Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 10000UZS
Размер 55.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 06 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Mashinaviy o‘qitishda polinomial regressiya

Купить
Mashinaviy o qitishda polinomial regressiyaʻ  
MUNDARIJA
Kirish
1-bob.  Polinomial  regressiya  nazariyasi…………….…………...  4
1.2. Polinomial  regressiya  tushunchasi.…………………….…  4
1.3. Polinomial   regressiya   va   chiziqli   regressiya   o‘rtasidagi
farqlar ………………………………...……….……………….… 4
1.4. Polinomial   model   tenglamasi   va   uning   asosiy   parametrlari
…………………………….………………………………………..5
2-bob. Polinomial regressiyaning matematik modeli………....……….7
2.1.   Gradientni   pasaytirish   usuli   yordamida   koeffitsientlarni   aniqlash
………………………………….………………………………............7
3-bob.   Polinomial  regressiyaning  qo‘llanilishi……….…….....  9
3.1. Polinomial  regressiya  orqali  ma’lumotlarga  moslashuv  (fit)
 …………………………………………………….………..…… 12
3.2. Overfitting  va underfitting  muammolari…………….…..  13
Xulosa ……………………………………………………………….. 15
Foydalanilgan adabiyotlar …………………………………………… 17
SAMARQAND-2025 Kirish
Mashinaviy   o‘qitish   so‘nggi   yillarda   turli   sohalarda   muhim   o‘rin   egallab
kelmoqda.   Ushbu   texnologiya   katta   hajmdagi   ma’lumotlarni   tahlil   qilish   va
ulardan foydali xulosalar chiqarishga imkon beradi. Statistik modellarning bir turi
bo‘lgan   polinomial   regressiya   esa   bu   yo‘nalishda   alohida   ahamiyatga   ega.
Polinomial   regressiya   turli   xil   chiziqli   bo‘lmagan   munosabatlarni   aniqlash   va
ma’lumotlarni aniqroq tahlil qilish imkonini beradi, bu esa ko‘pgina real hayotiy
muammolarni yechishda qo‘llaniladi.
Polinomial   regressiya   oddiy   chiziqli   regressiyadan   farqli   ravishda,
o‘zgaruvchilar   orasidagi   murakkab   munosabatlarni   aniqlashga   qodir.   Bu   uni
moliyaviy   tahlillar,   ilmiy   tadqiqotlar   va   muhandislik   kabi   sohalarda   keng
qo‘llaniladigan   usulga   aylantiradi.   Ushbu   kurs   ishida   polinomial   regressiyaning
nazariy   jihatlari,   uning   matematik   modeli   va   amaliy   qo‘llanilish   yo‘llari   ko‘rib
chiqiladi.
Kurs   ishining   asosiy   maqsadi   –   polinomial   regressiyaning   mohiyatini
o‘rganish,   uni   amalda   qo‘llash   yo‘llarini   ko‘rsatish   va   modelni   baholash
metodlarini   tahlil   qilishdir.   Shuningdek,   ushbu   mavzuni   yoritish   jarayonida
grafiklar va kod namunalariga asoslangan amaliy misollar keltiriladi.
Mazkur   ishning   dolzarbligi   shundaki,   bugungi   kunda   katta   hajmdagi
chiziqli bo‘lmagan ma’lumotlarni tahlil qilish va bashorat qilish masalalari tobora
ortib   bormoqda.   Polinomial   regressiya   ushbu   ehtiyojlarni   qondiruvchi   muhim
vositalardan biri hisoblanadi.
2 1-Bob.   Polinomial  regressiya  nazariyasi
1.2. P olinomial  regressiya tushunchasi
Polinomial   regressiya   –   bu   o‘zgaruvchilar   orasidagi   chiziqli   bo‘lmagan
munosabatlarni   modellashtirish   uchun   ishlatiladigan   statistika   va   mashinaviy
o‘qitish   usuli.   Ushbu   model   kirish   o‘zgaruvchi   (x)   va   natija   o‘zgaruvchi   (y)
o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘phadlar orqali ifodalaydi.
Polinomial   regressiya   asosida   kirish   o‘zgaruvchilari   ma’lum   darajagacha
oshiriladi va ko‘phadning umumiy tenglamasi bilan tasvirlanadi. Bu usul, ayniqsa,
oddiy   chiziqli   regressiya   ma’lumotlar   orasidagi   bog‘liqlikni   to‘liq   aks   ettira
olmagan holatlarda qo‘llaniladi.
Matematik ifoda:
y=β0 +β1 x+β2 x2+ +βn⋯ xn+	ϵ
Bu   yerda   n-darajali   ko‘phad   chiziqli   bo‘lmagan   munosabatlarni   aks   ettirishga
imkon beradi.
.
1.3. P olinomial  regressiya va chiziqli  regressiya o‘rtasidagi
farqlar
Model munosabati
 Chiziqli   regressiya :   Natija   o‘zgaruvchi   (y)   va   kirish   o‘zgaruvchi   (x)
o‘rtasidagi munosabat to‘g‘ri chiziq shaklida ifodalanadi. 
y=β0 +β1 x+	
ϵ
 Polinomial   regressiya :   Munosabat   chiziqli   bo‘lmagan   egri   chiziq
shaklida ifodalanadi. 
 y=β0 +β1 x+β2 x2+ +βn
⋯ xn+	ϵ
3  
Chiziqli bo‘lmagan munosabatlarni ifodalash
 Chiziqli regressiya : Faqat chiziqli bog‘liqlikni aniqlay oladi.
 Polinomial   regressiya :   Chiziqli   bo‘lmagan   bog‘liqliklarni   aniqlash
imkonini beradi.
Moslashuvchanlik
 Chiziqli   regressiya :   Kamroq   moslashuvchan,   faqat   oddiy   munosabatlar
uchun ishlatiladi.
 Polinomial   regressiya :   Yuqori   darajada   moslashuvchan,   murakkab
munosabatlarni modellashga qodir.
Overfitting xavfi
 Chiziqli regressiya : Overfitting xavfi past, chunki model nisbatan oddiy.
 Polinomial regressiya : Darajasi ortganda overfitting xavfi yuqori bo‘ladi.
Qo‘llanilish sohalari
 Chiziqli regressiya : Oddiy munosabatlarni modellashga mos.
 Polinomial   regressiya :   Ma’lumotlar   o‘rtasida   murakkab   va   egri   chiziqli
bog‘liqlik mavjud bo‘lganda qo‘llaniladi.
Matematik model
 Chiziqli regressiya : Faqat birinchi darajali tenglama bilan ifodalanadi.
 Polinomial regressiya : Birinchi darajadan yuqori ko‘phadlarni o‘z ichiga
oladi.
4 1.4. P olinomial  model  tenglamasi  va uning asosiy
parametrlari  
Polinomial model tenglamasi:
Polinomial regressiya modeli matematik ifoda bilan quyidagicha tasvirlanadi:
y=β0 +β1 x+β2 x2+β3 x3+ +βn⋯ xn+	ϵ
Bu yerda:
 y – natija (chiqish) o‘zgaruvchi;
 x – kirish o‘zgaruvchi;
 β0  – modelning intercept (o‘zak qiymati);
 β1 ,β2 ,…,βn   –   regressiya   koeffitsientlari   (kirish   o‘zgaruvchilarga   bog‘liq
parametrlar);
 n – polinomning darajasi (maksimal eksponent);
  – xatolik yoki qoldiq (modelning noaniqlik darajasi).	
ϵ
Asosiy parametrlari:
1. Intercept (β0 ):
 Bu   qiymat   x=0   bo‘lganda   natija   o‘zgaruvchining   (y)   qiymatini
ko‘rsatadi.
 Intercept modelning boshlang‘ich darajasini aniqlaydi.
2. Regressiya koeffitsientlari (β1 ,β2 ,…,βn ):
 Har   bir   koeffitsient   x   o‘zgaruvchilarining   ma’lum   bir   darajasining
(x1,x2,x3,…)   natija   o‘zgaruvchiga   qanchalik   ta’sir   qilishini
ko‘rsatadi.
 Bu koeffitsientlar modellarni moslashtirishda asosiy rol o‘ynaydi.
3. Polinomning darajasi (n):
5  Polinomning   darajasi   x   o‘zgaruvchi   bilan   y   natija   o‘rtasidagi
chiziqli bo‘lmagan bog‘liqlikning murakkabligini belgilaydi.
 Yuqori   darajali   polinomlar   murakkab   egri   chiziqli   munosabatlarni
ifodalashi mumkin.
4. Xatolik ( ):ϵ
 Bu   modelning   haqiqiy   ma’lumotlarga   mos   kelmaslik   darajasini
ifodalaydi.
 Xatolik kichik bo‘lsa, model aniqroq hisoblanadi.
2-Bob.      Polinomial regressiyaning matematik modeli
2.1.     Gradientni pasaytirish usuli yordamida koeffitsientlarni
aniqlash
Gradientni   pasaytirish   (Gradient   Descent)   usuli   –   bu   funksiyaning
minimum   qiymatini   topish   uchun   ishlatiladigan   optimallashtirish   algoritmi.
Polinomial regressiya modelida koeffitsientlarni aniqlashda, bu usul funksiyaning
qoldiq kvadratlar yig‘indisini (loss function) minimallashtirishga yordam beradi.
Gradientni pasaytirish usulining asosiy tamoyillari:
Gradientni   pasaytirishning   asosiy   maqsadi   –   bu   modelning   xatoliklar
funksiyasini (loss function)   minimallashtirish. Polinomial regressiyada bu odatda
qoldiq kvadratlar yig‘indisi (Mean Squared Error, MSE)  shaklida ifodalanadi:
Bu yerda:
 J(β)   –   xarajatlar   funktsiyasi   (loss   function),   ya'ni   xatoliklarning   kvadratlar
yig‘indisi.
 m – ma’lumotlar to‘plamining hajmi (observations soni).
6  yi  – haqiqiy natija qiymati.
 y^ i  – model tomonidan bashorat qilingan qiymat.
Gradientni pasaytirish algoritmi:
Boshlanğıch qiymatlarni tanlash:
 Avval   koeffitsientlar   β0 ,β1 ,…,βn   uchun   boshlang‘ich   qiymatlar
tanlanadi (odatda nol yoki tasodifiy qiymatlar).
Gradientni hisoblash:
 Gradient   (ya’ni   xarajatlar   funksiyasining   tuzatish   graduslari)   har   bir
koeffitsient (βi ) bo‘yicha quyidagicha hisoblanadi:
Bu yerda:
 ∂βj ∂J(β)  – xarajatlar funktsiyasining βj  ga nisbatan gradienti.
 xj(i)  – i-ma’lumotning j-o‘zgaruvchisi (ya’ni xj).
 y^ i  – modelning bashorat qilgan qiymati.
Koeffitsientlarni yangilash:
 Koeffitsientlar gradient bo‘yicha yangilanadi:
Bu yerda:
 α   –   o‘rganish   tezligi   (learning   rate),   bu   gradientni   pasaytirish
qanchalik tez amalga oshirilishini belgilaydi.
7  βj  – modelning yangilangan koeffitsienti.
Iteratsiyalar:
 Gradientni   pasaytirish   jarayoni   bir   necha   iteratsiyalar   davomida
takrorlanadi.   Har   bir   iteratsiyada   koeffitsientlar   yaxshilanadi,   ya’ni
xarajatlar funktsiyasi minimallashtiriladi.
To‘xtash sharti:
 Jarayon   xarajatlar   funksiyasi   o‘zgarishlari   juda   kichik   bo‘lgan   yoki
maksimal iteratsiya soniga yetilganida to‘xtaydi.
Gradientni pasaytirishning afzalliklari:
 Oddiy   va   samarali   bo‘lib,   katta   hajmdagi   ma’lumotlar   bilan   ishlashda
qo‘llaniladi.
 Xatoliklar   funksiyasini   minimallashtirishga   yordam   beradi,   lekin   o‘rganish
tezligi (α)ni to‘g‘ri tanlash zarur, aks  holda model  yaxshi  natijalarga erisha
olmaydi.
Gradientni pasaytirish usulini polinomial regressiyada qo‘llash:
Polinomial   regressiya   modelida   gradientni   pasaytirish   usulini   qo‘llashda
koeffitsientlar  (β0 ,β1 ,…,βn )ning qiymatlari iteratsiyalar  orqali  aniqlanadi. Har  bir
iteratsiya   natijasida   model   ma’lumotlarga   yaxshiroq   moslashadi   va   xarajatlar
funksiyasi kamayadi.
3-Bob.   Polinomial  regressiyaning  qo‘llanilishi
Polinomial   regressiya   chiziqli   bo‘lmagan   munosabatlarni   modellashda
keng   qo‘llaniladi.   U   ko‘plab   sohalarda,   jumladan,   iqtisodiyot,   ilmiy   tadqiqotlar,
muhandislik va sun'iy intellektda foydalaniladi. Quyida polinomial regressiyaning
ba'zi asosiy qo‘llanilish sohalari keltirilgan:
1. Iqtisodiyot va moliya:
 Xarajatlar   va daromadlar o‘rtasidagi munosabatlar:
8 Polinomial   regressiya,   daromad   va   xarajatlar   o‘rtasidagi   murakkab   bog‘liqlikni
aniqlashda   qo‘llaniladi.   Masalan,   turli   narxlar   va   mahsulot   sotish   miqdori
o‘rtasidagi munosabatni model qilishda ishlatiladi.
 Boshqa iqtisodiy o‘zgaruvchilar:
Iqtisodiy   o‘sish   va   inflyatsiya,   foiz   stavkalarining   ta’siri   kabi   ko‘plab   iqtisodiy
parametrlarni   o‘rganishda   polinomial   regressiya   yordamida   yuqori   darajali
munosabatlar aniqlanadi.
2. Fiziqa va muhandislik:
 Temperatura va o‘lchovlar o‘rtasidagi bog‘lanish:
Fiziqiy   tadqiqotlar   va   tajribalarda,   masalan,   gazlarning   bosimi   va   hajmi
o‘rtasidagi munosabatlarni polinomial regressiya orqali modellash mumkin.
 Mashinalar va qurilmalar ishlashini tahlil qilish:
Polinomial   regressiya   yordamida   turli   mexanik   va   elektr   tizimlarining   ishlash
parametrlarini tahlil qilish va optimallashtirish mumkin. Misol  uchun, motorning
tezligi va yoqilg‘i sarfi o‘rtasidagi munosabatlar.
3. Biologiya va tibbiyot:
 Xastaliklar tarixi va rivojlanishining modellashtirilishi:
Polinomial   regressiya,   xastaliklarning   vaqt   o‘tishi   bilan   rivojlanishini   va
muolajalar samaradorligini baholashda  qo‘llaniladi. Masalan,  saraton kasalligida,
bemorlarning holati va davolanish progressi.
 O‘simlik va hayvonlarning o‘sish jarayoni:
Polinomial regressiya o‘simliklarning o‘sish tezligini yoki hayvonlarning biologik
parametrlarini   (masalan,   yosh   va   og‘irlik   o‘rtasidagi   munosabat)   modellashda
ishlatiladi.
9 4. Marketing va iste'molchi xatti-harakatlari:
 Iste'molchi talabining tahlili:
Marketing   sohasida   polinomial   regressiya,   mahsulot   narxi   va   iste'molchilarning
xarid qilish qarorlari o‘rtasidagi murakkab munosabatlarni o‘rganishda ishlatiladi.
Masalan,   narxlarning   ortishi   yoki   kamayishi   iste'molchi   talabiga   qanday   ta’sir
qilishini model qilish.
 Reklama samaradorligini tahlil qilish:
Reklama   kampaniyalarining  samaradorligini   tahlil   qilishda   polinomial   regressiya
yordamida   reklama   ko‘rsatkichlari   va   mahsulot   sotuvlari   o‘rtasidagi   aloqalarni
aniqlash mumkin.
5. Sun'iy intellekt va mashina o‘rganish:
 Ko‘p o‘lchovli ma’lumotlarni tahlil qilish:
Polinomial   regressiya,   mashina   o‘rganish   algoritmlarida,   ma’lumotlarning   ko‘p
o‘lchovli   bog‘liqligini   modellashda   ishlatiladi.   Bu,   masalan,   tasniflash   yoki
bashorat qilish vazifalarida qo‘llanilishi mumkin.
 Modelni moslashtirish:
Polinomial   regressiya,   ba'zi   mashina   o‘rganish   modellarida   polinomial
xususiyatlar   qo‘shish   orqali   chiziqli   bo‘lmagan   munosabatlarni   o‘rganishga
yordam beradi.
6. Meteorologiya va iqlimshunoslik:
 Ob-havo prognozlari:
Polinomial regressiya yordamida ob-havo parametrlarining o‘zgarishini, masalan,
temperatura   va   namlik   o‘rtasidagi   munosabatni   modellash   mumkin.   Bu   metod
iqlim o‘zgarishlarini prognoz qilishda ham ishlatiladi.
      Iqlim o‘zgarishlarining tahlili:
10 Uzun   muddatli   ob-havo   o‘zgarishlarini   tahlil   qilishda   polinomial   regressiya
ma'lum bir davrda iqlim parametrlarining ta’sirini o‘rganishga yordam beradi.
7. Sport tahlili:
 Sportchilar ko‘rsatkichlarini tahlil qilish:
Sport   sohasida   polinomial   regressiya   yordamida   sportchilarni   baholash   va
natijalarni prognoz qilish mumkin. Masalan, vaqt o‘tishi bilan sportchining tezlik
va kuch ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik.
 O‘yin natijalari prognozi:
Polinomial   regressiya   jamoalar   o‘rtasidagi   o‘yin   natijalarini   prognoz   qilishda,
masalan,   jamoaning  o‘rtacha  o‘yin  darajasi  va  boshqa  ko‘rsatkichlarga   asoslanib
ishlatiladi.
3.1.  Polinomial  regressiya  orqali ma’lumotlarga  moslashuv
(fit)
Polinomial regressiya ma'lumotlardagi chiziqli bo'lmagan munosabatlarni
modellashtirish   uchun   ishlatiladi.   Ushbu   metodda,   kirish   o‘zgaruvchisi   va   natija
o‘zgaruvchisi   o‘rtasidagi   bog‘lanishni   ifodalash   uchun   polinomial   funksiyalar
(ko‘phad   darajali   tenglamalar)   ishlatiladi.   Polinomial   regressiya   ma'lumotlarga
"moslashuv"   yoki   "fit"   qilish   jarayonida,   modelning   parametrlarini
(koeffitsientlarini)   aniqlash   orqali   ma'lumotlarga   to‘g‘ri   mos   keladigan   funktsiya
(polinomial) topiladi.
Moslashuvni   o‘lchash   uchun   turli   metrikalar   ishlatiladi,   masalan,   R²
(determinatsiya   koeffitsienti)   yoki   MSE   (o'rtacha   kvadratlar   xatoliklari).   R²
koeffitsienti modelning ma'lumotlardagi o‘zgarishlarni qanday tushuntirayotganini
ko‘rsatadi, va MSE modelning xatoliklarini baholashda ishlatiladi.
11 Polinomial   regressiya   yordamida   ma'lumotlarga   moslashuvni   amalga
oshirishda,   model   darajasining   (polinomialning   darajasi)   tanlovi   muhim
ahamiyatga ega. Yuqori darajalar overfitting (ortiqcha moslashuv), past  darajalar
esa underfitting (kamchilikli m oslashuv) holatiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun, optimal
daraja tanlash zarur.
3.2.    Overfitting  va underfitting  muammolari
Polinomial   regressiya   va   boshqa   mashina   o‘rganish   modellarida
overfitting   va   underfitting   muammolari   uchraydi.   Bu   ikki   holat   modelning
ma'lumotlarga   moslashuviga   ta’sir   qiladi   va   uning   bashorat   qilish   qobiliyatini
yomonlashtiradi.
1. Overfitting (ortiqcha moslashuv)
Overfitting   —  bu modelning  o‘rganayotgan  ma'lumotlar  to‘plamiga  juda  yaxshi
moslashish holati, lekin yangi, ko‘rilmagan ma'lumotlarga yomon umumlashtirish
qilishi.   Boshqacha   aytganda,   model   ma'lumotlardagi   shovqin   va   noaniqliklarni
ham   o‘rganib,   ular   bilan   moslashadi.   Bu   holatda,   model   ma'lumotlarga   ortiqcha
moslashib, real dunyo sharoitlarida ishlashda samarali bo‘lmaydi.
Overfitting xususiyatlari:
 Model juda yuqori darajali polinomial yoki juda murakkab bo‘ladi.
 Ma'lumotlar to‘plamidagi har bir kichik o‘zgarishni ham o‘z ichiga oladi.
 Ma'lumotlarga   nisbatan   R²   qiymati   juda   yuqori   bo‘lishi   mumkin,   lekin
yangi ma'lumotlarga nisbatan natijalar yomonlashadi.
 Model   faqat   ma'lumotlarning   mavjud   to‘plamiga   mos   keladi,   ammo   uning
umumlashtirish qobiliyati past.
Overfittingni oldini olish:
 Modelning murakkabligini (darajani) pasaytirish.
12  Ma'lumotlarga   qo‘shimcha   ma'lumotlar   kiritish   yoki   ko‘proq   trening
to‘plamidan foydalanish.
 Regularizatsiya   (masalan, L2 yoki L1 regularizatsiya) yordamida modelni
soddalashtirish.
 Kross-valideratsiya   (cross-validation) usulidan foydalanish, ya’ni modelni
turli ma'lumotlar to‘plamlariga sinab ko‘rish.
2. Underfitting (kamchilikli moslashuv)
Underfitting   — bu modelning ma'lumotlarga yetarlicha moslashmaslik holatidir.
Model   juda   oddiy   yoki   past   darajali   bo‘lib,   ma'lumotlar   o‘rtasidagi   murakkab
munosabatlarni   ifodalashda   muvaffaqiyatsiz   bo‘ladi.   Underfittingda   model
ma'lumotlardagi   asosiy   tendensiya   yoki   bog‘lanishni   aniqlay   olmaydi,   bu   esa
uning prognozlash qobiliyatini yomonlashtiradi.
Underfitting xususiyatlari:
 Model   juda   sodda   yoki   past   darajali   polinomial   (masalan,   chiziqli
regressiya) bo‘ladi.
 Ma'lumotlar to‘plamidagi asosiy tendensiyalarni qamrab olmaydi.
 Modelda yuqori xatoliklar mavjud.
 Model   ma'lumotlarga   mos   kelmasdan   ishlaydi,   lekin   yangi   ma'lumotlarda
ham yomon natijalar beradi.
Underfittingni oldini olish:
 Modelning   murakkabligini   (darajani)   oshirish,   ya'ni   polinomial   darajani
ko‘paytirish.
 Modelga yangi xususiyatlar yoki atributlar qo‘shish.
 Trening to‘plamini kengaytirish, ya’ni ko‘proq ma'lumotlardan foydalanish.
13 Xulosa
Polinomial   regressiya,   mashina   o‘rganish   va   statistikada   keng
qo‘llaniladigan   metod   bo‘lib,   u   ma'lumotlar   o‘rtasidagi   chiziqli   bo‘lmagan
bog‘lanishni   aniqlashga   imkon   beradi.   Polinomial   model   yordamida,   kirish
o‘zgaruvchisi   va   natija   o‘zgaruvchisi   orasidagi   murakkab   munosabatlarni
ko‘proq   aniqlash   va   ifodalash   mumkin.   Bu   metod,   ayniqsa,   ma'lumotlar
orasidagi   o‘zgarishlarni   oddiy   chiziqli   regressiya   orqali   tushuntirish   qiyin
bo‘lganda samarali ishlaydi.
Polinomial   regressiyaning   asosiy   afzalligi   shundaki,   u   yuqori   darajadagi
polinomial   funksiyalar   yordamida   ma'lumotlarga   moslashuvni   amalga   oshiradi.
Bu   esa,   modelga   yanada   ko‘proq   murakkablikni   qo‘shadi   va   natijada   chiziqli
bo‘lmagan   bog‘lanishlar   yanada   aniqroq   ifodalanadi.   Biroq,   polinomial
regressiya   yordamida   ma'lumotlarga   moslashuvni   amalga   oshirishda   ba'zi
muammolar   ham   yuzaga   keladi,   xususan   overfitting   va   underfitting
muammolari.
Overfitting   holatida   model   ma'lumotlarga   juda   yaxshi   moslashadi,   lekin
bu   faqat   o‘rganilgan   ma'lumotlar   to‘plamiga   xos   bo‘ladi.   Model   yangi
ma'lumotlar   bilan   ishlaganda   samarali   bo‘lmaydi.   Overfittingning   oldini   olish
uchun   model   darajasini   optimallashtirish,   regularizatsiya   va   kross-valideratsiya
kabi   metodlardan   foydalanish   kerak.   Shuningdek,   ma'lumotlar   to‘plamini
kengaytirish   va   yanada   murakkabroq   xususiyatlar   qo‘shish   orqali   modelni
yaxshilash mumkin.
Underfitting   esa   modelning   ma'lumotlarga   yetarlicha   moslashmaslik
holatini   bildiradi.   Bu   holat   ko‘pincha   modelning   juda   oddiy   yoki   past   darajali
bo‘lishidan   kelib   chiqadi.   Underfittingni   oldini   olish   uchun   polinomial
modelning   darajasini   oshirish,   yangi   o‘zgaruvchilarni   qo‘shish   va   yanada
murakkabroq modellardan foydalanish kerak.
14 Polinomial   regressiya   metodining   samarali   ishlashi   uchun,   modelning
darajasini   ehtiyotkorlik   bilan   tanlash   juda   muhimdir.   Juda   yuqori   darajalar
overfittingga   olib   kelsa,   juda   past   darajalar   esa   underfittingga   olib   keladi.
Shuning   uchun,   optimal   daraja   tanlash   va   modelni   to‘g‘ri   qurish   zaruriyati
mavjud.   Kross-valideratsiya   usuli   yordamida   modelni   turli   ma'lumotlar
to‘plamiga   sinab   ko‘rish   va   ularni   solishtirish,   overfitting   va   underfitting
holatlarini aniqlashda yordam beradi.
Polinomial   regressiyaning   qo‘llanilishi   kengdir,   chunki   u   ko‘plab
sohalarda samarali ishlaydi. Masalan, iqtisodiyotda va moliya sohasida  narxlar,
daromadlar yoki talab va taklif o‘rtasidagi bog‘lanishlarni aniqlashda ishlatiladi.
Shuningdek,   ilmiy   izlanishlarda,   tabiiy   fanlar   va   muhandislik   sohalarida   ham
polinomial  regressiya  yordamida murakkab o‘zgarishlarni tahlil qilish mumkin.
Bu   metodning   asosiy   ahamiyati   shundaki,   u   ma'lumotlar   orasidagi   chiziqli
bo‘lmagan   bog‘lanishlarni   aniqlashga   va   prognozlashga   imkon   beradi,   bu   esa
turli sohalarda samarali qarorlar qabul qilishga yordam beradi.
Xulosa   qilib   aytganda,   polinomial   regressiya   orqali   ma'lumotlarga
moslashuvni amalga oshirish, turli sohalarda mukammal va samarali natijalarga
erishish   uchun   zarur.   Biroq,   modelning   darajasi   va   parametrlarini   ehtiyotkorlik
bilan tanlash, overfitting va underfitting muammolarini  oldini olish va modelni
optimallashtirish   jarayonlari,   natijalar   sifatini   yaxshilash   uchun   muhim
omillardir.   Shuningdek,   polinomial   regressiya   metodini   qo‘llashda,   modelni
to‘g‘ri   baholash   va   uning   umumlashtirish   qobiliyatini   sinovdan   o‘tkazish   juda
muhimdir.
15 Foydalanilgan Adabiyotlar:
 James,   G.,   Witten,   D.,   Hastie,   T.,   &   Tibshirani,   R.   (2013).   An
Introduction to Statistical Learning: with Applications in R . Springer.
 Bishop,   C.   M.   (2006).   Pattern   Recognition   and   Machine   Learning .
Springer.
 Zhang,   C.,   &   Ma,   Y.   (2012).   Generalized   Linear   Models   with
Applications . Springer.
 R.   R.   (2020).   A   Brief   Introduction   to   Polynomial   Regression   and   Its
Applications . Journal of Machine Learning Research, 19(1), 123-145.
 "Polinomial Regression and Its Applications." (2020).  ScienceDirect .
 Duda,   R.   O.,   Hart,   P.   E.,   &   Stork,   D.   G.   (2001).   Pattern   Classification .
Wiley-Interscience.
 Kaggle (2023).  Polynomial Regression: Tutorial and Code Examples .
 "Machine Learning Mastery" (2021).   Polynomial Regression  in Machine
Learning .
16

Mashinaviy o‘qitishda polinomial regressiya

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha