Mevali daraxtlarning zararli hasharotlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	32.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mevali daraxtlarning zararli hasharotlari

Купить

MEVALI DARAXTLARNING ZARARLI HAShAROTLARI
Reja:
1.Kaliforniya qalqondori o‘tish yo‘llari, rivojlanish xususiyatlari, karantin
kurash tadbirlari.
2.Tut qalqondori, o‘tish yo‘llari, rivojlanish xususiyatlari, karantin kurash
tadbirlari.
3.Yapon soxta mum qalqondori, o‘gish yo‘llari, rivojlanish xususiyatlari.
Karantin kurash tadbirlari.
4.Anjir soxta mum qalqondori, o‘tish yo‘llari, rivojlanish xususiyatlari.
Karantin kurash tadbirlari.

Mevalv daraxtlarning so‘ruvchi karantin hasharotlari.
Kaliforniya qalqondori, tut qalqondori, yapon soxta mum qalqondori, anjir
soxta mum qalqondori.
Kaliforniya qaaqondori —Hasharot daraxtlarni shirasini surib, zaiflashtiradi,
yosh shoxlarni nobud qiladi, sifatini pasaytiradi. Mevalarga to‘q qizil dog‘
tushiradi.
Kaliforniya qalqondorini vatani Shimoli-Sharqiy Xitoy, Turkmanistonda,
Ozarbayjon, Gruziyada, Krasnodar o‘lkasida, Moldaviyada, Hindistonda,
Amerika, Avstraliyada, Koreyada, Yaponiyada bor. O‘zbekistonning hamma
joylarida tarqalgan, faqat Jizzax va Buxoro viloyatlaridan tashqari.
Kaliforniya qalqondorining qalqoni yumaloq, anchagina yapaloq, och jigar-
kul rang tusda bo‘lib, diametri 1,0-1,5 mm, ba’zan 2 mm gacha boradi;
qalqonning. o‘rta qismida och jigar rangda bo‘ladi. Erkagining qanoti bir juft.
Yosh lichinkasi oziqpana boshlaganda oqimtir shira chiqaradi. Yupqa qavat
bo‘lib turadigan bu shira keyinchalik qalqonga aylanadi. 1-yeshda erkak va
urg‘ochi lichinkalarni birbiridan ajratib bo‘lmaydi, 2-yoshdan boshlab erkak
lichinkalarining qalqonlari cho‘ziqroq bo‘lib qoladi. Urg‘ochi lichinkalarning
qalqonlari esa yumaloq holida qolaveradi.
Kaliforniya qalqondori 1-yoshdagi lichinkalik davrida qishlaydi. Bahorda bir
qismi ikki marta po‘st tashlab urg‘ochiga aylanadi, boshqa bir qismi ikki
marta po‘st tashlab pronimfa va nimfa holatiga tushadi.
Lichinkalarni oziqlanish davri o‘simliklarni uyg‘onish davriga to‘g‘ri keladi.
Aprel oylarida yosh urg‘ochilari harakatga tushadi. Shu vaqg erkagi ham
bo‘ladi. Urg‘ochi otalangandan keyin 25-30 kun o‘tgach daydilari chiqadi.
Bitta urg‘ochi serpushtligi 100-120 lichinkaga to‘g‘ri keladi.
Ona qalqonidan bo‘shagan lichinka o‘simlikni so‘ra boshlaydi va mum
iplarni ajratib qalqon hosil qiladi.

Birinchi yoshdagy lichinka 10-11 kun, ikkinchi yoshdagi 10-12 kun, hamma
yashash davri 30-32 kun davom etadi.
Kaliforniya qalqondori Markaziy Osiyoda 3-4 avlod beradi.
Kurash choralari. Fizik-mexanik choralardan : erta ko‘klamda butalgan shox
novdalar yog‘iladi, daraxtlar tanasi tozalanib, qurigan eski po‘stloqlari yo‘q
qilinadi.
O‘zbekistonda kaliforniya qalqondori ko‘p joylarda tarqalgan, shuning uchun
asosan kurash choralari profilakgik, fizik-mexanik, agrotexnik va kimyoviy
tadbirlardan iborat.
Zararkunanda yo‘q joylar ham bor. Shuning uchun ular karantin tadbirlarga
rioya qilishlari lozim. Ular olib keladigan mevali ko‘chatlarni nazoratdan
o‘tkazish va olib kelgach ko‘chatlarni maxsus ajratilgan introduksion
karantin pitoMniklarda tekshiruvdan o‘tkazish lozim.
Daraxtlardagi koksidlarni insektitsidlar bilan batamom yo‘q qilish uchun
ularni tuxumlaridan yosh lichinkalar chiqib, o‘rmalab yuradigan qisqa bir
davrdagina ishlatish kerak. Ammo bunday davr odatda turli koksidlar uchun
aksari bir vaqgda boshlanmaydi va atigi 2-3 kun davom etadi. Yoz vaqtida
koksidlarga qarshi kurashish uchun Benzofosfat 30 % k.e.-dan 2 l / ga, Bi-58
40 % k.e. 1,0-1,2 l / ga, Nugor 50 % k.e. 1-3 l / ga qo‘llaniladi. (2,4)
Tut qalqondori —
Tut qalqondori dunyoning hamma joylarida uchraydi.
MDH da 1933 yilda Suxumi shahrida yapon olxo‘risida hisobga olingan.
Zararlanadigan o‘simliklar: tut qalqondori, tut, shaftoli, gilos va boshqa
mevalarni zararlaydi.
Tut va mevali daraxtlarni to‘liq qurib qolishiga olib kela-
di.

Imagasi. Qalqoni dumaloq formada, oq yoki sarg‘ish rangda, uzunligi 1,5-2
mm. Urg‘ochilar tanasi qisqa, ovalsimon, sarg‘ish pushti rangda. Erkagini
qalqoni uzunlashgan, oq, egatchalari bor.
Lichinkalari och pushti rangda, novdalar, shoxchalarda oq koloniyalarni hosil
qiladi. Keyinroq qanoti erkak imagolar paydo bo‘ladi.
Hayot kechirishi. Tut qalqondorining jinsiy yetilmagan urg‘ochilari, nilefa
davridagi erkaklari qishlab chiqadi. Imagolarni uchishi va otalanishi mart
o‘rtasida boshlanadi . mart oxiri va aprel boshlarida koloniyalarda yetuk
urg‘ochilar paydo bo‘ladi. Aprel oyi o‘rtalarida tuxum qo‘yishni boshlaydi.
Tut qalqondori ekish materiallari orqali tarqaladi.
Karantin tadbirlar
Karantin ostidagi materiallarni tekshirish va ekspertiza qilish;
zararsizlantirish, zararkunanda o‘choqlarini yo‘q qilish va boshqa tadbirlar.
Kurush choralari. Tut qalqondoriga qarshi biologik kurash samaraliroq
bo‘lib hisoblanadi.
MDH ga birinchi marta Italiyadan 1947 yilda tut qalqondorini ixtisoslashgan
paraziti —keltirilgan. Batumida bu parazit
ko‘paytirilgan va muvaffaqiyatli qo‘llanilgan.
Parazit ikki mavsum davomida 90-98 % gacha zararkunandani zararlagan.
Ikkinchi marta bu parazit Suxumida qo‘llanilgan. Parazit orqali zararkunanda
o‘choqlari yo‘qotilgan. Shundan keyin bu zararkunanda xo‘jalik ahamiyatini
yo‘qotgan.(1,2)
Yapon mum soxta qalqondori
Buyuk Britaniya, Xitoy, Yaponiya va boshqa mamlakatlarda tarqalgan.
MDHda zararkunanda o‘choqlari onda-sonda aniqlangan.
Zararlaydigan o‘simlnklar : sitrus ekinlari, lavr, olma va boshqa
o‘simliklarni.

Zararkunanda tarqalgan areallarda chegaralovchi faktorlar ta’sir qilmasdan,
ularning soni juda oshib ketadi. Katta koloniya hosil qilib novdalarni,
barglarni zararlaydi, natijada o‘simlik kuchsiz bo‘lib qolib va zararlangan
joylar quriydi.
Zararlangan joylarda soxta qalqondorlar chiqargan chiqindilarda qora dog‘lar
chiqargan chiqindilarda qora g‘ubor qoplanadi, bular kannodium
zamburug‘larining mitseliylaridir.
Ye tuk urg‘ochilar 1,75-4,2 mm uzunlikda, ovalsimon formada, belining ustki
tomoni do‘mboq. Tanasini ustki qoplami bu turning boshqa avlodlariga
o‘xshab, qalin mum qavat bilan qoplangan.
Kichik urg‘ochilar tanasi mum qoplami 8 ta o‘tkir tugallangan
plastinkalardan iborat.
Tirik urg‘ochilardagi mum qatlamining rangi nim pushti rangda, och pushti
rangda.
Qorin qoplami pastida oyoqlari va 7 bo‘g‘imli mo‘ylovlari
bor.
Yapon soxta mum qalqondorining urug‘langan urg‘ochilari qishlab chiqadi.
May o‘rtalarida urg‘ochilar tuxum qo‘yishni boshlaydi. Yoz o‘rtalarida
lichinkalar paydo bo‘ladi. Ular 3 marta po‘st tashlaydi, asta-sekin
katgalashadi va yetuk hasharotga aylanadi.
Urg‘ochilar 2500 tagacha tuxum qo‘yadi, (0.5 mm gacha).
Chiqqan lichinka daydilari oeqli va mo‘ylovli bo‘ladi. O‘simlikka yopishgan
lichinkalar harakatsiz va oq yulduzchaga o‘xshaydi. Lichinka tanasi qzil, 8-
10 ta oq konussimon mumsimon plastinkali.
Yapon soxta mum qalqondori yiliga 1 ta avlod beradi.
Zararkunanda ko‘chatlar, qalamchalar va boshqa organlari orqali tarqaladi.
Karantin tadbirlar. Karantin ostidagi materiallarni tekshirish va ekspertiza
qilish.

Zararkunanda o‘choqlarini yo‘q qilish. Ekish materiallari keltirilayotganda
zararsizlantirish. Introduksion-karantin pitomniklarda ekish materiallarini
tekshirish.
Kurash choralari. Ularga qarshi preparat №30, №30s preparatlarini ishlatish.
Paydo bo‘lgan lichinkalarga qarshi iyul boshidan oxirigacha preparatlarni
qo‘llash.
Biologik kurashda unyng samarapi parazitini qo‘llash yaxshi samara berishi
o‘rganilgan (Abxaziya, Ansariya) (1).
Anjir soxta mum qalqondori.
Bu qalqondor Albaniya, Gresiya, Ispaniya, Italiya, Portugaliya, Fransiya,
Yugoslaviya, Isroil, Iordaniya, Iroq, Eron, Livan, Suriya, Turkiya, Yaponiya,
Jazoir, Misr, Marokash, Argentina, Avstraliya, Yangi Zelandiya va boshqa
davlatlarda tarqalgan.
MDH da ro‘yxatga olinmagan. Lekin subtropik ekinlar ekiladigan
rayonlarda-Kavkaz orti, Qora dengiz sohillarida, Ozarbayjon, O‘rta Osiyo
muhitiga moslashib (akklimatizatsiya) zarar yetkazishi mumkin.
Zararlanadigai o‘simliklar : Anjir, uzum, tut, mandarin, apelsin, behi, shaftoli
va boshqalar.
Lichinkalari va yetuklari katta-katta koloniyalarni hosil qilib, o‘simlikni
so‘riydi va natijada uning qurishiga sabab bo‘ladi.
Bu qalqondor urg‘ochisi yapon soxta mum qalqondori urg‘ochisiga
o‘xshaydi. Bu urg‘ochilar mum qatlamini yuqoridagi katga plastinkasidan
farqlanadi.
Tuxumi qizil rangda, uzunligi 0,5 0,6 mm. Lichinkalar oq yulduzchalarni
eslatadi. Yapon soxta mum qalqondori lichinkasidan bu zararkunanda
lichinkasi, mum qatlami o‘rta plastinkasida 2 ta ko‘ndalang izi bilan farq
qiladi.

Anjir soxta mum qalqondorining yetuk urg‘ochilari qishlab chiqadi.
Italiyada, Suriyada 1 yilda 2 ta avlod beradi. Urg‘ochilar 1000-1500 ta.tuxum
qo‘yadi. Aprel oxiri may boshlarida. lichinkalar chiqadi, lichinkalar
o‘simlikdan oziqlanishni boshlagandan keyin 2-3 oy rivojlanadi. Ular
tuxumdan chiqqandan keyin shoxlardan yopishishga joy qoldiradi, ular
odatda barglarni ustki qismiga va tomirlariga yopishadi. Qishlovga ketgan
urg‘ochilar noldan past haroratga ham chidamli bo‘ladi.
Anjir soxta mum qalqondori rivojlanishining hamma bosqichlarida
ko‘chatlar, qalamchalar orqali tarqaladi.
Karantin tadbirlar. Ko‘chatlar va ekish materiallarini (qalamchalar va
boshqalar) tekshirish hamda ekspertiza qilish; zararkunanda tarqalgan
joylardan ekish materiallari keltirish taqiqlanadi; Brommetil bilan
zararsizlantirish va introduksion-karantin pitomniklarda tekshirish.
Kurash noralari. Biologik kurash chorasi sifatida Italiya va Albaniyada
(xalsiya) paraziti katta amaliy ahamiyatga ega. Bundan tashqari yetuk
zotlariga parazitlik qiladi.(1,2)

Adabiyotlar :
1.Voronkova L.V. idr. «Karantin rasteniy v SSSR» M. «Agropromizdat»
1986 g.
2.Pospelov S.M i dr. «Osnovi karantina selxoz.rasteniy» M. «Kolos» 1983 g.
3.Spravochnik po karantinu selskoxozyaystvennmx rasteniy. M. Izd. «Kolos»
1995 g.
4.Kimsanboev X.X. va boshqalar «Umumiy va qishloq xo‘jalik
entomologiyasi» T., «O‘qituvchi» 2002 y.

Mevali daraxtlarning zararli hasharotlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish