Modul tiziminig ta'lim jarayonida qo`llashni o'rganish - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	270.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Modul tiziminig ta'lim jarayonida qo`llashni o'rganish

Купить

Kirish ...........................................................................................................3 I bob. Modulli o‘qitish texnologiyalarning nazariy asoslari. 1.1 Modulli o‘qitish texnologiyasi va modulli o‘qitishning mohiyati...........7 1.2 Fan bo‘yicha faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasi..........................................................................................................23 II bob. Tizimli faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasi. 2.1 Tizimli faoliyat asosidagi modulli o‘qitish – loyihalash jarayoni bosqichlari. ...........................................................................................................31 2.2 Fransuz tilini masofadan turib o’qitishda modul tizimi ahamiyati.......37 Xulosa

Kirish Qayd etib o‘tilsinki, mamlakatda O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonunini hamda Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish doirasida chet tillarga o‘qitishning kompleks tizimi, ya’ni uyg‘un kamol topgan, o‘qimishli, zamonaviy fikrlovchi yosh avlodni shakllantirishga, respublikaning jahon hamjamiyatiga yanada integratsiyalashuviga yo‘naltirilgan tizim yaratildi. Mustaqillik yillarida 51,7 ming nafardan ziyod chet tillar o‘qituvchilari tayyorlandi, umumta’lim maktablarining 5-9 sinflari uchun ingliz, nemis va fransuz tillari bo‘yicha multimedia darsliklari, boshlang‘ich sinflarda ingliz tilini o‘rganish bo‘yicha elektron resurslar tayyorlandi, umumta’lim maktablarida, kasb- hunar kollejlari va akademik litseylarda 5 mingdan ko‘proq lingafon kabinetlari jih

respublikaning barcha hududida chet tillarni, asosan, ingliz tilini o‘rganish umumta’lim maktablarining birinchi sinflaridan o‘yin tarzidagi darslar va og‘zaki nutq darslari shaklida, ikkinchi sinfdan boshlab esa, alifbo, o‘qish va grammatikani o‘zlashtirishdan bosqichma-bosqich boshlanadi; oliy o‘quv yurtlarida ayrim maxsus fanlarni, xususan, texnik va xalqaro mutaxassisliklar bo‘yicha o‘qitish chet tillarda olib boriladi; umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari va o‘qituvchilarini chet tillar bo‘yicha darsliklar va o‘quv-uslubiy komplekslar bilan ta’minlash, ularni belgilangan muddatlarga rioya etilgan holda qayta nashr etish, O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika maqsadli kitob jamg‘armasining aylanma mablag‘lari hisobidan b

Mavzuning dolzarbligi . Bizning ushbu BMI o`zining dolzarbligi o`ta muhim ahamiyatga ega. Hozirgi kompyuter texnologiyalari shunchalik tez rivojlanib bormoqodaki, biz hatto hayotimizni ularsiz tasavvur qilishimiz qiyin. Shu bilan birga masofadan turib ta`lim jarayonini yo`lga qo`yish ham muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu ta`lim doirasida biz modul tizimini ta`kidlab o`timishimiz mumkin. Modul – bu fanning muayyan jarayoni yoki qonuni, bo‘limi, muayyan katta mavzusini, o‘zaro bog‘liq tushunchalar guruhini taqdim etadi. Modul – bu fanning bir yoki bir necha tushunchalarni o‘zlashtirishga yo‘naltirilgan, ishlab chiqilgan prinsiplar asosida shakllangan mantiqan tugallangan o‘quv materialidir. Muammoning o` rganilganlik darajasi . Bizning ushbu bitiruv malakaviy ishimiz bir necha olimlar tomonid

Ishda to'plangan faktga asoslangan materiallar kelgusida masofaviy ta`limni yanada takomillashtrish tadqiqotchilar uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. BMI ning manbalari . Ishda N.X.Avliyoqulovning «O‘qitishning Modul tizimi va pedagogik texnologiyasi amaliy asoslari » tahlil uchun asosiy material manbai bo'lib xizmat qiladi. 6

I bob. Modulli o‘qitish texnologiyalarning nazariy asoslari. 1.1 Modulli o‘qitish texnologiyasi va modulli o‘qitishning mohiyati. Ma’lumki, modulli o‘qitishning mohiyati shu bilan izohlanadiki, unga ko‘ra, ta’lim oluvchi o‘ziga taqdim etilgan individual o‘quv dasturi asosida mustaqil tayyorgarlik ko‘radi. Bu o‘quv dasturini bajarish uchun harakatlar rejasi, axborotlar majmuasi, o‘qitish natijalariga erishish bo‘yicha aniq metodik tavsiyanomalar bo‘lishi zarur. Modulli o‘qitishning asosiy talablari jumlasiga quyidagilar kiradi: — har bir modulning mazmuniga barcha materialni o‘zlashtirib olish bo‘yicha maqsad belgilashni; — modul bir va bir necha didaktik maqsadga erishishni ta’minlashga qaratilishi; — modullar mazmuni mustaqil fikrlash, mantiqiy o‘ylash va amaliy faoliyatga yo‘naltirilgan

maqsadida uning monitoringini tashkil etish mavjud subyektiv va obyektiv muammo va kamchiliklarni hal qilish imkoniyatini yaratadi. Ayniqsa, bu boradagi ilg‘or tajribalarni seminar-treninglar asosida muhokama etib, tashkiliy chora- tadbirlarning ko‘rilishi modulli o‘qitishning zamonaviy shakl va usullarini yuridik ta’lim jarayoniga tatbiq etish imkonini beradi. Yuridik ta’limga davlat va jamiyat ehtiyoji ortib borayotganligi, ayniqsa, milliy va xalqaro huquq normalarini amaliyotda qo‘llash tajribasiga ega bo‘lgan yetuk mutaxassislarni tayyorlashning obyektiv zaruriyatini inobatga olishni taqozo etmoqda. Eng muhimi, bugungi talaba va magistrning o‘quv dasturlarini o‘zlashtirish bo‘yicha zimmasiga yuklatilgan vazifasini teran his qilishi, yuridik oliy o‘quv yurti professor- o‘qituvchilarinin

«Modulli o’qitish» termini xalqaro tushuncha modul bilan bog`liq bo’lib, uning bitta ma’nosi – faoliyat ko’rsata oladigan o’zaro chambarchas bog`liq elementlardan iborat bo Bu ma’noda u, modulli o‘qitishning asosiy vositasi sifatida, tugallangan informatsiya bloki sifatida tushuniladi. Modulli o’qitishga o’tishda quydagi maqsadlar ko’zlanadi - o‘qitishning (fanlar orasida va fanning ichida) uzluksizligini ta’minlash; - o‘qitishni individuallashtirish; - o‘quv materialini mustaqil o’zlashtirish uchun yetarli sharoit yaratish; - o‘qitishni jadallashtirish; - fanni samarali o’zlashtirishga erishish. Shunday qilib, modulli o‘qitishda talabalarni o`z qobiliyatiga ko’ra bilim olishi uchun to’la zarur shart-sharoitlar yaratiladi. O‘qitishning modul tizimiga o‘tish samaradorligi, quyidagi omillarg

Har qaysi makromodulning mutaxassisni shakllantirishda, o’z maqsad va vazifasi bo’ladi. Ma’lum makromodulni o’rganish maqsadi, unga kiradigan fanlarning o’rganish maqsadlaridan kelib chikadi. Har qaysi makromodulning o’rganilish maqsadlari to’plami, davlat ta’lim standartlarida aks ettirilgan, mutaxassis kadr tayyorlashning bosh maqsadini tashkil etadi. Har qaysi makromodulning maqsadi aniq tuzilgan bulib, uning birinchi Fani o’rganila boshlaganida, talabalarga yetkazilishi lozim. Makromodulning har bir keyingi fani o’rganila boshlanganida, u fanning o’rganish maksadlari talabalarga yetkazilishi zarur. Har qaysi makromodul ichida, o’rganiladigan fanlarning optimal ketma- ketligi va ularni muddatlari o’rnatiladi. Y a’ni o‘qitishning uzluksizligini ta’minlab, fanlarning o’rganilish muddatlar

- talabalarning bilimini nazoarat qilish uchun testlar; - individual ishlar uchun topshiriqlar; - mustaqil ishlar uchun topshiriqlar; - o‘quv uslubiy tarqatma materiallar; - o‘quv-ilmiy adabiyotlar ro’yxati; - ishchi o‘quv dastur. Har bir modul uchun tarqatma va tasvirli materiallar to’plami tuziladi va ular talabaga mashg’ulotdan oldin beriladi. Modul tavsiya qilinadigan adabiyotlar bilan ta’minlanadi. Har bir talaba materiallarni o’zlashtira borib, bir moduldan ikkinchi modulga o’tadi. Iqtidorli talabalar boshqalarga bog`liq bo’lmasdan test sinovlaridan o‘tishlari mumkin. Modulli o‘qitish, fanning asosiy masalalari bo’yicha umumlashtirilgan informatsiyalar beruvchi muammoli va yo’riqli ma’ruzalar o’qilishini takozo etadi. Ma’ruzalar talabalarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga qara

eng mustahkam o’zlashtirishga erishiladi. Modulli ta’lim metodikasi tuzishda, bu holat asos bo’lib xizmat qiladi. Har qaysi modul bo’yicha rasmlar bloklarida simvolli alomatlarni (savollar ko’yilishi tarzida) joylashtirish, savollarni rasm tarzida tasvir etish, formulalar, jadvallar, grafiklar va uslubiy ko’rsatmalarni taqdim etish, maqsadga muvofiq bo’ladi. Rasmlar bloki, sxemalar bloki va boshqa suratli (kurgazmali) materiallar talabalar uchun tarqatma material vazifasini ham bajaradilar. Shu bilan bir qatorda har bir fan , jumladan modul uchun atamalarning izohli lug’atini tuzish maqsadga muvofiq bo’ladi. Modulni o‘qitishning samaradorligini oshirishga erishish uchun o‘qitishning quyidagi usullarni qo’llash lozim: - miyalar hujumi, muammoli muloqotlar, evristik suhbatlar, o‘quv o’yinlar

Shunday qilib modulli o‘qitishdan foydalanib, malakali mutaxassisni tayyorlash, quyidagilar asosida ta’minlanadi: - o‘qitishning uzluksizligi (bunda fanlarni o’zlashtirish samaradorligi oshadi); - o‘qitishni jadallashtirish (buning natijasida informatsiyaning ko’p qismi, individual va mustaqil ishlash paytida, kompyuter tarmoqlari orqali o’zlashtiriladi; - o‘qitishni individuallashtirish (talaba o’z qobiliyatiga ko’ra bilim olish imkoniyatiga ega bo’ladi). «Modulli o‘qitish» termini xalqaro tushuncha - modul bilan bog‘liq bo‘lib («modul», lat. modulus), uning bitta ma’nosi faoliyat ko‘rsata oladigan o‘zaro chambarchas bog‘liq elementlardan iborat bo‘lgan tugunni bildiradi. Bu ma’noda u modulli o‘qitishning asosiy vositasi sifatida, tugallangan axborot bloki sifatida tushuniladi. Modul – bu

boradi. Demak, bosh miya to‘qimasidagi to‘qnashuvlar (kontaktlar) soni astronomik sonni (15000000000x6000) tashkil etadi. Shu nuqtai nazardan, modul o‘quv jarayonining bir hujayrasi sifatida qaraladi. Bu hujayra bir vaqtning o‘zida axborotlikning umumiylikka o‘ziga xos yaxlitlik va tizimlilikka ega bo‘lgan elementlardan tashkil topgan bo‘ladi. O‘qitishning modul tizimi haqida rasmiy ravishda birinchi marta 1972 yil, YUNESKOning Tokiodagi Butunjahon Konferensiyasida so‘z yuritilgan edi. Modulli o‘qitish texnologiyasi funksional tizimlar, fikrlashning neyrofiziologiyasi, pedagogika va psixologiyalarning umumiy nazariyasidan kelib chiqadi. Bu sohalardagi izlanishlarga ko‘ra, to‘qimasi modulli tashkil topgan inson miyasi, axborotni kvant ko‘rinishda (boshqacha aytganda, ma’lum hissalar ko‘rini

Turli konsepsiyalar doirasida, modulli ta’lim dasturlari, turli xil tarkib va tarkibiy tuzilmalardan iborat bo‘ladi, turli shakldagi hujjatlarda taqdim etiladi, ammo ularning barchasi quyidagi uchta asosiy tarkibiy qismni majburiy ravishda o‘z ichiga oladi: maqsadli mazmuniy dastur; turli ko‘rinishlarga taqdim etilgan axborotlar banki; o‘quvchilar uchun uslubiy ko‘rsatmalar. O‘qitishning modulli texnologiyasi, o‘qitishning qabul qilingan prinsiplariga muvofiq ishlab chiqiladi va amalga oshiriladi. Quyidagi prinsiplar modulli o‘qitish texnologiyasining asosini tashkil etadi: 1. Faoliyatlik yondashuvi prinsipi: Bu prinsip, modullar mutaxassisning faoliyat mazmuniga muvofiq shakllanishini anglatadi. Bu prinsipga ko‘ra modullar fan bo‘yicha faoliyat yondashuvi yoki tizimli faoliyat yondashuvi

o‘quv materialidagi, tayanch qismlarning ajratilib ko‘rsatilishi, eslab qolish faoliyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bilan bir qatorda o‘quv materialining asosini ilmiylik va fundamentallik tashkil etish lozim. Tizimli kvantlash prinsipi, moduldagi o‘quv axborotining tegishli tuzilmasini yaratish bilan amalga oshiriladi. Modul umumiy ko‘rinishda quyidagi elementlardan iborat bo‘lishi mumkin: tarixiy - bu muammo, teorema, masala, tushunchalarni tarixiga tegishli qisqacha ma’lumot berish; muammoli - bu muammoni shakllantirish; tizimli - bu modul tarkibining tizimli namoyon etish; faollashtirish - bu yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish uchun zarur bo‘lgan tayanch iboralar va harakat usullarini ajratib ko‘rsatish; nazariy - bu asosiy o‘quv materiali bo‘lib, unda - didaktik maqsadlar, mua

test-sinovlash - modul mazmunini o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirish darajasini testlar yordamida nazorat qilish va baholash. O‘quv materialining o‘zlashtirilishiga mashg‘ulotlar paytida modulning amaliy ahamiyati qay darajada ochib ko‘rsatilganligi, modul mazmunini boshqa modullar bilan bog‘liqligi, shu modulni o‘rganishdagi o‘quvchilarning bir xil xatoliklari tahlili muhim ahamiyatga ega. 4. Motivatsiya (qiziqishni uyg‘otish) prinsipi. Bu prinsipning mo hiyati, tahsil oluvchining o‘quv-bilish faoliyatini rag‘batlantirishdan iborat bo‘ladi. Bu asosiy qoidadir. Modulning o‘quv materialiga qiziqishni uyg‘otish, bilim olishga rag‘batlantirish, mashg‘ulotlar paytida faol ijodiy fikrlashga da’vat etish, modulning tarixiy va muammoli elementlarining vazifalari hisoblanadi. Aslida motivatsiyani

C. O‘qitish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lgan sabablar. O‘qitish jarayonida motivatsiyaga quyidagi omillarni hisobga olinish orqali erishiladi. Kasbiy ta’limda motivatsiyani asosi deb faoliyatlik yondoshuvini qabul qilsak hech qanday mubolag‘a bo‘lmaydi. Ushbu yondashuv o‘quv materialini bo‘lajak mutaxassisni ishlab – chiqarish faoliyati bilan bog‘lashni taqozo etadi. Bunda tahsil oluvchining qiziqishi uyg‘onadi, mashg‘ulotlarda o‘quv materialini o‘zlashtirishga intilish va diqqat e’tibor kuchayadi. natijada o‘quv maqsadiga erishiladi. Hozirgi kunda, ilmiy-texnikaviy taraqqiyot rivojlangan davrida ta’lim olishning samaradorligi inson qobiliyatidan foydalanish darajasidan bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Qobiliyatni ro‘yobga chiqarish insonning sezgi organlari qay darajada ma’lumotni qabul qilishga is

shakllantirishiga olib keladi. Natijada ishonch va iroda keskin pasayadi, motivatsiya yo‘qoladi, rejalashtirilgan o‘quv maqsadlariga erishilmaydi. Ma’lum darajada tahsil oluvchi shaxs sifatida ma’naviy inqirozga uchraydi. Motivatsiyani shakllanishi albatta tahsil oluvchini shaxsiy holatiga bog‘liqdir. Bunga eng avvalo tahsil oluvchining “diqqat”, “charchoq” kabi xislatlari inobatga olinadi. Xorijiy olimlarning olingan natijalari bo‘yicha ma’ruza mashg‘ulotlarida diqqat bilan o‘rganish vaqti eng ko‘pi bilan 20 daqiqani tashkil etadi.Nazariy darslarda yetarli diqqat e’tiborlik 45 daqiqa saqlanadi. Taxminan 60 daqiqadan so‘ng diqqat, e’tiborlik eng past darajasiga tushadi (3-4 marta kamayadi). Hozirgi kunda buni e’tiborga olishi alohida e’tiborga sazovor. Yangi pedagogik va zamonaviy axborot

qisqartirilgan chuqurlashtirilgan. O‘qitishning u yoki bu turini tanlash o‘quvchiga havola qilinadi. Ikkinchidan, modul mazmunini o‘zlashtirishda, usul va shakllarning turlichaligida ham modullik namoyon bo‘ladi. Bu esa o‘qitishning faollashtirilgan shakl va usullari (dialog, mustaqil o‘qish, o‘quv va imitatsion o‘yinlar va hokazo), hamda muammoli ma’ruzalar, seminarlar, maslahatlar bo‘lishi mumkin. Uchinchidan, modullik, yangi materialni pog‘onasimon o‘zlashtirishda ta’minlanadi, ya’ni har bir fan va har bir modulda o‘qitish oddiydan murakkabga qarab yo‘nalgan bo‘ladi. To‘rtinchidan, modulga kiruvchi o‘quv elementlarining moslanuvchanligi tufayli, o‘quv materialini muntazam ravishda yangilab turish imkoniyati ko‘zda tutiladi. 6. Muammolik prinsipi. Bu prinsip muammoli vaziyatlar va mashg‘

tasvir etiladi. Modulning tarkibiy tuzilmasi bo‘lib, rangli bajarilgan, kognitiv- grafik o‘quv elementlari (rasmlar bloki) xizmat qiladi. Shuning uchun rasmlar, modulning asosiy bosh elementi hisoblanadilar. Bu esa: Birinchidan, o‘quvchining ko‘rish va fazoviy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi, ya’ni o‘rganish jarayoniga miyaning tasviriy o‘ng yarim shari boy imkoniyatlari qo‘shiladi. Ikkinchidan, o‘quv materiali mazmunini o‘zida zich joylashtirib ravshan ko‘rsatuvchi surat (rasm), o‘quvchida tizimli bilim shakllanishiga yordam beradi.Uchinchidan rangli suratlar, o‘quv informatsion materialni qabul qilinish va eslanish samarasini oshiradi, hamda o‘quvchilarni estetik tarbiyalash vositasi bo‘lib xizmat qiladi. Insonning bilim olishi, fikrlashning xuddi ikkita mexanizmdan foydalanganidek

ko‘ra kam vaqt talab etiladi. Ko‘rgazmali axborot ishlatilganda, tasavvur hosil bo‘lishi og‘zaki bayondan ko‘ra o‘rtacha 5-6 martaba tezroq kechadi. Insonning ko‘rgazmali axborotdan ta’sirlanishi, og‘zaki axborotdan ko‘ra ancha yuqori bo‘ladi. Ko‘pchilik hollarda u oxirgisini o‘tkazib yuboradi. Ko‘rgazmali axborotni qayta takrorlash oson va aniqroqdir. Odamning ko‘rgazmali axborotga ishonchi, og‘zaki axborotdan ko‘ra yuqori bo‘ladi. Shuning uchun «yuz bor eshitgandan ko‘ra, bir bor ko‘rmoq afzalroqdir» deb bejiz aytilmagandir. Shu bilan birga, ko‘rgazmali axborotda, qabul qilish va eslash unumi, uni ko‘rsatilishi orasidagi muddatni uzoqligiga bog‘liq bo‘lmaydi, og‘zaki axborotning o‘zlashtirilishi esa bunga bog‘liq bo‘ladi. O‘rni kelib yana bir muhim tafsilotni qayd etish lozim: simvolli-k

o‘zlashtirish jarayonini, tizimli modulli yondashuv asosida ro‘yobga chiqarishni anglatadi. Mazkur prinsip quyidagilar orqali ta’minlanadi: maksimal aniqlashtirilgan o‘quv maqsadlarni ishlab chiqish, ularni o‘lchash va baholash mezonlarini tanlash; qo‘yilgan o‘quv maqsadlarga erishishiga yo‘naltirilgan o‘quv jarayonini ishlab chiqish va aniq tasvirlash; o‘quv maqsadlarini, butun o‘quv jarayonini o‘qitish natijalariga kafolatli erishishga yo‘naltirish; o‘qitish natijalarini tezkor baholash va o‘qitishga tuzatishlar kiritish; o‘qitish natijalarini yakuniy baholash. Texnologik prinsipi, o‘qitishni qayta takrorlanadigan jarayonga aylanishiga imkon beradi. Modulli o‘qitish tizimida o‘rgatuvchi sikllar soni, o‘quv fanining modullari soniga teng bo‘ladi. O‘quv maqsadlariga erishish uchun o‘quv me

Fan bo‘yicha faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasida modul o‘zida quyidagilarni mujassamlashtiradi: o‘quv fanining fundamental tushunchalari - muayyan hodisa, yoki qonun yoki bo‘lim, yoki yirik bir mavzu, yoki o‘zaro bog‘liq tushunchalar guruhi o‘quv fanining bir yoki bir necha fundamental tushunchalarini o‘rganishga (o‘zlashtirishga) qaratilgan. Odatda modul - 3-6 soatli ma’ruzaviy mashg‘ulotlar va shu bilan bog‘liq bo‘lgan amaliy (seminar), laboratoriya mashg‘ulotlaridan iborat bo‘ladi. Fanning tushuntiruv apparatini qatiy tizimli (ko‘p qirrali) tahlili asosida, eng samarali modul tuziladi. Bu esa tayanch iboralar guruhini ajratish, materialni mantiqan va zich guruhlash imkoniyatini beradi. Modul - mustaqil tarkibiy birlik bo‘lgani uchun, ba’zi hollarda, alohida o‘

o‘quv muassasasining moddiy-texnikaviy bazasi darajasi; professor-o‘qituvchilar tarkibining malakaviy darajasi; o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasi; ko‘zlangan natijalarni baholash; didaktik materiallarni ishlab chiqish; natijalarning tahlili va modullarni maqbullashtirish. Ko‘pchilik hollarda quyidagi uch turdagi makromodullar tuzilishi mumkin: a) gumanitar fanlarni o‘z ichiga oladigan; b) iqtisodiy fanlarni o‘z ichiga oladigan; v) umumta’lim, umumtexnik (umumkasbiy) va ixtisoslik fanlarni fanlarni o‘z ichiga oladigan. Har qaysi makromodulning mutaxassisni shakllantirishda, o‘z maqsad va vazifasi bo‘ladi. Ma’lum makromodulni o‘rganish maqsadi, unga kiradigan fanlarning o‘rganish maqsadlaridan kelib chiqadi. Har qaysi makromodulning o‘rganilish maqsadlari to‘plami, davlat ta’lim standart

Makromodullar vertikal yaqin o‘zaro bog‘liqliklarni hisobga olish asosida tuziladi, ammo ularni o‘rganilish muddatlarini o‘rnatishda mak romodullar orasidagi gorizontal bog‘lanishlar hisobga olinishi lozim. o‘quv materialining takrorlanishini oldini olish maqsadida, makromodulga kiruvchi fanlarning, o‘quv dasturlarini o‘zaro bog‘liqligi ta’minlanadi. Fanning ishchi o‘quv dasturi, alohida mavzularini modulda guruhlanishi hisobidan qaytadan ko‘rib chiqiladi. Har qaysi modul uchun nazariy va amaliy ahamiyati ko‘rsatilgan maqsadlar tuzilishi zarur. Modul o‘z ichiga 2-3 ma’ruza va shu ma’ruzalar bilan bog‘liq amaliy darslar va laboratoriya ishlarini qamrab olishi mumkin. Har qaysi modul bo‘yicha quyidagi materiallar tayyorlanadi: o‘quvchilar bilimini nazorat qilish uchun testlar; individual ish

O‘rgatuvchi modul - o‘qitishning muayyan modul birligi bo‘yicha mazmuni, o‘quvchining o‘quv harakatlarini boshqarish tizimi, muayyan mazmun bo‘yicha bilimlar nazorati tizimi va uslubiy ishlanmalar mazmunidan iboratdir. O‘rgatuvchi modullarni ishlab chiqish juda murakkab jarayondir, u ko‘p vaqt sarfini va juda ko‘p sonli uslubiy tajribalarni umumlashtirishni talab etadi. Ammo ularni amaliyotda qo‘llash, o‘qitishni juda yuqori samaradorligini ta’minlaydi. Modulli o‘qitish, fanning asosiy masalalari bo‘yicha umumlashtirilgan axborotlar beruvchi muammoli va yo‘riqli ma’ruzalar o‘qilishini taqozo etadi. Ma’ruzalar o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga qaratilmog‘i lozim. Modulning amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari ma’ruzalar bilan birga tuziladi, ular ma’ruzalar mazmunini o‘r

formulalar, jadvallar, grafiklar va uslubiy ko‘rsatma larni taqdim etish, maqsadga muvofiq bo‘ladi. Umuman olganda, rasmlar bloki, blok-sxemalar va boshqa kurgazmali materiallar tahsil oluvchilar uchun tarqatma material vazifasini o‘tashi mumkin. Shu bilan birga har bir fan, jumladan, modul bo‘yicha atamalar ning izohli lug‘ati tuzilishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. Modulli o‘qitish samaradorligini oshirish maqsadida o‘qitishninng quyidagi usullaridan foydalanish tavsiya etiladi: aqliy hujum, muammoli munozara, evristik (savol-javobli) suhbat, o‘quv ishbilarmonlik o‘yinlari va hokazo. Shunday qilib, modulli o‘qitishga o‘tish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi: I bosqich: O‘quv rejadagi fanlarni makromodullarga ajratish. II bosqich: O‘qitish davri siqilganida, fanlarni o‘rganishning eng

o‘qitish davrini kamaytirish tufayli o‘quv grafigini va uning asosida mashg‘ulotlar jadvalini maqbullashtirish. O‘quv jarayonini samarali tashkil etish shakli bu mashg‘ulotlarni haftalik modulli rejalashtirish va tahsil oluvchilar bilimini reyting baholash hisoblanadi. Bitta modul (2-3 ma’ruza va ularga tegishli amaliy va laboratoriya ishlari) bir haftaga rejalashtirilishi va u tahsil oluvchilar bilimining testlar yoki boshqa nazorat turi yordamida baholanishi bilan tugallanishi zarur. O‘qitishning modul tizimi mazmunidan uning quyidagi afzalliklari namoyon bo‘ladi: fanlar, fanlar ichidagi modullar orasidagi o‘qitish uzluksizligi ta’minlanishi; har bir modul ichida va ular orasida o‘quv jarayoni barcha turlarining uslubiy jihatdan asoslangan muvofiqligi o‘rnatilishi; fanning modulli tuzili

o‘qitishni jadallashtirish buning natijasida axborotning ko‘p qismi, individual va mustaqil ishlash paytida, kompyuter tarmoqlari orqali o‘zlashtiriladi; o‘qishni individuallashtirish (o‘quvchi o‘z qobiliyatiga ko‘ra bilim olish imkoniyatiga ega bo‘ladi). Mutaxassisni faoliyatini inobatga olgan holda muayyan o‘quv fani bo‘yicha tuzilgan modullarni ketma-ket o‘zlashtirishni ta’minlash fan bo‘yicha faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasining mohiyatini tashkil etadi. Ushbu o‘quv jarayonini maqbullashtirish o‘qitishni moslashtirish va individuallash tirishga imkon beradi. 30

II bob. Tizimli faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasi. 2.1 Tizimli faoliyat asosidagi modulli o‘qitish – loyihalash jarayoni bosqichlari. Tizimli faoliyat yondashuvi mutaxassisning faoliyatini o‘rganishi, ushbu faoliyatini amalga oshirish uchun o‘rganish lozim bo‘lgan o‘quv fanlar ni ro‘yxatini, o‘quv materiallarni mazmunini aniqlanishi, modullarni tuzilishi va o‘quv jarayonini tashkil etilishi bilan xarakterlanadi. Modulli texnologiyaga tizimli faoliyat yondashuvi, eng avvalo kasb-hunar ta’limida qo‘llaniladi. Buning yorqin misoli bo‘lib, YUNESKO ning xalqaro mehnat tashkiloti tomonidan ishlab chiqilgan «Mehnat ko‘nikmalari modullari (MKM) konsepsiyasi» hisoblanadi. Konsepsiya, o‘quv fanlariga bo‘linmasdan, yaxlit o‘qitishga yo‘naltirilganligi bilan ajralib turadi.

keladi. Bu esa eng avvalo «Kasbiy ta’lim» olayotgan tahsil oluvchilarga tizimli faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasini o‘zlashtirishni taqozo etadi. Mazkur dasturlarni, oliy o‘quv yurtlarining «Kasb ta’limi»» yo‘nalishlari bo‘yicha ta’lim olayotgan tahsil oluvchilarni ixtisoslikka o‘rgatishda ham qo‘llash mumkin bo‘ladi. Oliy o‘quv yurtlarda ixtisoslikka o‘rgatish uchun «Kasb mahorati» fani o‘quv rejalarga kiritilgan. Demak, mazkur fanni tizimli faoliyat yondashuvi asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasi bo‘yicha tahsil oluvchilar tomonidan o‘zlashtirishini tashkil etilishi maqsadga muvofiqdir. Yuqorida ifoda etilganlarni hisobga olib, tizimli faoliyat asosidagi modulli o‘qitish texnologiyasining quyidagi asosiy xususiyatlarini qayd etish mumkin: o‘qitish mazmuni,

Birinchi bosqich: kasbiy faoliyat mazmuni va tarkibiy tahlili. Mazkur tahlil ishning tafsiloti, modulli bloklar ro‘yxati va tafsilotini tuzish maqsadida o‘tkaziladi. Ishning tafsiloti quyidagilarni o‘z ichiga oladi: kasbning va kasbiy sohaning nomlanishi; ish sohasi (faoliyatning aniqlangan turi); mazkur ixtisoslik bo‘yicha mutaxassisni vazifalari tafsiloti; mutaxassis ma’suliyati va uning bevosita rahbari; ish sharoiti (o‘rni); ixtisoslikni egallash uchun nomzodga qo‘yiladigan talablar Modulli bloklar ro‘yxati va tafsiloti mazkur ixtisoslik doirasida bajariladigan ishlab chiqarish topshiriqlar majmuasi asosida tuziladi. Ishlatiladigan «modulli blok» atamasi, uning mantiqan tugallangan qismini o‘zida mujassamlashgan ishlab chiqarish topshirig‘ining mazmunini ifodalaydi. Tahlil natijalari b

natijalari «Modulli blok tahlili jadvali» ko‘rinishida tizimlanadi. Bu jadvalda ish qadamlari va ularni bajarish uchun zaruriy amaliy malakalar va standartlar tafsilotlari lo‘nda holda keltirilgan. Uchinchi bosqich: har qaysi qadam bo‘yicha malakalar tahlili va zaruriy o‘rgatuvchi modullarni aniqlash. Har qaysi qadamni bajarish uchun zarur bo‘lgan malakalar tahlili, bu malakalarni shakllantirish uchun talab qilinadigan o‘rgatuvchi modullarni tuzish maqsadida bajariladi. MKM da o‘rgatuvchi modul – bu uslubiy qo‘llanma, maxsus risola ko‘rinishida bo‘lib, quyidagi tuzilmaga ega bo‘ladi: Muvofiqlashtiruvchi blok – o‘quv maqsadlari zaruriy jihozlar va materiallar; qo‘llanmalar va zarur bo‘lgan boshqa yordamchi vositalar ko‘rsatiladi. Axborot-yo‘riqlar bloki - muayyan ishlab chiqarish amali (ish

agar faqat ishchi ixtisosligi bo‘yicha tayyorlansa, baholash «Ha-yo‘q» prinsipi asosida amalga oshiriladi. Ya’ni o‘rganuvchi malakaga ega bo‘lishi mumkin yoki yo‘q. Malakalar tahlili natijalari bo‘yicha «Modulli blok - o‘rgatuvchi modul» ma’lumot jadvali tuziladi. Jadvalda malakalar va ularni egallash uchun zaruriy o‘rgatuvchi modullar guruhlanadi. Bunday jadvallar har bir modulli blok uchun tuziladi. O‘rgatuvchi modullar jadvalda oltita asosiy toifaga guruhlanadi: 01 - Umumiy texnika xavfsizligi. 02 - Kasbiy faoliyat turlari. 03 - Nazariya 04 - Grafik axborot (sxemalar) 05 - Texnik axborot: materiallar (ma’ruzalar matni), usullar 06 - Texnik axborot: asboblar (jihozlar), mashinalar. To‘rtinchi bosqich: MKM - o‘qitish dasturlarini tuzish. Modulli - o‘qitish dasturlari jadval ko‘rinishida t

ko‘rsatish sohasi uncha katta bo‘lmagan korxonalari uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Shunday qilib, modulli o‘qitish dasturlarni muayyan vaziyat uchun ma’lum ish o‘rini uchun zarur bo‘lgan modulli blok va o‘rgatuvchi modullardan tuzish mumkin. Ushbu dasturni bu afzalligi o‘rgatuvchi modullar pedagoglarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish tizimida qo‘llash imkoniyatini yaratadi. Modulli o‘qitish dasturlar yangi modulli bloklar va o‘rgatuvchi modullar bilan to‘ldirilishi mumkin, bu esa yangi texnologiyalarni o‘zlashtirishda katta ahamiyatga ega bo‘ladi. Mazkur dastur, o‘zgaruvchan (harakatchan) o‘quv dasturiy hujjat bo‘lib, texnologiyalar, jihozlar, asboblar va materiallar takomillashgani bilan uni yangilashga imkoniyat mavjud bo‘ladi. Modulli o‘qitish dasturini amalga oshirish jarayon

2.2 Fransuz tilini masofadan turib o’qitishda modul tizimi ahamiyati. Moodle — kurslarni boshqarish tizimi ( elektron ta'lim ), shuningdek, ta'limni boshqarish tizimi yoki virtual ta'lim muhiti sifatida mashhur. Ingliz tilidagi Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment (obyektga yo ’ naltirilgan modulli dinamik o ’ qitish muhiti) so’zlarining qisqartmasi. Onlayn ta ’ lim uchun saytlar yaratish imkonini beruvchi ochiq web dastur hisoblanad i. Modul tizimi masofadan o‘qitishda o‘qituvchi bilan tinglovchining orasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot (yozma yoki og’zaki) qilishda asosiy ahamiyatga ega hisolanadi. Biz ushbu tizim doirasida fransuz tilini o’rganish va o’qitish texnologiyasini tahlil qilamiz. Avvlambor bu tizimni ishga tushirish uchun talaba o’z

Modul tizimida joylashtirilgan barcha o’quv materiallaridan fransuz tilini o’rganuvchilar jumaladan talabalar foydalanishlari mumkin. Buning uchun avvalo talalabalar shu tizim doirasida o’zlari login parolga ega bo’lishlari shart. Bu esa ularni ma’lumotlarini xavsizligini ta’minlaydi. Talabalar o’zlariga fan kesimida kerak bo’ladigan barcha kerakli materiallarni bevosita yuklab olish imkoniyatiga egalar. O’qituvchi ushbu tizimga o’z mutaxasisligi bo’yicha mavjud bo’lgan barcha ma’lumotlarni tizimga joyalshtirib chiqadi. Masalan fransuz tili ko’nikmalari integrasiyasi fanini olaylik. Fan o’qituvchisi o’zi haqida ma’lumot sillabus (maxsus fan kesimida qisqacha ma’lumot), til ko’nikamalari integrasiyasi ishchi o’quv dasturi, til ko’nikamalari integrasiyasi faninig amaliy mashg’ulotlar qismi v

Ushbu jadvalda fanning elektron jurnal holatini ko’rib turibmiz. 1. Fanning nomi. 2. Talabalar davomat reytingi. 3. Qaydnoma 4. Jurnal hisoboti Yuqorida biz modul tizimi doirasida fransuz tili fani til ko’nikmalari integrasiyasi fanini ko’rsatishga harakat qildik. Bu tizim kamchilklardan ham holi emas. 391

Bu tizimda eng asosiy kacmhilik qilib biz aloqa tizimini uzilib qolishi olishimiz mumkin. Chunki modul tizimi internet tizimi doirasidagina ishlaydi xolos. M odul tizimida , muammoli o‘qitish jarayonini tashkil etishda ma’lum qiyinchiliklar paydo bo‘ladi. Tinglovchini yetuk mutaxassis qilib tayyorlashda muammoli o‘qitishni tashkil etish muloqotni telekonferensiya orqali amalga oshirish mumkin. Ammo, bu bilan muammoni to‘la hal etib bo‘lmaydi. Ushbu muammoni hal etish uchun qo‘shimcha o‘quv materiallarni ishlab chiqish lozim bo‘ladi. Bular qatorida turli darajadagi muammoli topshiriqlar, muammoli vaziyat hosil qiluvchi ko‘rsatmalar va hokazolar bo‘lishi maqsadga muvofiq. Modul tizimining yangi bir usullaridan biri bu bilim dargohlarida tashkil qilinadi. Bu usulda bir ma’ruzachi yuzlab borin

Har bir elektron darslik alohida ko‘rinishda bo‘lishi va ma’lum bir standart talabga javob berishi lozim. Avtomatlashtirilgan o‘qitish tizimlarining uskunaviy vositalari asosida yaratilayotgan elektron darslikning strukturasiga to‘xtalib o‘tamiz. Elektron kitobning strukturasi. Elektron darslikning bahosi uning mavzularida berilayotgan ma’lumotlarning mazmunini boyitishga bog‘liq. Elektron darslik bo‘yicha berilayotgan materiallarni quyidagi uch ko‘rinishda amalga oshirish mumkin: matn ko‘rinishida bayon qilish. Bu yerda qog‘ozdagi darslikdan farqli ravishda rasmlar, grafiklar, jadvallar. Ya’ni ularning animatsiya ko‘rinishidagi elementlari qatnashishi mumkin; elektron darslikning strukturasini tushunib olishga imkoniyat yaratadigan vositalar orqali; o‘quv materiallarini savollar ko‘rinish

Elektron Darslikning muqovasi imkoniyat darajasida chiroyli bo‘lishi kerak. Buning uchun uni grafika va multi media, animatsiya kabi elementlar bilan boyitish maqsadga muvofiq. Elektron Darslikning muqovasida darslikning nomi, yuqori tashkilot haqida ma’lumot (masalan, vazirlik), mualliflik huquqi, yaratilgan vaqti, Elektron Darslikni yaratgan tashkilotning nomi, mualliflari haqida qisqacha ma’lumot. Bu ma’lumotlarni ma’lum bir qismi (mualliflar haqida ma’lumot, Elektron Darslikni yaratgan tashkilot, mualliflik huquqi) kabilar maxsus tugmalar yordamida amalga oshiriladi. O‘qitishning kompyuter texnologiyasi, kompyuterning inson individual qobiliyatlariga mosligiga tayanadi. O‘qitish jarayonini maqbul darajada tezkor boshqarish imkoniyati mavjudligi, bu o‘qitish turining universal muloqoti

Xulosa Modulli o‘qitish, fanning asosiy masalalari bo`yicha umumlashtirilgan informatsiyalar beruvchi muammoli va yo’riqli ma’ruzalar o’qilishini takozo etadi. Ma’ruzalar talabalarning ijodiy qobiliyatini rivojlantirishga qaratilmogi lozim. Modulning amaliy va laboratoriya mashg’ulotlari ma’ruzalar bilan birga tuziladi, ular ma’ruzalar mazmunini o’rganiladigan yangi material bilan to’ldiriladi. Talabalar ma’lum amaliy ko’nikmalarga ega bo’ladilar. Ma’ruzalar matnini tayyorlashda, strukturalash va tizimlash usullarini qo’llab, materiallarni blok- sxema, rasmlar bloki ko’rinishida taqdim etilishi maqsadga muvofiq bo’ladi. Bunda materialning o’zlashtirish samaradorligi oshadi, chunki: modulning pirovard maqsadi tushunib yetiladi, o‘quv materialining elementlari orasidagi bog`liqlanishlar va u

namoyon bo’ladi: fanlar, fanlar ichidagi modullar orasidagi o‘qitish uzluksizligi ta’minlanishi, xar bir modul ichida va ular orasida o‘quv jarayonini barcha turlarining metodik jixatdan asoslangan muvofikligi o’rnatilish, fanning moduli tuzilish tarkibining moslanuvchanligi, talabalar o’zlashtirishi muntazam va samarali nazorat (har qaysi moduldan so’ng) qilinishi, talabalarning zudlik bilan qobiliyatiga ko’ra tabaqalanishi (dastlabki modullardan so’ng, o‘qituvchi ayrim talabalarga fanni individual o’zlashtirishni tavsiya etishi mumkin),informatsiyani «siqib» berish natijasida, o’kishni jadallashtirish, auditoriya soatlaridan samarali foydalanish va o‘quv vaqti tarkibini, ma’ruzaviy, amaliy (tajribaviy) mashg’ulotlar, individual va mustaqil ishlar uchun ajratilgan soatlarni – optimallasht

F o y d a l a n i l g a n a d a b i yo t l a r o` y x a t i : 1. «Chet tillarni o`raganish tizimini yanada takomillshatirish chora - tadbirlari to`g`risida». O`zbekiston Respublikasi prezidenti I.Karimov (Xalq so`zi gazetasi 2012 yil 11 dekabr). 2. Кларин М . В . « Педагогическая технология в учебном процессе » М .: « Знание ». 3. Фарберман Б . Л . « Прогрессивные педагогические технологии ». Т .: 1999. 4. Махмутов М . И ., Ибрагимов Г . И ., Чошанов М . А . « Педагогические технологии развития мышления учащихся » Казань ., 1993. 5. N.X.Avliyoqulov «O‘qitishning Modul tizimi va pedagogik texnologiyasi amaliy asoslari», Buxoro, 2001. 6. Rashidov X., Xabib X. va boshqalar. Kasbiy pedagogika. O‘quv-uslubiy qo‘llanma. T.: 2007. 7. Raximov B.X., Mavlyanov A., Choriyev V. va boshqalar. Pedagogik

11. Tolipov O‘., Usmonboyeva M. «Pedagogik texnologiyaning tatbiqiy asoslari». O‘quv qo‘llanma. Fan. O‘zPFITI, 2006. 12. Фарберман Б.Л. Прогрессивные педагогические технологии. – Т.: Фан, 2002. 13. Xamidov A. Yangi pedagogik texnologiyalar. O‘quv qo‘llanma. - T.: 2004. 14. Shodiyev N. Yangi pedagogik texnologiyalar.- S., 2001. 15. Reshetov V. V. Ruscha – o‘zbekcha lug‘at.-T.: O‘qituvchi, 1972. 16. А.А. Абдувалиев, С.К. Жебровский, У.Н. Валиев. Русско – узбекский толковый метрологический словарь. Т. : TAFAKKUR , УЗСТАНДАРТ. 2010 . 17. Flore Cuny., Anne- Marie Johnson. Belleville.Paris :Clé international, 2004. 18. Hamon A., Guide d’analyse grammaticale et logique.Paris :Hachette, 1991. 19. Mirzayev., Usmonov S., Rasulov I, O’zbek tili. Toshkent, 1978. 20. Mirtojiyev M. Hozirgi o’zbek ti

L`emloie du système moodle en enseignement et la crétion exacte du système en apprentissage. Le terme “Moodle” est une notion qui est lié à une phenomene internatioanle. Le but dans l`enseignement de “moodle” est que ce soit: l`assurance; inseparence de l` enseignement; l`individulisation de l` enseignement; la formation idependante en enseignement des matires authentiques; l`aspect automathique de l`enseignement; l`obtention effectelle du matiere authentique. Pour bien realiser l` enseignement en distance on fait le plan ce qui est important enseignement en distance est lie en matire qu`on apprend authomatiquement. L` enseignement en distance fait la creation audivisuelle en forme qui convient. Dans ce systeme de l` enseignement ca veut dire enseignement en distance fait progres pour qui

Купить