Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 1.1MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Metallarga ishlov berishda qo‘llaniladigan dastgohlar, elektr va mexanizatsiyalashtrilgan jihozlar

Купить
Metallarga ishlov berishda qo‘llaniladigan dastgohlar, elektr va mexanizatsiyalashtrilgan jihozlar Reja : 1. Metallarga ishlov berishda qo‘llaniladigan tokarlik stanoklari. 2. Frezalash stanoklari, ularning turlari va ishlatilish sohalari. 2.Tokarlik keskichlar va ularni charxlash. 4. Parmalash dastgohida ishlash. Tokarlik dastgohi - mashinasozlikda - asosan, doiraviy sirtli buyumlarga yo nib ishlov beradigan stanok; metall kesish stanoklarining asosiy guruhiniʻ tashkil qiladi. Tokarlik stanogi yordamida sirtlarni yo nish, sirtlarda ichki va tashqi ʻ rezbalar ochish, parmalash, zenkerlash (parmalangan teshiklarga tozalab ishlov berish), teshiklarni yo nib kengaytirish, plashka hamda metchiklar bilan rezba ʻ ochish, bir-biriga ishqalab moslash mumkin. Asosiy harakatni zagotovka (xomaki detal), qo shimcha harakatni kesuvchi asbob - keskich bajaradi. ( ʻ 89 - rasm ) . 89 -rasm . TV-6 tokarlik vintqirqish dastgohi 1-old tumba; 2-boshqarish tugmalari; 3-yuritish valigi va yuritish vintini ishga tushirish dastagi; 4-uzatish kattaligi va rezba qadami kattaligini o`rnatish dastagi; 5-uzatmalar qutisi; 6-oldingi babka; 7-uzatma yo`nalishini o`zgartirish dastagi; 8 va 9 – shpindel aylanish chaatotasini o`rnatish dastagi; 10-keskich kallagini o`rnatish dastagi; 11- ketingi babka pinolini o`rnatish dastagi; 12-ketingi babkani yo`naltiruvchi staninaga o`rnatish dastagi; 13-ketingi babka; 14-ketingi babka pinolini surish dastagi; 15-supportning yiqori salazkalarini qo`lda surish dastagi; 16-ko`ndalang salazkalarni surish dastagi; 17-reykali shesternyani ishga tushirish dastagi; 18- stanina; 19-yuritish vinti gaykasini ishga tushirish dastagi; 20-ko`ndalang mexaniq uzatmani ishga tushurish dastagi; 21-qo`lda bo`ylama uzatish dastagi; 22-ketingi tumba; 23-fartuk; 24-support. Ish paytida har doim uzatgich qutisida moy kerakli miqdorda bo‘lishi shart. Orqa markaz ish paytida har doim uzatgich qutisida moy kerakli miqdorda bo‘lishi shart. Orqa markaz ishlov berilayotgan detalning ikkinchi tomonini ushlab turish uchun xizmat qiladi. Dastgoh himoyalash moslamasi bilan jihozlangan. Supportda ishlovchini strujkadan himoyalovchi ekran o‘rnatilgan. Agar ekran tushirilmagan bo‘lsa, unda dastgoh o‘chib qoladi, elektroblok orqali. Patron va planshayba elektroblok bilan jihozlangan. Dastgohni yog’lash uchun H-30A moyi ishlatiladi. Moyni tepa qopqoqni ochib quyiladi. Stanina, support, orqa markaz, yuruvchi vint, yuruvchi vint podshibniklari va valiklar qo‘l bilan moylanadi. Zagotovka povolokli, kulachokli, gidravlik yoki pnevmatik patron orqali stanok shpindelidan aylanadi; shpindel esa tezliklar qutisidan harakatlanadi. Keskich supportning salazkasi bilan birgalikda surish validan yoki surish vintidan (rezba ochishda) suriladi. Surish vali va surish vinti Tokarlik stanogining surishlar mexanizmidan aylanadi. Tokarlik stanogining markazlovchi, rezba ochish, tokarlik revolver (aylanma kallakli), bir shpindelli va ko p shpindelli karusel (shpindeli tikʻ joilashgan), ko p keskichli va boshqa turlari bor. ʻ Tokarlik stanogi oddiy, universal, raqamli dastur bo yicha boshqariladigan ʻ avtomat va yarim avtomat turlarga ham bo linadi. Oddiy va universal tokarlik ʻ stanoklari detallarni donalab va kichik seriyada ishlab chiqarishda, avtomat va yarim avtomat tokarlik stanoklari ko plab ishlab chiqarishda qo llanadi. ʻ ʻ ( 90 - rasm ) 90 - rasm. Tokarlik stanogining asosiy qismlari: qirindi va sovituvchi suyuqlik to planadigan tog orasimon tub; stanina, support va ketingi babkaʻ ʻ (qo zg aluvchan) hamda ularni yo naltirgich; shpindel va tezliklar kutisi ʻ ʻ ʻ joylashgan qo zalmas old babka; uzatmalar qutisi; fartuk; support; karetka; ʻ ko ndalang salazkalar; keskich o rnatiladigan burilma qism; elekr dvigatel. ʻ ʻ 91 - rasm. Karetka va ko ndalang salazkalar qo lda yoki avtomatik tarzda suriladi (91- ʻ ʻ rasm). Tokarlik stanogining elektr dvigateli bir yoki ko p tezlikli asinxron ʻ dvigateldan iborat. Ba zan, boshqa yuritmalar (masalan, gidravlik yuritmalar) ham ʼ qo llanishi mumkin. ʻ ( 92 - rasm ) 92 - rasm. Hozir yirik korxonalarda, asosan, dusturli avtomat va yarim avtomat Tokarlik stanogilari ishlatiladi. Yog ochga ishlov berish stanogi qam xuddiʻ metallga ishlov berish stanogiga o xshaydi. Unda aylanma sirtli yogoch ʻ buyumlarga yo nib ishlov beriladi. Uning buyum markazga mahkamlanadigan va ʻ yon tomoniga mahkamlanadigan turlari bor. Frezalash stanoklari, ularning turlari va ishlatilish sohalari Frezalash dastgohlarida tekisliklarga ishlov berish, shakldor yuzalar frezalash, vintsimon va to‘g’ri ariqchalar ochish, rezba frezalash, tishli gildiraklarning zagatovkalariga tishlar frezalash mumkin. Frezalash dastgohlari guruhiga quyidagi tip dastgohlarni kiritish mumkin; Konsolli - frezalash dastgohlari ; bunday dastgohlar jumlasiga gorizontal - frezalash , universal frezalash va vertikal frezalash dastgohlar kiradi. Buylama - frezalash dastgohlari. Bu dastgohlar yirik ulchamli zagatovkalarning tekis va boshka yuzalarini frezalash uchun mo‘ljallangan. Kopirli – frezalash dastgohlari. Bu xildagi dastgohlar shakldor yuzalar frezalash uchun mo‘ljallangan buladi. Shponka arikchalari frezalash dastgohlari. Bular xar xil vallarga va boshka detallarga shponka arikchalari (pazlari) frezalash uchun ishlatiladi. Rezba frezalash dastgohlari . Bu dastgohlar kiska va uzun rezbalar frezalashga mo‘ljallangan. Eng ko‘p ishlatiladigan frezalash dastgohlari universal – frezalash dastgohlari bilan vertikal - frezalash dastgohlaridir. Frezalarning asosiy turlari va frezalash jaraeni Frezalar tashki shakliga kura kuyidagi guruxlarga bulinadi: silindrik eki uk frezalar, disk frezalar, kesib ikkiga ajratish frezalari eki disk arralar, burchak frezalari, torets frezalari, uch eki barmok frezalari, figurali eki shakldor frezalar, tarok frezalar, modulli frezalar. Frezalar tishlarining shakliga va joylashish xarakteriga karab,kuyidagi turlarga bulinadi; tugri tishli frezalar, vintsimon tishli frezalar, tishlari burchakli frezalar, tishlari shakldor frezalar. Freza bilan zagatovkani kesib ishlash jaraeniga frezalash deyiladi.Bu usul unumdorligi yukori va anik geometrik xamda tekis yuzali detallar yasash kulayligi sababli keng tarkalgan. Frezalashning uziga xos xususiyati shundan iboratki, frezaning xar bir tishi kesib oladigan material katlamining kalinligi uzgaruvchan buladi va minimumdan maksimumgacha va aksincha, maksimumdan minimumgacha uzgaradi (kesib olinadigan kirindi katlami vergul shaklida buladi); bundan tashkari, frezaning kesuvchi tiglari uzlukli ishlaydi.Frezalashning ikki usuli bulib, ulardan biri yulakay, ikkinchisi esa karshi frezalashdir. Yulakay frezalashda frezaning aylanish yunalishiga zagatovkaning surish yunalishi mos keladi. Q arshi frezalashda esa frezaning aylanish yunalishiga zagatovkaning surilish yunalishi karshi keladi. Yulakay frezalashda freza zagatovkadan, maksimal kalinlikdan, eng kichik kalinlikdagi kirindi yunib boradi. Bunda frezaning tishlariga tushuvchi nagruzka eng ko‘p darajadan eng kam darajagacha kamaya boradi, zagatovkaga ta’sir etuvchi kuch uni dastgoh stoliga sikib, bikrligini oshiradi va zagatovkaga ishlov bera boshlash davrida freza tishlarining sirpanmay eyilishini kamaytirib, sifat kursatkichini oshiradi. SHu sababli bu usul nafis ishlov berishda kullaniladi. Tokarlik keskichlari va ularni charxlash Keskich elementlari va burchaklari. Keskichlar kallak va sterjendan iborat (93-rasm). Kallak – ishchi qism. Sterjen keskichni dastgoh keskich ushlagichiga qotirish uchun mo‘ljallangan. Keskichni oldi tomonidan chiqayotgan strujka o‘tadi, orqa tomomni esa detalga qaratiladi. Oldingi va orqa yuzlarning kesishgan joyida keskichni qirqadigan uchi joylashgan. Asosiy qirqishni bosh qirquvchi uchi bajaradi. Keskich cho‘qqisi – bu bosh va qo‘shimcha uchlarning kesishgan joyi. Keskichning asosiy geometrik xarakteristikalariga, bosh qo‘shimcha burchaklar plan bo‘yicha burchaklar va bosh qirquvchi uchning qiyalik burchagi kiradi. ( 93 - rasm ) 93-rasm. Keskichlar: a) butun, b) payvandlangan, d) kavsharlangan, e) ulama. Agar keskich uchi markazlar chizig’idan past bo‘lsa, unda uning tagiga yumshoq po‘latdan planka qo‘yiladi. Keskichning to‘g’ri joylanganligini orqa markaziga nisbatan tekshiriladi. Keskichning chiqib qolgan joyi uning qalinligidan bir yarim uzunlikdan oshmasligi kerak. Qo‘pol ishlov berilgan paytda keskich ishlov berilayotgan detal o‘qidan 0,5-1 mm baland joylanishi kerak. Qattiq materiallarga ishlov berilganda keskich markaziy chiziqdan 0,5-1 mm past joylanadi. Detalga yakunlovchi ishlov berilganda keskich uchi detalning markaziy chizig’i bilan teng joylashtiriladi. Zagotovkani joylashtirib qotirish. Ko‘pincha zagotovkani uchburchakli o‘zi markazlovchi patronga joylashtiriladi. Parmalash dastgohi. Maktab ustaxonalarida 2M112 va HC 12 modelli bir shpindelli vertikal parmalash dastgohlari keng tarqalgan (94-rasm). 94-rasm. 2M112 parmalash dastgohi quyidagilardan iborat (62-rasm): 1) asos, 2) ishchi stoli, 3) tiski, 4) patron, 5) ushlagich, 6) shpindel babkasi, 7) remen rostlagichi, 8) shkiv, 9) remen, 10) kolonna, 11) himoyalovchi korpus, 12) shkiv, 13) plita, 14) qism richagi, 15) shpindel babkasini fiksasiyalash tutkichi, 16) elektrodvigatel, 17) shpindel babkasini harakatlantiruvchi ushlagich, 18) kronshteyin, 19) suyang’ich, 20) yorit-gich, 21) pereklyuchatel, 22) o‘ng tarafga aylattiruvchi tugmachasi, 23) chap tomonga aylattiruvchi tugmachasi, 24) to‘xtatish tugmashasi. Parmani patronga joylash uchun maxsus kalitdan foydalaniladi. Qo‘l bilan parmalash. Agar parmalash dastgohidan foydalanishning iloj i bo‘ Imasa, unda qo‘ Ida parmalashga to‘ g’ri keladi. Qo‘ 1 bilan parmalash qo‘l yoki elektr parma yordamida amalga oshirilishi mumkin (63-rasm). Qo‘l dreli yordamida diametri 10-12 mm bo‘lgan teshiklar parmalash imkoniyati bor. Parmalash uchun mo‘ljallangan detallarni o‘rnatish va qotirish, ularning o‘lchami va shakliga bog’liq. Mayda detallarni diametri 10 mm dan kam bo‘lgan teshiklarni parmalash uchun, ularni tiskida mahkamlash mumkin. Aylana shakldagi detallarni prizmali moslama yordamida o‘rnatib qotiriladi. Agar prizmali moslama bo‘lmasa unda oddiy moslamadan foydalanish mumkin. Yapaloq detallarni qotirish uchun ko‘rsatilgan qisqichdan foydalanishga to‘g’ri keladi. Parmalash usullari. Parmalashdan oldin bo‘ladigan teshikning markazi belgilanadi. Parmalash boshida aylanayotgan parma asta sekin detalga yaqinlashtiriladi va u tekganidan keyin bir tekisda botiriladi. Chuqur bo‘lgan teshiklarni parmalaganda, paydo bo‘lgan qirindini olib tashlash uchun parma vaqt- vaqti bilan chiqarilib turiladi. Parma teshik ostiga yaqinlashganda bosim kuchi kamaytirilishi kerak, bo‘lmasa u metallning katta bo‘lagini sindirib tashlaydi. Ingichka bo‘lgan detallarni parmalashdan oldin ularning ikki tomoniga yog’ochdan tayyorlangan taxtachalar qo‘yilib, ya`ni tepa va pasiga, mahkamlanib, keyin parmaslasa bo‘ladi Asosiy adabiyotlar 1. N.A.Muslimov, SH.S.SHaripov, M.Qodirov. “Texnik ijodkorlik va dizayn”. - T.: “TDPU”, 2010. 2. A.S.Iskandarov. «Materiallarni kesib ishlash, kesuvchi asboblar va stanoklar.-T.: “Fan va texnologiya” 2004. 3. R.S.SHermuxamedov, S.S.YAxyaev, A.E.Parmonov. CHilangarlikdan amaliy ishlar.-T.: «Iqtisod-moliya» 2007. 4. G‘.M.Abduqodirov. Kasb ta’limi praktikumi.-T.: “Sharq” 2012. Qo‘shimcha adabiyotlar 1. V .A. Mirboboev. “ Konstruksion materiallar texnologiyasi ” - T.: « O‘qituvchi » 2004 2. K.B.Usmonov “Metall kesish asoslari” T.: «O‘qituvchi» 2004 y 3. Mangal S.K Mangal Uma. Educational technology Dehli-2012. 4. G’.R.Raxmonberdiyev, M.T.Primqulov, Yu.T.Toshpo‘latov. Qog’oz texnologiyasi asoslari. Toshkent-2009 5. A.Olimov, A.qosimov Mashinasozlik texnologiyasi. Toshkent O‘zbekiston-2003 6. M.A.Babajonov Texnologik jarayonlarni loyixalash Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent-2009 7. Z.Sotvoldiyev Dizayn asoslari 2015 8. D.D.zuparova N.N.Karimov “Dizayn tarixi” 2015 9. D.A.Nozilov “O‘rta Osiyo dizayn tarixi” 1998

Metallarga ishlov berishda qo‘llaniladigan dastgohlar, elektr va mexanizatsiyalashtrilgan jihozlar

Купить