Mehnat sohasida ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	12000UZS
Размер	29.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Mehnat sohasida ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari

Купить

Mavzu: Mehnat sohasida ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari.
Reja:
I. Kirish. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik tushunchasi.
II. Asosiy qism .
1. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sherikchilikning asosiy prinsiplari.
2. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish
shakllari.
3. Mehnat sohasidagi ijtimoiy sherikchilik darajalari.
4. Mehnat jamoasining umumiy yig‘ilishi tushunchasi
III. XULOSA.

I.KIRISH
O’zbekiston Respublikasida ham dunyo mamlakatlari singari yildan-yilga
mehnat sohasida ham keng imkoniyatlar va ishchilarning huquqlari
kafolatlari o’z ifodasini topa boshladi. Mehnat huquqi mamlakatimizda
nafaqat mehnat sohasiga doir bo’lgan normativ-huquqiy hujjatlarda, balki
bizning qomusimiz hisoblangan konstitutsiyamizda ham belgilanib o’tilgan.
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik o‘z vakillari timsolida xodimlar, ish
beruvchilar, ularning vakillari, davlat organlari o‘rtasidagi o‘zaro
munosabatlar tizimi bo‘lib, bu tizim yakka tartibdagi mehnatga oid
munosabatlarni hamda ular bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy
munosabatlarni tartibga solish masalalari yuzasidan xodimlar, ish
beruvchilar va davlat manfaatlarini muvofiqlashtirishni ta’minlashga
qaratilgan bo ladi.Mehnat jamoasiʻ
Ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga
oshirayotgan barcha xodimlar mehnat jamoasini tashkil etadi.
Mehnat jamoasi ijtimoiy sheriklik sohasidagi o‘z vakolatlarini umumiy
yig‘ilish (konferentsiya) o‘tkazish orqali amalga oshiradi.
Mehnat jamoasining umumiy yig‘ilishi, agar unda ish beruvchida mehnat
shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlarning
yarmidan ko‘prog‘i hozir bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi.
Mehnat jamoasining konferentsiyasi, agar unda tashkilot bo‘linmalari
delegatlarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi.
Mehnat jamoasi umumiy yig‘ilishining (konferentsiyasining) qarori, agar
umumiy yig‘ilishda (konferentsiyada) ishtirok etayotgan xodimlarning
(delegatlarning) ellik foizidan ko‘prog‘i uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa,
qabul qilingan hisoblanadi.
Mehnat jamoasining umumiy yig‘ilishi (konferentsiyasi):
Xodimlarning mehnat jamoasi manfaatlarini ifodalash vakolati berilgan
vakillik organini belgilaydi;
Jamoa shartnomasini ma’qullash yoki ma’qullamaslik to‘g‘risida qaror qabul
qiladi;

Amal qilishi tegishli xodimlarga va ish beruvchiga nisbatan tatbiq etiladigan
jamoa kelishuvlarining, shuningdek jamoa shartnomasining ijro etilishi
ustidan nazoratni amalga oshiradi;
Jamoa kelishuvining, jamoa shartnomasining taraflar tomonidan ijro etilishi
samaradorligiga baho beradi;
Qonunchilikka va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq
o‘zga vakolatlarni amalga oshiradi.
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning mehnat huquqi normalarini o‘z
ichiga olgan huquqiy hujjatlari
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning huquqiy hujjatlari quyidagilardan
iborat:
Jamoa kelishuvlari;
Jamoa shartnomasi;
Tashkilotning ish beruvchi tomonidan kasaba uyushmasi qo‘mitasi bilan
kelishuvga ko‘ra qabul qilingan boshqa ichki hujjatlari.
Jamoaviy muzokaralar olib borishga bo‘lgan huquq
Ijtimoiy sheriklikning har qanday tarafi jamoaviy muzokaralar tashabbuskori
bo‘lishi mumkin.
Avvalgi jamoa kelishuvining, jamoa shartnomasining amal qilish muddati
tugaguniga qadar uch oy ichida ijtimoiy sheriklikning har qanday tarafi
boshqa tarafga yangi jamoa kelishuvini, jamoa shartnomasini tuzish
yuzasidan muzokaralar boshlash to‘g‘risida yozma xabar yuborishga
haqlidir.
Ijtimoiy sheriklik taraflari tegishli so‘rov olingan kundan e’tiboran ikki
haftadan kechiktirmay jamoaviy muzokaralar olib borish uchun zarur
bo‘lgan o‘zidagi mavjud axborotni bir-biriga taqdim etishi kerak.
.Jamoa shartnomasi

Jamoa shartnomasining tushunchasi va shakli
Jamoa shartnomasi tashkilotda yoki yakka tartibdagi tadbirkorda yakka
tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan bevosita bog‘liq
bo‘lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi hamda xodimlar
tomonidan o‘z vakillari orqali va ish beruvchi tomonidan tuziladigan mehnat
to‘g‘risidagi huquqiy hujjatdir.
Jamoa shartnomasi yozma shaklda tuziladi.
Jamoa shartnomasini tuzish masalasi bo‘yicha jamoaviy muzokaralar
boshlash to‘g‘risidagi taklif istalgan tarafdan berilishi mumkin.
Jamoaviy muzokaralar olib borish va jamoa shartnomasi loyihasini
tayyorlash uchun ijtimoiy-mehnat masalalari bo‘yicha komissiya tuziladi.
Jamoa shartnomasining mazmuni va tuzilishi
Jamoa shartnomasining mazmunini va tuzilishini uning taraflari belgilaydi.
Jamoa shartnomasiga ish beruvchining va xodimlarning quyidagi masalalar
bo‘yicha o‘zaro majburiyatlari kiritilishi mumkin:
Mehnatga haq to‘lash shakli, tizimi va miqdori, pul mukofotlari, nafaqalar,
kompensatsiyalar, qo‘shimcha to‘lovlar;
Narxlarning o‘zgarishidan, inflyatsiya darajasidan, jamoa shartnomasida
belgilangan ko‘rsatkichlarning bajarilishidan kelib chiqqan holda mehnatga
haq to‘lashni tartibga solish mexanizmi;
Xodimlarning bandligi, ularni qayta tayyorlash, ularning malakasini
oshirish, ularni ishdan bo‘shatish shartlari;
Ish vaqti va dam olish vaqtining, ta’tillarning davomiyligi;
Xodimlarning, shu jumladan ayollarning, nogironligi bo‘lgan shaxslarning
va o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslarning mehnat sharoitlari hamda
mehnat muhofazasini yaxshilash, ekologik xavfsizlikni ta’minlash;
Tashkilotni, idoraga qarashli uy-joyni xususiylashtirish chog‘ida
xodimlarning manfaatlarini hisobga olish;

Ishni ta’lim bilan qo‘shib olib borayotgan xodimlar uchun imtiyozlar;
Ixtiyoriy tibbiy va ijtimoiy sug‘urta;
Tashkilotning iqtisodiy imkoniyatlari hisobga olingan holda boshqa shartlar
ham bo’lishi mumkin.
Jamoa kelishuvlari
Jamoa kelishuvlarining tushunchasi va shakli
Jamoa kelishuvi yakka tartibdagi mehnatga oid munosabatlarni va ular bilan
bevosita bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi, xodimlar
uchun hududiy, tarmoq va respublika darajalarida taraflarning mehnat
sharoitlarini, bandlikni hamda ijtimoiy kafolatlarni belgilashga doir
majburiyatlarini o‘z ichiga olgan, xodimlar va ish beruvchilarning ijtimoiy-
iqtisodiy manfaatlarini kelishib olish maqsadida tuziladigan mehnat
to‘g‘risidagi huquqiy hujjatdir.
Jamoa kelishuvini tayyorlash, tuzish yoki o‘zgartirish yuzasidan jamoaviy
muzokaralar o‘tkazish uchun komissiyalar tuziladi.
Jamoa kelishuvlari yozma shaklda tuziladi.
Hududiy jamoa kelishuvlari
Hududiy jamoa kelishuvlari xodimlar va ish beruvchilarning tegishli vakillik
organlari o‘rtasida, taraflarning taklifiga ko‘ra esa mahalliy ijro etuvchi
davlat hokimiyati organlari bilan tuziladi.
Hududiy jamoa kelishuvlari xodimlarning tegishli hudud uchun umumiy
bo‘lgan mehnat shartlarini, kafolatlari va imtiyozlarini belgilaydi.
Tarmoq jamoa kelishuvlari
Tarmoq jamoa kelishuvlari xodimlar va ish beruvchilarning tegishli vakillari
o‘rtasida, shuningdek taraflarning taklifiga ko‘ra tegishli tarmoqdagi davlat
boshqaruvi organlari bilan tuziladi. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va
mehnat munosabatlari vazirligi tegishli tarmoqdagi davlat boshqaruvi

organlari ish beruvchilar sifatida ish yuritadigan hollarda tarmoq jamoa
kelishuvlarining tarafi bo‘lib ishtirok etadi.
Bosh jamoa kelishuvi
Bosh jamoa kelishuvi a’zolarining soni eng ko‘p bo‘lgan respublika kasaba
uyushmalari birlashmasi, o‘z vakolatli vakillari orqali xodimlarning boshqa
respublika birlashmalari, o‘z vakolatli vakillari orqali ish beruvchilarning
respublika birlashmalari hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi o‘rtasida tuziladi.
Bosh jamoa kelishuvi O‘zbekiston Respublikasida kelishilgan holda
ijtimoiy-iqtisodiy siyosat olib borishning asosiy yo‘nalishlarini belgilaydi.
II.ASOSIY QISM.
1.Biz bilamizki prinsipi biz tamoyil sifatida ham ishlatamiz. Tamoyil
so’zining ma’nosi esa rahbariy qoidalar degan ma’noni anglatadi.
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning asosiy printsiplari quyidagilardan
iborat:
Taraflar va ularning vakillari tomonidan mehnat to‘g‘risidagi qonunchilikka
hamda mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga rioya etish;
Taraflar vakillarining vakolatliligi;
Taraflarning teng huquqliligi;
Taraflar manfaatlarining hisobga olinishi;
Taraflarning shartnoma asosidagi munosabatlarda ishtirok etishdan
manfaatdorligi;
Mehnat va mashg‘ulot sohasiga kiradigan masalalarni tanlash hamda
muhokama qilish erkinligi;
Taraflar tomonidan majburiyatlarni o‘z zimmasiga olishning ixtiyoriyligi;
Taraflar o‘z zimmasiga olayotgan majburiyatlarning haqiqiyligi
Va ularni bajarishning majburiyligi;
Ijtimoiy sheriklik quyidagi sohalarda amalga oshirilishi mumkin:

Aholini ijtimoiy muhofaza qilish, qo‘llab-quvvatlash va uning ijtimoiy
faolligini oshirish;
Aholining bandligini ta’minlash, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni,
fermerlikni rivojlantirish;
Atrof muhitni, aholining sog‘lig‘ini muhofaza qilish va sog‘lom turmush
tarzini qaror toptirish;
Har tomonlama barkamol va sog‘lom yosh avlodni shakllantirish, yoshlarga
bilim berish, ularni ma’naviy-axloqiy jihatdan tarbiyalash va kasbga
yo‘naltirish;
Onalik va bolalikni, shuningdek xotin-qizlarning huquqlarini himoya qilish,
ularning mamlakat ijtimoiy-siyosiy, sotsial-iqtisodiy, madaniy hayotida
to‘laqonli ishtirok etishini ta’minlash, sog‘lom oilani shakllantirish;
Fan, ta’lim, axborotlashtirish, madaniyat va sportni rivojlantirish;
Aholining huquqiy bilimlari, huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini
yuksaltirish, fuqarolik jamiyati va demokratik huquqiy davlat asoslarini
mustahkamlash;
Millatlararo, madaniyatlararo totuvlik va fuqarolar totuvligi g‘oyalarini
mustahkamlash, ko‘p asrlik, an’anaviy ma’naviy-axloqiy hamda tarixiy-
madaniy qadriyatlarni tiklash va saqlash;
Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish;
3.Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning darajalari
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik:
Boshlang‘ich darajada (tashkilotda yoki jismoniy shaxs bo‘lgan ish
beruvchida);
Hududiy darajada;
Tarmoq darajasida;
Respublika darajasida amalga oshiriladi.
3.Ijtimoiy sheriklikning asosiy shakllari quyidagilardan iborat:

Nodavlat notijorat tashkilotlarining va fuqarolik jamiyati boshqa
institutlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish
hamda amalga oshirishda ishtirok etishi;
nodavlat notijorat tashkilotlarining va fuqarolik jamiyati boshqa
institutlarining normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga
oshirishda ishtirok etishi;
nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyati boshqa institutlari
vakillarining davlat organlari huzuridagi ishchi guruhlar, komissiyalar va
jamoatchilik-maslahat organlari faoliyatida ishtirok etishi;
ijtimoiy sheriklik subyektlari tomonidan birgalikda tadbirlar,
maslahatlashuvlar va muzokaralar o‘tkazish;
ijtimoiy sheriklik subyektlari tomonidan ijtimoiy sheriklik to‘g‘risida
bitimlar va shartnomalar (bundan buyon matnda bitimlar va shartnomalar
deb yuritiladi) tuzish, birgalikdagi loyihalar va rejalarni ishlab chiqish
hamda amalga oshirish;
ijtimoiy sheriklik subyektlari o‘rtasida o‘zaro qo‘llab-quvvatlash, axborot
almashish.
Davlat organlari ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarini va normativ-
huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishga nodavlat
notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini
ularning roziligiga ko‘ra jalb etishi mumkin.
Davlat organlari ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari va normativ-
huquqiy hujjatlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda manfaatdor
nodavlat notijorat tashkilotlaridan va fuqarolik jamiyatining boshqa
institutlaridan takliflar to‘plashni amalga oshiradi.
Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlari va normativ-huquqiy hujjatlarni
ishlab chiqish hamda amalga oshirish nodavlat notijorat tashkilotlari va
fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini jalb etgan holda davlat organlari
huzuridagi ishchi guruhlar, komissiyalar va jamoatchilik-maslahat organlari
tomonidan amalga oshirilishi mumkin.
4.Ushbu kodeksning 35-moddasida mehnat jamoasi keltirilgan bo’lib, unga
ko’ra, Ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida mehnat faoliyatini amalga
oshirayotgan barcha xodimlar mehnat jamoasini tashkil etadi.Mehnat

jamoasiijtimoi y sheriklik sohasidagi o‘z vakolatlarini umumiy yig‘ilish
(konferensiya) O‘tkazish orqali amalga oshiradi. Mehnat jamoasining
umumiy yig‘ilishi, agar unda ish beruvchida mehnat shartnomasi asosida
mehnat faoliyatini amalga oshirayotgan xodimlarning yarmidan ko‘prog‘i
hozir bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi.
Mehnat jamoasining konferensiyasi, agar unda tashkilot bo‘linmalari
delegatlarining kamida uchdan ikki qismi hozir bo‘lsa, vakolatli hisoblanadi.
Mehnat jamoasi umumiy yig‘ilishining (konferensiyasining) qarori, agar
umumiy yig‘ilishda (konferensiyada) ishtirok etayotgan xodimlarning
(delegatlarning) ellik foizidan ko‘prog‘i uni yoqlab ovoz bergan bo‘lsa,
qabul qilingan hisoblanadi.Mehnat jamoasining umumiy yig‘ilishi
(konferensiyasi):
Xodimlarning mehnat jamoasi manfaatlarini ifodalash vakolati berilgan
vakillik organini belgilaydi;Jamoa shartnomasini ma’qullash yoki
ma’qullamaslik to‘g‘risida qaror qabul Qiladi;Amal qilishi tegishli
xodimlarga va ish beruvchiga nisbatan tatbiq etiladigan Jamoa
kelishuvlarining, shuningdek jamoa shartnomasining ijro etilishi ustidan
nazoratni amalga oshiradi; jamoa kelishuvining, jamoa shartnomasining
taraflar tomonidan ijro etilishi samaradorligiga baho beradi; qonunchilikka
va mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarga muvofiq o‘zga vakolatlarni
amalga oshiradi. Xorijda mehnat jamoasining faoliyatini batafsil
yoritishimiz uchun, quyidagi bosqichlarga e’tibor berishimiz mumkin:
jamoat tuzilishi: xorijda mehnat jamoasi tuzilishi, jamoat a’zolari orasida
qanday tuzilish va tartib borligini aniqlashga yordam beradi. Bu, jamoatning
maqsadlari, qarorlar olish tartibi va boshqa muhim masalalar haqida ko’proq
tushuncha beradi. Ish faoliyati: jamoatning qanday faoliyat yuritishi, qanday
ishlar ustida ishlash va qanday maqsadlarga yo’naltirishlari haqida to’liq
ma’lumot bering. Bu, jamoatning yaratilgan vazifalarni qanday bajarishini,
qanday maqsadlarga yo’naltirishini va qanday natijalarga erishishini
aniqlashga yordam beradi. Xizmatlar va mahsulotlar: jamoatning qaysi
xizmatlar va mahsulotlarni taklif etishni rejalashtirganligi muhimdir. Bu,
jamoatning iste’molchilariga qanday xizmatlar va mahsulotlar taklif etishini
aniqlashga yordam beradi.
III. Xulosa.
O’zbekistonda mehnat sohasida ijtimoiy sheriklik prinsipi muhimdir, chunki
Bu prinsip ishlab chiqaruvchilar va ishchi to’garaklar o’rtasidagi samarali

hamkorlikni ta’minlash, yangiliklarni qabul qilish va ularni amalga
oshirishni ta’minlaydi. Ijtimoiy sheriklik prinsipi, mehnat sohasidagi barcha
qatnashchilar uchun adolatli shartlar yaratish, ularning huquq va
maslaxatlarini himoya qilish va ularning faol qatnashishini rag’batlantirish
maqsadini o’z ichiga oladi. O’zbekistonda Mehnat sohasida ijtimoiy
sheriklik prinsipi, ishlab chiqaruvchilar va ishchi to’garaklar o’rtasidagi
insiyativlarni rag’batlantirish, innovatsiyalarni oshirish va Yangi
texnologiyalarni qo’llashni ta’minlaydi. Bu prinsipning amal qilishi, mehnat
sohasidagi barcha tomonlama taraflarning qo’llab-quvvatlashishi,
rivojlantirishi va barcha qatnashchilar o’rtasidagi munosabatlarni
kuchaytirishi uchun muhimdir. Ijtimoiy sheriklik prinsipi O’zbekistonda
mehnat sohasida insiyativlilik, innovatsiya va barcha tomonlama taraflarning
maqsadlari uchun yaxshi natijalarga erishishni ta’minlaydi. Ijtimoiy
sheriklik prinsipi O’zbekiston mehnat sohasida insiyativlilik, innovatsiya va
barcha tomonlama taraflarning maqsadlari uchun yaxshi natijalarga
erishishni ta’minlaydi. Bu prinsipning amal qilishi, ishlab chiqaruvchilar va
ishchi to’garaklar o’rtasidagi samarali hamkorlikni kuchaytiradi va
yangiliklarni qabul qilish va ularni amalga oshirishni rag’batlantiradi.
Ijtimoiy sheriklik prinsipi mehnat sohasidagi barcha qatnashchilar uchun
adolatl i shartlar yaratish, ularning huquq va maslaxatlarini himoya qilish va
ularning faol qatnashishini rag’batlantirish maqsadini o’z ichiga oladi. Bu
prinsip O’zbekiston mehnat sohasida innovatsiyalarni oshirish, yangi
texnologiyalarni qo’llash va ishlab chiqaruvchilar va ishchi to’garaklar
o’rtasidagi munosabatlarni kuchaytirish uchun muhimdir.
FOYDALANILGAN MANBALAR, NORMATIV-HUQUQIY HUJJATLAR
VA TAVSIYA ETILAYOTGAN ADABIYOTLAR:
1. O’zbekiston Respubliikasi Konstitutsiyasi.
2. O’zbekiston Respubliikasi Mehnat kodeksi.
3. “Mehnat va ijtimoiy sheriklik” – Avazbek Khamdamov
4. “Mehnat tizimi va uning rivojlanish yo’llari” – Muzaffar Ismoilov
5. “Mehnat tashkilotlarida menejment” – Azamat Kadirov
6. “Mehnat psixologiyasi” – Oybek Abdurakhmonov
7. “Mehnat va innovatsiya” – Shukhrat Rustamov
8. “Mehnat huquqi” – Dilshod Ochilov
9. “Mehnat va sanoat sohasi” – Sardor Pulatov
10. Lex.uz

Mehnat sohasida ijtimoiy sheriklikni amalga oshirish shakllari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish