Masofaviy talim va uning tushunchalari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	898.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Masofaviy talim va uning tushunchalari

Купить

MASOFAVIY TALIM VA UNING TUSHUNCHALARI.
Reja:
1. Masofaviy talim tushunchasi.
2. Masofaviy talim modellari.
3. Masofaviy talim metodlari.

1.Masofaviy talim tushunchasi.
Respublikamizda bugungi kunda kompyuter texnologiyalari va Internet
tarmog’ini rivojlantirishga katta ahamiyat berilyapti. Shunga ko’ra, ta’lim
tizimidagi o’quv yurtlarida informatika va axborot texnologiyalari fanlarining
o’qilitishi - davr talabi bo’lib qolmoqda. Shakshubhasiz, sungi yillarda
mutaxasislar yakdil tasdiklayotganlaridek, mamlakatimizda bu yunalishda sezilarli
kadamlar kuyildi. Lekin shu soxadagi faoliyat xozircha talablar darajasida emas.
Masalan, 2003 yilda EXMlar uchun dasturlarga patent olish uchun faqatgina140
ariza ruyxatga olingan. Shu bilan birga, 2005-2013 yidagi ma’lumotlarga kura
mamlakatdagi 631 akademik litsey va kasb-xunar kolledjining faqat 22 tasi,
respublikadagi 64 oliy o’quv yurtning 40 tasi Internet tarmoklariga ulangan xolos.
Respublikamizdagi kupgina o’quv yurtlari eski avlod kompyuterlar bilan
jihozlangan yoki umuman kompyuterlashtirilmagan. Oliy ta’lim muassasalarning
xar bir 100 talabasiga o’rtacha hisobda 3,3 kompyuter mos keladi (ma’lumotlar
Toshkent aloqa institutida o’tkazilgan ilmiy amaliy konferensiya materiallaridan
olingan). Kadrlar tayyorlashning sifatini yanada yaxshilash, ta’lim tugrisidagi
konunni tula amalga oshirish uchun ta’limning turli shakllaridan foydalanish zarur
bulib kelyapti. Bu borada hukumatimiz tomonidan ko’p ishlar olib borilmoqda.
Shularga Respublikasizda yangi rivojlangan, "masofaviy ta’lim" deb nomlangan,
ta’lim turi misol kilishimiz mumkin. Ta’limning bu turi shu paytgacha mavjud
bulgan ta’lim turlaridan uzining ayrim ijobiy tomonlari bilan ajralib turadi.
Masofaviy ta’lim (MT) – bu o’qituvchi va o’quvchi bir biri bilan masofa yoki vaqt
orqali ajratilgan sababli, informatsion texnologiyalardan fodalanilgan ta’lim turi.
Bu ta’lim turini paydo bo’lishiga asosiy sabab deb informatsion va kommunikativ
texnologiyalarning tezkor rivojlanishi va ular asosida prinsipial yangi ta’lim
texnologiyalar(internet texnologiyalar) yaratilishini xisoblash mumkin. Internet
texnologiyalardan foydalanish bizga o’quv materiallarni cheksiz va juda arzon
tarkatish va kupaytirish, xamda uni o’quvchilarga tezkor va anik yetkazish
imkoniyatlarini yaratib berdi. Shu bilan birga ta’lim interaktiv bulganligi
sababli, o’quvchining o’z ustidan mustaqil ishlashning urni juda katta axamiyatga
ega buladi. Masofaviy ta’limning asosiy texnologiyalariga kuyidagilarni kiritish
mumkin:
1.INTERAKTIV texnologiyalar:
-Internet masofaviy ta’lim portali.
-Video va audio konferensiyalar.
-Elektron pochta orkali ta’lim.
-Internet orkali mustakil ta’lim olish.
-Uzokdan boshkarish sistemalar.

-Onlayn simulyator va o’quv dasturlar.
-Test topshirish sistemalari.
2.INTERAKTIV bulmagan texnologiyalar:
-Video, audio va bosmaga chikarilgan materiallar.
-Televizion va radio kursatuvlar.
-Disklarda joylashgan dasturlar.
Video va audio konferensiyalar - bu Internet va boshka telekomunikasion aloka
kanallari yordamida ikkita, uzoklashgan auditoriyalarni telekommunikasion
xolatda bir biri bilan boglab ta’lim olish yuli. Video va audio konferensiyalar
uchun katta xajmda maxsus texnika, yukori tezlikga ega bulgan a’loka kanali va
ukitishni tashkil kilish uchun xizmat kursatuvchi mutaxassislarni jalb etish kerak
buladi.
Internet orkali mustakil ta’lim olish - bu Internetda joylashgan kupgina saytlarda
joylashgan katta xajmdagi ma’lumotlar ustidan mustakil ravishda ishlash va yangi
bilimlar olish yuli.
Test topshirish sistemalar - bu maxsus dasturlar yordamida o’quvchilarning amaliy
va nazariy bilimlarni tekshirish ing asosiy vazifasi bu talabalar bilimlarini tekshirib
ularni baxolash. Internetning masofaviy ta’lim portali bu maxsus Internet saytlar
(onlayn resurslar). Ush bu saytlarning asosiy vazifasi - ta’lim jarayonini tashkil
kilish, yoki boshka suzlar bilan o’quvchi va ukituvchi urtasida elektron onlayn
mulokotni urnatish, ukituvchilarga o’quv materiallarni joylashtirish va
o’quvchilarga shu ma’lumotlar bilan ishlashga xamda boshka masofaviy ta’lim
servislardan foydalanishga imkoniyat yaratish.
Masofaviy ta’limni jarayonida kuyidagilar katnashishi shart, bular - masofaviy
kurs
avtori, metodist, ukituvchi (tyutor, koordinator), ruxshunos, administrator,
dokumentovod, telekommunikasiya va dasturiy ta’minot gruppasi xamda
o’quvchilar. -Avtor - masofaviy kursni yaratuvchi , uni yangilatuvchi va
taxrirlovchi shaxs.
-Metodist - masofaviy kurs avtoriga konsultasiyalar beruvchi va kursni taxrirlovchi
shaxs.
-Ukituvchi - o’quvchilar bilan ukish jarayonida mulokotda buluvchi va ularga
yordam beruvchi xamda ularning bilimlarini tekshiruvchi shaxs.
-Ruxshunos - ukish jarayonining psixologik monitoringni tashkil kiluvchi shaxs.
-Administrator - o’quvchilarni kabul kilish va ukishdan chetlash masalalarini
yechuvchi va malakali ukituvchilarni jalb kiluvchi shaxs.
-Dokumentoved - xujjatlar bilan ishlovchi shaxs.

-Telekommunikasiya va dasturiy ta’minot gruppasi -dasturlar va
telekommunikasiya resurslar ishini ta’minlovchi shaxslar.
-O’quvchilar - o’quv jarayonida katnashuvchi shaxs.
-O’quv jarayoninin tashkil kilishda esa albatta kuyidagi kadamlarni bajarishimiz
zarur buladi:
-Kurs maksadlarini aniklash. Kaysi bilimlarni (mavzular, fan va ... ) va kimlar
uchun
ukitish kerak.
-O’ish metodlarini tanlash. O’quv jarayoni davomida bilimlar va kunikmalar
darajasini diagnostika xamda tekshirish manbalarini va usullarini aniklash kerak.
-O’quv materialga metodik talablarini ishlab chikarish. Yangi bilimlarni berish
usullarini va xajmlarni aniklash kerak.
-Darslar jadvalini ishlab chikarish. Butun kursni bir nechta modullarga bulish, xar
bitta modul tugallashidan keyin o’quvchi tomonidan kanaka bilimlarga ega
bulishini aniklash kerak.
-O’quv jarayonini monitoringni tashkil kilish.
-Tekshiruv jarayonlarni rejalashtirish,
-O’quvchilarning mustakil ishlarini rejalashtirish,
-O’quv jarayoni natijalarini prognozlashtirish,
-Natijalarni aniklash va taxlil kilish.
2.Masofaviy ta’lim modellari.
Bu ta’lim turini bir necha modellari mavjud, ular masofaviy ta’lim tashkil
kilinishiga sabab bulgan vaziyatlari bilan farklanadi: geografik sabablar (mamlakat

maydoni, markazlardan geografik uzoklashgan regionlar mavjudligi), mamlakatni
kompyuterlashtirish va informasiyalashtirish darajasi, transport va
kommunikasiyalar rivojlanish darajasi, masofaviy ta’lim uchun mutaxasislar
mavjudligi, ta’lim soxasida informasion va kommunikasion texnologiyalardan
foydalanish darajasi, mamlakatning ta’lim soxasidagi odatlari.
Birlamchi model. Ushbu model fakat masofaviy o’quvchilar bilan ishlash uchun
yaratiladi. Ularning xar bittasi virtual ukituvchiga biriktirilgan bulishadi.
Konsultasiyalar va yakuniy nazoratlarni topshirish uchun esa regional bulimlar
bulishi shart. Shunday o’quv kurslarda ukituvchi va o’quvchilarga o’quv shaklini
va formasini tanlashda katta imkoniyatlar va ozodliklar beriladi. Bu modelga misol
kilib Buyuk Britaniyaning Ochik Universitetidagi(http://www.ou.uk) ta’limni olish
mumkin.
Ikkilamchi model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta’lim o’quvchilar bilan
ishlash uchun yaratiladi. Ikkala guruxda bir xil o’quv dasturi va darslar jadvali,
imtixonlar va ularni baxolash mezonlari mavjud. Shunday o’quv muassasalarda
kunduzgi kurslarning soni masofaviylarga karaganda kup. Ushbu masofaviy
kurslar pedagogika va uslubiyotdagi yangi yunalishlarni izlanishlarida kullaniladi.
Bu modelga misol kilib Yangi Angliya va Avstraliya Universitetidagi
(http://www.une.edu.au) ta’limni olish mumkin.
Aralashgan model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta’lim turlirini
integrasiyalashtirish uchun yaratiladi. O’quvchilar o’quv kursning bir kismini
kunduzgi, boshka kismini esa masofadan ukiydi. Shu bilan birga bu ta’lim turiga
virtual seminar, prezentasiyalar va leksiyalar utkazish xam kiradi. Bu modelga
misol kilib Yangi Zelandiyadagi Massey
Universitetidagi(http://www.massey.ac.nz) ta’limni olish mumkin. Konsorsium.
Ushbu model ikkita universitetlarni bir biri bilan birlashini talab kiladi. Ushbu
muassasalardan biri o’quv kurslarni tashkil kilib ishini ta’minlasa, ikinchisi esa
ularni tasdiklab, kurslarga o’quvchilarni ta’minlaydi. Shu bilan birga bu jarayonda
butun universitet emas balki bitta kafedra yoki markazi yoki universitet urnida
ta’lim soxasida ishlaydigan korxonalar xam katnashishi mumkin. Ushbu modelda
o’quv kurslarni doimiy ravishda
nazorat kilish va muallif xukuklarini tekshirish zarur buladi. Bu modelga misol
kilib Kanadadagi Ochik O’quv Agentligidagi(http://www.ola.bc.ca) ta’limni olish
mumkin. Franchayzing. Ushbu model ikkita universitetlar bir biri bilan uzlari
yaratgan o’quv kurslar bilan almashishadi. Masofaviy ta’lim soxasida yetakchi
bulgan o’quv muassasa bu soxada ilk kadam kuyadigan muassasaga uzining o’quv
kurslarni takdim kiladi. Ushbu modelda ikkala muassasa o’quvchilari bir xil ta’lim
va diplomlar olishadi. Bu modelga misol kilib Ochik Universitet Biznes maktabi

va Sharkiy Yevropa Universitetlari bilan bulgan xamkorligi bulishi mumkin.
Validasiya. Ushbu model universitet va uning filiallari bilan bulgan
munosabatlariga uxshash. Bu modelda bitta universitet o’quv kurs, diplomlarlarni
kafolatlasa, kolgan bir
nechta universitetlar o’quvchilarni ta’minlaydi. Uzoklashgan auditoriyalar. Ushbu
modelda informasion va kommunikasion imkoniyatlar keng foydalaniladi. Bitta
o’quv muassasada bulib utgan o’quv kurslar videokonferensiyalar,
radiotranslyasiyalar va telekomunakasion kanallar orkali sinxron telekursatuvlar
kurinishida boshka auditoriyalarga uzatiladi. Aralashgan model bilan farki
shundaki, bu modelda o’quvchilar kunduzgi ta’limda katnashmaydi. Bu modelga
misol kilib AKShning Viskonsing Universitetidagi va Xitoyning markaziy radio
va televideniye Universitetidagi ta’limni olish mumkin. Proyektlar. Ushbu model
davlat yoki ilmiy izlanish maksadidagi dasturlarni bajarish uchun yaratiladi.
Asosiy ish masofaviy ta’lim mutaxassislari va pedagoglar tuplangan ilmiymetodik
markazga tushadi. Ushbu modelda yaratilgan kurslar axolining katta kismiga
namoyish kilinib uz vazifasini bajargandan keyin tuxtatiladi. Bu modelga misol
kilib Afrika, Osiyo va Lotin Amerikadagi rivojlanmagan mamlakatlarida
utkazilgan kishlok xujaligi, soliklar va ekologiya xakidagi utkazilgan xar xil
kurslar bulishi
mumkin.
3. Masofaviy ta’lim metodlari
Masofaviy ta’lim (lotincha “distanstiya” – masofadan foydalanish) o’qituvchi va
o’quvchi o’rtasidagi to’g’ridan-to’g’ri, shaxsiy aloqasiz “masofadan o’qitish”
imkonini yaratib beruvchi zamonaviy axborot va telekommunikastion
texnologiyalardan foydalanish bo’lib, unga ko’ra ta’lim jarayoni yangi axborot
texnologiyalari, multimedia tizimi yordamida tashkil etiladi. U O’quv fanlari
bo’yicha o’zlashtirish samaradorligini ta’minlash; idrok etish qobiliyatini
rivojlantirish kabi imkoniyatlarga ega. Kompyuter ta’limi masofaviy ta’limning
o’ziga xos turi sanaladi. Masofaviy ta’lim metodi o’z tarkibiga birqancha ta’lim
shakllarini oladi. Ulardan ayrimlarini ko’rib chiqamiz.
Internet konferensiyalar – ta’lim metodi
Internet konferenstiyalar – bu muayyan muammoni hal qilayotgan guruh
ishtirokchilarining Internet tarmog’i orqali konferenst aloqasi yordamida o’zaro
axborot almashinishi jarayonidir. Tabiiyki, bu texnologiyadan foydalanish
huquqiga shaxslar doirasi cheklangan bo’ladi. Adabiyotlarda telekonferenstiya
atamasini ko’p uchratish mumkin. Telekonferenstiya o’z ichiga
konferenstiyalarning uch turini:
audio, video va kompyuter konferenstiyalarini oladi. Kompyuter konferenstiyasi
ishtirokchilari soni audio va videokonferensiyalar ishtirokchilari sonidan ancha

ko’p bo’lishi mumkin
Audiokonferensiyalar
Ular tashkilot yoki firmaning hududiy jihatdan uzoqda joylashgan xodimlari yoki
bo’linmalari o’rtasida kommunikastiyalarii saqlab turish uchun audioaloqadan
foydalanadi. Ikkitadan ko’p ishtirokchi so’zlashuvda qatnashishini ta’minlaydigan
qo’shimcha qurilmalar bilan jihozlangan telefon aloqasi tizimi
audiokonferenstiyalarni o’tkazish uchun qo’llaniladigan eng oddiy texnika vositasi
hisoblanadi. Audiokonferenstiyalarni tashkil etish kompyuter bo’lishini talab
etmaydi, faqatgina uning ishtirokchilari o’rtasida ikki tomonlama audioaloqadan
foydalanishni ko’zda tutadi. Audiokonferenstiyalardan foydalanish qarorlar qabul
qilish jarayonini engillashtiradi, u arzon ham qulay.
Videokonferensiyalar
Videokonferensiyalar ham audiokonferenstiyalar qanday maqsadlarga
mo’ljallangan bo’lsa, shunday maqsadlarga mo’ljallangan, lekin bunda
videoapparatura qo’llaniladi. Videokonferensiya – bu shunday kompyuter
texnologiyasiki, u orqali foydalanuvchi shaxslar bir-birlarini real vaqtda ko’radi,
eshitadi va ma’lumotlar bilan almashadi. Videokonferensiyani o’tkazish
kompyuter va monitorlar bo’lishini talab etadi. Masofadan turib muloqotning
videokonferensiya shakli 1964 yilda AT&T kompaniyasi tomonidan ishlab
chiqilgan

Videophone (real vaqtda ovoz va tasvirni almashish) qurilmasidan boshlanadi. Bu
qurilma yordamida ishtirokchilarning masofadan bir- birlariny real vaqtda ko’rib
turgan holda muloqotlarini tashkil qilingan. Videokonferensiya jarayonida bir-
biridan ancha uzoq masofada bo’lgan uning ishtirokchilari ekranda o’zlarini va
boshqa ishtirokchilarni ko’rib turadilar. Televizion tasvir bilan bir vaqtda ovoz
ham eshitilib turadi. Masofadan videokonferensiya tizimi – matnli axborotlar
almashish, fayllar almashish imkonini beradi. Shunisi bilan videokonferensiya
shaklida masofadan turib interfaol o’qitish tizimi Internet yoki lokal tarmoq orqali
o’qitishdan hamda radio yoki televidenie orqali ma’ruza o’qishdan farq qiladi.
Videokonferensiyada tashqi elektron doskadan foydalanilganda o’qituvchi doskaga
yozadi va uni videokonferensiya aloqasi ko’magida boshqa auditoriya
tinglovchilariga ko’rsatiladi. Elektron doskadan masofadan o’qitish tizimi
foydalanuvchilari bir xil foydalanishlari mumkin, ya’ni bir doskaga chizilgan rasm
boshqa auditoriyadagi doskalarda ham ko’rsatiladi. Dars olib borish jarayonida
videokamera avtomat tarzda ma’ruza o’qiyotgan professor, talaba yoki savol
beruvchi tomonga buriladi. Videokonferensiya o’tkazish uchun asosan ikkita
shartni bajarish lozim: a) videokonferensiyani amalga oshirish uchun zarur bo’lgan
kompyuter (texnik) qurilmalari;
b) videokonferensiyani o’tkazish talabiga javob beruvchi aloqa kanallaridan
foydalangan holda muloqotga chiquvchilar bilan bog’lanish. Videokonferensiyalar
transport va xizmat safari harajatlarini ancha qisqartirish imkonini beradi. Bunda
uzoqda joylashgan ta’lim oluvchilarda ta’limni o’zlashtirish samaradorligi oshadi.
FORUMLAR – TA’LIM METODI
Forum tushunchasi. Internet tarmog’ida forumlar veb-sayt ko’rinishida bo’ladi va
Veb-forum deb ataladi. Veb-forum– veb-sayt tashrif buyuruvchilarining o’zaro
muloqotini tashkil etish uchun mo’ljallangan veb-sayt sahifalari va uskunalari
majmui. Qisqacha aytganda, forum bu veb-saytning tashrif buyuruvchilari muloqot
o’rnatadigan maydonchasi. Bunda ixtiyoriy foydalanuvchi forum veb-saytiga
tashrif buyurib, o’zini qiziqtirgan mavzuni o’rtaga tashlashi va veb-saytning
boshqa tashrif buyuruvchilari bilan muhokama qilishlari mumkin.
Forum muloqotning yana bir oddiy turi bo’lib, bu muloqotda ixtiyoriy vaqtda
ixtiyoriy joydan qatnashish ham mumkin. Forumni o’tkazishda biror mavzu
tanlanadi va u muhokamaga qo’yiladi. Qatnashuvchilar muzokara jarayoni bilan
tanishib, o’z fikrlarini jo’natishlari mumkin. Bu usulda siz muhokamada
qatnashayotganlarni ko’rmaysiz, faqatgina ularning fikrlari bilan tanishib
chiqishingiz mumkin. Forumda turli-tuman mavzular muhokama qilinadi. Bunda
siz biror mavzuni tanlab, ularning muhokamasida ishtirok etishingiz mumkin.
Milliy va xalqaro internet forumlari. Internet forumlari alohida yo’nalishlarga
ixtisoslashgan yoki umumiy bo’lishi mumkin. Ixtisoslashgan Internet forumlariga

medistina, dasturlash texnologiyalari, dizayn va moda, kompyuter o’yinlari va
transport vositalariga bag’ishlangan forumlar misol bo’ladi. Ixtisoslashgan
forumlarda faqatgina mo’ljallangan sohaga oid mavzular muhokama qilinadi,
umumiy forumlarda esa, ixtiyoriy mavzuni o’rtaga tashlash mumkin.
Xalqaro forumlar sifatida quyidagilarni keltirish mumkin:
Medicinform.ru (http://www.Medicinform.ru) forumi — ushbu forum tibbiyot
sohasiga ixtisoslashgan bo’lib, u
orqali kasalliklar va ularni davolash, dori vositalari va ularni to’g’ri qo’llash hamda
tibbiyot bo’yicha yuridik
maslahat olish mumkin.
Progz.ru (http://www.Progz.ru) forumi – ushbu forum dasturlash
texnologiyalaridan foydalanish, kompyuter
dasturiy vositalarini ishlab chiqish va dasturlash bilan bog’liq yuzaga kelgan
muammolarni muhokama qilishga
mo’ljallangan.
Avtomobili.ru (http://www.Avtomobili.ru) forumi – ushbu forum avtomobil
ishqibozlari forumi bo’lib, unda avtomobillar brendlari, markalari va turlari hamda
ularni ta’mirlash va xizmat ko’rsatish bilan bog’liq masalalarni muhokama qilish
mumkin.

Stopforum.ru (http://www.Stopforum.ru) forumi – bu kompyuter o’yinlari
forumidir. Bunda o’yinlarning turlari, ularni o’ynash sirlari va yuzaga kelgan
muammolar muhokama qilinadi.
WildDesign.ru (http://www.WildDesign.ru) forumi — bu forumda dizayn, moda
va tasviriy san’at ixlosmandlari va ijodkorlari fikr almashishadi. Bundan tashqari
ijodkorlar asarlaridan baxramand bo’lish mumkin.
Uforum.uz (http://www.Uforum.uz) – milliy forumi. Uforum.uz milliy forum
hisoblanib, u Respublikamizning axborot texnologiyalari, ta’lim, madaniyat,
moliya, sog’liqni saqlash sohalarida hamda davlat sektori va elektron
hukumat tuzilmasida ro’y berayotgan masalalar muhokamasini o’z ichiga oladi.
VEBINAR METODI
Vebinar metodi – zamonaviy axborot-kommunikastiya texnologiyalari
(kompyuter, monitor, multimedia va shu kabi vositalar) yordamida turli joylardagi
ishtirokchilar bilan masofadan turib o’tkaziladigan interfaol mashg’ulot turi.
Vebinar metodi yoki “Webinar” texnologiya tushunchasi muloqotga 1998 yilda
kirib keldi. Vebinar metodida dars masofaviy seminar yoki konferenstiya shaklida
Internet orqali bir vaqtda hozir bo’lgan talabalar bilan masofaviy ta’lim tizimida
qo’llanayotgan ko’plab interfaol audio video aloqa vositalari yordamida jonli
olib boriladi. Bu darslarni kelgusida kerak darajada foydalanish uchun yozib olish
mumkin. Bu metodda olib boriladigan butun o’quv yoki kurs jarayonidagi darslar
yagona o’quv dasturidagi izchillikda o’zaro uzviy bog’lanmaydi, ular alohida-
alohida bir martalik darslardan iborat bo’ladi.

Masofaviy talim va uning tushunchalari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish