melaneziyaliklar erkaklarining maxfiy ittifoqlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

melaneziyaliklar erkaklarining maxfiy ittifoqlari

Купить

MAVZU : MELANEZIYALIKLAR
ERKAKLARINING MAXFIY
ITTIFOQLARI.

REJA:
1.MELANEZIYA XALQLARINING
KELIB CHIQISH TARIXI.
2. MELANIZIYALIKLARNING
XO’JALIK VA TURMUSH HAYOTI.
3.”ERKAKLAR ITTIFOQI”
BOSHQARUVI.


Melaneziya (grekcha - jielag va vijoog - qora orollar)

- Tinch okeanidagi orollar guruhi bo'lib, unga

Yangi Gvineya, Bismark arxipelagi, Yangi Gebrid,

Santa-Krus, Loyalti va Solomon orollari, Fiji, Yangi

Kaledoniya va boshqa mayda orollar kiradi. Melaneziya

Avstraliyadan shimiliy sharqda joylashgan bo'lib,

uning yer maydoni 940000 km2, aholisi - 6 mln. 500

ming (2012-yil) kishini tashkil qiladi.


Tadqiqotchilarning fikricha, dastlabki odamlar

Melaneziyaga ming yillar muqaddam kelgan. N. N.

Mikluxa-Maklay fikricha, Avstroosiyo, shu jumladan,

Melaneziya dastlab yagona papuas irqi aholisi tomonidan≪ ≫

egallanib, keyin Okeaniyaga tarqalgan. Bugungi

kun olimlari ham mazkur fikrni davom ettirib,

o‘zaro yaqin antropologik tiplarning uzoq davr ichida

davom qilgan migratsiyasi natijasida hozirgi aholi

tipi paydo bo'lgan, deb tasdiqlamoqdalar. 0 ‘ziga xos

til, madaniyati va antropologik tipi bilan ajralib turgan

Melaneziya aholisi bunga dalil bo'la oladi.

Melaneziyaliklar - xalqlar guruhi (eng yiriklari: fijiylar,

kanaklar va boshqa). Melaneziyaning tub aholisi

melanez tillari guruhida

so'zlashadi.


Dindorlari -

protestantlar, katoliklar;

an’anaviy diniy e’tiqodlarga

sig'inuvchilar ham bor.

Ular o‘ziga xos melaneziya

irqiga mansub bo‘lib, mazkur

irq - katta ekvatorial

(negro-avstraloid) irqning

tarmog‘iga kiradi. Ko‘p

belgilari bilan (yuz tuklarining

ko'pligi, qosh usti Yangi
Giveneya

suyagining o‘sganligi bilan
papuasi

farqlanadi.


XIX asrdan boshlab Polineziyaning deyarli barcha

orollarini Yevropa mamlakatlari bosib olganligi bois

bu yerda fransuz va ingliz tillari ona tili yoki davlat

tiliga aylangan. Misol uchun, Meleneziyada yangi

so‘zlashuv va keyinchalik yozma tillar, jumladan, pijin

tili shakllangan. Chunonchi, bu til avvallari ingliz

va fransuz tillarining buzilgan shakli bo'lgan bo‘lsa,

hozirda mustaqil yangi tilga aylangan va o‘z alifbosi,

adabiyotiga ega bo‘lib, qator mamlakatlarning hatto
davlat tiliga ham aylangan.


Shuningdek, mintaqa yevropaliklarning kirib kelishi

bilan mazkur orollarga spirtli ichimliklar va bu

yerlarga xos bo‘lmagan yuqumli kasalliklar ham kirib

kelgan. Bu mahalliy aholi orasida o‘lim soni ortishiga

sabab bo‘lgan. Natijada ma’lum bir orolda mahalliy

aholi umuman qolmagan bo‘lsa, boshqasida kanaka

(polinizitsilik terib termachilar) nufuzi bir necha bora

kamayib ketgan


Xo‘jaligi. Mustamlaka arafasida papuaslar va

melaneziyaliklar xo'jalik jihatdan deyarli bir darajada

turganlar. Ularning xo‘jaligida eng bosh soha tropik

tipdagi dehqonchilik va dengiz baliqchiligi bo‘lgan.

Tirikchilik, asosan, dehqonchilik mahsulotlari - ildiz

mevali o‘simliklar va mevali daraxtlar o'stirishdan

iborat bo‘lgan. Quruq joylarda emas, namroq yerda

taro, kokos xurmasi, non daraxti, banan, keyin paydo

bo'lgan kofe, kakao, sholi, choy va hokazo hozirgacha

ham asosiy ekinlar hisoblanadi. Yil bo‘yi yerga ishlov

berilib, tropik iqlimga xos ekin ekilgan. Yerni oddiy

yog‘och bilan kovlab, kesagini yog‘och bel bilan hamda

qo'lda maydalangan va urug‘ sochilgan.


Yerga ishlov

berishda erkak-ayol teng ishlagan. Ekish, yaganalash

va yig‘im-terim, asosan, ayollar zimmasida bo'lgan.

Sohillarda yashovchi baliqchilar bilan savdolashib

dehqonchilik mahsulotlarini ayirboshlaganlar. Baliq

ovlash bilan erkaklar shug'ullangan. Baliqchilikda

suyak va chig‘anoqdan yasalgan turli qarmoqlar, to‘r

va savatlar, eni ikki metr, uzunligi 300 metrli to‘rlar,

sanchqi va hatto o‘q-yoylardan foydalanilgan. Chorva

kam bo‘lib, uy hayvonlaridan it, cho'chqa, tovuq

saqlangan va ularni, asosan, bayramlarda so‘yganlar.

Goshtni yer o‘chog‘ida toshni qizdirib yoki olov yoqib≪ ≫

kulida pishirganlar, ba’zan qaynatib ham yeganlar.


odatda, har xil tipdagi yengil
ustunlarga qurilgan,

to‘g‘ri burchak yoki doirasimon
shaklda cho'qqaytirilgan

bo‘lib, tomlari palma yoki daraxt
yaprog‘i bilan

qalin qilib yopilgan. Sohillarda
ba’zan qoziqoyoqlar

o'rnatilgan uylar ham bo‘lgan.
Oddiy turar uylardan

tashqari har bir qishloqda erkaklar
bo‘sh vaqtlarida

to‘planadigan, ba’zan turli naqshlar
bilan bezatiladigan

hashamatli jamoa uyi («erkaklar
uyi») qad

ko‘targan.

An’anaviy transport vositasi kema bo‘lgan.
Ular bir-ikki odam sig‘adigan qayiqchadan
tortib 40 taga yaqin odam sig'adigan yog‘och
kemalargacha ega
bo‘lganlar. Kemalar eshkakli va ba’zan
uchburchakli chipta yelkanli bo‘lgan.
Kiyim-kechaklari. Papuas va
melaneziyaliklarning kiyimlari, tropik
iqlimga moslashgan bo‘lib, asosan, erkaklar
fartukli belbog' va ayollar esa o‘simlikdan
tikilgan kalta yubka, ba’zi joylarda
yaqin davrlargacha tayloq ham kiyib
yurishgan. Qattiq yog‘ingarchilik vaqtlarida
qalin yaproqlardan shaklida


shaklida tikilgan kiyimni yelkaga yopib

yurganlar. Ammo kiyimlarga nisbatan turli bezaklar

ko‘p bo'lgan. Ayniqsa, erkaklar bezaklarni ko'proq osgan,

sochlarini turli xilda taragan. Bambukdan yoki

cho‘plardan taroqlar yasab, ba’zan ularni ham bezak

sifatida ishlatganlar.

Oilaviy va jamoaviy hayoti. Mustamlaka arafasida

ijtimoiy munosabatlar ona urug‘ining oxirgi

davriga to'g'ri keladigan tuzum darajasida bo'lgan


Yangi Gvineyada, masalan, urug‘-jamoa munosabatlari

mustahkam bo'lsa, Fiji orollarida sinfiy jamiyat

endi kurtak otgan edi. Katta orollarning aholisi qabilalarga

bo'lingan, urug‘ jamoasi esa uning asosini

tashkil qilgan. Mulk shakli biroz murakkab: yer

jamoaniki bo'lsa-da, undan foydalanish individual

xarakterga ega, har kim, hatto bola ham, o‘zi ekkan

mevali daraxtiga ega bo'lgan.


Uy va uning jihozlari,

qurollar shaxsiy mulk, katta kemalar esa jamoaga

tegishli bo'lgan. Meros ona urug'i tomonidan hisoblangan.

Jamoa mustaqil iqtisodiy hujayra bo'lib

yashagan va qabilalararo munosabatlar natural savdo

va nikoh shaklida amalga oshirilgan. Janubiy va

sharqiy orollarda (Yangi Kaledoniya, Fiji va hokazo)

yashovchi melaneziyaliklar jamoasida ijtimoiy tabaqalanish

natijasida badavlat shaxslar, zodagonlar va

urug' boshliqlari paydo bo'lgan.


Ular jamoa mulkining

bir qismini egallagan, ayrim jamoa a’zolarini o'zlariga

qaram qilib olganlar, urushlarda asirlarni qul qilganlar,

bo'ysungan qabilalarga soliq solgan.

≪ Erkaklar ittifoqi hukmron zodagonlarning≫

qudratli quroli bo'lgan. Mazkur ittifoq tabaqalarga

bo'lingan va eng yuqori tabaqadagi ittifoqqa a’zo

bo'lish uchun katta badal to'lashi va maxsus boy marosimlar

o'tkazishi shart bo'lgan. Chunki yuqori tabaqadagi

ittifoq a’zolari katta imtiyozlarga ega bo'lib,

o'ziga xos mustabid hokimiyat vazifasini bajarganlar


aholini qo'rqitib, boyliklarini tortib olganlar. Butun

Melaneziyada keng tarqalgan mashhur Duk-duk

nomli erkaklar ittifoqi aslida initsiatsiya marosimlari

bilan bog‘liqdir.

Initsiatsiya marosimi Yangi Gvineya va melaneziyaliklarda

tarbiyaviy ahamiyatga ega bo'lgan. Erkaklar

qatoriga qabul qilinish uchun yoshlikdan tayyorgarlik

ko'rilgan, o'spirinlar maxsus ajratilgan tarbiyachilar

qo'liga topshirilgan, turli og‘ir sinovlardan

o'tkazilgan: masalan, bola do'pposlangan, tatuirovka

qilingan, ovqat va uyqudan mahrum etilgan


O'spirinlar

faqat «erkaklar taomi» - banan, shakarqamish va

o'rmon mevalarini iste’mol qilishlari shart bo'lgan.

Ayollar qolidan ovqat yeyish, ular o'stirgan daraxt

mevasini tamaddi qilish qat’iyan man qilingan. Xullas,

butun marosim o‘g‘il bolani onasidan, umuman

ayollardan ajratib, erkaklar dunyosiga jalb qilishdan

iborat bo'lgan. Ba’zan sinov va udumlar turli qo'shiq

va raqslar, surnay navolari ostida o'tkazilgan.

Migratsiyaning kuchayishi natijasida ayrim orollarning

etnik tuzilishi ancha o'zgargan, tub aholi soni

kamayib, kelgindilar ko'payib ketgan.


Eski qabilaviy

tuzum asta-sekin yemirilib, qabila boshliqlari mustamlakachilarning

ma’muriy malaylariga aylangan.

Fiji orolida serunum yerlarni egallagan mustamlakachilar

plantatsiya xo'jaligini tuzib shakarqamish

eka boshlaganlar. Ular ishchi kuchiga muhtoj bo'lib,

qo'shni orollardan va Hindistondan juda ko'p yollanma

ishchilarni olib kelganlar. Orol aholisining deyarli

50 foizini hozirda hindlar tashkil qiladi, tub aholi esa

undan ham oz qolgan.

Polineziylarnig milliy madaniyati taraqqiyotini

yangi bosqichi ikkinchi jahon urushidan keyin

ko'plab mamlakatlarning, jumladan, G'arbiy Samoa

(1962), Tonga (1970), Tuvalu (awalgi Ellisa orolllari,

1978) milliy mustaqillikka erishish jarayoni bilan bogliq


Umuman olganda hozirda Yangi Gvineyada

papuaslar va melaneziyaliklar 2,8 milliondan ortiq.

Ammo ularning ko'pchiligi noqulay sharoitda, tropik

o'rmonlarda va botqoqlik qirg‘oqlarda yashaydilar.

Mahalliy tub aholining ozodlik kurashi natijasida

papuaslar Yangi Gvineyasi o‘z-o‘zini boshqarish

huquqiga ega bo‘ldi va 1975-yilda mustaqil davlat deb

e’lon qilingan. Kuka oroli ham mustaqil boshqaruv

huquqini olgan.


Yangi zamonaviy jarayonlar an’anaviy madaniyatning

qayta tiklanishi va yangi ma’naviy qadriyatlarning

shakllanishiga turtki berdi. Bu yo‘lda ikki tilda,

ya’ni, Polineziya va Yevropa tillari(ingliz yoki fransuz

tillari)da ijod qilinadigan yosh polineziya adabiyoti

muhim rol o‘ynamoqda. So‘nggi yillarda Tinch okeani

mintaqasida kelib chiqishi maori bo'lgan Iximaeri,

Xoni Tuvari, Patritsiy Greys va samoalik Albert Vendt

kabi yozuvchilarning asarlari keng ommalashmoqda.

O'z asarlarida mazkur mualliflar qadimgi polineziyaliklarning

odatlarini dunyo jamoatchiligiga yangicha

talqinda yetkazishga harakat qilishmoqda. Qolaversa,

ular Polineziya madaniyatining hozirgi holati va

kelajagiga alohida e’tibor qaratishmoqda.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

T. Salimov “Jahon xalqlari etnologiyasi” T. 2020

A. Ashirov “ Etnologiya” T.2014

L.N.Gumilyov “Tarixiy asarlar: Etnogenez va Yer
biosferasi”

INTERNET MA’LUMOTLARI
https://fayllar.org ;
http://e-library.namdu.uz
https:// uz.denemetr.com

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT !!!!

melaneziyaliklar erkaklarining maxfiy ittifoqlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish