Mixail Lermontovning Zamonamiz qahramoni asari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	22.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mixail Lermontovning Zamonamiz qahramoni asari

Купить

Mixail Lermontovning "Zamonamiz qahramoni " asari
Reja:
1) "Zamonamiz qahramoni " asari haqida
2) Asardagi bosh qahramon - Pechorin shaxsiyati.
3)Yozuvchining badiiy mahorati.

Mixail Lermontovning «Zamonamiz qahramoni» qissasi o‘quvchini haqiqatda
o‘ylatadi. Asar insoniy munosabatlar – do‘stlik, muhabbat, sadoqat va xiyonat,
axloq qoidalari ustiga qurilgan. Bosh qahramon – Zamonamiz qahramoni, ya’ni
Pechorin ijobiy obraz emas, ammo uning aniq bir xislatini odamiylikdan mutlaqo
yiroq, deb baholashimiz ham o‘rinli emas. Zamonamiz qahramoni – yozuvchining
o‘zi e’tirof etganidek, odamlarni qusurdan davolash uchun zarur bo‘ladigan
«achchiq dori, o‘tkir haqiqat». Pechorin bizning oramizda, bir havodan nafas
olayotgan tanishimiz yoki qo‘shnimiz. Uning illatini oshirib, muqarrar jazoga
ro‘para qilish insoniylikka qanchalik xos? «Dardning qanday dard ekanligini
ko‘rsatib berishning o‘zi kifoya, uni qanday davolashni Xudo biladi».
Zamonamiz qahramoni - rus adabiyotidagi birinchi ijtimoiy-psixologik roman
bo'lib , M.Yu.Lermontov tomonidan 1838-1840 yillarda yozilgan va 1840-yilda
nashr qilingan. Rus adabiyoti klassik namunalaridan biri.
Roman bir necha qismdan iborat bo‘lib, ularning xronologik tartibi buzilgan.
Bunday tartibga solish maxsus badiiy vazifalarni bajaradi: xususan, dastlab
Pechorin Maksim Maksimichning ko'zi bilan ko'rsatiladi va shundan keyingina biz
uni kundalikdagi yozuvlarga ko'ra ichkaridan ko'ramiz.
Boblarning xronologik tartibi:
1)"Taman"
2)"Malika Meri"
3)"Bela" (Maksim Maksimich hikoyasining boshlanishi)
4)"Fatalist"
5)"Bela" (Maksim Maksimich hikoyasining oxiri; hikoyaning ramkasi)
6)"Maksim Maksimich"
7)Pechorin jurnaliga so'zboshi

Grigoriy Pechorin.
Kavkazda xizmat qilish uchun surgun qilingan, aqlli, o'qimishli, ziddiyatli
xarakterga ega, hayotdan hafsalasi pir bo'lgan, hayajon izlayotgan yosh ofitser.
Bela.
Tog'li shahzodaning kenja qizi, yosh, chiroyli, mag'rur, kuchli, ammo yumshoq,
Pechorinni yaxshi ko'radi.
Maksim Maksimich.
Ellik yoshlar atrofidagi armiya zobiti, bakalavr, mehribon, sodda, halol.
U unga qo'mondonligi ostida xizmat qilgan Grigoriy Pechorin haqida hikoya
qilib beradi.
Pechorin va Maksim Maksimich tezda do'st bo'lishdi. Bir kuni mahalliy tog'lik
shahzoda ularni ziyofatga taklif qildi. U erda Pechorin Belani ko'rdi, sevib qoldi va
qizni otasining uyidan o'g'irlashga qaror qildi.
Kazbich.
Tog'li, jasur, dadil, shafqatsiz zobit, Belani yaxshi ko'radi.
"Mening qaysarligim o‘zim bilan bir kunda tug‘ilgan bo‘lsa kerak, butun umrim
qalbimga yoki aqlimga qarshi qayg‘uli va muvaffaqiyatsiz qaysarlik qilish bilan
o‘tdi". Pechorin.
Mixail Lermontovning "Zamonamiz qahramoni" romani 1840-yilda yozilgan.
Ushbu roman qisman avtobiografik chizgilarga ham ega.
Asar syujetining dastlabki ikki bobi yozuvchi tomonidan hikoya qilinadi. Asar
qahramoni bo‘lgan Pechorinning jurnallari, ya'ni kundaliklari muallif qo‘liga
tushgandan so‘ng voqealar Pechorinning o‘z tilidan keltiriladi. Bu esa asarda
Pechorinning ichki kechinmalari, o‘ylari, tuyg‘ularini yanada yorqinroq
tasvirlashga imkon yaratadi. O‘qiyotgan kitobxon Pechorinni bilan birgalikda
ularni his qilib, uning o‘rniga o‘zini qo‘yib ko‘radi.

Asardagi har bir qahramon chizgilari, ularning portreti, ichki tuyg‘ulari juda
yaxshi tasvirlab berilgan. Ayniqsa, ko‘zlar tasviri har bir kitobxonga manzur
keladi, deb o‘ylayman."Avvalo, u kulganda ko‘zlari kulmas edi." Pechorinning
aslida qanday ekanligini shundan ham bilib olishimiz mumkin. U o‘zini baxtiyor
etib ko‘rsatmoqchi, lekin ko‘zlari aslida unday emasligini oshkor qilib qo‘yyapti.
Tabiat, xususan, tog‘lar, osmon, tong, bulutlarni tasvirlashda o‘ziga xos
o‘xshatishlardan foydalanilgan. Bu esa ushbu romanni she'riyatga ham qisman
yaqinlashtirgan.
"Zamonamiz qahramoni" romani bosh qahramoni Grigoriy Aleksandrovich
Pechorin mag‘rur, qat'iyatli, o‘ziga bino qo‘ygan, aqlli, tadbirkor, hech narsadan
qo‘rqmaydigan, ba'zan o‘z-o‘ziga ham tushuna olmaydigan inson sifatida ko‘rsatib
berilgan. U o‘zi istagan narsaga erishmaguncha harakat qilardi va bu maqsadga
yetish yo‘lidagi mashaqqatlaridan zavqlanar edi. Maqsadiga yetgandan so‘ng esa
yana hayoti ma'nosini yo‘qotar va bundan tezda zerikar edi. O‘zi aytganidek, uning
eng katta zavq manbayi atrofdagilarni o‘z irodasiga bo‘ysundirish edi. Bunga
erishgandan so‘ng u boshqa zavqlanadigan narsa izlab qolar edi.
Ba'zan u boshqalarning baxtsizligi sababchi bo‘lishni istamas edi, lekin u
shunday yaratilgani uchun o‘zini o‘zgatira olmas edi, balki o‘zgartirishni ham
istamas edi.
Pechorin tuyg‘ulardan ko‘ra ko‘proq aqliga quloq solar, uning ko‘rsatgan
yo‘lidan yurar edi. U doimo o‘zini baxtiyor va sovuqqon ko‘rsatishga intilar va
buning uddasidan ham chiqar edi.
Uning uchun baxt bu u tuygan g‘urur edi. U hech qachon birovga bosh egishni
istamas edi. Balki shuning uchun hech qachon uylanmasdi, uylanish haqida so‘z
ochilsa qochib qolardi. Balki uylanmasligiga yoshligidagi bashorat sababchidir.
Shuningdek, asardagi Maksim Maksimich, Bela, Meri, doktor Verner,
Grushnitskiy, Vera obrazlari orqali Pechorin obrazi yanada ochib berilgan.

Lermontov ushbu asari va undagi Pechorin obrazi orqali o‘sha zamondagi
yoshlarni, ularning naqadar beqaror ekanliklarini, bir xil hayotdan zerikib, doimo
sarguzasht izlab yurishlarini ko‘rsatib bergan. Pechorin va uning qilgan xatolari,
bir inson muhabbatiga erishib, so‘ngra uni bundan judo etishi, oqibatda o‘sha
qizlarning qalbida paydo bo‘luvchi nafratga duchor bo‘lishi, yosh bir ofitser
Grushnitskiyni oddiy uydirma gaplari va o‘zlari uyishtirgan fitna ortida o‘lib
ketishlari naqadar aqlga sig‘maydigan holatlar ekanligini ko‘rsatib bergan.
Pechorindek boshqalarga nisbatan hukmronlik qilish tuyg‘usi, boshqa
insonlarning baxtsizligiga sababchi bo‘lish, qalbiga va tuyg‘ulariga nisbatan
bepisand munosabatda bo‘lish insonni tubsiz chohga yetaklashini asarni o‘qish
orqali bilib olamiz.
Pechorindagi erkinlik tahsinga sazovor edi. U hech kimni aldamas edi. Barini
ro‘yi-rost aytardi. Insonlarga o‘zini yolg‘ondan mehribon qilib ko‘rsatmas edi.
Balki shuning uchun ko‘pchilikka yoqmas ham edi.
Asardagi bir iqtibos orqali o‘z fikrlarimni yakunlamoqchiman.
"Har narsaning o‘z me'yori bo‘ladi; ko‘p narsalar gapirilmaydi, ko‘ngil bilan his
qilinadi."
Pechorin - bu siz yoki biz, yoki yonimizdagi odam timsoli bo'lishi mumkin.
Yaqinining o'limiga befarq qaraydigan kishilarda, jamiyat unga talpinadi-yu, lekin
jamiyatni o'zidan itaradigan yakkalikdagi kishini ko'rganda, do'stlashish istagidan
voz kechishni afzal bilgan kimnidir uchratganimizda yoki kuzatganimizda
beixtiyor Pechoringa o'xshar ekan, degan fikr hayolga keladi. Hayolimizdagi
Pechorin ko‘z oldimizda turgandek tuyuladi.
Lermontov asarlarida doim shaxs va jamiyat mavzusi yetakchilik qilgan. Biroq
bu gal Lermontov o'lmas mavzuga qo'l urgan. Asarda turli xalqlar hayoti, jumladan
rus kishisi va chechen vakilining dunyoqarash va e'tiqod masalasidagi farqlarini
ko'rish mumkin. Knyajka Merrining ismi inglizlarga taqlidan qo‘yilgan. Shuning
uchun ham asarda shaxs va jamiyat emas, jamiyatlar munosabati ko‘tarilgan deb

baholash mumkin. Pechorin turli jamiyatlarda bo‘ldi: harbiy safarda,
chechenlar(o‘zga xalq) davrasida, eski muhabbati bilan bir muhitda, uni
takabburlikda ayblovchi jamiyat bilan esa hatto duelgacha bordi. Yozuvchi
o‘zining badiiy maqsadini har bir bobda sayqallashtirib borgan. Qahramonga
kitobxonni yaqinlashtirishning ikki usulidan foydalangan. Birinchidan, Verner
bilan bo‘lgan suhbatlar bo‘lsa, ikkinchidan Pechorinning kundaliklari.
Kundalikdagi birinchi shaxs tilidan bayon qilingan gaplar asar boshlanishida
berilgani ayni muddao. Kitobxon bosh qahramon bilan avvaldan tanishib oladi.
Asarda yozuvchining bilimi nafaqat u berib o‘tgan jahon adabiyotidagi nomlar
bilan balki, iboralar bilan ham ko‘rinadi, deyish mumkin. Muallif fransuzcha,
italyancha so‘z va iboralarni qahramonlar nutqiga kiritgan. Bu jarayon bizga
Lermonov xorijiy tilrdan boxabar bo‘lgan ekan, degan xulosani beradi, albatta.
Kishilarga nisbatan real bo‘lib tuyulmaydigan narsalar g‘ayritabiiy ko‘rinadi.
Pechorinning sovuqqonligi, kuydi pishdilikdan yiroqligi atrofdagilarining
e‘tiborini tortadi. U hech kimga o‘xshamagani va e‘tiborda ekani uchun muallif uni
qahramon deb ataydi. Aslida qahramonlik tushunchasini beruvchi biron vazifa
bajargani yo‘q. Jamiyatga ergashmay o‘z yo‘lidan yuruvchilar zamonamiz
qahramonlaridir.
Adabiyotning vazifasi insonni tarbiyalash. Pechorin orqali kitobxon nimanidir
o‘zgartirsa, ibrat olgan bo‘lsa yoxud o‘z xarakter xususiyatlarini yuksaltirsa
adabiyot ta‘siri bejiz ketmagan bo‘ladi.
Asarni o'qib shunday deyishimiz mumkinki,Pechorin o'z zamonasi odamlaridan
ustun edi, ikkiyuzlamachilikni, ortiqcha mulozamatni yoqtirmasdi va balki shuning
uchun ham zamonasining qahramoniga aylangandir...

Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Mixail Lermontov.Zamonamiz qahramoni.Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015.
— 240 b.
2. www.kutubxonachi.uz
3.wikipedia.uz.

Mixail Lermontovning Zamonamiz qahramoni asari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish