Mevali daraxtlarning zararli xasharotlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	31.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mevali daraxtlarning zararli xasharotlari

Купить

MEVALI DARAXTLARNING ZARARLI XAShAROTLARI
Reja:
1. Kaliforniya kalkrndori utish y o‘ llari, rivojlanish xususiyatlari,
karantin kurash tadbirlari.
2. Tut kalkrndori, o‘ tish yullari, rivojlanish xususiyatlari, karantin
kurash tadbirlari.
3. Yapon soxta mum q alkondori, o‘ tish y o‘ llari, rivojlanish
xususiyatlari. Karan tin kurash tadbirlari.
4. Anjir soxta mum k a lk o ndori, o‘ tish y o‘ llari, rivojlanish
xususiyatlari. Ka rantin kurash tadbirlari.

Mevali darax e larning s o‘ ruvchi karantin x asharotlari.
Kaliforniya kalkrndori, tut kalkrndori, yapon soxta mum k a lk o ndori,
anjir soxta mum kalk o ndori.
Kaliforniya q al q ondori — Diaspidiotus perniciosus Comst .
Xasharot daraxtlarni shirasini so‘rib, zaiflashtiradi, yosh shoxlarni
nobud kiladi, sifatini pasaytirady. Mevalarga to‘q kizil dog‘ tushiradi.
Kaliforniya kalkondorini vatani Shimoli-Sharkiy Xitoy,
Turkmanistonda, Ozarbayjon, Gruziyada, Krasnodar o‘lkasida, Moldaviyada,
Xindistonda, Amerika, Avstraliyada, Koreyada, Yaponiyada bor.
O‘zbekistonning xamma joylarida tarkalgan, fakat Jizzax va Buxoro
viloyatlaridan tashkari.
Kaliforniya kalkrndorining kalkoni yumalok., anchagina yapalok., och
jigar-kul rang tusda bulib, diametri 1,0-1,5 mm, ba’zan 2 mm gacha boradi;
kalkonning urta kismida och jigar rangda bo‘ladi. Erkagining q anoti bir juft.
Yosh lichinkasi ozikdana boshlaganda okimtir shira chikaradi. Yup q a
kavat b o‘ lib turadigan bu shira keyinchalik kalkonga aylanadi. 1-yoshda
erkak va urgochi lichinkalarni bir-biridan ajratib b o‘ lmaydi, 2-yoshdan
boshlab erkak lichinkalarining kalkrnlari chuzikrok b o‘ lib koladi. Ur g‘ ochi
lichinkalarning Kalkonlari esa yumalok x o lida kolaveradi.
Kaliforniya kalkondori 1-yoshdagi lichinkalik davrida kishlaydi.
Ba x orda bir kismi ikki marta pust tashlab ur g‘ ochiga aylanadi, boshk a bir
qismi ikki marta p o‘ st tashlab pronimfa va nimfa x o latiga tushadi.
Lichinkalarni ozi ql anish davri o‘ simliklarni uy g‘ onish davriga t o‘g‘ ri
keladi. Aprel oylarida yosh ur g‘ ochilari xarakatga tushadi. Shu vakt erkagi
xam b o‘ ladi. Ur g‘ ochi otalangandan keyin 25-30 kun o‘ tgach daydilari
chikadi. Bitta urgochi serpushtligi 100-120 lichinkaga tu g‘ ri keladi.
Ona kalkonidan bushagan lichinka o‘ simlikni s o‘ ra boshlaydi va mum
iplarni ajratib kal qo n x os il kiladi.

Birinchi yoshdagi lichinka 10-11 kun, ikkinchi yoshdagi 10-12 kun,
xamma yashash davri 30-32 kun davom etadi.
Kaliforniya kalkondori Markaziy Osiyoda 3-4 avlod beradi.
Kurash choralari. Fizik-mexanik choralardan : erta kuklamda butalgan
shox novdalar yogiladi, daraxtlar tanasi tozalanib, q urigan eski p o‘ stloklari
y o‘ k kilinadi.
O‘ zbekistonda kaliforniya kalkondori k o‘ p joylarda tarkalgan, shuning
uchun asosan kurash choralari profilaktik, fizik-mexanik, agrotexnik va
kimyoviy tadbirlardan iborat.
Zararkunanda y o‘ k joylar xam bor. Shuning uchun ular karan tin
tadbirlarga rioya kilishlari lozim. Ular olib keladigan mevali k o‘ chatlarni
nazoratdan o‘ tkazish va olib kelgach k o‘ chatlarni maxsus ajratilgan
introduksion karantin pitomniklarda tekshiruvdan o‘ tkazish lozim
Daraxtlardagi koksidlarni insektitsidlar bilan batamom yuk, kilish uchun
ularni tuxumlaridan yosh lichinkalar chikib, Urmalab yuradigan kiska bir
davrdagina ishlatish kerak. Ammo bunday davr odatda turli koksidlar uchun
aksari bir vaktda boshlanmaydi va atigi 2-3 kun davom etadi. Yoz vaktida
koksidlarga Karshi kurashish uchun Benzofosfat 30 % k.e.-dan 2 l / ga, Bi-58
40 % k.e. 1,0-1,2 l / ga, Nugor 50 % k.e. 1-3 l / ga Kullaniladi.(2,4)
Tut qalqondori —Pseudaulacaspis pentagona Targ.
Tut kalk o ndori dunyoning xamma joylarida uchraydi.
MDX. da 1933 yilda Suxumi shaxrida yapon olxurisida xisobga olingan.
Zararlanadigan o‘ simliklar: tut kalkrndori, tut, shaftoli, gilos va boshka
mevalarni zararlaydi.
Tut va mevali daraxtlarni t o‘ lik. kurib kolishiga olib kela-di.
Imag o si. Kalkoni dumalok. formada, ok. yoki sargish rangda, uzunligi
1,5-2 mm. Ur g‘ ochilar tanasi kiska, ovalsimon, sargish pushti rangda.
Erkagini kalkrni uzunlashgan, ok, egatchalari bor.

Lichinkalari och pushti rangda, novdalar, shoxchalarda ok ko-loniyalarni
x o sil kiladi. Keyinrok, kanoti erkak imagolar paydo bo‘ladi.
X a yot kechirishi. Tut kalkondorining jinsiy yetilmagan ur g‘ ochilari,
nilefa davridagi erkaklari kishlab chikadi. Imagolarni uchishi va otalanishi
mart o‘ rtasida boshlanadi . mart oxiri va aprel boshlarida koloniyalarda yetuk
ur g‘ ochilar paydo bo‘ladi. Aprel oyi urtalarida tuxum kuyishni boshlaydi.
Tut k,alkondori ekish materiallari ork,ali tarkaladi.
Karantin tadbirlar
Karantin ostidagi materiallarni tekshirish va ekspertiza qilish;
zararsizlantirish, zararkunanda uchoklarini yo‘q kilish va boshka tadbirlar.
Kurush choralari. Tut kalk o ndoriga karshi biologik kurash samaralirok
b o‘ lib xisoblanadi.
MDX ga birinchi marta Italiyadan 1947 yilda tut kalkrndorini
ixtisoslashgan paraziti — Prospalyella herleseihow ( Aphelinidai , Chalcidoidea )
keltirilgan. Batumida bu parazit k o‘ paytirilgan va muvaffakiyatli
qo‘ llanilgan.
Parazit ikki mavsum davomida 90-98 % gacha zararkunandani
zararlagan. Ikkinchi marta bu parazit Suxumida qo‘ llanilgan. Parazit o rq ali
zararkunanda uchoklari y o‘q otilgan. Shundan keyin bu zararkunanda x o‘ jalik
a x amiyatini y o‘q otgan.(1,2)
Yapon mum soxta qalqondori – Ceroplastes japonicas Creen
Buyuk Britaniya, Xitoy, Yaponiya va boshka mamlakatlarda tarkalgan.
MDXda zararkunanda uchoklari onda-sonda aniklangan.
Zararlaydigan o‘ simliklar : sitrus ekinlari, lavr, olma va boshka
o‘ simliklarni.
Zararkunanda tarkalgan areallarda chegaralovchi faktorlar ta’sir
kilmasdan, ularning soni juda oshib ketadi. Katta kolo niya xosil kilib

iovdalarni, barglarni zararlaydi, natijada o‘ simlik kuchsiz bulib kolib v
a
zararlangan joylar kuriydi.
Zararlangan joylarda soxta kalkondorlar chikargan chikindilarda kora
do g‘ lar chikargan chikindilarda kora g‘ ubor Koplanadi, bular kannodium
(Sa nnodium ) zamburuglarining mi-seliylaridir.
Yetuk urgochilar 1,75-4,2 mm uzunlikda, ovalsimon formada, belining
ustki tomoni dumbok. Tanasini ustki koplami bu tur-ning boshka avlodlariga
o‘ xshab, kalin mum kavat bilan koplangan.
Kichik ur g‘ ochilar tanasi mum k o plami 8 ta o‘ tkir tugallangan
plastinkalardan iborat.
Tirik ur g‘ ochilardagi mum katlamining rangi nim pushti rangda, och
pushti rangda.
Korin koplami pastida oyoklari va 7 b o‘g‘ imli m o‘ ylovlari bor.
Yapon soxta mum kalkondorining uru g‘ langan ur g‘ ochilari Kishlab
chikadi. May o‘ rtalarida urgochilar tuxum qo‘ yishni bosh laydi. Yoz
o‘ rtalarida lichinkalar paydo bo‘ladi. Ular 3 marta p o‘ st tashlaydi, asta-sekin
kattalashadi va yetuk x.asharotga ayla-nadi.
U r g‘ ochilar 2500 tagacha tuxum kuyadi, (0.5 mm gacha).
Chikkan lichinka daydilari oyokli va m o‘ ylovli b o‘ ladi. O‘ simlikka
yopishgan lichinkalar xarakatsiz va ok yulduzchaga o‘ xshaydi. Lichinka
tanasi k i zil, 8-10 ta ok konussimon mumsimon plastinkali.
Yapon soxta mum kalkondori yiliga 1 ta avlod beradi.
Zararkunanda k o‘ chatlar, kalamchalar va boshka organlari orka l i
tarkaladi .
Karantin tadbirlar. Karantin ostidagi materiallarni tek- shirish va
ekspertiza kilish.

Zararkunanda uchoklarini y o‘q kilish. Ekish materiallari
keltirilayotganda zararsizlantirish. Introduksion-karantin pitomniklarda ekish
materiallarini tekshirish.
Kurash choralari. Ularga karshi preparat №30, №30s prepa ratlarini
ishlatish. Pay d o bulgan lichinkalarga karshi iyul bo-shidan oxirigacha
preparatlarni k o‘ llash.
Biologik kurashda uning samarali paraziti Scutillista cyanea Motsch
qo‘llash yaxshi samara berishi u r g anilgan (Abxaziya, An- sariya) (1).
Anjir soxta mum q al q ondori – Ceroplastes rusci L .
Bu kal qo ndor Albaniya, Gresiya, Ispaniya, Italiya, Portuga liya,
Fransiya, Yugoslaviya, Isroil, Iordaniya, Irok, Eron, Li van, Suriya, Turkiya,
Yaponiya, Jazoir, Misr, Marokash, Argenti na, Avstraliya, Yangi Zelandiya
va boshka davlatlarda tarkalgan.
MDX. da r o‘ yxatga olinmagan. Lekin subtropik ekinlar eki-ladigan
rayonlard a-Kavkaz orti, Kora dengiz soxillarida, Ozarbayjon, O‘ rta Osiyo
mux.itiga moslashib (akklimatizatsiya) zarar yetkazishi mumkin.
Zararlanadigan usimliklar : Anjir, uzum, tut, mandarin, apelsin, bexi,
shaftoli va boshkalar.
Lichinkalari va yetuklari katta-katta koloniyalarni x o sil q ilib, o‘s imlikni
s o‘ riydi va natijada uning kurishiga sabab b o‘ ladi.
Bu kalkondor ur g‘ ochisi yapon soxta mum kalkondori ur g‘ ochisiga
o‘ xshaydi. Bu urg‘ochilar mum katlamini yukoridagi katta plastinkasidan
farklanadi.
Tuxumi kizil rangda, uzunligi 0,5-0,6 mm. Lichinkalar ok
yulduzchalarni eslatadi. Yapon soxta mum kalkondori lichinkasidan bu
zararkunanda lichinkasi, mum katlami o‘ rta plastinkasida 2 ta kundalang izi
bilan fark kiladi.

Anjir soxta mum kalkondorining yetuk urg‘ochilari kishlab chikadi.
Italiyada, Suriyada 1 yilda 2 ta avlod beradi. Urg‘ochilar 1000-1500 ta tuxum
k o‘ yadi. Aprel oxiri may boshlarida lichinka lar chikadi, lichinkalar
o‘ simlikdan oziklanishni boshlagandan keyin 2-3 oy rivojlanadi. Ular
tuxumdan chi qq andan keyin shoxlardan yopishishga joy koldiradi, ular
odatda barglarni ustki Kismiga va tomirlariga yopishadi. Kishlovga ketgan
urg‘ochilar noldan past xaroratga xam chidamli b o‘ ladi.
Anjir soxta mum kalkondori rivojlanishining xamma boskichlarida
k o‘ chatlar, kalamchalar orkali tarkaladi.
Karantin tadbirlar. K o‘ chatlar va ekish materiallarini (kalamchatar va
boshkalar) tekshirish xamda ekspertiza kilish; zararkunanda tarkalgan
joylardan ekish materiallari keltirish takiklanadi; Brommetil bilan
zararsizlantirish va introduk sion-karantin pitomniklarda tekshirish.
Kurash choralari. Biologik kurash chorasi sifatida Italiya va Albaniyada
Scutellista cyanea Motsch (xalsiya) paraziti katta ama liy axamiyatga ega.
Bundan tashkari yetuk zotlariga Anicetus italicus Masi ( Encyltidae ,
Chalcidoide e) x a mda lichinkalariga Sossorr h a gus howardi Masi (Ar h e linida ,
SNa lcidoida e) parazitlik kiladi.(1,2)

Adabiyotlar :
1. Voronkova L.V. idr. «Karantin rasteniy v SSSR» M.
«Agropromizdat» 1986 g.
2. Pospelov SM i dr. «Osnov ы karantina selxoz.rasteniy» M.
«Kolos» 1983 g.
3. Spravochnik po karantinu selskoxozyaystvenn ы x rasteniy. M.
Izd. «Kolos» 1995
4. Kimsanboev X.X. va boshkalar «Umumiy va kishlok, x o‘ jalik
entomologiyasi» T., « O‘ kituvchi» 2002 y.

Mevali daraxtlarning zararli xasharotlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish