Modda va energiya almashinuvi fiziologiyasini tarqatma materiallar yordamida o’rganish - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	215.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Июнь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Modda va energiya almashinuvi fiziologiyasini tarqatma materiallar yordamida o’rganish

Купить

Modda va energiya almashinuvi fiziologiyasini tarqatma materiallar yordamida o’rganish

 Moddalar almashinuvi bir-biriga chambarchas bog’liq bo’lgan ikki jarayon ya’ni assimilyasiya (anabolizm) va dissimilyasiya (katabolizm) orqali o’tadi. Ovqat moddalari tarkibiy qismlarining hujayralarga o’tishi assimilyasiya yoki anabolizm deyiladi. «Assimilyasiya» termini lotincha «assimilo» - o’xshataman so’zidan olingan bo’lib, lug’aviy tarjimasi «o’xshatish», «o’zlashtirish» degan ma’noni anglatadi. Assimilyasiya – atrofdagi muhitdan organizmga tushadigan moddalarni o’zlashtirish, hazm qilish jarayoni

Asosiy almashinuv Odamda umumiy almashinuv asosiy almashinuv bilan ichki qo'shimcha almashinuvdan iborat. Asosiy almashinuv odam ovqat yeganidan 12— 14 soat o'tgach (nahorda) muskullami bo'shashti- rib, 18—22° С li xonada harakatsiz yotganda bir kecha-kunduzda sarf bo'ladigan energiya bilan o'lchanadi. Ayni vaqtda asosiy almashinuv quvvati odamda o'rta hisobda 1600 kkal ga teng bo'lib, u organizm hayot faoliyatiga, uning ishlashiga va gavda haroratining bir me’yorda saqlanib turishiga sarf qininadi. Asosiy almashinuv kuchi odamning yoshiga, bo'yiga, gavda vazni va jinsiga bog'liq. Bo'yi, vazni teng bo'lgan erkaklarga nisbatan ayollarda asosiy almashinuv qariyb 10 foiz kam bo'ladi. Bu almashinuv keksalik davrida kamayadi, bolalarda esa kattala

 ATF - energiyaga boy molekuladir, chunki uning tarkibida ikki  fosfoangidridli bog‘ mavjud. ATF uchidagi fosfoangidrid bog‘i  gidrolizlanganda adenozindifosfat (ADF) va fosfat kislota hosil  bo‘ladi. Bunda, hujayradagi normal sharoitlarda (pH-7,0, harorat  37°C) erkin energiyaning o‘zgarishi 7,3 kkal/mol ga teng bo‘ladi.  ATF ko‘plab anabolik jarayonlarning endergonik reaksiyalari uchun  energiya manbayi boMib xizmat qiladi. ATF ning erkin energiyasi  tufayli organizm hayot faoliyati asosida yotgan turli xil ishlar  (mushaklarning qisqarishi, moddalarning faol tashilishi va shu  kabilar) bajariladi.

 Energetik funksiya bilan birga, ATF tanada yana boshqa bir qator  muhim vazifalarni bajaradi:  boshqa nukleozid trifosfatlar bilan birgalikda ATF nuklein  kislotalar sintezida boshlang‘ich mahsulotdir;

 ATF ko‘plab biokimyoviy jarayonlarni tartibga solishda  muhim oTin tutadi: u ko‘p fermentlar uchun allosterik ta’sirga  ega bodib, ularning boshqaruv markazlariga birikib, fermentativ  faoliyatni oshiradi yoki pasaytiradi;  ATF ba’zi gormonlar signalini hujayralarga uzatuvchi  ikkilamchi vositachi - siklik adenozinmonofosfat oTmishdoshidir;  ATF sinapslarda mediatorlik vazitasini bajaradi va boshqa  hujayralararo signalni o‘tkazishda ham ishtirok etad

Zamonaviy tushunchalarga koTa, ATF ning inson tanasida sintezi ikki yo‘l bilan yuz berishi mumkin: 1) substratli fosforillanish yo‘li; 2) oksidlanishli fosforillanish orqa

 Substratli fosforillanish mitoxondriya va mitoxondriyadan  tashqarida kechishi mumkin. Ushbu jarayon makroergik bogTi  birikmalar hisobiga kechadi. Bunday bogTar uzilganida, ADF  va fosfat kislotadan ATF molekulasi sintezlanishi uchun yetarli  miqdorda energiya ajraladi. Substratli fosforillanishga misol sifati-  da, glyukozaning anaerob oksidlanishida ATF sintezini yoki Krebs  halqasida suksinil-KoAdan suksinat hosil boMishida GTF molekulasi  sintezini keltirish mumkin

 Oksidlanishli fosforillanish faqatgina  mitoxondriya membranasida joylashgan nafas zanjirida sodir boMishi  mumkin. ADFning fosforillanish reaksiyalari va keyinchalik ATFni  energiya manbayi sifatida ishlatish jarayonlari siklik jarayon boiib,  bu energiya almashinuvining mohiyatini tashkil qiladi.

Energiya ishlab chiqarish mitoxondriyaning eng muhim vazifasidir. Adenozin trifosfat (ATP) shaklidagi energiya hujayrali nafas olish natijasida hosil bo'ladi, uning 4 bosqichli jarayoni asosan mitoxondriyada sodir bo'ladi.

 1.Glikoliz : bu bosqich hujayraning sitozolida uchraydi, ammo bu juda muhimdir, chunki u quyidagi bosqichlar davomida glyukoza va 2 ta piruvat hosil qiladi.  2.Piruvatning oksidlanishi: bu jarayon mitoxondriyal matritsada uchraydi va piruvatni quyidagi jarayonni boshlaydigan element - atsetil-KoA ga aylantiradi

 3.Krebs tsikli: nitrat kislota aylanishi deb ham ataladigan bu jarayon tufayli hujayra nafasi natijasida yuzaga keladigan 38 ta nazariy ATP ning 24 tasi sintez qilinadi. Krebs tsikli xuddi shu tarzda mitoxondriyal matritsada uchraydi.  4.Oksidlovchi fosforillanish: bu qadamda NADH va FADH2 oldingi fazalardan olingan, mitoxondriyaning ichki membranasiga joylashtirilgan bir qator oqsillar orqali elektronlar harakati tufayli ATP ga aylanadi.

E’tiboringiz uchun rahmat

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar