Mehnat va unga haq to‘lashni hisobga olish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mehnat va unga haq to‘lashni hisobga olish

Купить

Me h nat va unga h a q t o’ lashni h isobga olish
Reja:
1. Mehnat va unga haq to’lashni mohiyati va hisobning tashkil etilishi .
2. Mehnat va unga haq to’lashning hisobi .

1. Mehnat va unga haq to’lashni mohiyati va hisobning tashkil etilishi .
Mehnat haqi – bu sarflangan mehnatning soni va sifati asosida xodimlar
ixtiyorida qoladigan milliy daromadning bir qismi hisoblanadi.
Qishloq xo’jalik korxonalarida mehnat haqini tashkil etish quyidagilarni o’z
ichiga oladi: mehnatni normallash, tarif tizimi, mehnat haqini shakl va tizimlari.
Mehnatni normallash – amaldagi vaqt normalari hamda xizmat ko’rsatish va
ish bajarish normalaridir.
Tarif tizimi – tarif-malaka ma’lumotnomasi, tarif setkasi va tarif stavkasini
o’z ichiga oladi.
Tarif-malaka ma’lumotnomasi – ishchilar malakasini aniqlash va ularga
ma’lum razryad belgilashga asos bo’ladi.
Tarif setkasi –razryadlar va ularga tegishli bo’lgan tarif koeffitsiyentlari
ko’rsatiladigan hujjat.
Tarif stavkasi – ishchilarning yoki ishning razryadiga muvofiq unga ma’lum
vaqt birligi davomida yoki bajarilgan ish (xizmat) miqdoriga to’lanadigan haq
miqdori.
Ish haqining ishbay va vaqtbay shakllari qo’llaniladi .
Ish haqining ishbay shakli da mehnatga haq ishbay baho asosida ishlab
chiqarilgan mahsulot miqdori va sifatiga muvofiq to’lanadi.
Ish haqining vaqtbay shakli da mehnatga haq xodimning ishlagan vaqti va
malakasiga qarab to’lanadi.
Ish haqi o’z tarkibiga ko’ra ikkiga bo’linadi: asosiy va qo’shimcha.
Asosiy ish haqi – xo’jalik xodimlarining ishlagan vaqti uchun to’lanadigan
haqdir.
Qo’shimcha ish haqi – xodimlarning ishlamagan vaqti uchun amaldagi
qonun-qoidalarga muvofiq to’lanadigan haqdir.
Xodimlarning asosiy va qo’shimcha mehnat haqlari hamda ro’yxatda
bo’lmagan xodimlar mehnat haqi summasi mehnatga haq to’lash fondi ni tashkil
qiladi. Unga quyidagilar kiradi:

 mehnatga haq to’lash shakllari va tizimlariga muvofiq hisoblangan mehnat
haqi;
 mehnat haqi ko’rinishida berilgan mahsulot qiymati;
 tarif stavkalari va okladlariga qo’shimchalar;
 mukofotlar;
 korxona shtatida bo’lmagan xodimlar mehnatiga haq;
 mehnat ta’tiliga to’lanadigan haq va boshqalar.
M ehnatga haq to’lash fondini tarkibiga kirmaydigan to’lovlarga quyidagilar
kiradi:
 tad q i q ot va ratsionalizotirlik takliflari uchun rag’batlantirish;
 xizmat safari xarajatlari;
 ishlayotgan nafa q ax o’ rlarga berilayotgan nafa q a;
 maxsus kiyim, poyabzal qiymati;
 o’quv muassasalari, bolalar internatlariga ko’rsatiladigan yordam;
 kutubxonalar, tibbiyot punkti, muzeylar bilan bog’liq xarajatlar.
Mehnat va unga haq to’lash hisobining asosiy vazifalari:
 soliqlar va ish haqidan ushlanmalar ham qo’shilgan holda korxona
xodimlari bilan mehnatga haq to’lashga doir hisob-kitoblarni o’z vaqtida olib
borish;
 hisoblangan ish haqi va sug’urtaga ajratmalar summasini xarajatlar
schyotlariga o’z vaqtida hamda to’g’ri o’tkazib borishni ta’minlash;
 boshqarish va zaruriy hisobotlarni tuzish uchun mehnat va ish haqi
bo’yicha ko’rsatkichlarni operativ yig’ish va guruhlash;
 ishchi-xodimlar soni, ularning mehnat unumdorligi va ish vaqtidan
foydalanishini doimiy nazorat qilishdan iborat.
Mehnat va unga haq to’lashning hisobi .
Mehnat va unga haq to’lashni tashkil etishda rasmiylashtiriladigan dastlabki
hujjatlar:
 Ish vaqtini hisobga olish tabeli (64 shakl);

 Mehnat va bajarilgan ishlarni hisobga olish varaqasi (66 shakl);
 Traktorchi–mashinistning hisob varaqasi (67 shakl) yoki traktorning yo’l
varaqasi (68 shakl);
 Chorvachilik tarmog’ida band bo’lgan xodimlarga mehnat haqi hisoblash
hisob-kitobi (69 shakl);
 Ishbay ish naryadi (70 shakl).
Korxonada har bir xodim bo ’ yicha mehnat haqining hisobi “ Mehnat haqi
bo ’ yicha hisob - kitoblar daftari (44 shakl )” yoki “ Hisoblashuv - to ’ lov qaydnoma (73
shakl )” da olib boriladi .
Korxonalarda xodimlar bilan mehnat haqi bo ’ yicha hisoblashuvlarga quyidagi
sintetik hisobvaraqlar mo ’ ljallangan :
6710-«Mehnat haqi bo’yicha hodimlar bilan hisoblashishlar»;
6720-«Deponentlangan ish haqi»;
4210-«Mehnat haqi bo’yicha berilgan bo’naklar»,
6710-«Mehnat haqi bo’yicha xodimlar bilan hisoblashishlar» schyotining
kredit tomonida mehnat haqi, ijtimoiy sug’urta bo’yicha nafaqalar, pensiyalar va
boshqa shu kabi summalar, debet tomonida hisoblangan mehnat haqini to’lash va
undan ushlanmalar aks ettiriladi.
6720-«Deponentlangan ish haqi» schyotida xodimlarning olinmagan ish haqi
bo’yicha qarzlari aks ettiriladi.
6700 «Mehnat haqi bo’yicha xodimlar bilan hisob-kitoblarni hisobga oluvchi
schyotlar»ning korrespondensiyasi.
T/r Xo’jalik operatsiya larining mazmuni Schyotlarning
bog’lanishi
Debet Kredit
1 Asosiy ishlab chiqarish ishchilariga mehnat haqi
hisoblan ganda 2010 6710
2 Kapital qo’yilmalar sohasida band bo’lgan xodimlarga
mehnat haqi hisoblan ganda 0810-
0890 6710
3 Boshqaruv xodimlariga mehnat haqi hisoblan ganda 94 2 0 6710

4 Kelgusi davr xarajatlariga kiritiladigan ishlar uchun
mehnat haqi hisoblan ganda 3190 6710
5 Asosiy vositalarni hisobdan chiqarish jarayonlari da
ishtirok etganlarga mehnat haqi hisoblan ganda 9210 6710
6 Ortiqcha to’langan summalar (mehnat haqi va
hokazolar) kassaga qaytarildi 5010 6710
7 Tabiiy ofatlar, yong’inlarni bartaraf qilish bilan bog’liq
bo’lgan ishchilarga mehnat haqi hisoblan ganda 9720 6710
8 Xodimlarga bir martalik mukofot hisoblan ganda 9430 6710
9 Mahsulot, ish, xizmatlar qiymati ishchilardan ushlab
qolin ganda 6710 4790
10 Xodimlarga hisoblangan summalar kassadan
to’lan ganda (mehnat haqi, mukofotlar va hokazo) 6710 5010
11 Hisobdor shaxslarning qaytarmagan bo’nak summalari
ushlab qolin ganda 6710 4220
12 Kreditga sotib olingan tovarlar uchun hisob-kitoblar
bo’yicha navbatdagi to’lovlar ishchilardan ushlab
qolin ganda 6710 4710
13 Moddiy javobgarlarning mehnat haqi summasidan
yetkazilgan moddiy zararlar summasi ushlab
qolin ganda 6710 4730
14 Mehnat haqi summasidan daromad solig’i ushlan ganda 6710 6410
15 Mehnat haqi summasidan nafaqa jamg’armasiga ushlab
qolin ganda 6710 6520
16 Me hnat haqi summasi deponentga o’tkazilganda 6710 6720
17 Ijro varaqalari asosida(aliment va boshqalar) mehnat
haqidan ushlab qolinganda 6710 6990
18 Deponent summasi kassadan berilganda 6720 5010

Korxonada xodimlarga mehnat haqi bo’yicha berilgan bo’naklar bo’yicha
hisob-kitoblar to’g’risidagi axborotlarni umumlashtirish balansga nisbatan aktiv
schyot bo’lgan 4210-«Mehnat haqi bo’yicha berilgan bo’naklar» schyotida amalga
oshiriladi.4210 - «Mehnat haqi bo’yicha bo’naklar» schyot korrespondensiyasi.
T/r Xo’jalik opra t siya larining mazmuni Schyotlarning
bog’lanishi
Debet Kredit
1 Mehnat haqi hisobidan bo’nak berildi 4210 5010
2 Xodimlarga kelgusidagi mehnat haqi hisobiga berilgan
bo’naklar ushlab qolindi 6710 4210

Adabiyotlar :
1. А. Kаrimov vа boshqаlаr. «Buхgаlteriya hisobi». T .: « Sh а rq » NM А K , 2004 yil .
591 bet .
2. O . Bobojonov « Moliyaviy hisob ». – T .: « Sh а rq » NM А K , 2000 yil . 476 bet .
3. А. А bdull а ev « Moliyaviy hisob ».– T .: « F а n v а te х n а logiya », 2005 yil . 286 bet .
4. I. Ochilov «Moliyaviy hisob». – T.: «Iqtisod v а moliya», 2006 yil. 396 bet.
5. M а hsulot (ish, х izm а tl а r) ni ishl а b chiq а rish v а sotish ха r а j а tl а ri t а rkibi h а md а
moliyaviy n а tij а l а rini sh а kll а nish t а rtibi to’g’risid а gi Nizomini t а sdiql а sh
to’g’risid а gi O’zbekiston respublik а si V а zirl а r M а hk а m а sining 1999 yil 5
fevr а ld а gi 54-sonli Q а rori.
6. Bu х g а lteriya hisobining milliy st а nd а rtl а ri. №0-23. T.: - 1998- 2002 yil.
7. O’zbekiston Respublik а si Konstitutsiyasi. T.: «O’zbekiston», 2002 yil. 71
8. O’zbekiston Respublik а si «Bu х g а lteriya hisobi to’g’risid а » gi Qonuni. 1996 yil
30 а prel.
9. O’zbekiston Respublik а si Prezidentining “Qishloq х o’j а ligid а islohotl а rni
chuqurl а shtirishning eng muhim yo’n а lishl а ri to’g’risid а ”gi F а rmoni. – T. “ Ха lq
so’zi” g а zet а si. 2003 yil, 25 m а rt;

Mehnat va unga haq to‘lashni hisobga olish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish