Mehnat ta’limi mashg’ulotlarida grafik tasvirlardan foydalanish - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	272.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Mehnat ta’limi mashg’ulotlarida grafik tasvirlardan foydalanish

Купить

Mehnat ta’limi mashg’ulotlarida grafik tasvirlardan foydalanish 1

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI KASBIY TA’LIM FAKULTETI MEHNAT TA’LIMI VA CHIZMACHILIK KAFEDRASI MEHNAT TA’LIMI MASHG’ULOTLARIDA GRAFIK TASVIRLARDAN FOYDALANISH «5142000-mehnat ta’limi» yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun BITIRUV MALAKAVIY ISHI Bajaruvchi: Qobilova Elvira Berdiyeva Ilmiy rahbar: k.t.n., dotsent Yakubov Sabir Xalmuradovich Bitiruv malakaviy ishi «Mehnat ta’limi va chizmachilik» kafedrasida bajarildi. Kafedraning 2014 yil ___ maydagi majlisida muhokama qilindi va himoyaga tavsiya etildi (bayonnoma №___). Kafedra mudiri: dots. S.X. Yakubov Bitiruv malakaviy ishi YaDAK ning 2014 yil “___” ________dagi majlisida himoya qilindi va ____ ball bilan baholandi (bayonnoma №___ ). YaDAK raisi: __________________

Кириш……………………………………………………………………………4 I- боб. Меҳнат таълими машгулотларида график тасвирлардан фойдаланиб ўқитишнинг дидактик асослари 1.1. Педагогик технология тамойиллари асосида ўқув машғулотларини лойиҳалаш ………………………………………………………………………9 1.2. Меҳнат таълими дарсларида график тасвирлардан фойдаланиш асосида машғулотларни ташкил этиш усуллари …………………………16 II-БОБ. Мактаб ёшидаги қиз болалар кийимларини комплекс лойиҳалаш технологиясини ишлаб чиқиш. 2.1. Мактаб ёшидаги қиз болалар ёзги кўйлагига қўйиладиган талабларни ишлаб чиқиш. 2.1.1.Кийим ҳақида умумий маълумот …………………………………….21 2.1.2. Материалларга қўйиладиган талаблар ҳақида маълумот ………24 2.2. Мактаб ёшидаги қизлар учун ёзги кўйлагини оптимал коллекциясини яратиш учун техник таклиф шакллантириш ………...25 2.2.1. Модель-аналоглар эскизлар

Кириш Мавзунинг долзарблиги . Мамлакатнинг қудратини белгилайдиган омиллар жуда кўп. Бироқ уларнинг энг асосийларидан бири шу юртда вояга етаётган юксак маънавиятли, жисмонан соғлом, ҳар томонлама баркамол авлоддир. Зеро, эл – юртнинг келажаги бугун камолга етаётган ёшлар қўлида. “Ватанимизнинг келажаги, халқимизнинг эртанги куни, мамлакатимизнинг жаҳон ҳамжамиятидаги обрў эътибори авваламбор фарзандларимизнинг униб ўсиб, улғайиб, қандай инсон бўлиб ҳаётга кириб боришига боғлиқдир”, деб таъкидлайди Президентимиз Ислом Каримов[1]. Ўзбекистон Республикаси Президенти Ислом Каримовнинг Ўзбекистонда Таълим соҳасини ислоҳ қилиш, юксак билимли ва интеллектуал ривожланган авлодни тарбиялаш бўйича амалга оширилаётган дастурнинг асосий мақсад ва вазифалари, мазмун - моҳияти қисқача баён этилган нутқ

сиёсати даражасига кўтарилди. «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури» нинг асосий таркибий қисмларини шахс, давлат ва жамият, узлуксиз таълим, фан ва ишлаб чиқариш ташкил этиб, улар ўзаро боғлиқ ҳолда намоён бўлади. Мазкур қонун ва дастурни рўёбга чиқариш таълим тизимини тубдан қайта қуришни, яъни халқ таълими тараққиётининг концептуал қоидаларини қайта кўриб чиқишни ва уни қисқа вақт ичида ижобий ҳал қилишни тақозо этади. Халқнинг бой интеллектуал мероси ва умумбашарий қадриятлар асосида, замонавий маданият, иқтисодиёт, фан, техника ва технологияларнинг ютуқлари асосида кадрлар тайёрлашнинг мукаммал тизимини шакллантириш Ўзбекистон тараққиётининг муҳим шартидир [4]. Бугунги кунда мустақил тараққиёти йўлидан бораётган мамлакатимизнинг узлуксиз таълим тизимини ислоҳ қилиш ва такомиллаштириш, янги

малакали педагог кадрлар билан таъминлаш, ўқитувчиларни тайёрлаш, қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини оширишнинг янги тизимини яратиш, меҳнатини рағбатлантиришни кучайтириш масалаларига алоҳида эътибор берилганини таъкидлаб ўтилган.[8] Шу боисдан, замонавий таълим-тарбия тизимини ислоҳ қилиш, замон талабларига мос кадрлар тайёрлаш ишини йўлга қўйишда “Таълим тўғрисида”ги Қонун ва “Кадрлар тайёрлаш миллий дастури”нинг ҳаётга татбиқ этиш ишлари давлат сиёсатининг устувор йўналиши сифатида фаолиятимизнинг бош мезонига айланмоғи даркор. Юртимизда ижтимоий-сиёсий, маънавий-иқтисодий ислоҳатларни амалга оширишга жаҳон андозалари даражасида билим олган заковатли, ҳар томонлама баркамол, мустақил фикрлайдиган, бирон бир масалани онгли равишда, масъулият билан ҳал қиладиган, изланувчи, янгиликка

ишлайдиган, доимий изланувчан, ўқувчиларни фанга қизиқтира оладиган, шунингдек, янгилик ярата оладиган савияда бўлиши даркор. Меҳнат таълими йўналишида мутахассислик фанларини ўқитишда замонавий педагогик технологиялардан фойдаланиб, дарс жараёнида график саводхонлигини шакллантириш, талабалар фаоллигини кучайтириш ва таълим самарасини ошириш мақсадида илмий-педагогик изланишлар олиб бориш шу кунда олий ва ўрта махсус касб-ҳунар таълими олдида турган долзарб масалалар қаторига киради. Битирув-малакавий ишнинг мақсади: Меҳнат таълими машғулотларида ўқувчиларнинг график саводхонлигини шакллантиришда график тасвирлардан фойдаланишнинг ўзига хос ҳусусиятларини, мазмуни ва моҳиятини ҳисобга олган ҳолда ўқитиш технологиясини ишлаб чиқиш ва жорий этиш бўйича тавсиялар бериш ҳисобланади. Битирув-м

3. Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш технологияси асосида фан ҳусусиятларини инобатга олган ҳолда уни ўқитиш методларини танлаш мезонлари ишлаб чиқилди. 4. Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш технологияси асосида ўқитишнинг самарадорлик даражаси аниқланди ва унинг асосида илмий асосланган тавсиялар ишлаб чиқилди. Битирув-малакавий ишнинг предмети: Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш технологияси асосидаги дарслар, уларни ўқитиш шакл, метод ва воситалари. Битирув-малакавий ишнинг объекти: Меҳнат таълими дарсларини ўқитиш жараёни. Тадқиқотнинг амалий ахамияти: Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш технологияси асосида ўқитишнинг самарадор методикаси ишлаб чиқилди. Ушбу методикадан умумий ўрта

I-боб. Меҳнат таълими машгулотларида график тасвирлардан фойдаланиб ўқитишнинг дидактик асослари 1.1. Педагогик технология тамойиллари асосида ўқув машғулотларини лойиҳалаш Ўзбекистон Республикасининг “Таълим тўғрисида”ги қонуни [3] ва “Кадрлар таёрлаш миллий дастурининг” [2] қабул қилиниши таълимни замонавий талабларга мос бўлиши билан боғлиқ муаммоларнинг ечимини босқичма-босқич ҳал қилишда муҳимдир. Таълим жараёнида педагогик технологияни қўллаш билан боғлиқ муаммоларни ечиш, анъанавий ўқитиш методикасидаги илғор тажрибалардан фойдаланган ҳолда республикамиз таълим тизимига мос бўлган янги технологияларни яратиш йўналишида изланишлар олиб бормоқда. Педагогик технология тамойиллари асосида ўқув машғулотларини модулли ўқитиш технологиясини қўллаб лойиҳаларини тузиш мақсадга мувофиқ бўлиб,

ўрганиб, ўқув жараёнида замонга мос бўлган таълим усулларидан қанчалик тўғри фойдалана олаётганлигига боғлиқ эканлиги шубҳасиз. Б.Зиёмуҳаммедовнинг эътироф этишига кўра − “Педагогик амалиёт шуни кўрсатмоқдаки, интерфаол усулларни ҳаётда қўллаганда талабалар қанчалар фаоллашган бўлсалар-да, аммо бу борада қатор муаммолар ҳам келиб чиқар экан. Жумладан, бу усуллар билан ўқув машғулоти олиб борилганда талабаларни бошқариш жуда қийин бўлиб, муайян соатда режалаштирилган билимни талабаларга етказиш учун, унга ажратилган вақт етмасдан, устига-устак педагогдан жуда катта куч ва сабр-тоқат талаб қилинар экан” [61]. Натижада, XX асрнинг ўрталарига келиб, педагог-олимларининг олиб борган изланишлари натижасида “Илғор ёки замонавий усуллар” дейилиб, таълим-тарбия жараёнини “Жадаллаштириш ва самарадор

− таълим-тарбия жараёнини лойиҳалаш, шу асосида ўқув машғулотини ташкил этишда илғор системали ёндашув тамойилига, унинг қонун ва қоидаларига амал қилиш; − таълим-тарбия жараёнини лойиҳалаш ва шу асосида ўқув машғулотини олиб боришда дидактиканинг барча принциплари ва қонун-қоидаларига амал қилиш; − ўқув машғулотининг лойиҳасини тузганда, бу жараённинг ажралмас ва таркибий қисмлари бўлган - "Мақсад ва мақсадчалар", "Уларга ажратилган вақт", бериладиган билимлар ичидаги "Таянч тушунчалар", "Ўқув машғулоти тури", "Педагогик усул ва услублар", "Ахборот технологиялари" ва "Дидактик материаллар" каби унсурларни ўзаро яхлитлик сифатида кўриш; − ўқув жараёнини лойиҳалаш ва ундан амалиётда фойдаланишда талабалар эгаллашлари шарт бўлган билимл

Тарбия жараёнини “Фаолллаштириш” тамойилига суянадиган ноанъанавий ёки интерактив усул ва технологиялар: “Шаталовнинг жадаллаштириб ўқитиш усули”, “Муаммоли дарс”, “Ақлий ҳужум”, “Кичик гуруҳлар билан ишлаш”, “Давра суҳбати”, “Кластер усули”, “Б.Б.Б.”,”6х6х6”, (“3х3”, “4х4”, ...), “Бумеринг”, “Қора қути”, “Ролли ўйин”, “Баҳс-мунозара”, “Заковатли зукко”, “Зиг-заг”, “Чарҳпалак”, шунингдек, танқидий фикрлаш ривожланишининг педагогик стратегиялари, шахсий йўналганлик асосидаги ҳамда ўқув жараёнини самарали бошқариш ва ташкил қилиш асосидаги педагогик технологиялар, ўқитишни дифференциациялаш ва индивидуаллаштириш технологияси кабилар. Тарбия жараёнини “Жадаллаштириш ва самарадорлигини ошириш” тамойилидан келиб чиқиладиган усул ва технологиялар: “Йўналтирилган матн”, “Дастурлаштириш”, “Техноло

ажратилган вақт", бериладиган билимлар ичидаги "Таянч тушунчалар", "Ўқув машғулоти тури ва типи", "Педагогик услублар", "Ахборот технологиялари" ва "Дидактик материаллар" деган унсурларини ўзаро узвий, яъни функционал боғлиқликда бўлган яҳлитлик сифатида кўриш. Тўртинчиси − ўқув жараёнини лойиҳалашда ва ундан амалиётда фойдаланишда талабалар эгаллашлари шарт бўлган билимларни, ўзлари мустақил равишда топишларига урғу бериш. Яъни, педагог муайян соатда талабалар эгаллашлари шарт бўлган билимларни уларга айтиб бера олмай, бу билимларни улар фаол фикр юритиб ўзлари топишларига эришиши лозим. Бешинчиси − педагогик технология тамойиллари асосида тузилган лойиҳа бўйича ўқув машғулотини амалга оширишда, эгалланадиган билимларни талабалар англашлари, хот

лойиҳалаш усули замонавий педагогик технологияни таълим жараёнига жорий этишнинг асосий усулларидан бири. Ҳозирги пайтда ривожланган мамлакатлар таълим тизимида таълим жараёнини лойиҳалаш ўқув жараёнининг бир қисмига айланган. Таълим жараёнини лойиҳалаш усули кейинги вақтларда амалий методикага, дидактикага ва педагогик технологиянинг таркибий қисмига айланди. Таълим жараёнини лойиҳалаш усулидан фойдаланиб, таълимдаги методик система элементлари: таълим мақсади, мазмуни, усуллари, восита, шакл ва жараёнлари орасидаги узвийлик принципига асосланиб таълимни ташкил этиш, таълимда қўйилган мақсад ва ундан кутилаётган натижага босқичма-босқич эришишни таъминлайди. Ўқув машғулотларининг лойиҳаларини тузишда таълим жараёнида қўлланиладиган барча воситалар: Давлат таълим стандартлари, фан дастурла

технологиясини қўллашнинг ўрни ва аҳамияти, таълим жараёнига инновацион технологияларни қўллаб ўқитиш педагогик, психологик ҳамда методик томондан таҳлили ва модулли ўқитиш педагогик технологиянинг таркибий қисми эканлигининг илмий ва амалий томондан асослаб берилди. 15

1.2. Меҳнат таълими дарсларида график тасвирлардан фойдаланиш асосида машғулотларни ташкил этиш усуллари Умумий ўрта таълим мактабларида меҳнат таълимининг тўла-тўкис амалга оширилиши, ўқувчиларнинг графикага оид саводхонлигининг сифатига боғлик. Ўқу вчиларнинг графикага оид билимини ошириш шунинг учун ҳ ам зарурки, фан-техника тара ққ иёти шароитида инсоннинг предмет ва объектларнинг реал хусусиятларига к ў ра абстракциялашнинг ҳ ар хил даражасидаги график моделлари билан иш к ў риш қ обилиятига б ў лган талаблар кун сайин ў сиб бормо қ да. Шунинг учу н ҳ ам «Инсон ва техника» т и зи мида психологларнинг визуал тафаккур жараёнига, педагогларнинг таълим жараёнида ахборотларнинг графикага оид воситаларидан фойдаланишнинг усул ва услубларини шакллантириш масаласига қ изи қ иши тобора орт иб

қ олмо қ да. Шунга к ў ра ўқ ув адабиётлари, дидактик материаллар б ў йича ў тказилган та ҳ лил лар натижаси график маш қ лар ўқ увчилар билиш фаолиятининг ф а ол лигига турлича та ъ сир килишини к ў рсатмо қ да. Б а рч а ўқ ув маш қ ларини шартли равишда уч г у р уҳ га б ў лиш мумкин. Биринчи г у р уҳ га чизмани масштаб б ў йича ў згартириб ёки ў згартирмай тасвирлаш маш қ ларини киритиш мумкин. Бу маш қ лар ўқувчи тафаккур и ни ривожлантиришда кам самара бер с ад а, чизмани ўқиш ва чизиш техникаси ни ў ргат ишга хизмат қил ади. Иккинчи г у р уҳ га ўқ увчиларнинг тафаккурини ривожлантиришга ёрдам берадиган чизмаларни ўқ иш, тавсиф буйича тасвирлар ясаш, чизмаларни солиштириш каби ечими график ва амалий фаолият талаб қ иладиган машкларни киритиш мумкин. Учинчи г у р уҳ га эса фазовий тасав

ўқитиш методикасига доир к ў пчилик адабиётларда ясаладиган об ъ ектлар чизмасиз тавсия этилади, натижада чизманинг моддий ишлаб чи қ аришдаги роли й ўқ олиб, ўқ увчи детални намунага қ араб ясашга ва назорат қ илишга мажбур б ў лади. Бундай ну қ сон лар ни тузатиш кечиктириб б ў лмайдиган вазифалардан бири б ў либ, у чизмачилик ўқ итувчиси билан ме ҳ нат та ъ лими ўқи тувчисининг зиммасига юкланиши лозим . Ма ъ лумки, к ў пчилик график ишлардаги масалаларнинг шартига сарфланадиган ва қ т, унинг ечилишига кетадиган ва қ тдан икки-уч ҳ исса орти қ дир. Масалан, иккита проекция б ў йича предметнинг учинчи проекциясини ясаш учун деталнинг ҳ ар иккала проекциясини иш дафтарига к ў чиришга т ўғ ри келади , қ ир қ имлар мазмунидаги график топшири қ ни ечиш учун атиги 3-5 мин ут кетади . Аммо мас

Бу, албатта, меҳнат таълими ўқитувчиларида чизма ишлари бажаришнинг мақбул усулларини таркиб топтириш маъсулиятини юклайди. Ишлаб чикаришнинг асосий техник ҳ ужжатларидан бири чизмалардир. Машина ва механизмларнинг деталларини ясаш ҳ амда уларни йи ғ иш, шунингдек, бино ва иншо о тларни қ уриш учун уларнинг чизмалари тайёр б ў лиши зарур. Б уюмнинг шакли ва ў лчамлари, қ андай материалдан тайёрланиши, буюм деталларининг бир-бирига нисбатан бо ғ ланишларига о и д талаблар ва бош қ а шунга ў хшаш ма ъ лумотлар деталь чизмалар ида тегишли белгилар билан кўрсатилган бўлади . Шунинг учун ҳам ҳ ар бир ўқ увчи бирор бир ма взу га о и д чизмани бажаришдан олдин шу ма взу га тегишл и назарий маълумотлар ҳамда бошқа материаллар ва меъё рмалар билан яхши танишиб чикиши керак. Ана ш ундагина чизмани

n Транспортир. Турли бурчакларни ў лчаш учун ишлатилади. n Резинка. Масштаблар . Деталь ёки буюм нинг чизма тасвиридаги чизи қ ли ў лчамлар и нинг шу буюмнинг ҳ а қ и қ ий ў лчамига нисбати масштаб деб аталади. Масштаб сонининг нисбати олдига унинг белгиси М ҳ арфи қў йилади. Давлат стандартига мувофи қ чизманинг масштаби қ уйидагига танлаб олиниши лозим: 1. Кичрайтириш масштаблари 1 : 2; 1:2,5; 1:4; 1:5; 1:10; 1:15;1:20; 1:25; 1:40; 1:50; 1:75; 1:100; 1:500; 1:800; 1:1000 2. Натурал катталик 1:1 3. Катталаштириш масштаблари 2:1; 2,5:5; 4:1; 5:1; 10:1; 20:1; 40:1; 50:1; 100:1; Ўқ увчиларни графикага оид саводхонлигини оширишда дарсга қў йиладиган талаблар мавжуд. Ма ъ лумки, мактабда дарс ўқ ув ишларини ташкил этишнинг асосий формаси б ў либ, унга ғ оят жиддий талаблар қў йилади. Ўқ увчила

Ме ҳ нат таълими дарсларида чизмалар, эскизлар, я ққ ол тасвирлар, техник расмлар ва схемаларни ўқ иш ҳ амда чизишга т ўғ ри келади. Булар умумий ном билан график тасвирлар деб аталади. К ў з билан чамалаб, қў лда ишланган нарсалар бизга қ андай к ў ринса, шундайлигича акс эттириладиган график тасвирлар тасвирий сан ъ атда расм деб аталади. Махсус асбоблар ва керак ли яро қ лар ёрдамида ҳ ам тасвир ясашнинг махсус қ оидаларига риоя қ илган ҳ олда бажарилган тасвир чизма деб айтилади. К ў з билан чамалаб қў лда чизилган ва эскизлар деб аталадиган график тасвирлар чизмалар чизиш учун дастлабки материал ёки асос б ў лади. II - БОБ. Мактаб ёшидаги қиз болалар кийимларини комплекс лойиҳалаш технологиясини ишлаб чиқиш 2.1. Мактаб ёшидаги қиз болалар ёзги кўйлагига қўйиладиган талабларни ишлаб ч

Кийим – I (33,91) Ишлаб чиқариш учун асос: “Тўқимачилик саноати маҳсулотлари технологияси” кафедраси томонидан БМИга берилган топшириқ. Функционал талаблар: К 21 = 11 Ижтимоий талаблар: К 1 1 = 9 Размер – рост тавсифи: Размер-30 Рост-100 Т ў лалик гуру ҳ и - I , II Эстетик талаблар: Буюм модели ва конструкциясини замонавий мода йўналишига мослиги - силуэти, материаллар ранглар ечими К 1 31 = 5,5 Силуэт-ярим ёпишган Бичим-енгсиз Материал рангига қўйилган талаблар:а сосий материаллар ранги-ёрқин ва қувноқ ранглар (сариқ, оқ, пушти, оч яшил, ҳаворанг ва ҳ.к.) Фурнитура-асосий мато рангида Безак деталллари-гулли мато ва тўр ёрқин рангларда. Товарлик кўриниши: К 331 = 5 Белгилаш ва қ адо қ лашга оид талаблар: ГОСТ105581-68, ОСТ 17325-74 Транспорт қилиш ва сақлашга оид талаблар: Фабрика омборида

Эсплуатацион талаблар: Материал ва конструкциянинг узоққа чидамлиги- К 351 Деталларни бириктириш усуллари- ипли К151 = 3,5 Технологик талаблар: Ишлаб чиқариш технологияси: -меҳнат сарфи- 1,5 соат -материал сарфи- 2 метр -детал ва узелларни минимал сони- олд бўлак, орқа бўлак ва қўшимча деталлар -ишлов беришнинг параллел ва кетма кет усулини қўллаш даражаси, -конструктив ва чок ҳақлари учун қўшимчалар –ГОСТ12694-90 -буюмнинг таркибий қисми ва конструктив асоси: олд ва орт -асбоб-ускуналар DC-251 “Джуки” фирмасида ишлаб чиқилган; MO-804ODJ “Джуки” ишлаб чиқилган; DDK-155 класс машина “Джуки” фирмасида ишлаб чиқилган. Буюмни фойдаланишидаги технологик талаблар. Кўп марта ювишга ва дазмоллашга чидамлиги: Буюмни сифатини назорат қилиш ва қабул қилишга қўйиладиган талаблар: ГОСТ 12694-90 Унифика

Материалларга қўйиладиган талаблар ҳақида маълумот қуйидаги 1-жадвалда келтирилган. 1-жадвал Кўрсаткичлар номи Бир- лиги Материал асосий асосий қўшимча қўшимча Номи трикотаж ип штапель тўр Артикули 77744-01 1054-01 1742-10 17830-08 Нарх гаруҳи I I II II Толавий таркиби % 100 пахта 100 пахта 72% пахта, 28% лавсан 60% пахта Зичлиги Текс 13,5 25,7 58х45 - Сиртли юзаси М 2 350 256 224 - Киришиши % 0,8 0,7 0,5 0,1 Ғижимланувчан лиги % 1,3 2,2 2,4 2,6 Қайишқоқлиги % 0,6 0,7 0,8 0,7 2.2. Мактаб ёшидаги қизлар учун ёзги кўйлагини оптимал коллекциясини яратиш учун техник таклиф шакллантириш Мактаб ёшидаги қизлар учун ёзги кўйлагини оптимал коллекциясини яратиш ишининг муҳим босқичларидан бири техник таклифни шакллантиришдан иборат бўлиб, т ехник таклиф бўлими ўз ичига бир қатор конструктив ҳужжатла

ишлаб чиқишнинг мақсадлилигини техник-иқтисодий жиҳатидан асослаш, мавжуд моделлар ва ишлаб чиқилаётган моделларни конструктив ва эксплуатацион жиҳатидан солиштириб баҳолаш, сифат кўрсаткичларига биноан муқобил вариантни танлиб олиш киради. БМИнг техник таклиф бўлими 2 қисмадн иборат. -мавжуд қизларни ёзги кўйлакларини моделларни анализ қилиш (модел-аналоглар) қилиш; -таклиф моделларни ишлаб чиқиш. Техник таклиф бўлимида эскиз лойиҳа ишлаб чиқилади ва янги моделлга мавжуд моделлардан фарқли улароқ юқори сифатга эга бўлиш учун унинг лойиҳалаш жараёнида бир қанча талаблар қўйилади. Техник таклифлар тузишда ГОСТ 2118-73 га биноан қўйидаги ишлар амалга оширилади: -моделлар танланади, уларнинг хусусиятлари ўрганилади ва конструктив жиҳатидан қайта ишланади; -моделларни янгилиги ва рақобатбардош

спецификацияси тузилади. Уларнинг сифат кўрсаткичларини баҳолашда 100 баллик шкаладан фойдаланиб, камчиликлар ўрганилади. -уларнинг функционаллилиги; -сарф вақти (меҳнат сарфи); -хом-ашё сарфи; -замонавий мода йўналишига мослиги; -матреалларнинг танланиши; -гигиеник ва утилитар талабларга жавоб бериши нуқтаи назаридан таҳлил қилинади. 26

2.2.1. Модель-аналоглар эскизлари Шартли белгилар: 1. Функционаллиги 2. Меҳнат сарфи 3. Материаллар сарфи 4. Замонавий мода йўналишига мослиги 5. Матонинг мослиги 6. Гигиеник ва утилитар талабларга жавоб бериши Талабга тўла жавоб беради- Талабга қисман жавоб беради- Талабга жавоб бермайди- 27

2.2.2. Мактаб ёшдаги қиз болаларнинг ёзги кўйлаги сифат кўрсаткичларини 100-баллик шкалада баҳолаш Мактаб ёшдаги қиз болаларнинг ёзги кўйлагининг сифат кўрсаткичларини 100-баллик шкалада баҳолаш қуйидаги 2-жадвалда келтирилган. 2-жадвал Сифат кўрсаткичлари Белгиси Қиймати Истеъмолчилар К 1 66 Ижтимоий: К 11 9 Истеъмолчилар талабига мос келиши К 111 3 Ички бозорда рақобатбардошлиги К 211 2,5 Кийим ассортиментининг размер-ростини истеъмолчи талабига мослиги К 311 2,5 Функционал: К 21 11 Асосий функциясини аниқ мўлжал билан мос келиши К 121 5,5 Истеъмолчиларни размер, бўй ва тўлалик гуруҳлари билан мос келиши К 221 5,5 Эстетик: К 31 16,5 Модел конструкциянинг янгилиги (замонавий модага ва услубга мослиги) К 131 5,5 Моделни композицион ечими даражаси К 231 6 Товарлик кўриниши К 331 5 Эрганомик

Маҳсулот бирлигига сарфланган ҳаражатлар К 132 5,5 Буюм эксплуатацияси учун қўшимча ҳаражатлар К 232 3 Жами: 91 2.3. Қиз болалар кийимларида замонавий мода йўналиши Бугунги кунга келиб болалар эстети тарбиясига муҳим эътибор берилиб келинмоқда, бу эса бевосита болалар кийимларида ўз аксини топмоқда. Бунга мисол қилиб Республикамизда доимий равишда ҳар йилда ўтказилиб келинаётган “Стайил Уз” мода хафталигидаги болалар кийимларига алохида эътибор берилиб келинмоқда. Ҳозирда болалар кийимларини яратишда дизайнерлари аниқ талаблар билан чегараланмаган. Сўнги моделлаш ишлари тўқув дастгохларида ишлаб чиқарилаётган кўплаб хилма-хил матолар сабабли, дизайнерлар болалар кийимлари учун тавсия қилинган материаллар - кашемир, ангора, ип, шойи газламаларини қўллаб, услуб ва модани ҳамда қулайлигини би

“уйғунлашув” - “гармония” ҳақида тушунчага эга бўлсангиз кифоя. Бундай ҳолларда бир хилдаги рангларга турли хил рангларни ёки ранглар аралашмасига уша яқин бўлган ранглар араламасини қўшиш мумкин бўлади. Болаларга айникса, мактаб ёшдаги даврдаги болалрга табиий толалар (пахта, зиғир, жун, ипак)дан тайёрланган газлама ва трикотаж матоларидан кийим тикиш тавсия қилинади. Матода майда ёки ўртача катталикдаги классик суръатлар: ранглар, нўхатчалар, катаклар, шу билан бирга атроф- муҳитдаги болага таниш ва қизиқ жисмлар ёки болаларнинг севимли эртаклари, шеърлари, мультфильм қарамонлари образларининг бўлиши бугунги кун замоновий мода йўналиши талабидир. Киймда қўлланиладиган безак элементлари буюмни ташки кўринишини бузмаслиги, асосий матонинг расми билан уйғунлашишиш и керак. Энг яхши усул бу

Мактабгача ёшдаги қиз болалар учун мулжалланган ёзги мавсумий кўйлак. Куйлак шойи газламадан тикилагн бўлиб, тўғри силуэтли, этак қисми паст томонга қараб кенгайтирилган. Кўйлак ўтказма узун енгли. Бўйин ўмизи овал симон бўлиб четларига безак тошчалар ёпиштирилган. трикотаж, штапель ва шифон материаллари комбинациясидан иборат. Модель техник тавсифнома кўра 1та олд бўлак, 1та орт бўлак,2 та этак қисмидаги улоқ деталлардан иборат. Модел I, II рост, 28-30 размерлар учун тавсия қилинади. 2- Модель Мактабгача ёшдаги қиз болалар учун ёзги мавсумий кўйлак кундалик ва байрам либоси сифатида кийиш учун мўлжалланган. Бичими ўтказма калта енгли бўлиб капалак симонда. силуэти ярим ёпишаган. Бўйин ўмизи уч бурчак шаклда бажарилган. Кўйлак шойи газламадан тикилган. Модель техник тавсифнома кўра 1та олд

Қизларнинг ёзги куйлаклари 35

2.4. Мактаб ёшидаги қизлар учун ёзги кўйлакларини тикишда қўлланиладиган матолар Мактаб ёшидаги қизлар учун ёзги кўйлаклар и қандай мавсумга мўлжалланишидан қатъий назар гигиеник талабларга жавоб бериши керак. Иссиқсақланувчанлик, ҳавоўтказувчанлик, юмшоқлик, эластиклик, силликлик, расмларнинг мустаҳкамлиги - буларнинг ҳаммаси матодаги толанинг табиати ва тўқиш технологиясига боғлиқ. Битирув малакавий ишимда мен қизларнинг ёшидан ва кийимни мўлжалланидан келиб чиққан ҳолда мос келувчи мато танланади. Ёзги кўйлаклар учун юқори ҳавоўтказувчан ва буғни тез чиқариб юборадиган матолар танланади. Бундай талабларга зиғир, ярим зиғир ва ингичка пахта, шойи толали газламалар жавоб беради. Мактаб ёшдаги қизларнинг кийимларида ранглар ва ундаги безаклар муҳим ҳисобланади. Бундай ёшда болалар матодаги

Ипли (пахтали) газламалар – жуда кенг таркалган бўлиб, уларан ич кийимлар, кўйлаклар, бош кийимлар ва ҳ.к. лар таёрлашга фойдаланилади. Ич кийими ва кўйлакли ип газламаларни ювиш осон, 210 0 Сда дазмол қилиш тавсия қилинади, (ёркин расмли газламалар-ўнгидан, қорамтир рангдаги газламалар эса-тескари томонидан). Жун газламалар - юқори иссиқ сақланувчанликка эга, кузги қишки мавсумий кийимларни тайёрлашда қўлланилади. Жун газламалар НИИБ жараёнида яхши дазмолланади ва буюмни керакли шаклга келтирилиши осонлаштиради. Жун газламаларни иссиқ сувда совун кўпиш билан ювилади. Жун газламалар тескари томонидан дазмол мато қўйиб 160 0 С температурада дазмолланади. Табиий ипак матолари-юқори мустаҳкамликка ва эгилувчанликка эга, силлиқ мато ҳисобланади. Шойи газламаларни бичишда илмоқ билан қадаб қўйи

3- жадвал Газламанинг умумий таърифи №Газлама номи Эни 1м газламанинг нархи Техник кўрсаткичлар Газлама гуруҳи Н орма Чегирма 1м г газлама оғирлиги Эшилган ип номери Ип зичлиги Тикувчилик ипи Норма Чегирма танда арқоқ танда арқоқ толавий таркиби текс 1 Нежность 160 +-3 4300 201 +-6 120 120 1,56х2 2,33х2 Пахта ип Сун шойи ип 80- 100 65 Трикотаж 2 Чистопель 160 +-1 2800 135 +-5 110 110 394 295 Пахта ип Сун шойи ип 70 - 100 50 Ип газлама 3 Шифон 160 +-2 1800 102 +-2 130 130 235 220 шойи Сун шойи ип 80- 100 65 Шойи газлам а 4-жадвал 38

Конфекцион харита Буюм номи Тавсия улчами Газлама намуналари Қизлар ёзги кўйлаги Кўкрак айланаси: 27,1 Бўйи: 100 Бел айланаси: 27,1 Авра авра авра Елим материаллар Безак материал безак 39

5-жадвал Эскиз моделларнинг 10- баллик шкаладаги техник таклиф даражасидаги сифат кўрсаткичлар Сифат кўрсаткичлари Максимал балл Таклиф моделлар 1 2 3 Жамоатчилик томонидан оқланиши ва вазифсига мос келиши 2 мўлжалланиши 1 1 1 1 Фойдланишида қулайлиги 1 1 1 1 Меҳнат сарфи ва материал сорфи, конструктив ечимининг оптималлиги 1 1 0,9 1 Конструкциянинг технологиклиги ва прогрессивлиги 2 1 1 1 Конструктив ечимининг оддийлиги ва рационаллиги 1 1 1 1 Алоҳида безак элементларини ечимларининг мавжудлиги 1 1 1 1 Ахборот (ташки кўринишда миллий чизғиларни қўлланиши) 1 0,8 0,8 0,8 Композициянинг мақсадлилиги (архитехтоника) 3 Алоҳида безак элементларининг шаклини бир-бирига тўғри келиши 1 1 1 1 тектониклиги 1 1 1 1 Умумий композицион ечимига декоротив элементларининг мос келиши 1 1 1 1 Услубий кўрини

(замонавий мода йўналишига мос келиши) Умумий баҳо 10 9,8 9,7 9,8 2.5. Мактаб ёшидаги қизлар кўйлагини конструкциялаш Техник лойиҳа - ишлаб чиқарилаётган янги буюм ҳақида тўла маълумотни акс эттирадиган конструкторлик ҳқжжатларининг йиғиндисидир. Техник лойиҳалашнинг асаосий мақсади янги модельнинг конструкциясини ишлаб чиқишдан иборатдир (ГОСТ 2.120.93). Мактаб ёшидаги қизлар кўйлагини конструкциялашда Биз бир қатор усуллар ўрганиб чиқилади. Марказий тармоқ тикув лабораторияси (МТТЛ- ЦОТШЛ) ва Тикувчилик саноати марказий илмий тадқиқот институти ТСМИТИ - ЦНИИШП) усулларининг ишлаш принциплари билан танишдик. Булар ичида ТСМИТИ услуби энг маъқул вариант деб ҳисоблаб, болалар кийимлари конструкциясини ТСМИТИ усулида кўрдик. Бу усулнинг афзаллилиги шундаги, унда ҳисоблаш усули, формулаларнин

3. Бел ярим айланаси С т 27,1 4. Орқа кенлиги Ш с 12,6 5. Кўкрак кенлиги 1 Ш г1 12,1 6. Орқа бел узунлиги Д тс 27,4 7. Елка айланаси О п 19,8 8. Билак айланаси О зап 12,3 9. Елка кенлиги Ш п 9,1 10. Қўл узунлиги Д р 39,2 11. Рост (бўй) Р 100,8 7-жадвал Кўйлак констркуциясини қуришда ишлатиладиган қўшимлар № Қўшимлар номи Шартли белгиси Қиймати, см 1. Бўйин ярим айланаси П ш 2 2. Кўкрак ярим айланаси П г 6 3. Бел ярим айланаси П т 3 8- жадвал Лойиҳаланаётган кўйлакнинг асосий конструкциясини ҳисоби № Конструкция бўлаги номи Шарт- ли белги- си Ҳисоби Қийи- мати, см. 1. Кийим узунлиги АН Д из =50 50 2. Бел чизи ғини узунлиги АТ Д тс 27,4 3. Ўмиз чуқурлиги АГ О п /2 +П г /2+1= 19,8/2+6/2+1 14,9 4. Буюм кенлиги ГГ 1 С г2 +П г =30+6 36 5. Орт б ў лак кенглиги АП 2 Ш с+1,3 =12,6+1,3 13,9 6. Енг ў

П 07 0,7 перпендикуляр 0,7га 15. Эгри чизи қ П 207 П 16. Ён қиқими ҳолати ПП 3 ПП 1 /2 5,35 17. Эгри чизиқ П / П 3 18. Ўмиз баландлиги (олд бщлак) Т 1 В Д тс + С г2 /10=27,4+30/10 30,4 19. Ў миз кенлиги ВВ 1 АР=5,5 5,5 20. Ў миз чу қ урлиги ВВ 2 АР+1=5,5+1 6,5 21. Ў миз қ иялиги В 1 В 2 В 1 В 2 /4 =8/4 2 22. Эгри чизиқ В 1, 2,В 2 23. Олд бўлак елка витачкаси ҳолати В 1 В 3 3 24. Кўкрак витачкаси чуқурлиги вв 1 вв 1 перпендикуляр ГГ 1 25. Кўкрак витачкаси кенлиги вв 2 С г2/10 +1,5=30/10+1,5 4,5 26. 27. Елка кенлиги в 2 П 4 Ш п -3=9,1-3 6,1 28. Тўғри чизиқ П 1 П 4 29. Енг ўмизи ҳолати П 1 П 4 /2 0,5 0,5 30. Эгри чизиқ П 4, 0,5, П 1 31. Ён қирқим П 3 Н 3, П 3 Н 2 П 3 Н 3 =П 3 Н 2 45,1 9-жадвал Ў тказма енг асос конструкциясининг ҳ исоби ва тузилиши № Конструкция бўлаги номи Шарт- ли белгиси Ҳ

перпендикуляр тикланади 9. А 0 ,5 нуқтани ҳолати А 0 ,5 А 1 ,5 /2 бу чизи ққ а 0 ,5 см перпендикуляр тикланади 0,5 10. 1,5В 1 нуқтани ҳолати 1,5В 1 1,5В 1 /2 бу чизи ққ а 1 см перпендикуляр тикланади 1 11. Назорат белгиси ОВ 2 /4 О, 1,5 ОВ 2 /4 бу чизи ққ а 1,5 см перпендикуляр тикланади 1,5 0 1- ОВ 2 /2 бу чизи ққ а 1 см перпендикуляр тикланади 1 12. Тирсак чизи ғини кенлиги ЛЛ 1 ВВ 1 -1 =13,4-1=12,4 12,4 13. Енг учи кенлиги НН 2 НН 2 =НН 1 =(12,3+7) 8,65 44

2.5.1. Мактаб ёшидаги қ изларни к ў йлагини базавий конструкцияси 45

2.5.2. Мактаб ёшидаги қизларни кўйлагини андозалари 46

2.5.3. Деталллар рўйхати ( спецификацияси ) ва қирқимларни номланиши Деталллар рўйхати ( спецификацияси ) ва қирқимларни номланиш и 10- жадвалда келтирилган. 10- жадвал № Детал номи қ ир қ им номи 1. Олд бўлак 1-2- б ў йин ў мизи қирқим 2-3-елка қирқими 3-4- енг ўмизи қирқими 4-5-ён қирқими 5-6- бел қирқими 6-1- ўрта қирқим 2. Орт бўлак 1-2- б ў йин ў мизи қирқим 2-3-елка қирқими 3-4- енг ўмизи қирқими 4-5-ён қирқими 5-6- бел қирқими 6-1- ўрта қирқим 3. Юбка улоқлари 1-2-бел қирқими 2-3-ён қирқими 3-4- этак қирқими 4-1- ўрта қирқим 4. Енг 1-2- енг қиямаси 1-3- ён қирқими 1-4- олд қирқим 3-4- пастки қирқим Деталллар спецификацияси 1 1 - жадвал № Детал номи Деталлар номери Деталллар сони андоза бичиқ 1 Орт бўлак 01 1 1 2 Олд бўлак 02 1 1 3 Орт бўлак юбқаси 03 1 1 4 Олд бўлак юбқаси 04 1 1 5

2.6. Мактаб ёшидаги қизларни кўйлаги моделига ишлов бериш усулини танлаш Техник лойиҳа ўзида янги моделга ишлов бериш усули ва у ҳақидаги барча маълумотларни акс эттириши керак. Ишлов бериш усулини танланаётганда тикувчилик саноатининг замонавий технология, техника машина ва жиҳозларини, йирик ишлаб чиқариш корхоналарининг тажрибаларини, фан ва техника ютукларини чуқур ўрганиш зарур. Кийимнинг сифати ва унинг тикиш нархи кўп жиҳатидан унинг тикиш усулига боғлиқ. Шунинг учун ҳам кам вақт сарфлаб юқори сифатли кийим ишлаб чиқаришни танлайдиган ҳамда замоновий машина ва мосламалардан максимал фойдаланиш имконини берадиган тикиш усуллари танланади. Бир вақтнинг ўзида кўп фасонли киймларни ишлаб чиқариш оқимида ҳамма фасонлар учун тўғри келадиган ягона тикиш усулини танлаш маъқул. Тикиш усулини

Асбоб-ускуналарнинг техник таърифи 13-жадвал № Асбоб ускуна номи Синфи, штури ипларни чалишти ри Газлам ани суриш механи зми Игна № Ип № Техник кўрсаткичлар Қўшимча маълумотлар Айлани ш тезлги Бахя йирикл иги Тикила диган газлама қалинл иги 1. ДДК-155кл “ДЖУКИ” Бириктирма 1 игнали Моки рейка 80- 100 40-60 6000 0,15- 0,25 0,1-0,6 Автомат равишда мойлаш 2. ДС-251кл “ДЖУКИ” Бириктирма занжирсимон 2 игнали Чалишт иргич рейка 80- 100 40-60 6000 0,1-0,3 0,1-0,4 Дифференци ал газлама суриш 3. МО-804- ODJ Кл “ДЖУКИ” Йўрмаш машинаси, 3 ипли чалишти ргич рейка 80- 100 40-60 7000 0,1-0,3 0,1-0,6 Автомат равишда мойлаш Намлаб иситиш ускуналарининг таърифи 51

14-жадвал № Ускуна номи Ускуна белгиси Бир соатда иш унумдорли ги Пресслаш кучи, КН Юритма номи Қиздир гичларн инг қуввати кнт Буғни сарфла ниши кг/соат Автоматик циклнинг давомийлиги, с 1. дазмол CS-392 35 - электр 38 52

Янги кийим моделини тикиш технологияси 15-жадва л№ Бўлинмас операциялар номи ихтиссослиги разряди Вақт сарфи А сбоб ускуна номи 1. Комплектларни очиш Қ 2 6 - 2. Деталларни текшириш Қ 2 38 - 3. Деталларни рақамлаш Қ 2 22 - 4. Деталларни ишга тушириш Қ 2 24 - 5. Шнур тайёрлаш. Яхлит шнурни 2га буклаб тикиш М 3 34 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 6. Детални ўнгига ағдариш Қ 2 62 Махсус мослама 7. Елка боғичини бириктириб тикиш М 3 25 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 8. Елка боғич чокини ёриб дазмоллаш Д 2 20 CS-392 9. Елка боғичи ўнгига ағдариш Қ 2 11 Махсус мослама 10. Елка боғичининг бир учига шнурни пухталаш М 3 8 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 11. Елка боғич учларини йўрмаш ММ 2 6 МО - 804 ODJ 12. Елка боғич четларини бостириб тикиш М 3 25 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 13. Юбка қисми улоқларини четларини йўрмаш мм 3 28 МО - 804 ODJ 14. Улоқ д

белгилаш 18. Орт бўлак ўрта қирқимига “Молния” тасмани бостириб тикиш М 3 32 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 19. Орт бўлак ўрта қирқимини йўрмаш ММ 3 18 МО - 804 ODJ 20. Орт бўлак ўрта қирқимини бириктириб тикиш М 3 20 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 21. Орт бўлак ўрта чокини ёриб дазмоллаш Д 2 15 CS-392 22. Молния тасмани учини пухталаш М 3 4 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 23. Олд ва орт бўлаклар ён қирқимини бириктириб тикиш ва йўрмаш М 3 15 ДС-251кл “ДЖУКИ” 24. Ён чокни бир томонга қаратиб дазмоллаш Д 2 12 CS-392 25. Енг ўмизини елимли чок ҳосил қилиб букиб дазмоллаш Д 2 28 CS-392 26. Олд бўлак лиф қисми юқори қирқимини елимли чок билан букиб дазмоллаш Д 2 23 CS-392 27. Орт бўлак лиф қисми юқори қирқимини букиб бостириб тикиш М 3 17 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 28. Орт бўлакка елка боғичини пухталаш М 3 10 ДДК-155кл “ДЖУКИ” 29. Олд бўлак

37. Кийимни елкачаларга илиш Қ 1 6 38. Кийимни қадоқлаш Қ 1 22 Жами: 1029 сек = 17,15 мин Кийим сифатини органолептик усулда баҳолаш 16-жадвал № Кўрсаткичлар Максим ал баҳо, баллард а Баҳолаш балларда 1- категори я Амалда ги Умумий баҳоси 40 7-8 33 I Истеъмолчилар кўрсаткичлари: 27 4-5 22 Эстетик: 18 3 15 1. Композициянинг яхлитлиги ва ҳозирги мода йўналишига мослиги 8 1 7 2. Функционаллиги 7 1 6 3. Маркировка ва қадоқлашнинг бадиий техник расмийлаштирилиши 3 1 2 Конструктив-эргономик 9 2 7 1. Буюм конструкциясини типовой жуссалар ўлчамларига мос келиши, кийимни гавдада тўғри ўрнашиши 5 1 4 2. Буюм конструкциясини ҳаракатга мос келиши, кийим ва унинг элементларини фойдаланишида қулайлиги 13 3 10 II Саноат (конструктив-технологик кўрсаткичлар) 13 3 10 1. Буюмни асосий элементлари, детал ва

2.7. Умумтаълим мактаблари меҳнат таълими тикувчилик устахоналарида ҳавони чангдан тозалаш Мамлакатимизда амалга оширалаётган иқтисодий ва сиёсий соҳалардаги барча ислоҳотларнинг пировард мақсади-юртимизда барча фуқаролар учун муносиб ҳаёт шароитларини ташкил қилиб беришга қаратилгандир. Албатта, мутаносиб ҳаёт шароитини яратиш, илмий-техника тараққиёти асосида амалга оширила ди ва буниси меҳнатни енгилаштириш билан бир қаторда, турли хил хавфли факторларни вужудга келтиради-ки, натижада ҳар хил кўринишдаги шикастланишлар ва касб касалликлари вужудга келади. Лекин бу муқаддас заминда яшаётган ҳар бир инсон яхши яшаши, яъни ўзининг моддий, маънавий ва социалогик эҳтиёжларини тўлиқроқ қондирилишиниистайди.Айнан шу сабабли инсон тинимсиз фаолиятда бўлади. Ишлаб чиқариш меҳнатини тартибсиз, ам

ҳолда юзаки нафас олади, бу эса ўпка фаолиятига салбий таъсир қилади ва турли касаликларни келтириб чиқаради. Тикувчилик устахоналарида чангларни мавжудлиги кўз шиллиқ пардаларини қичиштириб конюктивик касаллигини келтириб чиқаради. Бундан ташқари чанг заррачалари туберкулёз таёқчаларини ва зарарли бактерияларни ташивчу воситадир. У лампалар устига ўтириб, цехдаги ёруғликни камайтиради, бу эса ишчилар фаолиятига ва соғлигига салбий таъсир қилади. Чангнинг инсон организмига зарарли таъсири даражаси унинг ўлчамларига бўғлиқ: агар 50 мкм ва ундан катта ўлчамли чанг зарачалари юқори нафас олиш органларида ушланиб қолса, у зарар етказмайди, агар 10-50 мкм ўлчамли зарарли чанг зарралари нафас органларига кириб қолса, жуда оз миқдордаги чанг ўпкага ўтиради: агар 1мкм дан кичик ўлчамли чанг зарачч

Тикувчилик устахоналарида микроиқлим шароитларини нормалаштириш агрессив захарли модаллардан агресив зарарли модалардан ҳимоялаш, зарарли чанг, моддаларини йўл қўйса бўладиган концентрациясига келтириш Давлат стандартлари (ГОСТ 12-1005-95) асосида тартибга келтирилди. Хона ҳаводаги чангини кайтириш учун қуйидаги тадбирлар қўлланилади: -умумий шамоллатиш; -зонтлар қўллаш -аспирациялаш; -капсуляциялаш ва бошқалар; Тикувчилик устахоналаридаги чангларни камайтириш асосий омаллардан бири, машиналарга, палларга ва бинонинг конструктив элементлари (коллона, подоконик) га ўтириб қолмаслиги учун уларни тез-тез тозалаб туриш керак. Чунки улар озгина ҳаво оқими тезлиги билан ҳам цех хавосига кўтарилиб, чанглик даражасини ошириб юборади. Тикувчилик устахоналарида ўтириб қолган чанглар тозалашни механи

ишончлиги билан диққатга сазовордир. Бу ускуна 2 кетма –кет уланган юқори босимли винтилятордан чанг сўрувчи каллали ва эгилувчан ричагли ҳамда цехдаги аспирация системасига уланиши имконияти амвжуд ҳавони пуфловчи ичаклардан ташкил топган. Бу усулда жуда кам ҳаво ҳажми талаб қилиш учун (0,1 м 3 /с) аспирация системасининг ишини бузмайди. Бу ускунани қўллаш нафақат чанг қабул қилувчи учлик катта манфий босим ҳосил қилиши, тозаланаётган юзалардан чангни олиш тўла таъминланиши, шу билан цехларда катта сийракликда ишлайдиган қўшимча ҳаво қувурларини ўрнатилиши зарурат қолдирмайди. Юқорида келтирилган тадбирлар тўқимачилик корхоналарида қўлланиладиган барча тадбирларни тўла акс ээиролмайди. Ҳар бир алоҳида ҳолатда корхонанинг аниқ шароитидан келиб чиқиб, ишлаётган машиналарнин ва уларнинг жойл

Таҳлил натижалари чангланганлик даражаси йўл қўйилиши мумкин бўлагн концентрациядан юқорилиги аниқланса дархол уни камайтиришга қаратилган чора-тадбирлар қўлланилади. Ҳавонинг санитария ҳолатини назорат қилиш учун қуйидаги усуллар қўлланилади. Лаборатория усули, индикация усули, экспресс усули, оптик усул, электрик ва стандарт (оғирлик) усуллари. Бу усулларнинг ҳар бири ўз афзаликлари ва камчиликларига эга. Тикувчилик устахоналарида чанг концентрацияси аниқлашдан энг кенг қўлланиладиган усул оғирлик усулидир. Оғирлик усули текшириладиган маълум ҳажми ҳавони фильтирдан сўриб ўтказганда унинг оғирлигини ортиши принципига асосланган. Ҳозирги кунда чангли ҳавонинг тозаловчи ускуналарнинг кўплаб турлари мавжуд, лекин уларнинг қай бирини танлаш чангнинг классификацияси гуруҳига боғлиқ. Чанг зарр

17-жадвал Чангли ҳавони тозаловчи ускуналарининг самараорлиги бўйича таснифи Чангли ҳавони тозаловчи ускуналарининг таснифи Самарали ушланиб қоладиган заррачаларнинг цехдаги ҳажми Чангнинг дисперслиги бўйича Чанг гуруҳи самарадорлиги I 0,3-0,5 ва ундан катта V 80 IV 99,9-80 II 2 IV 92-45 III 99,9-92 III 4 III 99,9-80 II 99,9-99 IV 8 II 99,9-95 I 99,9-0 V 20 I 99 Чангли хавони тозаловчи ускунасининг ишлаш самарадорлигини ҳаводаги чангнинг қанча микдори ушлаб колинганлиши билан белгиланади ва одатда % ларда ҳисобланади . Масалан, ускуналар m 1 кг чанг кирди, унда m 2 кг чанг ушлаб қолинди. Унинг самарадорлиги η = m 2 / m 1 х 100% Одатда бу катталик кираётган ва ундан чиқаётган ҳаводаги чанг концентрацияси билан аниқланади: η = С к - С ч / С ч х 100% Айрим ҳолларда чангли ҳаво тозаловчи ускун

Тикувчилик устахоналарида гигиена-санитария қойидаларига ва халқаро стандартларга мувофиқ, цехларнинг миқроиқлим шароитини яхшилаш, ҳаво тозалигини (чангнинг кам миқдорда бўлишини) таъминлаш корхонада ишлаётган ишчиларнинг соғлигига ижобий таъсир кўрсатади, уларда меҳнат лаёқатлигини оширади, норозиликларини бартараф этади., шу билан бирга меҳнат унумдорлигини ўсишига ҳам олиб келади. “Мактаб ёшидаги қизлар учун ёзги кўйлагини оптимал коллекциясини яратиш” мавзусидаги битирув малакавий иши , кириш, адабиётлар таҳлили, техник топшириқ, техник таклиқ, эскиз лойиҳа, техник лойиҳа, иқтисодий қисми, меҳнатни муҳофаза қилиш ва интернет янгиликлари бўлимларидан иборат. Ҳар бир бўлим берилган топшириқ асосида ёритилган. Битирув малакавий ишида ёш болалар кийимлари ўрганилиб, таҳлил қилинган. Истеъ

4. Кўйлакларни ишлатилиши шароитидан келиб чиқиб, моделларда бурмалар, таҳламаларни ҳосил қилиш, декоратив акссесуарлардан фойдаланиши, безак сифатида болаларнинг севимли қаҳрамонлари суръатидан фойдаланиш каби омиллар маҳсулотининг сифатини яхшилашга олиб келиб, ички ва ташқи бозордаги маҳсулотнинг харидорлигини ва бозордаги рақобатбардошлигини таъминлаш. Илмий-тадқиқот изланишлар натижасида, ҳозирги замонга мос, жаҳон бозори ва истеъмолчи талабларига тўла жавоб бера оладиган сифатли, оммбоп, бежирим кўриниши ва қадоқдаги рақобатбардош маҳсулотн ишлаб чиқариш учун керакли вазифалар бажарилди, тавсиялар ишлаб чиқилди. Бу эса мамлакатимизда замонавий, яъни янги технологик машина ва иш скуналари билан жиҳозланган ўзининг сифатли маҳсулоти билан жаҳон бозорида муҳим ўринни эгаллайдиган болала

Хулоса Битирув-малакавий ишида ме ҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланишнинг ўзига хос ҳусусиятларини, мазмуни ва моҳиятини ҳисобга олган ҳолда илмий, педагогик, психологик, методик хамда тарихий-фалсафий манбаларини ўрганилди ва таҳлил қилинди, қуйидаги хулосаларга келинди: 1. Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш долзарб педагогик муаммо эканлиги илмий жиҳатдан асосланди. 2. Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш асосида ўқитиш жараёнларини ўрганиш асосида ундаги мавжуд камчиликлар аниқланди. 3. Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фойдаланиш технологияси асосида фан ҳусусиятларини инобатга олган ҳолда уни ўқитиш методларини танлаш мезонлари ишлаб чиқилди. 4. Меҳнат таълими машғулотларида график тасвирлардан фо

асосида тавсия ишлаб чиқилди, ҳамда қуйидаги таклифларни шакллантирилиш лозим топилди. -Ҳар бир фасл учун қиз болалар ёзги кўйлагини кийиб-ечишида қулайлиги, бола организмини ҳароратни бир меъёрда ушлаб туриши, матоларнинг енгил бўлишини ҳисобга олиниши зарур; - Кўйлаклар ишлаб чиқаришда- кийимни ким учун, нима учун, қандай мақсад учун каби саволларни инобатга олган ҳолда янги турдаги табиий толали матолардан, янги андозалардан фойдаланиб, болалар кийими конструкциясини яратиш мақсадга мувофиқдир; - Кўйлак конструкциясини яратишда турли силуэтлар, шакллар, бичимлар ва фасонлардан фойдаланиб бежирим болалар кийимларини ишлаб чиқиш; - Кўйлакларни ишлатилиши шароитидан келиб чиқиб, моделларда бурмалар, таҳламаларни ҳосил қилиш, декоратив акссесуарлардан фойдаланиши, безак сифатида болаларнинг

ФОЙДАЛАНГАН АДАБИЁТЛАР: 1. Қ ир ғ избоев Ю. , Ино ғ омова З. Техник чизмачилик курси .- Т .: 1987. - 2. Умронх ў жаев А. Мактабда чизмачилик ўқ итиш .- Т .:Ўқитувчи, 1991. - 3. Умронх ў жаев А. Техникавий графика асослари .- Т .:Ўқитувчи, 199 6 . - 4. Борисенко М. Зимняя одежда и обувь, для детей от 2 до 7 лет.- М.: Паритет.-2006. 5. Домопольская Л., Фёдорова Т. Одежда для дошкольников.- М.: Эксмо, 2004.- 6. Олимов Қ. Енгил саноат машиналари ва аппаратлари.- Т.: Абдулла Қодирий номидаги “Халқ мероси” нашриёти, 2003.- 7. Мюллер М. Детская одежда: построение основн ы х чертежей и моделирование.- М .: -2003. 8. Самархўжаев Х.Ҳ. Тикувчилик корхоналарининг ускуналари.- Т.: Ўзбекистон, 2001. 9. J. Johonson “Children’s Psychology” USA “National edition”-2000 . 10. Пономаренко «Детская одежда. Час

18. Шершнева Л.П. Основы конструирования женской и детской одежды .- М .: Легпромбытиздат , 1988. 19. Мальцева Е.П. Материаловедение швейного производства .- М .: Легпромбытиздат , 1986. 20. Крымова О.И. Проектирование швейных изделий .- Т .: Ўқ итувчи , 1985. 21. Труханова А.Т. Справочник молодого швейника .- М .: Высшая школа , 1985. 22. Пармон Ф.М. Композиция костюма .- М .: Легпромбытиздат . -1985. 23. Гущина К.Г., Беляева С.А., Камадрикова Е.Я. Эксплуатационные свойства материалов для одежды : и методы оценки и их качества .- М .: Легкая и пищевая индустрия , 1984 .- 24. Козлова Т.В. Основы моделирования и художественное оформление одежды .- М .: Легкая индустрия , 1979. 25. Жабборова М. Тикувчилик технологияси.- Т.: Ўқ итувчи , 1977. 26. Густова Е.И. Одежда для дошкольников.-М.: Легк

Купить