Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 831.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Ms Word menyularini sozlash lotin kirill dasturi va abbyy lingvo x64 dastur yorlig‘i ni wordga qo‘shish. Matnni orfografik, statik xatoliklari bilan ishlash

Купить
Ms Word menyularini sozlash lotin kirill dasturi va abbyy lingvo x64 dastur yorlig'i ni wordga qo'shish.Matnni orfografik,statik xatoliklari bilan ishlash.Kimyoviy laboratoriya ishlarini crocodile chemistry dasturida bajarish Reja: 1. Ms Word menyularini sozlash 2. lotin kirill dasturi va abbyy lingvo x64 dastur yorlig'i ni wordga qo'shish. 3. matnni Orfografik,statik xatoliklari bilan ishlash. 4. Kimyoviy laboratoriya ishlarini crocodile chemistry dasturida bajarish Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar Microsoft Word dasturini sozlash. I. Wordni umumiy sozlash. 1. D diskda “HUJJATLAR” papkasini yaratamiz. 2. Wordga kiramiz. 3. Файл . 4. Параметры 5. Общие 6. Цветовая схема : rangni tanlash 7. Сохранение файлов 8. Расположение локальных файлов по умолчанию. 9. Обзор 10. Локальный диск ( D ) 11. HUJJATLAR 12. OK 13. OK II . VARAQNING PARAMETRLARINI SOZLASH . 1. Wordga kiramiz 2. Разметка страницы (Макет) 3. Параметры страницы 4. ni bosamiz 5. Поля 6. Поля 7. Верхнее: 2 sm 8. Левое: 3 sm 9. Переплёт: 0 sm 10. Нижнее: 2 sm 11. Правое: 1,5 sm 12. Положение переплёта: слева 13. Ориентация: книжная 14. Страницы: несколько страниц: обычный 15. По умолчанию 16. Да III . SHRIFTNI SOZLASH 1. Wordga kiramiz 2. Главная 3. Шрифт 4. ni bosamiz 5. Шрифт 6. Шрифт: Times New Roman 7. Начертание: Обычный 8. Размер: 12 9. По умолчанию 10. Для всех документов ( ptichka belgisi ) 11. ok IV. KLAVIATURADA BO‘LMAGAN SIMVOLLARNI KLAVISHLAR KOMBINATSIYASIGA BIRIKTIRISH. 1. Wordga kiramiz 2. Вставка 3. Символ 4. Другие символы 5. K erakli simvolni topamiz va uni aktivlashtiramiz 6. Сочетание клавиш 7. Текущее сочетание – agar yozuv bo‘lsa uni aktivlash tiramiz, agar yozuv bo‘lmasa 9 punktga o‘tamiz 8. Удалить 9. Новое сочетание клавиш 10. O‘zimizga qulay bo‘lgan, esda qoladigan, oldin ish latilmagan klavishlar kombinatsiyasini tanlaymiz, ya’ni + 11. Назначить 12. Закрыть 13. Закрыть Ctrl Э TAQDIMOTGA OVOZ , AUDIO VA VIDEO MATERIALLARINI JOYLASHTIRISH I. TAQDIMOTGA OVOZ QO‘YISH 1. Kerak bo‘lgan barcha ma’lumotlarni ya’ni taqdimotdagi audio va video fayllarni birta papkaga joylashtiramiz. 2. Taqdimotni ochamiz, kerakli slaydga o tamiz.ʻ 3. Вставка 4. Звук 5. Записать звук 6. Ekranda звукозапись chiqadi 7. ni bosamiz 8. Mikrofonda ovoz beramiz 9. stopni bosamiz 10. OK 11. Ekranning o ‘ rtasiga karnaychaning nishonchasi chiqadi, sichqonchaning chap tugmasini bosib uni qo‘yvormasdan nishonchani o ‘ zimizga maqul bo ‘l gan joyga joylashtiramiz 12. Xuddi shunday boshqa slaydlarga ham ovoz qo‘yamiz. II. TAQDIMOTGA AUDIO JOYLASHTIRISH 1. Taqdimotni ochamiz , kerakli slaydga o tamiz. ʻ 2. Вставка 3. Звук 4. Звук из файла 5. Yaratilgan papkani ichidan kerakli audioni topamiz va uni aktivlashtiramiz 6. Вставить 7. Ekranning o‘rtasida karnaychaning nishonchasi chiqadi 8. U yog‘ini o‘zimiz bilamiz III. Tayyor videoni taqdimotga joylashtirish 1. Taqdimotni ochamiz , kerakli slaydga o tamiz.ʻ 2. Вставка 3. Видео 4. Видео из файла 5. Yaratgan papkaning ichidan kerakli videoni topamiz va aktivlashtiramiz 6. Вставить 7. Slaydning ustida 4 burchak shaklida video ekran chiqadi, uni dioganal bo‘yicha kattalashtirish yoki kichraytirish mumkin va xoxlagan joyga joylashtirsa bo‘ladi. 8. U yog‘ini o‘zimiz bilamiz. «Microsoft Word» uchun «translit» dasturi 19.04.2018 12:06 0 56776 Foto: «microsoft-word» Ko‘pincha bizga kirill yoki lotin alifbosida materiallar kelganida ularni kirilldan- lotinga , lotindan-kirillga o‘girish ehtiyoji paydo bo‘lib turadi. Bundan tashqari hujjatimizni odatdagidek emas, balki kitob ko‘rinishida chop etish ehtiyoji ham yuzaga keladi. Siz bilan bo‘lishmoqchi bo‘lganimiz, «translit» dasturi ana shu muammolarni hal qilishingizda sizga yordam beradi. Ushbu dasturni o‘zingizga yuklab olib , uni arxivdan alohida papkaga ajrating. Dasturni o‘rnatish tartibi oddiy, buning uchun « Setup.exe» yoki « Translit.exe» ni ishga tushiramiz. Dasturni o‘rnatayotgan paytingizda bu ikki ilova bir papkada bo‘lishi muhim hisoblanadi. Dasturning o‘rnatilishi oxirida xatolik oynasi chiqadi: Buning dastur ishlashiga hech qanday ta’siri yo‘q, bu oynada « Continue» tugmasini bosib davom etamiz va keyingi oynada « Close» tugmasini bosib dastur o‘rnatilishini yakunlaymiz. Dasturni o‘rnatayotgan paytimizda « Word» dasturi ishga tushirilmagan bo‘lishi lozim. Dasturni o‘rnatib bo‘lganingizdan so‘ng undan foydalanish uchun « Word» dasturini ishga tushiramiz va «Menyu» satri (Stroka menyu) da « Nadstroyki» bo‘limi (Vkladka) ni topamiz, uning tarkibida « Kirill – Lotin» , « Lotin – Kirill» va « Print_Kitob» tugmalarini ko‘rishingiz mumkin. «Kirill-Lotin» tugmasini bosganingizda hujjatdagi to‘liq matn lotin alifbosiga o‘tadi, buni matnning bir qismini belgilab amalga oshirishimiz ham mumkin, shunda faqatgina belgilangan matn lotin alifbosiga o‘tadi. «Lotin-Kirill» ni qo‘llash ham xuddi shu singari amalga oshiriladi, faqat buni diqqat bilan amalga oshiring, chunki ingliz tilidagi so‘zlar matn ham kirill alifbosiga o‘tib ketishi mumkin. «Print_Kitob» tugmasini hujjatingizni tayyor holatida bosasiz, shunda quyidagi kabi oyna ochiladi: Hujjat uchun yetishmagan sahifalarni dastur o‘zi qo‘shadi va jami sahifalar sonini va printerga qancha qog‘oz yuklash kerakligini xabar beradi, « Old sahifalar» aktiv bo‘lib turgan paytda « Chop etish» tugmasi bosiladi, hujjat chop etilganidan so‘ng « Orqa sahifalar» aktiv bo‘ladi, chop etilgan qog‘ozlarni shu holida yana printerga yuklab, qolgan qismini chop etamiz. Dastur tomonidan qo‘shilgan sahifalar hujjatda qoladi, kerak bo‘lmasa ularni keyin o‘chirib tashlashingiz mumkin. Matnlar bilan ishlash. Microsoft Word matn muxarriri. Kompyuterdan foydalanuvchi ish jarayonida biror xujjatni tez va yuqori sifatida kirill yoki lotin alifbosida tayorlash hamda chop qilish zaruratiga ko'pincha duch keladi. Bunday vaziyatda u Microsoft firmasi tomonidan yaratilgan WORD dasturida ishlashni bilishi lozim. MS WORD - bu matnli xujjatlarni tuzish, ko'zdan kechirish, taxrir qilish va chop etish uchun xizmat qiluvchi xamda Microsoft Office dasturlari guruxiga kiruvchi zamonaviy matn muxarriridir. MS WORD - matnli va grafikli malumotlar ustida yuzdan ortiq operatsiyalarni bajaruvchi xamda matnli protsessorlar sinfiga kiruvchi eng takomillashgan amaliy dasturlardan biri hisoblanadi. MS WORD - yordamida ixtiyoriy ko'rinishdagi xujjatni juda tez va yuqori sifatda tayorlash mumkin. Dasturning yana bir qulaylik tomoni shundan iboratki, unda bir nechta xujjatlar bilan, ya'ni ularni qo'shish, biridan ikkinchisiga kerakli joyni olib ko'chirish, matn oldiga tasvir tushirish, jadval tashkil qilish, turli shriftlar bilan ishlash, xarflarni istalgan shaklda yetarlicha katta formatda chop etish mumkin. Lekin MS WORD - ayrim "kamchiliklar" dan ham holi emas. Masalan: matematik ifodalar va kimyoviy formulalarni kiritishda katta qiyinchiliklar mavjud. Bundan tashqari, juda murakkab strukturali poligrafik (atlaslar, albomlar va jurnal muqovalari) materiallarini tayorlashda noqulaylik yuzaga keladi. Shunday qilib, WORD matn muxarriri ko'magida rus va ingliz tilida xar xil xujjatlar, xat, xisobot, maqola, tijorat xabarlari kabi bir turkum matnli ma'lumotlarni zudlikda tayorlash va chop qilish mumkin. Bu matn muxarriri yordamida o'zbek shriftida va lotin alifbosi asosida, o'zbek tilida xar xil ma'lumotlarni osonlik bilan tayorlash mumkin. Word matn muxarriri imkoniyatlari. -Matnni kiritish, taxrir qilish va ko'zdan kechirish; -Qator oraliqlari abzatsini o'rnatish; -Avtomatik tarzda matnni saxifalarga bo'lish; -Matn qismni ajratish va uni kerakli joyga nusxalash; -Xujjat mundarijasini tuzish; -Matematik, kimyoviy formulalarni yozish; -Xar xil shriftlarda - oddiy, og'ma, tagiga chizib yozish; -Bir vaqtda bir nechta oynada xujjat tayorlash; -Matnda xar xil shakl, grafik va rasmlardan foydalanish; -Turli ma'lumotli jadvallar tuzish; -Avtofiguralar chizish, titul varaqalarini jihozlash va shu kabi yana bir turkum ishlarni bajarishi mumkin; Word dasturini ishga tushirish va undan chiqish. Word dasturi, odatda, dasturlar dispechorining Microsoft Office bo'limida joylashgan bo'ladi. Word dasturini ishga tushirish uchun "sichqoncha" ko'rsatkichini Word piktogrammasini ustiga keltirilib, uning chap tugmachasi ikki marta bosib, standart usulda ishga tushirish mumkin. Yoxud " Пуск " tugmachasi yordamida " Программы " bandiga kiriladi va dasturlar ro'yxatidan Microsoft Word ko'rsatkich orqali topiladi xamda "sichqoncha" chap tugmachasi bosiladi. Natijada ekranda dastlab Word dasturi zarvaragi so'ngra Wordning ishchi stoli paydo bo'ladi. Microsoft Word dasturi ish stoli. Uskunalar majmuasida Word menyu buyruqlarining deyarli barchasiga mos xamda qo'shimcha amallarni bajarish uchun mo'ljallangan maxsus tugmachalar joylashgan. Maxsus tugmachalar ustidagi belgilar bajariladigan amallarni ko'rsatib turadi. Masalan, uskunalar majmuasida printer tugmachasi mavjud. Bu tugmachani bosish ekrandagi matnni chop qilishga buyruq beradi. Dasturdan chiqish quyidagi usulda bajariladi. Ko'rsatkichni sistema menyusi ustiga keltirilib, ikki marta bosish bilan: Oyna ilovasining sistema menyusini ochib va Close buyrug'ini tanlash bilan: [Alt]-[F4] klaviatura tugmachalarini birgalikda bosish bilan: Файл buyruqlar to'plamidan Выход buyrug'ini berish bilan: Agar Word oynasini yopish paytida xujjatga ayrim o'zgartirishlar kiritilgan bo'lib, u diskda saqlanmagan bo'lsa, ekranda " Хотители вы сохранить изменения в документе ?" degan savol chiqadi, u xolda o'zgarishni diskda saqlash uchun " Да ", o'zgarishni saqlamaslik uchun " Нет " yoki taxrir qilishni davom ettirish uchun " Отмена " tugmachalari tanlanadi. Matnlarni kiritish va saqlash. Agar buyruqlar satrida argumentsiz Wordni ishga tushirgan bo'lsangiz, u xolda kompyuter yangi xujjatni " Документ 1" shartli nom bilan boshlashni taklif etadi. Ushbu xujjatning shabloni Normal.Dat fayl standart fayl shaklida saqlanadi. Yangi saxifa ochilgandan so'ng kerakli xujjat klaviatura tugmachalari orqali kiritiladi. Odatda, matn klaviatura qurilmasidan terib kiritiladi. Dastlab, ko'rsatkich ekranda kerakli joyga keltiriladi. Kiritilayotgan matn ko'rsatkich turgan joyga joylashadi. Agar kirill alifbosidan lotin alifbosiga o'tish lozim bo'lsa [Alt]-[Shift] tugmachalar majmuasidan foydalaniladi. Klaviatura drayverlari xar xil bo'lganligi sababli, kirill alifbosida lotin alifbosiga o'tish, bazan ikki marta [Shift] yoki [Ctrl] bilan birgalikda bosilganda bo'lishi xam mumkin. Yangi abzatsdan matnni kiritishni boshlash uchun qator nixoyasida [Enter] tugmachasini bosish lozim, aks xolda ko'rsatkich avtomatik ravishda qator oxiridan yangi qator boshiga keladi. Matndagi keraksiz jumlalarni o'chirish uchun ko'rsatkich mazkur belgi old tomoniga keltiriladi va [Del] tugmachasi yordamida o'chiriladi. Matndagi biror qatorni ikkiga bo'lish uchun bo'linadigan matn maydoniga ko'rsatkich keltiriladi va [Enter] tugmachasi bosiladi. Ikki qatorni birlashtirish uchun birinchi qator oxiriga ko'rsatkich keltiriladi va [Del] tugmachasi bosiladi. Xujjatni tayyorlab bo'lgandan keyin ixtiyoriy nom va DOC kengaytkichi bilan " Сохранит как " buyrugi orqali saqlab qoyishingiz yoki menyudagi fayl bo'limiga kirib, " Сохранит " satrini tanlash yo'li bilan uni xotirada saqlab qo'yishingiz mumkin. Xotirada saqlab qo'yilgan faylni yana taxrir qilish zarur bo'lsa, Word menyusidagi Файл bo'limida Открыть buyrug'i tanlanadi va fayl nomi beriladi. Natijada ish stolida matn xosil bo'ladi. O'z navbatida matnni taxrir qilish yoki chop qilishni davom ettirish mumkin. WD matn muharriri menyusi oltita buyruqdan iborat. Har bir buyruq oldidan uni bajarish uchun bosilishi mumkin bo'lgan klavish (F1, F2, …/10,) ko'rsatilgan. Leksikon matn protsessori menyusi ichma-ich joylashgan buyruqlar tizimiga ega. Ya'ni menyuning biror buyrug'i tanlasa, Menyu satrida qo'shimcha buyruqlar hosil bo'ladi. F10 klavishi bosiladi. Natijada yurgich menyular satriga o'tadi. Yo'nalish klavishlari (chapga yoki o'ngga) yordamida yurgich menyuning "Tekst" menyusining amallari ("yuklash", saqlash" va hakozo) paydo bo'ladi. Yuqorida aytilganlarni hisobga olib matn ko'rinishdagi axborotlarni qayta ishlash usullari va yo'l-yo'riqlarini hozirgi kunda eng mukammal matn protsessorlaridan biri bo'lgan MICROSOFT WORD (qisqacha WORD) matn protsessori misolida ko'rib chiqamiz. U juda ko'p amallarni bajara olishi bilan boshqa matn protsessorlaridan ajralib turadi. WORD grafik interfeysga ega bo'lib, aksariyat buyruq va amallar "sichqoncha" yordamida amalga oshiriladi. WORD bir vaqtda bir vaqtning o'zida bir nechta xujjat bilan ishlash imkoniyatiga ega. Har bir hujjat "oyna" deb ataladigan ichki maydonida tashkil etiladi. Oynalarning o'lchami va joylashish tartibi foydalanuvchi o'z hohishiga qarab belgilab oladi. MICROSOFT WORD matn protsessorlarining o'zbek tilidagi ifodasi bilan birga qavs ichida rus tilidagi ifodasini berib borishni lozim topdik. MICROSOFT WORD ishga tushirilganda ekranda uning ishchi maydoni va boshqarish paneli hosil bo'ladi. Boshqarish paneli, odatda sarlavha satri, va uskunalar panelidan iborat Uskunalar panelida uskunalar rasmi chizilgan tugmalar bo'lib, Ulardan foydalanish matn protsessori bilan ishlashda qulaylik yaratadi. Sarlavhalar satrida ishlanayotgan hujjatning nomi aks etadi: Menyular satri quyidagilardan iborat. - fayl menyusi - to'g'rilash - ko'rinish - joylashtirish - format - servis - jadval (tablitsa) - oyna (okno) - ma'lumot (spravka) Mazkur menyular hujjatlar tanlashda muhim ahamiyatga ega. Endi har bir menyuning asosiy buyruqlari bilan tanishib chiqamiz Fayl menyusi: - ochish ( открыть ) - hosil qilish ( создать ) - saqlash (сохранить) - …kabi saqlash (сохранить как) - hujjatlarni chop etish ( печать ) - WORD dan chiqish ( выход ) "To'g'rilash" menyusi quyidagi amallarni bajaradi : - yo'qotish qirqib olish (virezat) - nusxalash (kopirovat) - joylashtirish (vstavit) - matnni izlash va almashtirish (poisk i zamenit teksta) "Ko'rinish" menyusi quyidagi amallarni bajaradi: - hujjatni ko'rish rejimini tanlash buyruqlari; - uskunalar paneli; - kolontitul o`rnatish - hujjat matni tasvirining masshtabini sozlash "Joylashtirish" menyusi quyidagi amallarni bajaradi: - turli ko'rinishdagi matnlar va grafik tasvirlarni hujjat matni ichiga joylashtirish. "Format" menyusi quyidagi amallarni bajaradi. - matnlarni formatlash; - grafiklarni formatlash (ularning rangi va o'lchovini o'zgartirish); "Servis" menyusi quyidagi amallarni bajaradi: - Hujjatlarni tekshirish, - WORD dasturlarini sozlash. "Jadval" quyidagi amallarni bajaradi: - Jadvallarni hosil qilish. - To'g'rilash. - Formatlash. "Oyna" menyusi quyidagi amallarni bajaradi: - ochiq xujjatlar oynasini tartibga keltirish, - kerakli oynani hujjatda ishlash. "Ma'lumot" menyusi quyidagi amallarni bajaradi: - WORD dasturi bilan ishlashga doir ma'lumotlarni olishga xizmat qiladi - WORD matn protsessorlarida bir nechta uskunalar paneli bo'lib, asosan ikkita "standart" va "format" uskunalar paneli ko'p qo'llaniladi. Matn protsessorlari yordamida hosil qilingan matn hujjat deb yuritiladi. U rasmiy hujjat bo'lishi shart emas. quyida hujjatlarning asosiy parametrlari keltirilgan: - sahifa o'lchami - sahifa yo'nalishi; - hoshiya - abzats chekinishi; - shrift turi; - shrift o'lchami; - satrlar orasidagi masofa Sahifa o'lchamlari va hoshiyalar o'rnatilgach, "sahifa parametrlari" muloqot oynasidagi " OK " tugmasi bosiladi. Kerakli shriftni tanlash uchun " FORMAT " menyusiga kirib, " SHRIFT …" amali bajariladi. Ekranda " SHRIFT " muloqot oynasida berilgan shriftlardan biri tanlanadi. " Fayl " menyusidan "hosil qilish" ( sozdat ) buyrug'i tanlanadi. Natijada matn terish uchun yangi sahifa vujudga keladi. Bu ishni standart uskunalar panelidagi "hosil qilish" (sozdat) tugmasini bosish bilan ham amalga oshirish mumkin. Matnda tinish belgilar va maxsus belgilar ham ishlatiladi. Bu belgilar hammasi klaviaturada mavjud. Kursor harakatini boshqaruvchi yana bir nechta klavishlar bor. Ulardan eng muhimi " ENTER " klavishidir. ENTER " klavishi bosilganda yurgich keyingi qator boshiga ko'chadi. Bu matnda abzats tugab, yangi abzats boshlanganligini bildiradi. "Chapga", "o'ngga", "yuqoriga", pastga, yo'nalish klavishlari mos ravishda siljitadi. Bosh harflarni yozish uchun "SHIFT" klavishini bosishni unutmang. Ba'zan matnning biror qismini faqat bosh harflarda yozishga to'g'ri keladi. Bunday holda, odatda, " CAPS LOCK " klavishidan foydalaniladi. Yozayotgan matnni vaqt- vaqti bilan saqlab turish kerak bo'ladi. Matnli hujjatda tuzatishlar kiritish matnni tahrir qilish deyiladi. Matnni tahrirlashda eng ko'p bajariladigan ish bu ortiqcha belgini o'chirish yoki tushib qolgan belgini oraga joylashtirish. U quyidagicha amalga oshiriladi. 1. Yurgich o'chiriladigan belgi oldiga olib kelinadi. Buning uchun yurgich harakatini boshqaruvchi klavishlardan foydalanamiz. 2. Yurgichni matnning kerakli joyiga "sichqoncha" yordamida" ham o'rnatish mumkin. Buning uchun "sichqon" ko'rsatgichi matnning kerakli joyiga olib boriladi va sichqonning chap tugmasi bosiladi. 3. Yurgich kerakli joyga qo'yilgach bitta yoki bir nechta belgini o'chirish mumkin. Buning uchun DELETE yoki BACKSPASE klavishlari qo'laniladi. Ularning ishlari turlicha. 4. BACKSPASE klavishi bilan yurgichdan chapda joylashgan belgilar o'chiriladi Ba'zi klaviaturalarda BACKSPASE yozuvi o'rniga mazkur klavishga chapga yo'nalgan chiziq chizilgan. 5. DELETE klavishi bilan yurgichdan o'ngda joylashgan belgilar o'chiriladi. Matnga yangi belgilarni kiritish quyidagicha bajariladi: 1. Yurgich matnnig kerakli yeriga o'rnatiladi. 2. Kerakli belgilar klaviaturada teriladi. WORD matn protsessori dasturiy ta'minotiga 50 dan ziyod rasmlar kirgan bo'lib, ulardan turli hujjatlarni bezatishda foydalanish mumkin. Joylashtirish (Vstavka) menyusidan "rasm" (risunok) buyrug'i tanlanadi. Ekranda "rasm joylashtirish" muloqat oynasi paydo bo'ladi. Mazkur muloqot oynasi rasmli fayllar nomlari ro'yxatini ko'rsatib turadi. Ushbu ro'yxatdan biror faylni belgilab, undagi rasm tasvirini ko'rish mumkin. Bu kerakli rasmni tanlash uchun juda qulay. Rasm tanlangach "OK" tugmasi bosiladi. Hosil bo'lgan rasmdan nusha olish, uni o'chirish va o'lchamlarini o'zgartirish mumkin. Belgilangan rasm o'lchamini o'zgartirish uchun "sichqoncha"ni chap tugmasi bosilgan holda qarama qarshi burchak tomonga siljitilsa, rasm kichrayadi, aksincha kattalashadi. Ixtiyoriy jadval n ta ustun va m ta satrdan iborat. Ular o'z navbatida kataklardan tashkil topadi. Jadvalning asosiy elementi - katak. Katakni o'ziga hos mikro hujjat deyish mumkin. Katakka matn yozish, uni formatlash, hatto rasmlar joylashtirish mumkin bo'ladi. Unga faqatgina yangi jadval joylashtirib bo'lmaydi. Jadval katagiga kiritilgan axborotlar ham jadval elementi hisoblanadi. Jadvallar quyidagi amallarni bajarishi mumkin. - jadvalga yangi ustunlar qo'shish; - jadvalga yangi satrlar qo'shish; - jadval kataklarini birlashtirish; - jadval kataklarini bo'laklarga ajratish; - jadval elementlarini saralash. Таблица menyusidan вставить - таблица buyrug`i tanlanadi. Ekranda вставка таблицы muloqot oynasi paydo bo`ladi. Avval jadval nechta ustun va satrdan iborat bo'lishini aniqlab olish lozim. Ustun va satrlar soni aniqlangach, "jadval" (tablitsa) menyusining "jadval joylashtirish" buyrug'i tanlanadi. Hosil bo'lgan muloqot oynasida ustunlar va satrlar soni kiritiladi va "OK" tugmasi bosiladi. Qadim-qadimdan o‘quv-o‘rganish mobaynida modellardan foydalanib kelingan. Simulyatorlar o‘quv jarayoning qariyb barcha jabhalarida: boshlang‘ich ta’limdan boshlab oliy o‘quv yurtlarigacha qo‘llanilishi mumkin. Keyingi vaqtlarda xattoki meditsina sohasida ham simulyatorlardan foydalanilmoqda. Simulyatorlardan foydalanishning asosiy sabablaridan biri ularning real ob’ektlarga nisbatan juda ham arzon alternativa ekanligidadir. Simulyatorlar esa shunday haqiqiy asbob- uskuna va jihozlarsiz virtual holatda biror bir fizik jarayonni modellashtirish hamda virtual laboratoriya ishlarini o‘tkazishga imkoniyat yaratadi. Bu o‘z-o‘zidan nafaqat katta miqdorda mablag‘lar tejalishiga, balki ularga umuman ehtiyoj ham tug‘dirmaydi. Simulyatorlarning qariyb hech qanday moliyaviy mablag‘lar talab etmasligi ma’lum tadqiqotlarni talabalar tomonidan yuzlab, kerak bo‘lsa minglab marotaba qayta-qayta amalga oshirishga imkoniyat yaratadi. Simulyatorlardan foydalanishning yana bir afzallik tomoni ularning xavfsiz ekanligidadir. Ba’zi tadqiqotlarni amalga oshirish inson hayoti uchun xavf tug‘diradi, masalan, yadro fizikasiga oid bo‘lgan hodisalarni o‘rganish. Bunday tadqiqot katta miqdorda moliyaviy xarajat talab etibgina qolmasdan, tadqiqotni olib boruvchilar uchun hayotiga xavf ham tug‘diradi. Simulyatorlardan foydalanish jarayonida talabalar ma’ruza vaqtida o‘rgangan bilimlarini virtual bo‘lsada hayotga tadbiq qiladilar. Ushbu tadqiqotlar jarayonida bilimlarini yanada mustahkamlash bilan bir qatorda nazariya hamda hayotiy tadbiqotlarning rivojlanishiga bevosita xissa qo‘shadilar. Bundan tashqari o‘sha simulyatorlarning ham yanada rivojlanishiga, yanada haqiqiy hayotiy tadqiqotlarga yaqin natijalar beradigan darajaga chiqarishda o‘z xissalarini qo‘shishlari mumkin. Bu o‘z o‘rnida talabalarni faqatgina “tinglovchi” vazifasida qolmasdan, bevosita ilmiy-tadqiqot ishlarida qatnashuvchilarga aylantiradi. Bu esa o‘z navbatida talabalarda o‘qish va tadqiqotlarga bo‘lgan qiziqishlarini yanada ortishiga olib keladi. Tabiiy fanlar yo‘nalishida 2001 yildagi Nobel mukofotining laureati K. Viman tomonidan «Physics Education Technology» (PhET) sayti yaratilgan. PhET saytida har xil mavzularga oid modellar mavjud bo‘lib, ular Java va Macromedia flash dasturlarida yaratilgan. 1-rasm. PhET dasturining umumiy ko‘rinishi. PhET saytida taqdim etilayotgan modellar Open Sourse bo‘lib, xohlagan foydalanuvchi bepul foydalanishi mumkin. PhET dagi modellar soni 100 dan ortiq bo‘lib ular fizika, matematika, kimyo fanlariga oid namoyish tajribalarini o‘tkazish, virtual laboratoriya ishlarini tashkillashtirish va modellashtirish imkoniyatiga ega. Bu PhET dasturi O‘zbekiston davlat ta’lim standartlariga va o‘quv muassasalarida qo‘llanilayotgan adabiyotlariga mos keladi. PhET dasturini http://phet.colorado.edu saytidan ko‘chirib olishingiz mumkin. PhET dasturidagi modellardan fizika, matematika, ximiya va biologiya fanlaridan dars mashg‘ulotlarida namoyish tajribalari sifatida, virtual laboratoriya mashg‘ulotlarini tashkillashtirishda keng foydalanish mumkin. Xususan fizika faniiga oid 90 dan ortiq modellar mavjud; Biologiya faniga oid 10 dan ortiq modellar mavjud; Matematika faniga oid 7 ta model mavjud; Ximiya faniga oid 20 dan ortiq modellar mavjud. Dasturda keltirilgan modellarni faqat ingiliz tilida emas. Balki 50 dan ortiq tilga tarjimalarini topish mumkin, xususan o‘zbek tilida 1 ta model tarjima qilingan. Agar siz dasturda keltirilgan modellarni o‘zbek tiliga tarjima qilishni hoxlasangiz, xech qanday qiyinchiliksiz bu niyatingizni amalga oshirishingiz mumkin. Buning uchun dasturning rasmiy saytida “Translated Sims” bandi mavjud bo‘lib, u erga kirib maxsus qaydnomani tuldirgan holda tegishli modelni tanlab o‘zbek tiliga tarjima qilishingiz mumkin. PhET dasturida har xil fanlar kesimidagi modellarning ko‘rinishini qo‘yidagi rasmda ko‘rishingiz mumkin: 2-rasm. PHET dasturida mavjud modellarning ko‘rinishi 3-rasm. PHET dasturining “Elektr va magnitezm” bo‘limiga oid modellar 4-rasm. PHET dasturida mavjud modellarning ko‘rinishi PHET dasturining rasmiy http://phet.colorado.edu saytining “O‘qituvchilar uchun” bandida har bir model uchun metodik ko‘rsatmalar (virutal laboratoriya ishlari, namoyish tajribalari va boshq.) keltirilgan. O‘qituvchi xech qanday qiyinchiliksiz qo‘yidagi qidiruv fil ь tri orqali (5-rasm) mavzuga oid dars ishlanasini yoki metodik ko‘rsatmalarni, ta’lim turi kesimida pdf yoki doc formatlarida ko‘chirib olishi mumkin. Crocodile Clips Ltd simulyatorlaribilan ishlash. Crocodile Clips Ltd o‘zining yaratgan dasturlarini hozirda uy sharoitida ( home licence ) o‘qituvchi va o‘quvchilar (talabalar) bepul foydalanishlari uchun imkoniyat yaratdi. SHuni ta’kidlab o‘tamizki, hozirda Crocodile kompaniyasi dasturiy ta’minotlarini Yenka nomi bilan takomillashtirilgan holda yaratildi. Hozirda bu dasturlar Yenka nomi bilan chiqmoqda, lekin dasturlarning ishlashi Crocodile dagidan farq qilmaydi. Keling, endi shu dasturiy ta’minotlar bilan tanishib chiqsak. Fizika fanida Crocodile Physics dastur muhitidan foydalanish. Crocodile Physics dasturi xaqida. Crocodile Physics dasturi fizik jarayonlarni modellashtirish va fizikaning mexanika, Elektr zanjirlar, Optika va To‘lqin hodisalari bo‘limlariga oid tajribalar yaratish va kuzatish imkoniyatini beruvchi dasturdir. Bu kuchli dastur fizik hodisalarni kuzatish, tajribalar o‘tkazish va turli murakkablik darajasidagi jarayonlarni modellashtirish imkoniyatini beradi. Ushbu dastur Crocodile Clips Ltd tomonida 1994 yildan beri takomillashtirilib kelinmoqda. Dasturdan masala echishda, virtual laboratoriya ishlarini va namoyish tajribalarini tashkillashtirishda keng foydalansa bo‘ladi. Dastur fizikaning barcha bo‘limlari bilan ishlash, jarayonlarni chuqur o‘rganish imkoniyatini yaratadi. 6-rasm. Crocodile Physics dastur muhitining ishchi stoli 7-rasm. Crocodile Physics dastur muhitida yaratilgan model. Dasturning o‘ziga xos xususiyatlari: Fizik hodisalarni namoyish etuvchi optimal dastur, 50 dan ortiq qadamma - qadam o‘rgatuvchi darslar, 150 dan ortiq fizikaning bo‘limlariga oid tayyor modellar, fizik jarayonlarni komp ь yuterda modelashtirish imkoniyati, mustaqil modellashtirish imkoniyatini beruvchi sodda interfeys, Er sharoitida o‘tkazish qiyin bo‘lgan tajribalarni amalga oshirish va kuzatish, dasturning kuchli instrumentariyasi, tajribada qatnashayotgan fizik kattaliklarning qiymatini juda yaxshi aniqlik bilan hisoblash imkoniyatini beradi, fizik hodisada qatnashayotgan fizik kattalik bilan boshqa fizik kattaliklar o‘rtasidagi grafikli bog‘lanishni hosil qilish, yaratilgan modellarni saqlash va qog‘ozga chop etish mumkin. Crocodile Technology dasturiy haqida Bu dasturdan o‘rta maktab o‘quvchi va o‘qituvchilari, litsey, kollej talabalari va oliy ta’lim muassasalarining talaba, professor-o‘qituvchilari «Elektr», “Elektrotexnika”, “Sxemotexnika”, “Elektr zanjirlar nazariyasi“ fanlarida qo‘shimcha pedagogik dastariy vosita sifatida keng foydalanishlari mumkin. 8-rasm. Dastur elektron konstruktor bo‘lib, u monitor ekranida elektr sxemalarini yig‘ish jarayonini xuddi haqiqiy tajribadagi singari imitatsiya qilish, elektr kattaliklarni mulьtimetrda (3 o‘lchovli), ampermetr va volьtmetrlarda o‘lchash imkoniyatini beradi. 9-rasm. Masalan, dasturda: Mikroprotsessorlarni dasturlash va robototexnikaga oid modellarning 3D ko‘rinishda simulyasiyalashtirish mumkin. Konstruktor detallarining tasviri va o‘lchov asboblarining sxematik va haqiqiy ko‘rinishda berilgan; Qarshilikdan oqib o‘tayotgan tok quvvatining qiymati berilgan nominaldan ortib ketsa, qarshilik (portlab) kuyadi, bu esa ekranda uning rangi o‘zgarib qoraygan detal ь ko‘rinishiga o‘tishi bilan ko‘rsatiladi; Lampochka va elektr isitgich asboblari quvvatning nominal qiymatida yorqinlashadi, agar ulardagi quvvat ishchi qiymatidan ortib ketsa kuyadi va bu asbob ekranda qorayib qoladi. Xuddi shuningdek ekranda boshqa detallardagi fizikaviy kattaliklarning o‘zgarishi imitatsiya qilinadi; Ko‘pgina jarayonlar va ularning natijalari tovushli effektlar orqali ifodalanadi. Bularning barchasi, talaba o‘zi yo‘l qo‘ygan xatolarini ko‘rishi, muvaffaqiyatsiz bajarilgan tajribaning sabablarini aniqlashni o‘rganishi va elektr sxemalarini tajribani haqiqiy qurilmalarda bajarishdan oldin tahlil qilish ko‘nikmalarini hosil qilish imkonini beradi. Bu dastur, kasbi kim bo‘lishidan qat’i nazar foydalanuvchini izlanuvchanlikka, ijodiy fikr yuritishga, ish natijalarini tahlil qilishga o‘rgatadi. Dastur imkoniyatlari juda keng bo‘lib, undan amaliy mashg‘ulotlarda (ya’ni masalalar echishda) ayniqsa, virtual laboratoriya ishlarini bajarishda keng foydalanish mumkin. Crocodile Chemistry dasturi haqida. Crocodile Chemistry dasturi orqali Mendeleev jadvalida mavjud barcha elementlarning kimyoviy va fizikaviy xususiyatlarini o‘rganish mumkin. Odatda kimyoviy reaksiyalar ruy berish vaqtida reaksiyaga qatnashayotgan molekulalarning boshqa molekulaga aylanish jarayonini (molekulyar darajada) kuzatish iloji yo‘q. Lekin, bu dastur orqali kimyoviy moddani boshqa moddalar bilan reaksiyaga kirishish jarayonida molekulalarning dinamikasini kuzatish mumkin bo‘ladi. Bu dastur orqali kimyoviy jarayonlarni modellashtirish, turli reaksiyalarni o‘tkazish va, eng asosiysi, buni xavfsiz amalga oshirish mumkin. Bu dasturdan o‘rta-maxsus va oliy o‘quv yurtlarida kimyo fanini o‘qitishda keng foydalanish mumkin. 10-rasm. Dastur orqali ixtiyoriy shakldagi idishlardan foydalanib, turli reaktivlarni o‘zaro aralashtirib kimyoviy reaksiyani ko‘zatish mumkin. Kimyoviy reaksiya vaqtida reaktivlarning rangi, moddalar ulushini, kimyoviy reaksiya formulalarni maxsus oynada ko‘rish imkoniyati dasturning kuchli pedagogik qurol sifatida foydalanish imkoniyatini beradi. Crocodile Chemistry dasturining bunday imkoniyatlari kimyo fanini o‘qitishda inqilobiy o‘zgarishga sabab bo‘ldi. 11-rasm. Crocodile Chemistry dastur muhitida yaratilgan kimyoviy reaksiya jarayoni. Crocodile ICT dasturi haqida. Crocodile ICT dasturi, Evropa mamlakatlarida Informatika fanini o‘qitishda juda yaxshi samara bermoqda. Bu dastur yordamida informatikada dasturlash jarayonini, aniqroq qilib aytganda algoritmlash bo‘limini o‘quvchiga aniqroq etkazib berish mumkin. 13-rasm. Ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlashni o‘qitishda juda qo‘l keladigan Crocodile ICT ning oddiy interfeysi va blok sxemalari yordamida yaratilayotgan dastur orqali har bir buyruqni animatsiya ko‘rinishda tasvirlash mumkin. 14-rasm. Bundan tashqari, blok sxemalarda biror bir shart bajarilganda odam personajlariga 30 dan ortiq harakat turlarini (salta olish, qarsak chalish, o‘ngga yoki chapga harakatlanishi, ularning yuzlarida emotsional o‘zgarishlarni, ma’lum bir so‘zlarni gapirishlari va hakazo) bajartirish mumkin. Dasturning bunday imkoniyati o‘quvchining (talabaning) darsdan zerikishining, e’tibori pasayishining oldini oladi. Bu esa ma’lum ma’noda ta’lim samaradorligiga o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. Internet brauzerga http://www.yenka.com saytini tering. 2. http :// www . yenka . com sayti orqali Ruyhatdan o ‘ ting 3. Ro ‘ yhatdan o ‘ tganingizdan keyin o ‘ quv muassasalari uchun uy sharoitida foydalanish bepul hisoblanadi . Bunda siz uchun maxsus kod beriladi. 4. Saytning Downloads bandidan ( http://yenka.com/file/YK/3.0.1/Yenka_3_0_1_Setup.exe ) 61 M hajmdagi dasturni kompyuteringizga ko‘chirib oling. 5. Ruyhatdan o‘tganingizdan keyin berilgan kodni terib, dasturni ishga tushiring

Ms Word menyularini sozlash lotin kirill dasturi va abbyy lingvo x64 dastur yorlig‘i ni wordga qo‘shish. Matnni orfografik, statik xatoliklari bilan ishlash

Купить