Modulli dasturlashning kelib chiqish tarixi
![• boshqaruv bo‘yicha;
• ma’lumotlarning umumiy sohasi bo‘yicha;
• borlig‘i bo'yicha.
Ma’lumotlar bo‘yicha ulashuv modullarning skalyar ifodalarda taqdim etilgan
ma’lumotlar bilan almashinishlarini nazarda tutadi. Berilayotgan parametrlarning
ko‘p bo‘lmagan miqdorida ushbu tip dasturiy ta’minotning eng yaxshi texnologik
tavsiflarini ta’minlaydi.
Masalan, Max funksiyasi skalyar tipdagi parametrlar orqali ma’lumotlar
bo‘yicha ulashuvni nazarda tutadi:
Function Max (a,b: integer): integer;
begin
if a>b then Max: =a
else Max: = b;
end;
Namuna bo£yicha ulashuv modullarning tuzilmalarga birlashtirilgan
ma’lumotlar bilan almashinishlarini nazarda tutadi.
Mazkur tip ham yondosh bo‘lmagan tavsiflarni ta’minlaydi, biroq ular avvalgi
tipdagidan ko‘ra yomonroq, zero muayyan berilayotgan ma’lumotlar tuzilmalarga
«yashirilgan», shu boisdan modullar o'rtasidagi aloqaning shaffofligi» kamayadi.
Bundan tashqari, berilayotgan ma’lumotlar tuzilmasini o‘zgartirishda undan
foydalanuvchi barcha modullarni modifikatsiyalash zarur. Jumladan, quyida bayon
etilgan MaxEl funksiyasi namuna bo‘yicha ulashuvni nazarda tutadi (a parantetr —
ochiq massiv):
Function MaxEJ (a: array of integer): integer;
Var i: world;
begin
Max El:—a[0]
for i: 1 to High(a) do
if a{-[i] > MaxEl then MaxEl:=a[i];
end;
Boshqaruv bo'yicha ulashuvda bir modul boshqasiga modulning ichki
mantig‘ini boshqarish uchun belgilangan qandaydir axborot obyekt (bayroq)
yuboradi. Bunday sozlashlar, shuningdek modullar o'zaro ta’sirining ko‘rgazmaliligini
pasaytiradi va shu boisdan avvalgi aloqalar tiplariga qiyosan ishlab chiqilayotgan
dasturiy ta’minot texnologikligining yanada yomon tavsiflarini ta’minlaydi. Masalan,
MinMax funksiyasi boshqaruv bo‘yicha ulashuvni nazarda tutadi, zero flag parametri
ifodasi dastur mantig‘iga ta’sir ko‘rsatadi: agar MinMax funksiyasi true ga teng flag
parametri ifodasini olsa, ikkitadan maksimal ifodani qaytaradi, agar false ni olsa,
minimal ifodani qaytaradi:](https://docx.uz/documents/d79b8876-5505-48fc-b365-fcc5dda022ce/page_10.png?v=1)
![Function MinMax (a,b: integer; flag; boolean): integer;
begin if (a>b) and (flag) then MinMax:=a
else MinMax: = b;
end;
Ma’lumotlarning umumiy sohasi bo‘yicha ulashuv modullarni ulashda
ma’lumotlarning umumiy sohasi bilan ishlashlarini nazarda tutadi. Ulashning ushbu
tipidan foydalanish mumkin emas, zero:
• mazkur ulashuv tipidan foydalanuvchi dasturlar dasturiy ta’minoti kuzatishda
tushunish uchun o‘ta murakkab;
• umumiy ma’lumotlarning o‘zgarishini keltirib chiqaradigan bitta modul
xatosi boshqa modulni bajarishda paydo bo‘lishi mumkin, bu esa xatolarni bartaraf
etishni jiddiy darajada murakkablashtiradi;
• umumiy sohadagi ma’lumotlarga tayanishda modullarning muayyan
nomlaridan foydalaniladi, bu esa ishlab chiqilayotgan dasturiy ta’minot
moslanuvchanligini kamaytiradi.
Masalan, A global massivdan foydalanuvchi Max A funksiyasi asosiy dastur
bilan umumiy soha bo‘yicha ulashgan:
Function Max A: integer;
Var i: world;
begin
Max A: =a[Low(a)];
for i: = Low (a)+l to High (a) do
if a [i] > Max A then Max A: = a [ij;
end;
Nazarda tutish lozimki, harakati chaqiruvlar tarixiga bogliq «xotirali
tagdasturlar» umumiy soha bo'yicha ulashuvdan foydalanadi, bu esa umumiy holatda
ularning ishini oldindan bilib boclmaydigan qilib qo‘yadi. С hamda C++ statik
o‘zgaruvchilar aynan shu variantdan foydalanishadi.
Mohiyatan ulashuv holatida bir modul boshqasining ichki komponentlariga
murojaatga ega bo‘ladi (boshqaruvni ichkariga beradi, ichki ma’lumotlarni, kodlarni
o‘zini o‘qiydi yoki o‘zgartiradi), bu esa blokli-iyerarxik yondashuvga tamomila
ziddir. Ushbu holatda alohida modul blok («qora quti») bo‘la olmaydi: uning borlig‘i
boshqa modulni ishlab chiqish jarayonida hisobga olinishi shart.
Protsedurali dasturlashning zamonaviy universal tillari, masalan Pascal, mazkur
tipdagi ulashuvni oshkora tarzda quvvatlamaydi, biroq quyi darajadagi tillar, masalan
Assembler uchun mazkur tipdagi ulashuv mumkinligicha qoladi. 2.1-jadvalda
ekspertlik baholari bo‘yicha ulashuv turli tiplarning tavsiflari berilgan. Ulashuvning
dastlabki uch tipiga yo‘l qo’yiladi, chunki qolganlaridan foydalanish texnologik
dasturlarning keskin yomonlashuviga olib keladi.](https://docx.uz/documents/d79b8876-5505-48fc-b365-fcc5dda022ce/page_11.png?v=1)
Modulli dasturlashning kelib chiqish tarixi