Masshtab - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Masshtab

Купить

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Massht ab

At amalar v a sav ollar

Massht ab .
Siz o‘rtog‘ingizga maktabdan uyingizgacha bo‘lgan yo‘lni
qog‘ozgachizib ko‘rsatmoqchisiz. Albatta, bu yo‘l uncha
uzoq bo‘lmasa ham, qog‘ozga sig‘maydi. Demak, yo‘lni
kichraytirib chizishga to‘g‘ri keladi.

Bunda Sizga massht ab yordam beradi.
Masshtab joydagi masofaning chizmada, globus
va xaritada tasvirlaganda necha marta
kichraytirilganini ko‘rsatuvchi kasr sondir.

Chizma, joy plani, xarita yoki globusdagi
nuqtalar orasidagi uzunliklarning joydagi
masofalar uzunligiga nisbati masshtab deb
ataladi.

Maktabdan uyingizgacha masofa 600 m. Uni
qisqartirib chizmada 6 cm qilib chizdingiz.
Demak, masofani 10 000 marta qisqartirdingiz.
Shunda masshtab 1:10 000 bo‘ladi.
600 m : 6 cm = 10 000
Masshtab
1:10 0006 cm

Har qanday globus va xaritada uning
masshtabi, ya’ni masofalar necha marta
kichraytirilgani yozib qo‘yiladi.
1:800 000 000
1:40 000 000

Masshtab uch xil ko‘rinishda bo‘ladi: sonli
massht ab , nomli massht ab va chiziqli
massht ab (15-rasm).

Agar masshtab 1 santimetrda 100 metr deb
yozilsa, nomli massht ab deb, 1:10 000 deb
yozilsa, sonli massht ab deb ataladi.

Eng qulayi — chiziqli masshtabdan foydalanish.
Chiziqli
massht ab teng qismlarga bo‘lingan to‘g‘ri chiziq
shaklida bo‘ladi.

Yarimsharlar tabiiy xaritasining sonli masshtabi
1:22 000 000. Bunda 1 cm da necha km borligini
aniqlash sonli masshtabni 100 000 ga bo‘lamiz.
Shunda nomli masshtab 1 cm da 220 kilometr
bo‘ladi.

Chiziqli masshtabdan masofani aniqlashda foydalanish
uchun sirkulning ikki uchi xaritadagi oraliq masofa
aniqlanishi lozim bo‘lgan nuqtalarga qo‘yilib, so‘ng u
masshtabga ham qo‘yiladi. Shunda masofa aniq bo‘ladi
(16-rasm).

Mav zuga doir masalalar ishlash.
•
1. O‘quvchi A nuqtadan B nuqtaga 360° li azimut
bo‘yicha 110 metr yurdi.
•
U B nuqtadan D nuqtagacha 90° li azimut bo‘yicha
420 metr,
•
D nuqtadan E nuqtagacha esa 135° li azimut
bo‘yicha 300 metr,
•
E nuqtadan F nuqtagacha 45° li azimut bo‘yicha
200 metr yurdi.
•
O‘quvchi yurgan yo‘lni 1:10 000 masshtabdasxematik
tarzda tasvirlang.

Mav zuga doir masalalar ishlash.
•
2. Globusda A va B nuqtalar orasidagi
masofa 41 km ga teng.
•
Shu masofani 1: 500 000 masshtabda
daftaringizga to‘g‘ri chiziq ko‘rinishida
tushiring.

Mav zuga doir masalalar ishlash.
•
3. Quyidagi marshrutlarni 1:2 000 masshtabda
daftaringizga to‘g‘ri chiziq ko‘rinishida tushiring.
a Sharq tomonga 100 metr, shimoli-sharqqa 60
metr,
shimoli-g‘arbga 50 metr;
b Janubi-sharq tomonga 180 metr, janubga 40 metr,
janubi-g‘arbga 30 metr va sharq tomonga 80 metr;
c Shimol tomonga 120 metr, shimoli-g‘arbga 35
metr,
janubga 95 metr va g‘arbga 50 metr.

Mav zuga doir masalalar ishlash.
•
4. Quyidagi nomli masshtablarni sonli
masshtablar bilan
ifodalang va yozing:
A 1 cm da 22 km
B 1 cm da 350 km
C 1 cm da 1 400 km
D 1 cm da 41 km
E 1 cm da 810 km
F 1 cm da 600 km

Mav zuga doir masalalar ishlash.
•
5. Shimoli-g‘arb va janubi-sharq tomonlarining uzunligi
160 metrdan, shimoli-sharq va janubi-g‘arb tomonlarining
kengligi 120 metrdan bo‘lgan dalaning planini 1: 2 000
masshtab bilan qog‘ozga chizing (daftar yuqorisini shimol
deb hisoblang).
•
Dalaning shimoliy burchagida bino bor. Uning uzunligi 20
metr va kengligi 10 metr (bino shimoli-sharqdan janubi-
g‘arbga tomon cho‘zilgan).
•
Dalaning ikki burchagini birlashtiruvchi
yo‘l uning o‘rtasini kesib o‘tadi. Shu yo‘lning uzunligi necha
metr ekanini masshtab yordamida aniqlang.

Masshtab

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish