Masofali o‘qitishning didaktik prinsiplari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Masofali o‘qitishning didaktik prinsiplari

Купить

Masofali o‘qitishning didaktik prinsiplari.
Reja:
1. Masofali o‘qitishning didaktik prinsiplari.
2. Masofaviy o‘qitishning didaktik tizimi .
3. Amaliy ishlanmalar.

Masofaviy o‘qitish da o‘quv jarayoni ketma-ket keladi gan muloqotda
bo‘lish va muloqotda bo‘lmagan dav rlardan iborat.
O‘qitish shakllarining barcha turlari, o‘quv jarayoni muloqotda bo‘lish
davrida va muloqotda bo‘lmagan davrida o‘z xususiyatiga ko‘ra qo‘llaniladi.
Moliyaviy-iqtisodiy tizim . Bu masofaviy o‘qitish tizimida eng
ahamiyatli omillardan biri bulib, bozor iqtisodi sharoitida u faqat o‘z-o‘zini
moddiy ta’minlab qolmay, balkim, o‘quv tizimini rivojlantirish va
takomillashtirishga olib keladi. SHuning uchun har bir o‘qituvchi o‘qitish
tizimi iqtisodiyoti bilan tanish bo‘lishi kerak.
CHet el tajribalari bu masofaviy o‘qitish tizimining samaradorligini
ko‘rsatdi, ammo har bir konkret holatni iqtisodiy va pedagogik nuqtai
nazardan baholash lozim.
Me’yoriy-huquqiy tizim . O‘qitish tizimining rivojlanish asosi sifatida bu
sohadagi qonunchilikning rivojlanishi va mukammalligi xizmat qiladi.
O‘quv qonunchiligining predmeti – pedagogik munosabatlardir,
qolganlari esa, ya’ni, boshqaruv, mulkiy, moliyaviy va hokazo ishlab
chiqarish xarakteriga ega. O‘qitish muassasasining faoliyati «Ta’lim
to‘g‘risidagi qonun», Nizom, Davlat ta’lim standartlari, namunaviy o‘quv
dasturlar, rejalar, yo‘riqnomalar, buyruqlar, kollegiya va ilmiy kengash
qarorlariga asoslanadi.
Marketing tizimi. Bozor iqtisodi sharoitida tizim samaradorligini
ta’minlash uchun, har bir muassasa, shu jumladan o‘quv muassasasi ham
marketing xizmatini tashkil qilishi kerak. Har bir muassasa, shu jumladan
o‘quv muassasasining marketing xizmatini tashkil qilish bozor iqtisodi
sharoitida samarali faoliyat qilish uchun kerak.

Masofaviy o‘qitish tizimida marketing an’anaviy vazifalarni bajaradi,
ya’ni, ishlab chiqarishni boshqarish va mahsulotni sotish, talablarni
aniqlashga yo‘naltirilgan, o‘quv muassasasi faoliyatini iste’molchi bozoriga
moslashtiradi.
Masofaviy o‘qitish tizimini tashkil etishda marketingning quyidagi
asosiy tamoyillardan foydalaniladi:
 ta’lim xizmatlari bozorida talabni va uning o‘sish dinamikasini
hisoblash, yo‘nalishlarni aniqlash, kerak bo‘lgan
mutaxassislarning soni va sifatini aniqlash;
 ta’lim xizmatlari ishlab chiqarishini bozor talablariga makimal
darajada moslash (o‘quv rejalar va o‘quv dasturlar, o‘quv-uslubiy
adabiyot, o‘qituvchilar tayyorlash va h.z);
 masofaviy o‘qitish tizimini tashkil etishda iste’molchi, jamiyat va
ta’lim muassasasi manfaatlarini uyg‘unlashtirish;
 ta’lim xizmatlarini targ‘ibot qilish (milliy va xalqaro
masshtabda);
Masofaviy o‘qitish tizimining didaktik tizimini izchillik bilan
tashkil etish, zamon talablariga mos mutaxassislarni tayyorlashga
imkon yaratadi.
3. Masofaviy o‘qitishning tamoyillari
Masofaviy o‘qitishning o‘ziga xos tamoyillari quyidagilardan iborat:
Interfaollik tamoyili . Bu tamoyil tinglovchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi
aloqani ta’minlab qolmay, balki tinglovchilar o‘rtasidagi aloqani ham
ta’minlaydi. Tajribalar tinglovchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi aloqadan ko‘ra
tinglovchilar o‘rtasidagi aloqalar ko‘proq ekanligini ko‘rsatadi.

Boshlang‘ich bilimlar tamoyili . Masofaviy o‘qitish tizimida
tinglovchining oldindan tayyorgarlik ko‘rishi va apparat - texnik vositalari
bilan ta’minlanganlik darajasi, kompyuterga ega bo‘lishi va internetga
ulanishi, hamda bu tizimda ishlay olish malakalariga ega bo‘lishi lozim.
Individuallik tamoyili . Real o‘quv jarayonida kirish va oraliq nazorat
o‘tkaziladi. Bular natijasini tahlili asosida individual o‘quv rejalar tuziladi,
shu jumladan oqsayotgan dastlabki bilimlar va ko‘nikmalar bo‘yicha ham.
Identifikatsion tamoyil. Mustaqil o‘qishni nazorat shakli b o‘ lib, bilim
sifatini nazorat qilishda bevosita muloqot videokonferensiya lar kabi turli
texnik vositalarini qo‘llaniladi.
O‘qitish reglamenti tamoyili . O‘quv jadvalining qat’iy rejalashtirilishi
va rejalashtirilgan jadvalning nazorati bilan belgilanadi.
YAngi axborot texnologiya vositalarini qo‘llashning pedagogik
maqsadliligi tamoyili . Masofaviy o‘qitish tizimini loyihalashtirishda, yaratish
va tashkil etishda mavjud bo‘lgan texnik vositalarini qo‘llashning maqsadga
muvofiqligini tahlil qilib, ularni qo‘llashda xato qilishning oldini olish lozim.
Masofaviy o‘qitish tizimida qo‘llaniladigan texnik vositalarning optimal
nisbati kuyidagicha: bosma materiallar 40-50%, WWW serverlaridagi o‘quv
materiallar 30-35%, kompyuter videokonferensiya aloqasi 10-15% ,
qolganlari 5-20%.
Ta’limning oshkoralik va o‘zgaruvchanligini ta’minlash tamoyili . Bu
tamoyil yosh va boshlang‘ich ta’lim darajasi jihatdan «mo‘‘tadilligi», kirish
nazoratining suhbat, imtihon, test shaklida o‘tkazilishi va h.k. bilan
ifodalanadi. Buning natijasida keyinchalik o‘quv muassasasidan bu
tinglovchini shaxsiy (i n dividual) reja bo‘yicha o‘qitishda qo‘shimcha
harakatlar talab qilinadi. Ta’lim tizimining ko‘p variantliligini ta’minlash va
bir o‘quv yurtidan boshqa o‘quv yurtiga o‘tish imkoniyatini mavjud bo‘ladi.

Masofaviy o‘qitish tizimining istiqbolligi shundaki, bu tizim
shaxsning eng asosiy huquqlaridan biri – ta’lim olish huquqini
amalga oshirishni ta’minlaydi. Masofaviy o‘qitish tizimining
maqsadga muvofiqligini baholashda, albatta uning ijtimoiy
samaradorligini e’tiborga olish lozim.
4. Masofaviy o‘qitish texnologiyasi.
Masofaviy o‘qitish texnologiyasi tushunchasi standartlashtiril magan.
Eng ko‘p tarqalgan ta’rif quyidagicha: masofaviy o‘qitish texnologiyasi bu
ta’limni belgilangan mazmunini nusxalab amalga oshirishga yo‘naltirilgan
usullar tizimi, maxsus vositalarning, o‘qitish shakllarining majmuasidir.
Masofaviy o‘qitish texnologiyasi pedagogik texnologiyalarning bir
ko‘rinishi sifatida qabul qilinishi mumkin. «Pedagogik texnologiya»
tushunchasi standartlashtirilmaganligini hisobga olgan holda, ko‘pincha
YUNESKO qabul qilgan tushuncha ishlatiladi.
Pedagogik texnologiya tushunchasiga berilgan YUNESKO ta’rifiga
ko‘ra masofaviy o‘qitishga quyidagi ta’rifni shakllantirish mumkin:
masofaviy o‘qitish texnologiyasi – bu inson va texnik resurslarini, ularning
o‘zaro aloqasini, hisobga olgan holda, ta’lim xizmatining butun jarayonini
yaratish, qo‘llash va ommaboplashtirish tizimli yondashuvi bo‘lib, bilvosita
individuallashgan ta’lim tizimida o‘qitish shakllarini maqbullashtirishni
o‘ziga vazifa qilib qo‘yadi.
Masofaviy o‘qitish texnologiyasi quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
 ta’lim axborotlarini ta q dim etish texnologiyasi;
 ta’lim axborotlarini uzatish texnologiyasi;
 ta’lim axborotlarini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi.
Ta’lim axboroti : muayyan faoliyat turi, ixtisosini amalga oshirishda
ko‘llashi uchun, ta’lim oluvchiga berish kerak bo‘lgan bilimlar dir . Masofaviy

o‘qitish tizimida yangi elektron kitoblarga alohida talablar qo‘yiladi. Elektron
kitoblardagi ta’limiy axborot tinglovchining psixofiziologik xususiyatlarini
hisobga olgan holda tayyorlanishi kerak, chunki u bu axborotni ko m pyuter
ekrani orqali qabul qiladi.
Elektron darslik q uyidagi maxsus talablarga javob berishi kerak:
 tushunchalar beriladigan matn qismining rivojlangan, gipertekst
tuzilishi (tushunchalar, ta’riflar, teoremalar), va bayonning mantiqiy
tuzilishi (qismlarning ketma ketligi, bog‘liqligi);
 ta’lim olishda qulay yangilik tizimiga ega bo‘lishi, tinglovchi
kursning bir qismidan ikkinchi qismiga o‘tishi, o‘qituvchiga elektron
xabarlar yuborishi, diskussiyalar bo‘limiga o‘tishi;
 zamonaviy kompyuterlarning multimedia va Internet
i mkoniyatlaridan foydalanish;
 darslikda bilimlar nazorati tizimining ishlab turishi;
 glossariy mavjudligi (avtonom qo‘shimcha ma’lumotlar) va ularga
tayanish. Glossariylar kurslar uchun alohida, bir necha kurs uchun
alohida modullar uchun ishlab chiqariladi;
 darsliklarda tasviriy manbalar, elektron kutubxonalar va Internetdagi
manbalarning ko‘rsatilishi;
 qulayligi- tizimga tez kirish;
 o‘qituvchi bilan samarali aloqada bo‘lish (elektron pochta, ...) aniq
vaqt birligida Internet orqali gapira olish;
Ta’lim axborotlari ta’lim texnologiyalari orqali uzatiladi.
Ta’lim texnologiyasi – bu ta’lim axborotlarini manbadan iste’molchiga
uzatishda qo‘llaniladigan didaktik uslublar majmuasidir. Masofaviy o‘qitish
tizimida tasviriy fikrlashni faollashtirishga alohida e’tibor berilishi kerak,
ya’ni o‘qituvchi fikrini tasviriy obrazlar ko‘rinishida taqdim etishi kerak.

Masofaviy o‘qitish tizimi ta’lim texnologiyalarida fikr, axborot, bilimni
vizuallashtirish, katta ahamiyatga ega.
Masofaviy o‘qitish tizimida kuyidagi ta’lim texnologiyalarini ishlatish
mumkin:
 video-ma’ruzalar; multimedia-ma’ruzalar va laboratoriya
amaliyotlar i ; elektron va multimedia-darsliklari; kompyuter test
tizimlar; imitatsiya modellari va kompyuter trenaj yo rlar;
telekommunikatsiya vositalaridan foydalanuvchi konsultatsiya va
testlar; videokonferensiyalar.
Axborotlarni saqlash, qayta ishlatish, tinglovchiga etkazish, o‘qituvchi
va tinglovchi o‘rtasidagi interfaol muloqot, hisoblash texnikani qo‘llashga
tayangan apparat-dasturlar vositasida amalga oshiriladi. Bular – axborot
texnologiyalaridir .
Masofaviy o‘qitish tizim texnologiyalari pedagogik texnologiyalar
asosida ishlangan bo‘lib, kuyidagi qo‘shimcha talablarga javob berishi kerak .

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. «Barkamol avlod - O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori». T. 1997. 64 b.
2. Avliyakulov N.X. Zamonaviy o‘qitish texnologiyalari. O‘quv qo‘llanma. -T:
2001. – 68 s.
3. Avliyakulov N.X. Prakticheskie osnov ы modulnoy sistem ы obucheniya i
pedagogicheskoy texnologii. O‘quv qo‘llanma - Buxara: 2001. - 99 s.
4. Avliyakulov N.X., Musaeva N.N. Kasb-hunar kollejlarida kasbiy fanlarning
modulli o‘kitish texnologiyalari. O‘quv metodik qo‘llanma. - T.: YAngi
asr avlodi, - 2003. – 88 s.
5. Azizxodjaeva N.N. Pedagogicheskie texnologii i pedagogicheskoe
masterstvo. - Tashkent: Moliya, 2002.
6. Bat ы shava S.YA., SHaparinskiy S.A. Osnov ы professionalnoy pedagogiki. -
M: V ы sshaya shkola, 1977. - 504 s.
7. Bespalko V.P. Slagaem ы e pedagogicheskoy texnologii. - M: Nauka, 1989. -
192s.
8. Borodina N.V., Samoylova E.S. Modulnaya texnologiya v professionalnom
obrazovanii: Uchebnoe posobie. - Ekaterinburg.: UGPPU, 1998. -27 s.
9. Davletshin M.G. Modulnaya texnologiya obucheniya. – T: TGPU, 2000.
10. Klarin M.V. Pedagogicheskaya texnologiya v uchebnom protsesse. - M:
Znanie, 1989 - 80 s.

Masofali o‘qitishning didaktik prinsiplari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish