Moyer ijodi va Nems adabiyoti - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	611.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Moyer ijodi va Nems adabiyoti

Купить

Moy e r ijodi va
Ne ms adabiy ot i

Tark ib
Biografiyasi
Komisklar
Kitob
muqova
lari Bibliog
rafiyaO’yin
sanoati
sometimes
Muhim
asarlarErta
hayot va
martaba

Biografiyasi
Li Moyer - amerikalik rassom, illyustrator,
grafik dizayner va veb-dizayner.
Musiqachilar Tori Amos va Melissa Auf der
Maur uchun plakatlar, shuningdek,
ularning DVD qutilari to'plamining
muqovalari uchun Laurel va Hardi rasmlari
va Lovecraft: Noma'lum qo'rquv hujjatli
filmining muqovasi diqqatga sazovordir.

Erta hayot va martaba
Moyerning dastlabki ishi akvarel va moyli bo'yoqlarda bo'lgan. U o'n yil davomida Smitson tabiat tarixi muzeyida dotsent
va tabiatshunos illyustrator bo'lib ishlagan. 1989-yilda u oʻz eʼtiborini raqamli sanʼatga oʻzgartirib, Photoshop dasturini
erta oʻzlashtirganiga aylandi va oʻzining birinchi Apple kompyuterini sotib olish uchun oʻzining Magic: The Gathering
kolleksiyasini sotdi.U o'z karerasining dastlabki yillarini Sharqiy qirg'oqda Digital Addiction kompaniyasida Ijrochi
prodyuser, keyinroq Electronic Artsda badiiy direktor sifatida o'tkazdi. Moyer dastlab rassom Maykl Vm bilan ishlagan.
Kaluta Alan Parsons loyihasining Don't Answer Me qo'shig'iga klip ustida ishlayotganda. 2009-yilda Kaluta va muallif Eleyn
Li Moyerni Starstruck komikslari seriyasida rangshunos sifatida yolladi. IDW Kaluta tomonidan kengaytirilgan san'at va
Moyerning yangi rang san'ati va dizaynlari aks ettirilgan ishning qayta ishlangan nashrini chiqardi. Moyer, shuningdek,
The AudioComics Company kompaniyasining Starstruck audio tinglash kompakt diskining asl yozuvi muqovasiga rang
berdi. O'yin sanoati[tahrirlash]Moyer 2004-2013 yillarda Dungeons & Dragons interyer san'atini ishlab chiqardi, jumladan:
Eberron Kampaniyasi, Stormwrack, O'yinchilar uchun qo'llanma, Dungeon Master's Guide, Draconomicon va Jang Kuchi. U
o'yin dizayneri Keyt Beyker bilan "Atlantik Sitiga kelgan halokat" stol o'yini ustida ishlagan.[8] Loyiha ishlab chiqarish
muammolari botqog'iga tushib qoldi, natijada Federal Savdo Komissiyasi tergoviga olib keldi va bu birinchi federal
kraudfanding prokuraturasiga aylandi. O'yin 2013 yil iyul oyida Cryptozoic Entertainment tomonidan nashr etilgan. Moyer
"13-asr" va uning kengayishi "13 haqiqiy yo'l" ning bosh rassomi edi. Mashhur asarlar. Moyer "Worldbuilders" xayriya
tashkiloti uchun 2012-yilda "Literary Pin-Up Calendar" ni chizdi, u daromadlarni Heifer Internationalga xayriya qiladi.
Unda klassik mualliflarning rasmlari bor edi.[12][13] 2013-yilda zamonaviy fantaziya mualliflari ishtirok etgan yana bir
taqvim nashr etildi. Moyerning aytishicha, u "...buyuk pin-up Jorj Petti uslubiga tayangan holda" asar yaratishdan
zavqlangan. 2019 yilda Santa-Fedagi KEEP zamonaviy san'at galereyasida u mualliflar Shonan MakGuayr, Nil Gayman,
Oktavia Butler va N.K.ning portretlarini yaratishga yordam berdi. Jemisin.

Bibliografiya
Kitob muqovalari[tahrirlash]Senan MakGuayr. Xayoliy raqamlar. DAW, 2020. Bepul fokuslar.
DAW, 2018 yil.Jo Xoldeman. Jo Haldemanning eng yaxshisi. Subterranean Press, 2013.
[16]Caitlin R. Kirnan. Besh kamerali yurakning e'tiroflari. Subterranean Press, 2012.[17]
Ikki dunyo va o'rtada: Keytlin R. Kirnanning eng yaxshisi (Birinchi jild). Subterranean Press,
2011 yil.Tad Uilyams. Stark va qurtli ritsar. Subterranean Press, 2012.[18]Mark Xodder. Qizil
Quyosh ham chiqadi. Pyr, 2012.[19]Maykl Bishop. Door Gunner va Fantastikaning boshqa
xavfli parvozlari. Subterranean Press, 2011 yil.Kim Nyuman. Diogen klubining sirlari.
MoneyBrain Kitoblari, 2010. Diogen klubining maxfiy fayllari. MonkeyBrain Kitoblari,
2007Jeyk MakDevitt. Kriptik: Jek Makdevittning eng yaxshi qisqacha badiiy adabiyoti.
Subterranean Press, 2009 yil.Filipp Xose Fermer. Yerdan ikki kalxat. MonkeyBrain Kitoblari,
2009 yil.Maykl Suonvik. Darger va Surplus Subterranean Pressning postutopiya
sarguzashtlari, 2020. Maykl Suonvikning eng yaxshisi. Subterranean Press, 2008.
Noma'lum erlar geografiyasi. Tigereye Press, 1997 yil.Edgar Pangborn. Davy. Qadimgi Yer
kitoblari, 2004 yil.Iain M. Banks. Algebraist. Tungi soya kitoblari, 2004 yil.

ADABIYOT FANI, UNING OBYEKTI VA BOSHQA
FANLAR QATORIDAGI O’RNI.
«А d а biyot» so’zi j а h о n f а nid а t о r v а m ах sus m а’ n о d а XVIII-XIX- а srl а rd а p а yd о bo’ldi. Und а n а vv а l b а diiy а d а biyot ko’pinch а b о shq а
а d а biyotl а rd а n f а rq etilm а y, « а d а biyot» t е rmini, umum а n ko’pchilikning o’qishi uchun yar а tilg а n а s а rl а r m а’ n о sid а ishl а til а r edi. Dunyod а gi
bir q а nch а ха lql а r tilid а Literatur t е rmini bil а n if о d а etil а yotg а n bu tushunch а а slid а l о tinch а « litera» ya’ni «h а rf» so’zi а s о sid а tuzilg а ndir.
O’zb е k tilid а gi « а d а biyot» so’zi а slid а «а d а b» so’zid а n yas а lg а n bo’lib, kishil а rg а ya х shi х ulq v а umum а n h а yotni to’g’ri tushunish, to’g’ri
yash а shni o’rg а tish m а qs а did а yozilg а n а s а rl а r tushunilg а n. А d а biyotning 3 х ususiyati: « А d а biyot» tushunch а sining m а’ n о sini to’l а ligi bil а n
о chib b е rish uchun а vv а l о а d а biyotning bir n е ch а muhim, eng ko’zg а t а shl а n а dig а n v а h а mm а t о m о nid а n t а n о ling а n х ususiyatl а rini ko’zd а n
k е chirish l о zim. Bu х ususiyatl а r 3 t а bo’lib, V.G.B е linskiy t о m о nid а n « а d а biyot» t е rminini t а lqin etish mun о s а b а ti bil а n uning « А d а biyot
so’zining umumiy m а’ n о si» n о mli m а q о l а sid а t а’ rifl а ng а n. V.G.B е linskiyning t а’ rifl а shich а, «а d а biyot d о im о о mm а viylikk а suyan а di, o’z
t а sdig’ini j а miyat fikrid а n о l а di», u «f а q а t bilimd о nl а rning … yoki mumt о z h а v а sk о rl а rning kichik d о ir а si e’tib о rid а n em а s, b а lki butun
ха lqd а n, eng k а mid а – ха lqning m а’ rif а tli sinfl а rining e’tib о rid а n m а d а d о l а di, а d а biyot butun j а miyatning mulkidir » .D а rh а qiq а t, а d а biyot
j а miyatning h а mm а t а b а q а l а rig а mo’lj а ll а ng а n bo’l а di v а о d а ml а rining yoshi, jinsi, k а sbi, ijtim о iy p о g’ о n а d а tutg а n o’rnig а q а r а m а sd а n
h а mm а t о m о nid а n o’qil а di, h а r bir kishid а qiziqish uyg’ о t а di. Bir ха lqd а yar а tilg а n а d а biyot а s а rl а ri b о shq а ха lql а rning v а kill а ri t о m о nid а n
h а m s е vib o’qil а di (m: I.V.Gyot е ning «F а ust» yoki «V е rt е r»i v а uning turli m а ml а k а tl а rd а t а rq а lishi). А d а biyoti t а r а qqiy t о pg а n h а r bir ха lqning
yutuql а ri butun j а h о n miqyosig а chiq а di.H а mm а m а ml а k а tl а r v а ха lql а r t о m о nid а n eng k е ng miqyosid а q а bul etil а di. А d а biyotning
umumins о niyat m а d а niyati bil а n ch а mb а rch а s b о g’l а nib k е tg а ni uning bu q а d а r k е ng о mm а viyligini t а’ min etuvchi s а b а bl а rid а n
biridir.D е m а k, а d а biyotning d а stl а bki х ususiyati uning о mm а viyligidir. А d а biyotning ikkinchi х ususiyati – uning m а’ lum sh ах sl а r – ist е’ d о d
eg а l а ri t о m о nid а n yar а tilishidir. Bu jih а td а n yozm а а d а biyot ха lq о g’z а ki ij о did а n f а rq qil а di. О g’z а ki ij о dg а m а nsub а s а rl а rning yar а tuvchisi
n о m а’ lum. А slid а ul а r ха lqning k о ll е ktiv r а vishd а gi ij о diy m а hsulidir. V.G.B е linskiy t а’ rifich а, а d а biyotni yar а tuvchil а r « ха lq em а s, b а lki а yrim
sh ах sl а r bo’lib, ul а r o’zl а rining а qliy f ао liyatl а ri bil а n ха lq ruhining turli t о m о nl а rinin а ks ettirdil а r». А d а biyotning 3- х ususiyati – b а diiylikdir,
ya’ni h а yotning und а о br а zl а r о rq а li in’ik о s etishidir. А d а biyot h а qid а gi m ах sus ilmiy t а’ lim о t, d а st а vv а l f а ls а f а f а ni d о ir а sid а m а yd о ng а k е ldi.
Pl а t о n(er. а vv. 427-374) h а yotni idr о k etishd а а d а biyotning ij о biy r о li b о rligini r а d etdi, а mm о а d а biyotning t а rbiyaviy а h а miyatini t а n о lib,
uning v а zif а si – х ud о ning m а qt о v ek а nini d а’ v о qil а di. А d а biyot h а qid а gi must а qil, ya х lit t а’ lim о tni d а stl а b b о shl а b b е rg а n о lim А rist о t е ldir (er.
а vv. 384-322). Q а dim yun о n m а d а niyati v а а d а biyotining k е ng riv о j t о pg а n d а vrid а yash а g а n bu о lim o’zining «P о etik а», « P о eziya s а n’ а ti
h а qid а» v а b о shq а а s а rl а rid а G о m е r, S о f о kl, Evripid, А rist о f а n k а bi m а shhur ij о dk о rl а r а s а rl а rini t а hlil qilish а s о sid а b а diiy а d а biyot v а
n о tiqlik s а n’ а ti h а qid а n а z а riy t а’ lim yar а t а di. «P о etik а» d а s а n’ а t v а а d а biyotning m а zmuni kishil а r h а yotid а n о linishi l о zimligini t а sdiql а ydi.

O’rt а а srl а rd а m а vkur а ning h а mm а s о h а l а rid а dinning hukmr о nligi mun о s а b а ti
bil а n, а d а biyot ilmi t а r а qqiy etm а y q о tib q о l а di. А mm о uyg’ о nish d а vri
b о shl а nishi bil а n а d а biyot s о h а sid а h а m q а yt а j о nl а nish v а yangil а nish
b о shl а n а di. Uyg’ о nish d а vrining birinchi sh о iri it а lyan D а nt е «Ха lq tili h а qid а»
kit о bid а (1304- 1309) а d а biyotni а vv а ligid е k, f а q а t l о tin tilid а em а s, b а lki о n а
tilid а yar а tish l о zimligini isb о t qil а di. It а liyaning buyuk yozuvchil а ri F.P е tr а rk а v а
J.B о k а chch о а d а biyot n а z а riyasig а о id fikrl а r bil а n m а yd о ng а chiqdil а r, q а dim
а d а biyot n а mun а l а rini yig’dil а r, o’rg а ndil а r.
XVIII а srd а Fr а nsiya Е vr о p а d а а d а biy h а r а k а tning m а rk а zi bo’lib q о ldi, und а
kl а ssisizm d е b а t а lg а n а d а biy о qim t а r а qqiy etdi. Bu о qimning n а z а riyachil а rid а n
biri «P о etik s а n’ а t» kit о bining mu а llifi N.Bu а l о edi. Bu а l о v а uning h а mfikrl а ri
kl а ssisistl а r а ntik а d а biyot n а mun а l а rini а d а biy eskirm а s ij о d n а mun а l а ri sif а tid а
t а qdim etdil а r, u а s а rl а rning yozilish q о nunl а rini b е lgil а b chiqdil а r v а
yozuvchil а rd а n bu q о id а l а rd а n chiqm а y ish ko’rishini t а l а b qildil а r.
Kl а ssisizmning а s о siy q о id а l а rini n е mis о limi G.E.L е ssing q а ttiq t а nqid qildi. U o’z
а s а rl а rid а(« L ао k о n», 1766, «H а mburg dr а m а turgiyasi», 1769) s а n’ а td а n h а yotni
k е ng r а vishd а v а erkin а ks ettirishni t а l а b etdi, а d а biy а s а rd а v а qt v а h а r а k а tning
b о sh r о lini t а sdiq qildi, а d а biyotni о ddiy о d а ml а rni t а svirl а shg а ch а qirdi, uning
t а rbiyaviy r о lini о shirishg а und а di.

Nemis tilida yaratilgan adabiyotning ilk
manbalari, qahramonlik eposi
Bu adabiyot juda katta davrni ya’ni (V-XV asrlar) o’n asrlik muddatni qamrab oladi. Bu davr asarlarda
xalqlarning buyuk ko’chishi bilan bog’liq tarixiy hodisalar ifodalangan bo’lib, bular feodal tuzumning jonlanishi,
uning zamirida shahar sosloviyasining tug’ilishi voqealarini aks ettiradi. O’rta asrlar adabiyoti ajoyib tarixiy
yondoshmalarga boy bo’lib, bular – “Nibelunglar qo’shig’i”, Volfram fon Eshenbax va Gotfrid Strassburgskiyning
ritsarlik romanlar, minnezingerlar she’riyati va boshqalardan iboratdir.Qadimgi germanlar (faranklar, gotlar,
longobardlar va b.)eramizning birinchi asrlarida Yevropaning eng kuchli etnik guruhlaridan hisoblanar edilar.
Ular Elba va Reyn daryolari oralig’idagi katta kenglikda va Dunay bo’ylarida va Rim imperiyasi va unga dahldor
yerlarga yurishlar qiluvchi,turmush tarzlari ko’chmanchilikdan iborat xalqlar edilar.German qabilalari bu davrda
rivojlanishning urug’chilik pog’anasida bo’lib, ular asosan chorvachilik bilan va qisman dehqonchilik bilan
mashg’ul edilar. Ijtimoiy va xo’jalik faoliyatining muhim masalalari xalq majlislarida muhokama qilinar
edi.Doimiy harbiy yurishlar shunga olib keldiki, qabila hayoti bora-bora harbiy tashkilot tusini ola boshladi.
Drujinachilar tepasida turgan knyaz asosiy figura rolini o’ynay boshladi. Unga va uning kishilariga harbiy
ulishnig ko’proq qismi tegadigan bo’ldi. Shunday qilib, urug’chilik tuzumi zaminida qabila aristokratiyasi ya’ni
o’tgan asrlar dvoryanligining ilk formasi vujudga keldi.German xaqlarining madaniyati va badiiy ijodi haqida
ko’p yodgorliklar saqlanib qolmagan. Rim tarixchisi Tatsitning guvohlik berishicha, germanlar o’z mifologlariga,
o’z kosmogoniyalariga – ya’ni dunyoning va undagi jonzotlarning yaratilishi haqidagi afsonalarga ega
bo’lganlar. Ular o’z qo’shiqlarida Tuisko xudosi, uning o’g’li- Mann – ya’ni german qabilalarining dastlabki vakilini
madh etar edilar. Ma’lumki qadimgi germanlarda yozuvning ilk na’munalari mavjud edi. Ular runik yozuvlardan
foydalanganlar. Dunyoning boshqa xalqlari singari germanlar tarixiy rivojlanishining ilk bosqichda, tabiiyki o’z
og’zaki ijodiga ega bo’lgan.Bular jangavor yurishlar haqidagi, bu yurishlar qahramonlari haqidagi qo’shiqlardir.
German folkloriga oid bu asarlar keyinchalik manarxlar tomonidan yozib olingan bo’lib unda german tarixining
ilk davrlari ifodalangan.Nemis yozma adabiyotining barcha mashhur yodnomalari eramizning buyuk ko’chishi
davri bilan bog’liqdir. Eramizning U – asrlarda Evropa Attila sarkardalik qilgan xunlar istebdodiga duchor
bo’lgan edilar. Xunlar Qora dengiz bo’ylarida ostgotlar tor-mor etib, g’arbga qarab Rim imperiyasi
sarhadlaridan ichkari tomonga siljiydilar. Yevropa qit’asini zabt eta boshlagan xunlar 437- yilda burgundlarni
(german qabilalaridan) tor-mor etadilar. Reyn bo’yidagi burgundy qirolligi poytaxti Vormsni vayron qiladilar. Bu
voqea skandinavlar, qadimgi germanlar va ularning afsonasi “Nibelunglar qo’shig’i”da ifodalangan. Bu eposda
burgundy qirolligining fojeali taqdiri aks etgan. Attila bu asarda Etsil nomi bilan yuritiladi. U krimxildaning eri,
burgund qiroli Gunterning singlisi. Attila (453) vafotidan so’ng u barpo etgan qabilaviy ittifoq sekin-asta darz
keta boshladi. Ayni paytda Rim imperiyasi ham krizisni boshdan kechirayotgan edi. Bir vaqtlar yengilmas
kuchga ega bo’lgan Rim turk va german qabilalar bilan bo’ladigan doimiy janglarga dosh bera olmay qolgan
edi. 475 yil germanlar lashkarboshisi Odoakr oxirgi Rim imperatorini taxtdan qulatdi va mamalakatdagi oliy
hokimiyatni o’z qo’liga oldi. Odoakrning hokimligi ko’pga bormadi. 493 yil ostgotlar qiroli Teodorixdan
mag’lubiyatga uchradi. Bu tarixiy voqea xalqlarning buyuk ko’chishi davri, Yevropa yer yuzidan bir vaqtlar
qudratli bo’lgan qabilalarning (Vandallar, ostgotlar va b.)yo’q bo’lib ketishi germanlarninig turli epik hikoyatlari
uchun material bo’lib xizmat qildi.

Krimxildaning ishonchini qozongan Zagen Zigfridning nozik joyini ya’ni yelkasidagi tig’ o’tadigan joyini bilib
oladi. Bu joy ajdarho qoniga jo’milgan paytda lipa daraxtining bargi tushib qon tegmay qolgan ekan. Ov
paytida Xagen Zigfridni xoyinona o’ldiradi, uning bevasigan Zigfrid tomonidan bir vaqtlar topilgan Nibelunglar
xazinasini tortib oladi va uni Reyn suvlariga cho’ktirib yuboradi. Burgund bahodirlari o’z taqdirlarini xazinalari
bilan bog’laganliklari boisdan ular – nibelunglar ya’ni tuman mamlakatida yashovchilar deb atala boshlaganlar.
(Nebel- tuman).
Shundan so’ng Krimxilda beadad g’am anduhda qoladi. Zigfridning o’limi uchun qasos olish rejasi yetila
boshalaydi. U xunnlar qiroli Etselga erga tegadi. Judolikka, taqdirga tan bergan odamdek burgundlarni o’z
huzuriga mehmonga chorlaydi. Paytni poylab uning tarafdorlari xunn harbiylari bilan qonli jang uyushtiradi.
Tengsiz jangda barcha burgund pahlavonlari halok bo’ladilar. G’azabga to’lgan Krimxilda o’z akasini o’ldirishni
buyuradi, yarador Xagen boshini o’zi tanidan judo qiladi. Krimxildaning yovuzligi hatto Etselni ham dahshatga
soladi. Krimhildaning g’azabnok qasoskorligining guvohi bo’lgach uning o’zini ham o’ldirtiradi.
„Nibelunglar qo’shig’i“da ritsar romanlaridan farqli ravishda feodal munosabatlar ideallashtirilmagan. O’rta
asrlar voqeiligi hech qanday bo’yoqlarsiz ifodalanadi, dunyo makr-hiyla, nayrang, qonli qasos, o’z shon-
shuhrati uchun kurash va yirtqichlikdan iborat ekanligini fosh etadi. Ishonuvchan Zigfrid va Krimxildalar shu
davr qurboni bo’lganlar. Bularning sababi esa feodal tuzumning illatidir.
Feodal aholining ayovsizligi “Qo’shiq”da Xagen von Trope obrazi orqali ifodalangan. O’z xulqi atvoriga ko’ra
Gyunterning vasali. Shu sababli burgundy saroy ahlining dinastiyasi manfaatlaridan kelib chiqib ish ko’radi.
Unga oddiy inson iztirobi umuman yot. U qirollik taqdiri uchun o’zini ham, boshqalarni ham ayamaydi. Bu
yo’lda xoinlik va aldoqchilikdan ham qaytmaydi. Xagen Zigfridni Brunxildaning sha’nini va qirollikni himoya
qilaman deb o’ldiradi.Zigfrid o’limidan so’ng Krimxildaning ta’siri kuchayishdan cho’chib, unga tegishli
Nibelunglar xazinasini bosib oladi va “Qo’shiq” so’nggida o’z hayotini tikib bo’lsa ham yashirib (Reynga
cho’ktirgan) qo’yilgan joyini aytmaydi. Unda sosloviya – manarxistik hissiyot doimo insoniy fazilatlardan ustun
kelaveradi. Xagen o’z feodal jasorati bilan ham ibratli ham dahshatli. U Zigfridni halok qilibgina qolmay,
Krimxildaga ham ozor yetqazadi. O’z poetik uslubiga ko’ra “Nibelunglar qo’shig’i” feodalizm davrigacha bo’lgan
poetik yodnomalardan farq qiladi.”Hildebrand haqidagi qo’shiq” ilk o’rta asr german epik poeziyasining yagona
yirik yodnomasi hisoblanadi. Bu asar Fults manastrining ikki ruhoniysi tomonidan VIII asrning oxiri va IX asr
boshlarida ilohiy traktat sahifalarida yozilgan.Uning asosida xalq xotirasi muhrlangan tarixiy voqea yotadi.
Bu qo’shiqda tarixiy faktlarga qarama-qarshi o’laroq Hildebrant ostgotlar qiroli Dyotrix (Tyadorix) drujinasining
boshlig’i va qirol maslahatchisi o’z hukumdori bilan birgalikda Italiyadan Otaxr (Odoakr) g’azabidan qochadi.
Italiyada uning yosh xotini va norasida o’g’li Xadubrant qolib ketadilar. Quvg’unga uchraganlar Attila saroyidan
panoh topadi. Oradan o’ttiz yil o’tadi. Qo’shin lashkarboshisi sifatida Hildebrant Odoakrga qarshi yurish
boshlaydi. Chegarada uning yo’lini o’z drujinasi bilan Xadubrant to’sib chiqadi. O’sha davr udumiga ko’ra
bahodirlar olishuv oldidan bir birini ismini, zotini, qabilasini surishtirganlar. Hildebrant raqibi o’z o’g’li ekanini
bilib qoladi, qon to’kishni to’xtatib qolmoqchi bo’ladi. Yosh Hadubrant otasini allaqachonlar halok bo’lgan deb
o’ylaydi va otasining taklifini “xunlar nayrangi” deb hisoblaydi va bu uning xushyorligini bo’shattirib unga zarba
berishning vositasi deb biladi.

Hadubrant Hildebrantni makkorlik va qo’rqoqlikda ayblaydi. Bunday haqoratdan keyin olishuvning bo’lishi
muqarrardir. Qo’lyozma shu yerga kelganda yirtilgan mojaro nihoyasiga yetmay qolgan. Shunday hollarda
boshqa xalqlarning epik asarlarida (m: rus afsonalari, Firdavsiyning “Shohnomasi”) ota odatda g’olib chiqadi.
Balki, bu asarda ham shunday tugallanma bo’lgandir. Keyingi variyantda ham tahrirda tragik kollisiya yaratish
bilan nihoyalanadi. “Qo’shiq”da asosan diqqat personajlarining qahramonlik faoliyatiga qaratilgan. Mualliflarni
ko’proq hikoyaning qohramonlik plani qiziqtiradi. To’gri, Hildebrantda otalik muhabbati bir necha daqiqa jo’sh
uradi lekin harbiy burch bu tuyg’uni tezda bosib ketadi. Shu sababdan qahramonlar psixologik jihatdan bir
biriga o’xshash, individuallashtirilmagan, ularda chuqur ichki kayfiyat xos emas.
German epik qo’shiqlar bevosita drujina muhitda yaratilgan. Ularning avtolari drujina qo’shiqchisi, harbiy
paxodlarda qatnashuvchi, poetik qobiliyat sohibi skoblardir. U shuningdek, bu qo’shiqlarning ijrochisi hamdir.
Bu qo’shiqlar rechitativ bilan arfa jo’rligida g’alabalar munosabati bilan berilgan ziyofatlar, bayramlar va
boshqa tantanalarda kuylangan. Keyingi tarixiy davrlarda xristiyanlikning mustahkamlanishi bilan skob
funksiyasi shpilmanlarga o’tadi.Ular xonanda bo’libgina qolmay, qiziqchi, akrobat, sozanda turli ichak uzdi
latifalarning avtorlari va ijrochilari edilar. Ularning san’ati cherkov ta’qibi ostida bo’lganligidan noligan
xarakterda edi. Skoblar poeziyasi singari shpilmanlar ijodini ham cherkov e’tirof etmas edi. Chunki ularning
faoliyati diniy g’oyalarni targ’ib etishga dahldor emas edi. Xalq qahramonlik eposlariga qarama-qarshi cherkov
o’zining adabiyotini lotin tilda yozilgan. Xudoga muhabbat, dunyo quvonchlariga nafrat ruhidagi asarlarni
yaratdi. XII asrga kelib nemis jamiyatida sezilarli sotsial- iqtisodiy siljishlar yuz berdi. Feodal tuzimi yangi kuch
bilan o’zini namoyon qila boshladi. Shu paytgacha cherkovning mutloq nazoratida bo’lgan san’at borgan sari
dunyoviylik kasb eta boshlaydi. Muhabbatni kuylovchi lirik poeziya ravnaq topa boshadi. Bunday asarlarda
qahramonlarning sarguzashtlari ko’proq o’rin egallay boshaldi. Ritsarlik adabiy hayotning barcha qatlamlariga
kirib kela boshadi. Jamiyatga madaniy rahbarlik qilishda ritsarlik cherkovi bilan raqobat qila boshladi. XII- XIII
asrlr dunyoviy adabiyotinin o’ziga xos hususiyati vagantlar lirikasi bo’lib, feodal Yevropaning barcha
mamlakatlarining shahar va qishloqlarida yurib o’z quvnoq qo’shiqlarini kuylashar edilar. Bu qo’shiqlarda hayot
quvonchlari e’zozlanar, sxolastik olimlik va diniy asketizmga nafrat ifodalanar edi. Ular ikkiyuzlamachilarni
o’sha zamon jamiyatining parokandaliklarini jur’at bilan fosh etar edilar. Vagantlarning shunday she’rlaridan
300 dan ortiq o’lyozma Bavariya manasterlaridan birida saqlandi. XII-XIII asrlarda Yevropaning ko’pgina
shaharlarida universitetlarining ochilishi va ularga turli mamlakatlardan yoshalrning oqib kelishlari va bilm
olishga intilgan talabalarn.i
Ng bir darulfunundan boshqasiga o’tib yorishalri xarakterli hodisa edi. Ular hayotdan ajralgan sxolast
o’qituvchlar ustidan kulib turli qo’shiqlar to’qiydilar. Ko’pchiligi ko’chib yuruvchi talabalarni tashkil etgan
vagantlar sevgi, vino va yoshlikni madh etadilar.
Vagantlar uchun erkin hayot ideal hisoblanadi. Ular insonni har qanday chegaralashga qarshi. Vagantlar o’zlari
zamondosh bo’lgan she’riyat mundarijasini kengaytirib yuborardilar, uning shaklini takomillashtirar edilar.
Jahongashta talabalar lirikasining qahromonlari ilk bora tirik, konkret shaxsga aylandi. Bu tabiiyki, she’riyat
yutug’i edi.

E'tiboringiz
uchun rahmat

Moyer ijodi va Nems adabiyoti

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish