Mexanizmlarni grafik va grafoanalitik usullarda kinematik tahlil qilish - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	361.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Mexanizmlarni grafik va grafoanalitik usullarda kinematik tahlil qilish

Купить

«Mexanizmlarni grafik va
grafoanalitik usullarda kinematik
tahlil qilish»

REJA:
1. Tekis richagli mexanizmlar kinematik
sxemasi va holatlarini qurish;
2. Kinematik tahlilning tezlik va
tezlanishlar rejalarini qurish
(grafoanalitik) va kinematik
diagrammalar qurish (grafik usullari).

Tekis mexanizmlarning holatlari, tezliklari va
tezlanishlari rejalari va bo’g’inlar holatini, nuqtalar
hamda bo’g’inlar tezliklari va tezlanishlarini
aniqlashga imkon beruvchi mexanizmlarni tadqiq
etishning grafik usullari keng tarqalgan. Bu hol
loyihalashning amaliy masalalarini yechishdagi
tezkorlik, qulaylik va yaqqollik bilan bog’liqdir.
Yaqqollik grafik usullarga xos bo’lib, tekshirishga
qulayligi bilan boshqa usullardan farq qiladi. Grafik
usulda hisoblash geometrik yasashga asoslangan
bo’ladi va ko’pincha u analitik va raqamli
hisoblashdagi natijalarga birmuncha yaqin bo’lgan
natijalarni beradi. Grafik usullarning aniqligi 0,3 ...
0,5% ni tashkil e tib, ko’pgina amaliy masalalarni
yechish uchun yetarlidir.

Tezlik va tezlanish rejalari deb, ayni paytda moduli va
yo’nalishi bo’yicha mexanizm bo’g’inlari har xil
nuqtalarining tezlik va tezlanishlariga teng bo’lgan
kesmalar tarzidagi vektorlar tasvirlangan chizmaga
aytiladi.
Mexanizm uchun bu rejalar alohida-alohida
bo’g’inlar uchun yasalgan bir nechta tezlik va tezlanishlar
rejalarining majmui bo’lib, barcha bo’g’inlar uchun
umumiy qo’tb bo’ladi va u mexanizm tezliklar yoki
tezlanishlar rejasining q u tbi deb ataladi.
Bu rejalarni qurish uchun nazariy mexanika kursidan
ma’lum bo’lgan tezlik va tezlanishlarni qo’yish haqidagi
teoremalardan foydalanamiz.

Mexanizmlarni kinematik tahlilini
mexanizm rejasini qurish bilan boshlanadi.
Mexanizm rejasi deb, yetakchi bo’g’inning
ma’lum bir holatiga mos keluvchi tanlangan
masshtab asosida chizilgan mexanizmning
kinematik sxemasiga aytiladi. Mexanizm rejasini
qurish uchun masshtab koeffisiyenti bo’g’inlar
xaqiqiy o’lchamlarining metrdagi qiymatini
rejadagi tanlangan o’lchamning millimetrdagi
qiymatiga nisbati olinadi, ya’ni






mm
m
AB
AB
l ;
) (


II sinf 1 -tur Assur guruhiga mansub mexanizmlardan
somon to’plovchi mexanizm
` Berilgan : yetakchi bo’g’in burchak tezligi - ω
1 , bo’g’inlarning
o’lchamlari - O
1 A, AB, O
3 B=k AB .
Mazkur mexanizmning berilgan φ dagi holati uchun tezlik va
tezlanishlar rejasi qo’r am is.s m l V A O A / 5,1 25,0 6 1 1      
Mexanizm rejasi shaklda
keltirilgan. mazkur mexanizm II
sinf Assur guruhiga mansub
bo’lib, uning tuzilish formulasi
II (2,3)→ I (1,4)
Tezliklar rejasini qurish uchun
A nuqtaning chiziqli tezligini
aniqlaymiz:

tezliklarning qiymatlarini tezliklar rejasini qo’rib bilib olamiz. Bu
rejani qurish uchun qo’tb ( p nuqta) tanlab olinadi. Tezliklar
rejasi uchun masshtab koeffisiyentini tanlaymiz: Bu tenglamladagi barcha tezliklarning
yo’ nalishlari ma’lum
Bu tenglamalarni o’ng tomonlarini tenglashtirsak Bu yerda 3 3 BO O B BA A B V V V V V V
     
   
0 3  OV

3 BO BA A V V V
  
 
3BOBA1A BOV,BAV,AOV
3  
mm
c m
pa
V
V
V A
A
A
v
/
05,0
30
5,1
) ( ) (
    B nuqtaning chiziqli tezligi uchun vektor
tenglamasini tuz a miz:
BAV 
3 BO V


pa k esmadagi a nuqtadan
AB ga perpendikulyar chiziq
o’tkazamiz, qo’tbdan esa AB
bo’g’in o’qiga perpendikulyar
bo’lgan ikkinchi chiziq o’tkazamiz.
Bu ikki chiziqning kesishgan
nuqtasi biz axtarayotgan b nuqtani
beradi. C nuqtaning tezligini
o’xshashlik qoidasidan foydalanib
topamiz. Mexanizm harakterli
nuqtalari ( B va C )ning xaqiqiy
tezliklarini hisoblaymizs
m
pc V
s
m
ba V
s
m
pb V V
V C
V BA
V BO B
1,2 05,0 42 ) (
8,1 05,0 36 ) (
75,1 05,0 35 ) ( 3
    
    
     





 

Tezlanishlar rejasi
A nuqtaning tengensial tezlanishi
nolga teng, chunki
B nuqtaning chiziqli tezlanishini
aniqlash uchun vektor
tenglamasini tuzamiz
Bu tenglamadagi barcha vektorlarning yo’nalishlari ma’lum2 2 2
1 / 9 25, 0 6 1 c m l a A O
n
A      

const  1 

BA
n
BA A B a a a a
   
  
0
3
 O a


3 3 3 BO
n
BO O B a a a a
   
    
3 3 BO
n
BO BA
n
BA A a a a a a
    
   
3 3 1 3 3 ; // ; ; // ; // BO a BO a BA a BA a A O a BO
n
BO BA
n
BA A  
      

Agar tezliklar rejasi ko’rilgan bo’lsa, normal tezlanishlar qo’yidagicha
topiladi:
Bu ifodadagi tangensial tezlanishlarning qiymatlari esa tezlanishlar rejasi
ko’rilgandan keyin aniqlanadi. Tezlanishlar rejasini qurish uchun
masshtab koeffisiyentini hisoblaymiz. Bo’g’ing uchun tezlanishlar
rejasining qo’tb nuqtasi sifatida р nuqta tanlaymiz va bu nuqtadan a
A
tezlanish yo’nalishida ( // O
1 A ) to’g’ri chiziq o’tkazamiz. Bu chiziqda ( р a)
kesmani o’lchab qo’yib a nuqtaning topamiz. U holda masshtab
koeffisiyenti
Bu tezlanishlarni tezlanishlar rejasida
ifodalovchi vektorlarning uzunliklarini
hisoblaymiz

Mexanizm kinematikasini diagrammalar usuli bilan tekshirish
Mexanizm tarkibiga kiruvchi alohida bo’g’in kinematikasini tekshirishda diagrammalar
qurish usulidan foydalanish mumkin. Bunda tekshiriladigan bo’g’inning kinematik
parametrlari vaqtning yoki yetaklovchi bo’g’in burilish burchagining funksiyasi deb
qaraladi, ya’ni ilgarilama harakat qiluvchi bo’g’inlar va aylanma harakat qiluvchi
bo’g’inlar uchun
Qo’rilgan kinematik diagrammalar yuqorida ko’rsatilgan funksiyalarning grafik tasviri
bo’ladi. Bo’g’in kinematik diagrammasining biror ko’rinishi qo’rilgan bo’lsa, qolgan
diagrammalar grafik differensiallash yoki grafik integrallash usullaridan foydalanib
keltirib chiqarilishi mumkin. Agar yo’l diagrammasidan tezlik diagrammasi, tezlik
diagrammasidan tezlanish diagrammasi hosil qilinsa, diagrammalarning bunday ketma-
ketlikda hosil qilinishi grafikni differensiallash deyiladi. Agar diagrammalar hosil qilishda
teskari ketma- ketlikka amal qilinsa, bu usul grafikni integrallash usuli deyiladi. Grafik
differensiallashning vatarlar, urinmalar va orttirmalar usuli bor. Vatarlar usuli ancha qo’lay
va yetarli aniqlikni ta’minlagani uchun mexanizmlarni kinematik tekshirishda ko’proq
foydalaniladi. Mexanizm diagrammalar usulida uning davriy harakati davomida
tekshiriladi.
Mexanizm harakatining davri deb shunday vaqt oralig’iga aytiladiki, bunda
bo’g’inlarning holati, tezligi, tezlanishi dastlabki holatdagi qiymatlarni takrorlaydi. Davr
mobaynida krivoship o’z o’qi atrofida to’la aylanadi. ) , ( ); , ( ); , (    t а а t v v t s s   

Krivoship-polzunli mexanizm polzunining kinematikasini vatarlar usulida
tekshirish
Polzunga tegishli B nuqtaning vaqtga
yoki krivoship burilish burchagiga bog’liq
diagrammasini qurish uchun qabul
qilingan koordinata sistemasining abssissa
o’qida kesma ajratib, uni teng o’n ikki
bo’lakka bo’lamiz. Har bir bo’lak oralig’i
davrning 1/12 bo’lagini yoki krivoshipning
30° ga burilishini ko’rsatadi. Har bir
belgilangan nuqtadan tik chiziqlar
o’tkazib, shu chiziqlarga polzunning
dastlabki holatiga nisbatan bosib o’tgan
o’lchamlari B
0 B
1 ; B
0 B
2 ; B
0 B
3 . . . ni
keltirib qo’yamiz. O’lchamlarning oxirlari
ravon egri chiziq bilan lekalo yordamida
tutashtirilib, yo’l diagrammasi hosil
qilinadi. Yo’l diagrammasidan tezlik
diagrammasini hosil qilish uchun
tezlikning differensial tenglamasini
eslaymiz

  


 
mm
m
S
S
S ; 
  




mm
grad
; 0


 
  






mm
rad
;
180 0



 
  






mm
s
n
t ;
60










mm
mm
Í
S
d
dS ;
1   






mm sm
d dS
v /
;
1000
 










mm
mm
H H Í
S d
dS
d
S d ; 2
2 1 2 2
2
 

 









mm sm
d
S d
à
2
2 /
;
1000 22  

Diagrammalar uchun masshtablar
Haqiqiy tezlanish masshtab Tezlanish analogi masshtabiHaqiqiy tezlik masshtabi Yo’l masshtabi
Gradusda ifodalangan burchak masshtabi
Radianda ifodalangan burchak masshtabi
Vaqt masshtabi
Tezlik analogi masshtabi

Nazorat savollari va topshiriqlar:
1. Kinematik tahlil qilishning qanday usullari bor?
2. Mexanizmning kinematik sxemasi qanday chiziladi?
3. Diagrammalar yordamida kinematik tahlil qilish
qanday amalga oshiriladi?
4. Grafoanalitik usulda kinematik tahlil qilish tartibini
tushuntirib bering?
5. Analitik usulda kinematik tahlil qilish tartibini
tushuntirib bering?

Mexanizmlarni grafik va grafoanalitik usullarda kinematik tahlil qilish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish