangan Bitim doirasida) Xitoy bilan
qo‘shni davlatlar o‘rtasida chegaralarga doir masalalarni hal etishga qaratilgan
norasmiy forum sifatida tashkil etilgan yedi. SHHT - submintaqaviy xalqaro
tashkilotga oltita davlat -Qozog‘iston, Xitoy, Qirg‘iziston, Rossiya, Tojikiston va
O‘zbekiston a’zo bo‘lgan. SHHT tarkibiga kiradigan davlatlarning umumiy hududi
Yevroosiyo hududining 61 foizini, umumiy demografik (nu-rusiy) jihatdan dunyo
aholisining to‘rtdan bir qismini tashkil etadi, iqtisodiy salohiyati nuqtayi nazaridan
AQSHdan keyingi eng qudratli - Xitoy iqtisodiyotini qamrab oladi. Rasmiy tillari -
rus va xitoy tili. Qarorgohi Pekinda joylashgan. SHHTga

a’zo davlatlar hududining umumiy maydoni 30 mln. kv. km. yoki Yevroosiyo
qit’asi maydonining beshdan uch qismini tashkil etadi. Ushbu davlatlar aholisining
soni - 1,455 milliard kishi yoki dunyo aholisining taxminan to‘rtdan bir qismini
tashkil etadi. SHHT tashkil etilishi tarixan umumiy chegaralarda qurolli kuchlar va
qurolaslahalarni qisqartirish to‘g‘risida bitim qabul qilingan Moskva sammiti bilan
uzviy bog‘liqdir. 1998-yildan Markaziy Osiyo mintaqasi, mintaqaviy xavfsizlik va
ko‘ptomonlama hamkorlik masalalari «SHanxay beshligi»ning diqqat markaziga
aylana boshladi. Terrorizm, separatizmga qarshi kurashish, mintaqa
doirasida iqtisodiy va gumanitar hamkorlikni rivojlantirish «SHanxay
beshligi»ning asosiy maqsadlari sifatida e’lon qilinadi. Islom Karimov ishtirok
etib, XXR Raisi Szyan Szemin bilan uchrashgan edi. Uchrashuv natijalariga ko‘ra,
«Duchanbe dekloratsiyasi» qabul qilindi. Bu hujjatning ahamiyati shundaki, unda
taraflar xalqaro terrorizm, diniy ekstremizm, qurol-yarog‘ va giyohvand
moddalarning noqonuniy savdosiga qarshi birgalikda kurashish, uzoq yillarga
mo‘ljallangan hamkorlik dasturini ishlab chiqish hamda bu borada tegishli
kelishuvlar tuzishga kelishib olish bilan birgalikda, O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining Markaziy Osiyoni yadro qurolidan xoli hududga aylantirish
tashabbusi qo‘ llab-quvvatlandi. 2001-yilning iyun oyida bo‘lib o‘tgan sammitda
«SHanxay beshligi» unga a’zo bo‘lgan davlat - O‘zbekiston Respublikasi
ishtirokida SHanxay Hamkorlik tashkilotiga aylantirildi.
O‘zbekistonning ushbu tashkilotga a’zo bo‘lib kirishi
ma’qullangach, mamlakatimiz shakllantirilayotgan yangi tashkilotning maqomi va
ahamiyati, maq-sad hamda vazifalarini aniqlashtirish, jumladan, SHHT hech
qachon harbiy yoki harbiy-siyosiy tashkilotga aylantirilmasligiga oid takliflarni
ilgari surdi. 2003-yilning mayida SHHT Mokvadagi sammitida davlat bosh-liqlar
Kengashi, hukumat boshliqlari Kengashi, tashqi ishlar vazirlari Kengashi, Milliy
muvofiqlashtiruvchilar Kengashi, ministrlik va ido-ralar rahbarlari Yig‘ini,
Kotibiyat, shuningdek MATT hamda SHHT kotibiyati qoshidagi a’zo
davlatlarning doimiy vakillari haqidagi tfizomlar tasdiqlandi. Davlat boshliqlari
tomonidan Mintaqaviy antiterroristik tuzilma Ijroiya qo‘mitasi qarorgohini

Bishkekdan (Qirg‘iziston) Toshkent shahriga ko‘chirish, shuningdek 2004-yil 1-
yanvaridan tashkilotning doimiy faoliyat yurituvchi organlari - SHHT
Kotibiyatining Pekin shahrida, MATT Ijroiya qo‘mitasining Toshkent shahrida ish
boshlashi haqida qaror qabul qilindi.
SHHT tashqi ishlar vazirlari Kegashining 2003-yil sentabrida Toshkent
shahrida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishida terrorizm, separatizm va ekstremizmga qarshi
kurashish SHanxay Konvensiyasi, SHHT Xartiyasi, a’zo davlatlar o‘rtasidagi
MATT to‘g‘risida Bitimga o‘zgartirish kiritish protokoli imzolanib, tegishli
kommyunike qabul qilindi. SHHT asosiy maqsad va vazifalari quyidagilardan
iborat:  a’zo davlatlar o‘rtasida o‘zaro ishonch, do‘stlik va yaqin qo‘shnichilik
aloqalarini mustahkamlash;  mintaqada tinchliq xavfsizlik va barqarorlikni
saqlash hamda mustahkamlash, yangi demokratiq adolatli va oqilona siyosiy
hamda iqtisodiy xalqaro tartibni shakllantirishga ko‘maklashish maqsadida turli
yo‘nalishlarda hamkorlikni rivojlantirish;  terrorizm, separatizm va
ekstremizmning barcha ko‘rinish-lariga qarshi birgalikda kurash olib borish,
giyohvand moddalar va qurol-yarog‘ning noqonuniy savdosi hamda transmilliy
jinoiy fao-liyatning boshqa turlari, jumladan, noqonuniy migratsiyaga qarshi
kurashish;  siyosiy, savdo-iqtisodiy, mudofaa, huquq-tartibotni saqlash, ta-biatni
muhofaza etish, madaniy, ilmiy-texnikaviy ta’lim, energetiq transport,
moliyakredit va boshqa sohalarda samarali mintaqaviy hamkorlikni qo‘llab-
quvvatlash;  a’zo davlatlar xalqlari turmush darajasi va sharoitlarini uzluk-siz
yaxshilash maqsadida teng sherikchilik asosida mintaqada har tomonlama va
barqaror iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy hamda madaniy taraqqiy otga ko‘maklashish;
jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvda yondashuvlarni mu-vofiqlashtirish; 
a’zo davlatlarning xalqaro majburiyatlari hamda milliy qo-nunchiligiga mos
ravishda insonning huquq va erkinliklarini ta’minlashga ko‘maklashish; boshqa
davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan munosabatlarni yo‘lga qo‘yish va
rivojlantirish;  xalqaro nizolarni oldini olish hamda ularni tinch yo‘l bilan hal
etilishida o‘zaro aloqalarni mustahkamlash; XXI asrda vujudga keladigan
muammolarning yechimini birgalikda izlab topish.

SHHTga a’zo davlat quyidagi tamoyillarga tayanadi: 
davlatlar suvereniteti, mustaqilligi, hududiy yaxlitligi, davlat chegaralarining
daxlsizligini hurmat qilish, tajovuz qilmasliq ichki ishlarga aralashmasliq xalqaro
munosabatlarda kuch ishlatish va kuch bilan tajovuz qilish, chegara hududlarda bir
tomonlama ustun-likdan voz kechish;  barcha a’zo davlatlarning teng huquqliligi,
har birining nuqtayi nazarini e’tirof etish va hurmat qilish asosida yagona
yondashuvlarni izlash;  umumiy manfaatlar doirasida birgalikdagi xatti-
harakatlarni bosqichmabosqich amalga oshirish; a’zo davlatlar o‘rtasidagi
kelishmovchiliklarni tinch yo‘llar bilan hal etish; SHHT boshqa davlatlar va
xalqaro tashkilotga qarshi qaratil-magani; Xartiya hamda SHHT doirasida qabul
qilingan boshqa hujjat-lardan kelib chiqadigan majburiyatlarni to‘liq hamda
vijdonan baja-rilishi.
SHHT doirasidagi hamkorlikning asosiy yo‘nalishlari quyidagi-lardan
iborat:  mintaqada tinchlikni saqlash, xavfsizlik va o‘zaro ishonchni
mustahkamlash;  barcha a’zo davlatlar umumiy manfaatlari mos bo‘lgan tashqi
siyosiy masalalar yuzasidan xalqaro tashkilot va xalqaro forumlarda yaxlit nuqtayi
nazarni izlab topish;  terrorizm, separatizm va ekstremizm, giyohvand moddalar
va qurolyarog‘ning noqonuniy savdosi hamda transmilliy jinoiy faoli-yatning
boshqa turlari, jumladan, noqonuniy migratsiyaga qarshi bir-galikda kurashish
choratadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirish;  qurolsizlanish va qurol-
yarog‘ ustidan nazorat qilish masalala-rida sa’yharakatlarni muvofiqlashtirish; 
mintaqaviy iqtisodiy hamkorlikning turli shakllarini qo‘llab-quvvatlash va
rag‘batlantirish, mahsulot, kapital, xizmatlar va texnologiyalarning erkin harakat
qilishini ta’minlaydigan sav-do hamda investitsiyalar uchun qulay shart-sharoit
yaratilishiga ko‘maklashish;  transport va kommunikatsiya sohasidagi
infratuzilmadan samarali foydalanish, a’zo davlatlar tranzit imkoniyatlarini
takomil-lashtirish, energetika tizimini rivojlantirish;  tabiatdan, xususan, mintaqa
suv zaxiralaridan oqilona foydala-nishni ta’minlash, tabiatni muhofaza etish
borasida maxsus dastur va loyihalarni birgalikda amalga oshirish;  tabiiy va
texnogen xarakterdagi favqulodda vaziyatlarni oldini olish hamda ularning

oqibatlarini bartaraf etishda o‘zaro yordam ko‘rsatish;  SHHT doirasida
hamkorlikni rvojlantirishga xizmat qiladigan huquqiy ma’lumotlar bilan
almashish;  fan, texnika, ta’lim, sog‘liqni saqlash, sport va turizm sohala-rida
o‘zaro munosabatlarni kengaytirish. SHHT a’zo davlatlar o‘zaro kelishuv asosida
hamkorlik sohalarini kengaytirishi mumkin. O‘z maqsad hamda vazifalarini
bajarish uchun SHHT doirasida davlat rahbarlari Kengashi, hukumat rahbarlari
(Bosh vazirlar) Kengashi, Tashqi ishlar vazirlari Kengashi, vazirlik va (yoki)
idoralar rahbarlari Yig‘ilishi, Milliy muvofiqlashti-ruvchilar Kengashi, mintaqaviy
antiterroristik tuzilma (MATT), Kotibiyat faoliyat yuritadi.
O‘zbekiston xalqaro terrorizm, ekstremizm, separatizm va nar-
kotrofikka qarshi kurash SHHT faoliyatini ustuvor yo‘nalishi etib belgilanganini
shakshubhasiz qo‘llab-quvvatlaydi. Mintaqaviy antiterroristik markaz faoliyati
aynan xuddi shu masalalarning hal etili-shiga qaratilgan. Birinchi galda, nafrat va
terrorizm g‘oyalarini targ‘ib etayotgan turli radikal va ekstremistik markazlarga
qarshi kurashish zarur ekani ta’kidlandi. SHHT doirasida iqtisodiy hamkorlikni
kuchaytirish haqida to‘xtalib, Prezident Islom Karimov ushbu masalani hal
etishning asosiy yo‘li sifatida Markaziy Osiyo umumiy bozorini shakllantirish
zarurligiga e’tibor qaratadi. Zero, bu masalaning hal etilishi mintaqa mamlaktlari
va xalqlar tub manfaatlariga mos keladi. Rossiya, Xitoy va boshqa davlatlarning
faol sheriklik ishtirokida umumiy bozorning tashkil etilishi tor milliy doiradan
tashqarida yagona yondashuv va muvofiqlashtirilgan qonuniy me’yorlar amal
qiladigan mahsulot va xizmatlar, mehnat va kapitallar yirik bozorini
shakllantirishga imkon beradi. O‘zbekiston Markaziy Osiyo hududidan o‘tadigan
hamda SHHT a’zo davlatlarning Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi (MDH),
Yevropa Ittifoqi (YI), Janubiy va Janubi-SHarqiy Osiyo mamlakatlari bilan savdo-
iqtisodiy aloqalarini yo‘lga qo‘yish va mustahkamlashga xizmat qiladigan yirik
transportkommunikatsiya loyihalari, yo‘lak va marshrutlarni amalga oshirishga
qaratilgan g‘oya va takliflarni qo‘llab-quvvatlaydi. Bundan tashqari, «SHanxay
Hamkorlik tashkilotiga a’zo davlatlarning terrorizm, separatizm va ekstremizmga
qarshi 2007-2009-yillarga mo‘ljallangan hamkorlik Dasturi» qabul qilingan. A’zo

davlatlarning «SHarq - antiterror -2006» terrorizmga qarshi birgalikdagi
mashg‘ulotlari, terrorizmni moliyalashtirish bilan bog‘liq bo‘lgan giyohvand
moddalarning noqonuniy savdosiga qarshi simpoziumlar o‘tkazib kelinmoqda.
Hozirgi vaqtda SHHT xalqaro hamkorlikning qudratli instituti, xavfsizlik va
barqarorlikni ta’minlash, xalqaro terrorizm, separatizm va ekstremizm, giyohvand
moddalarni ishlab chiqarish va tarqatish kabi zamonaviy xavf-xatar va tahdidlarga
qarshi kurashishning chinakam tayanchiga aylanib bormoqda. Davlat rahbarlari
kengashining kengaytirilgan tarkibdagi majlisida ko‘p tomonlama va o‘zaro
manfaatli hamkorlikni yanada rivojlantirish, shuningdek dolzarb mintaqaviy va
xalqaro masalalar ko‘rib chiqildi. Unda SHHTga a’zo davlatlar rahbarlari bilan
birga, kuzatuvchi maqomidagi mamlakatlar delegatsiyalari rahbarlari -
Mo‘g‘uliston Prezidenti Saxiagiyn Elbegdorj, Pokiston Islom Respublikasi
Prezidenti Osif AH Zardoriy, Eron Islom Respublikasi Tashqi ishlar vaziri
Manuchehr Muttaqiy, Hindiston Respublikasi Tashqi ishlar vaziri Somanaxalli
Malayya Krishna hamda sammit mehmonlari - Afg‘oniston Islom Respublikasi
Prezidenti Hamid Karzay, Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov
ishtirok etdi. SHuningdek majlisda
SHHT Bosh kotibi Muratbek Iman-aliev, SHHT MATT Ijrochi direktori Jenisbek
Jumanbekov, BMT Bosh kotibining o‘rinbosari Yan Kubish, MDH Ijroi qo‘mitasi
raisi Sergey Lebedev, ODKB Bosh kotibi Nikolay Bordyuja, YevrAzES Bosh
kotibining o‘rinbosari Murat Musataev, ASEAN Bosh kotibining o‘rinbosari
Sayakan Sisovong
Adabiyotlar
Rahbariy adabiyotlar:
1. Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib,
yangi bosqichga ko‘taramiz. T. 1. - Toshkent: O‘zbekiston .. 2017.
2. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan
birga quramiz. - Toshkent: O‘zbekiston . 2017.
3. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash –
yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi

Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yiligiga bag‘ishlangan tantanali
marosimidagi ma’ruzasi. - Toshkent: O‘zbekiston . 2017.
4. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. - Toshkent: O‘zbekiston . 2017.
5. Karimov I.A. Inson uning huquq va erkinliklari - oliy qadriyat. T. 14. -
Toshkent: O‘zbekiston , 2006.
6. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch. -Toshkent: Ma’naviyat,
2008.
7. Karimov I.A. O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida. – Toshkent:
O‘zbekiston , 2011.
8. Karimov I.A. Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo‘lida xizmat
qilish – eng oliy saodatdir. - Toshkent: O‘zbekiston . 2015.
Asosiy adabiyotlar
9. Musta q il O‘zbekiston tarixining dastlabki sa h ifalari. - Toshkent, 2000.
10. E rkayev A. O‘zbekiston yo‘li. - Toshkent: Ma’naviyat, 2011.
11. Mustaqillik: Izohli ilmiy-ommabop lug‘at // M.Abdull y aev va boshqalar:
to‘ldirilgan uchinchi nashr. - Toshkent: Sharq, 2006.
12. 2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta
ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. – Toshkent: Ma’naviyat,
2017.
13. Mustaqil O‘zbekiston tarixi. Mas’ul muharrir A.Sabirov. - Toshkent:
Akademiya, 2013.
Qo‘shimcha adabiyotlar
14. Azizxo‘jayev A.A. Mustaqillik: kurashlar, iztiroblar, quvonchlar. -
Toshkent: 2001.
15. Azizxo‘jayev A.A. Chin O‘zbek ishi. - Toshkent, 2003.
16. Axmedov E. O‘zbekiston shaharlari mustaqillik yillarida. - Toshkent: Abu
Ali ibn Sino nashriyoti, 2002.
17. Levitin L. O‘zbekiston tub burilish pallasida. - Toshkent: O‘zbekiston ,
2005.
18. Usmonov Q. O‘zbekistonning jahon hamjamiyatiga integratsiyalashuvi. –
Toshkent: Moliya, 2003.
19. O‘zbekiston mustaqillik yillarida. - Toshkent: O‘zbekiston , 1996.
20. O‘zbekiston tarixi. R.H.Murtaza y evaning umumiy tahriri ostida. –
Toshkent, 2005.
21. O‘zbekiston xalqining dini, madaniyati va urf-odatlari: tarix va hozirgi
holat. - Toshkent: TIU, 2011.
22. O‘lmasov A., Vaxobov A. Iqtisodiyot nazariyasi. - Toshkent: Sharq, 2006.
23. O‘zbekistonda millatlararo munosabatlar va bag‘rikenglik: tarixiy tajriba va
hozirgi zamon. Mas’ul muharrir R.H.Murtazayeva. - Toshkent: Mumtoz so‘z,
2010.

24. O‘zbekiston tarixi (1917-1991 yillar). 2 tom. Mas’ul muharrirlar:
R.Abdullayev, Q.Rajabov, M.Rahimov. - Toshkent: O‘zbekiston , 2019.
25. Murtazayeva R.H. O‘zbekistonda millatlararo munosabatlar va tolerantlik.
Darslik. - Toshkent: Mumtoz so‘z, 2019.
26. Yunusova X. O‘zbekistonda millatlararo munosabatlar va ma’naviy
jarayonlar (XX asr 80-yillari misolida). - Toshkent: Abu matbuot-konsalt,
2009.
27. Bobojonova D. O‘zbekistonda ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar (70 80-yillar
misolida). Qo‘llanma. – Toshkent: Sharq, 1999.
28. Qoraqalpog‘iston tarixi (1917-1994 yy.). - Nukus, 1995.
29. G‘ulomov S., Ubaydullayeva R., Ahmedov E. O‘zbekiston . -Toshkent:
Mehnat, 2001.
Axborot manbalari :
1. www.ziyonet.uz .
2. www.edu.uz .
3. www.google.uz .
4. www.go v .uz .

Markaziy Osiyoda xavfsizlik masalalari, terrorizm, giyohvandlik

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish