Muhammad Ali. ''Gumbazdagi nur'' - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Muhammad Ali. ''Gumbazdagi nur''

Купить

Muhammad
Ali.
''Gumbazdagi
nur ''

Bu mav zuda biz:
– “ Gumbazdagi nur” dostonida ilgari
surilgan g‘oyalarni tahlil qilamiz;
– doston janri haqida bilib olamiz.

Muallif bilan tanishamiz
Shoir, tarjimon, olim Muhammad Ali (Muhammad Ali
Ahmedov) 1942-yili Andijon viloyatida dehqon
oilasida tug‘ilgan. Muhammad Ali bolaligidan
adabiyotga, ijodga mehr qo‘ygan, birinchi she’rini
yozganida 3-sinfda o‘qirdi. O‘n besh yoshida ilk
she’ri respublikaning nufuzli gazetalaridan birida
nashr etildi. O‘rta maktabni tugatib, Moskvadagi
Adabiyot institutida tahsil oldi. Muhammad Ali uzoq
yillar turli mas’ul lavozimlarda faoliyat olib bordi,
asarlari uchun ko‘plab nufuzli mukofotlar bilan
taqdirlandi.

Asarni o‘qishga t ay y orlanamiz
Siz bilan Muhammad Alining
“Gumbazdagi nur” dostonini mutolaa
qilamiz.
Unda vatanimizdagi ayrim mashhur
inshootlarning qurilishi tarixi,
mashaqqatlari, millatimizning buyuk
siymolari haqida hikoya qilinadi.

Rasmlardagi inshoot larga e’t i bor bering. Ular qay erda joy lashgan? Ularni
k im qurganini bilasi zmi? A gar si zga o‘z shahringiz uchun imorat qurish
imk oniy at i beril sa, nima qurgan bo‘lardingiz?

“ GUMBAZDAGI NUR ” (qisqartirib olindi)
Turibdi bir bola
Maqbara qoshida.
Savol-la band edi
Bolaning yodi:
“Go‘ri Amir nima!..”
“Ne ich-u tashida?..”
O‘zi soddagina.
Temurdir oti...
Gumbazga termilib
Og‘riydi bo‘yni.
Chiqadi, kiradi
Qabrga tiriklar,
Bolakay turadi
Unutib uyni. “Vo-o-o!.. Qandoq qurganlar?
Juda ham katta-ku?
Bo‘lganmi kranlar
Avvali ham, a?”
Domlamiz der edi:
“O‘tmishda, hattoki,
Arpa non yer edi
Qari-yosh... Hamma!”
..Tushadi esiga
Yana ko‘p gaplar,
Ilashar ko‘ziga
Gumbazdagi nur.

Asardagi atamalar
qalandar – tarki dunyo qilgan (bu dunyo ne’matlaridan voz kechgan)
kishi
t im – bozorning usti yopiq qismi
Hal ab – Suriyadagi shahar
Boy azid – o‘rta asrlarda Turkiya sultoni, Amir Temur uni jangda yengib,
asir olgan
zud – tez
fano – yo‘qlik, o‘lim
v aliahd – taxt vorisi
sa’y i ij t ihod – astoydil harakat, g‘ayrat
dax ma – maqbara

Muhokama qilamiz
1. Bolani qanday tasavvur qildingiz? Nega doston “mittigina
bola”ning ulkan binolar haqidagi hayratlari, qiziq xayollari bilan
boshlangan? Nega bu xayollar Go‘ri Amir oldida turganida paydo
bo‘ldi?
2. Keltirilgan parchada qaysi davrdagi Samarqand haqida
gapirilmoqda? Qaysi badiiy tasvir vositalari o‘quvchiga Samarqandni
yaqqol tasavvur qilish imkonini beradi?
3. Amir Temur me’morlarni nima maqsadda chorladi? Nega u
nabirasi uchun quriladigan daxmaning shohona bo‘lishini istamoqda?

Sav ollarga jav ob bering
1. Nega shoir har bir me’morning vazifasiga alohida-
alohida to‘xtalmoqda? Nega ularni turli joylar vakillari
sifatida tasvirlamoqda?
2. Sizningcha, muallif nima maqsadda me’morlarning
tug‘ilib o‘sgan uyi va yaqinlari tasviriga to‘xtalmoqda? Nega
ularning “ko‘z oldida turadi joni”?
3. Parchada shoir gumbazni qanday tasvirlamoqda? Uni
qurdirgan Amir Temurni-chi? “Bir mahallar dun yo edi tor,
Kichik qabr unga keng endi...” misralari bilan muallif nima
demoqchi? Qanday “eskirmagan qari falsafa”ni nazarda
tutmoqda?

Sav ollarga jav ob bering
4. Ushbu parchada shoir Amir Temurga xos qanday xususiyatlarni
aks ettirmoqda?
5. Muallif nega o‘n ikki me’morni “oshkoralar ichida pinhon” deya
tasvirlamoqda? Nega tarix ham ular oldida ojiz? Shoirning tarix sari
yursa, oyoqlari chalishib ketishi sabablarini qanday izohlaysiz?
6. Muallif nega tarixni donishmand chol sifatida tasavvur
qilmoqda?
7. Muallif nega gumbazni aza tutgan ayolga yoki o‘qilmagan kitobga
o‘xshatmoqda? “Devorlarning gajjak qoshida Qotib qolgan
qaysi bir yillar...” misralari bilan shoir nima demoqchi?

Muhok ama qilamiz
1. “Gumbazdagi nur” dostonida qanday g‘oya (yoki g‘oyalar) ilgari
surilgan? Gumbazdagi nur nimaning yoki kimning ramzi deb o‘ylaysiz?
2. Amir Temur, Boyazid, Mirzo Ulug‘bek kabi tarixiy obrazlar hamda
mo‘ysafid, bola kabi zamonaviy timsollar asar g‘oyasini ochishda
qanday ahamiyat kasb etmoqda? Fikringizni matn asosida dalillang.
3. Tarix, ulkan inshootlar, o‘n ikki me’mor haqida so‘ylayotgan shoirning
bir paytning o‘zida ham shod bo‘lishi va ham g‘amgin kulishi sabablari
nimada deb o‘ylaysiz? Fikringizni dalillang.
4. Dostonning “Yur, ukam, qani, yur! Oldinda xayollar... Ortda
maqbara...” kabi satrlar bilan tugashida qanday mazmun yashiringan?
“Oftobni yamlayotgan” ufqda yana qanday “zavollar”, “savollar” bo‘lishi
mumkin?
5. Sizningcha, dostonning qaysi bobi asar umumiy g‘oyasini ochib
berishda muhim ahamiyat kasb etmoqda? Nega?

Ijodiy ish
O‘zbekistonning biron-bir diqqatga sazovor
joyiga birinchi marta borganingizni eslang.
Ko‘nglingizdan nimalar o‘tgan, sizni qanday
o‘yxayollar band qilgan? “Mening
O‘zbekistonim” mavzusida esse yozing.

Dost on (poema) haqida bilib olamiz
Doston (poema) she’riy yo‘l bilan yozilgan
yirik asar bo‘lib, unda bironbir voqeani (yoki
voqealarni) bayon qilish bilan birga,
muallifning ularga munosabati, ular bilan
bog‘liq o‘ylari va kechinmalari tasvirlanadi.
Shuni alohida qayd etish lozimki, adabiyot
tarixida va zamonaviy adabiyotda
dostonlarning boshqa turlari ham mavjud
bo‘lib, ular bilan yuqori sinflarda tanishib
boramiz.

Izoh qoldiring.
“ Gumbazdagi nur” dostonida qanday voqea
(yoki voqealar) tasvirlangan? Matndan
muallifning bu voqealarga munosabati, ular
bilan bog‘liq kechinmalari aks etgan
o‘rinlarni toping va izohlang.

Savollarga javob bering
Dostonning ushbu faslida muallif nima maqsadda
turli yillardagi ulkan qurilishlarni va turli kasb
egalarini eslaydi? Ularning shoir “matlabi” – o‘n ikki
me’morga qanday aloqasi bo‘lishi mumkin?
Muallif nima uchun bu qismda qayta-qayta “Tarix
tilga kiradi bir kun” demoqda? Tarix tilga kirsa,
bizga nimalar haqida gapirib beradi, deb o‘ylaysiz?

E`TIBORINGIZ UCHUN
RAHMA T!

Foy dalangan
adabiy ot
Adabiy ot 7 [Mat n]: 7-sinf
uchun darslik / Z. I .
Mirzay ev a, K. Q. Djalilov. –
Toshk ent : Respub -lik a
t a’lim mark azi, 2022. – 224
b.

Ushbu taqdimot slaydi
mahsulotidir.
DIQQAT! Ushbu mahsulotni tijoriy maqsadda ko‘paytirish javobgarlikka sabab bo‘ladi!

Muhammad Ali. ''Gumbazdagi nur''

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish