Muhammad Rizo Ogahiy. G‘azallar - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	804.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Muhammad Rizo Ogahiy. G‘azallar

Купить

Muhammad
Rizo
Ogahiy
(1809-1874)

•
Ogahiy 1809- yili 17- dekabrda Xiva
yaqinidagi Qiyot qishlog'ida
Erniyozbek mirob oilasida tavallud
topdi.
•
Shu yerda boshlang'ich ma'lumotni
oladi. Yoshligida otasi vafot etib,
adabiyotimizning yana bir yorqin
siymosi bo'lmishamakisi Munisning
tarbiyasida bo'ldi.

Mirob shoir
•
Muhammad Rizo maktab,
keyinchalikmadrasa tahsili
davomida arab va fors
tillarini, tarix ilmini puxta
o'rgandi. 1829- yilda Munis
vafot etgach, hukmdor
Olloqulixon uning o'rniga
Ogahiyni mirob etib
tayinlaydi.
Mirob - suv ishlari
boshqaruvchisi.Bilasizmi?

Tarixnav is olim
•
Saroy tarixchisi vazifasini ham olib borayotgan
Ogahiy 1839- yilda Munis boshlab qo'ygan
"Firdavs ul-iqbol" (Iqbol bog'i) asarini davom
ettirib, Xiva xonligining 1825- yilgacha bo'lgan
tarixini yozib tugatdi. 1844- yilda xonlik tarixini
shu yilgacha bo'lgan voqealarini o'z ichiga olgan
"Riyoz ud-davla" (Saodat bog'lari) kitobini
tamomladi.

•
1846- yilda "Zubdat ul-tavorix"
("Tarixlar qaymog'i");
•
1847-1855- yillarda esa "Jome’ ul-
voqeoti sultoniy" ("Sultonlik voqealarining
yig'indisi") tarixiy asarlarini yozdi.
•
XIX asrning 60-yillarida "Gulshani
davlat" va "Shohidi iqbol" ("Baxt
shohidi") tarixiy asarlarini yozdi.

Mohir t arjimon
•
«Ravzat us-safo» (Mirxond) ;
•
«Tarixi jahonkushoyi Nodiriy» (Muhammad Maxdiy Astrobodiy) ;
•
«Badoe’ ul-vaqoe’» (3. Vosifiy) ;
•
«Miftoh ut-tolibin» (Mahmud binni SHayx Ali G‘ijduvoniy) ;
•
«Tabaqoti Akbarshohiy» (Muhammad Muqim Hirotiy) ;
•
«Tazkirai Muqimxoniy» (Muhammad YUsuf Munshiy) ;
•
«Ravzat us-safoyi Nosiriy» (Rizoqulixon Hidoyat) ;
•
«Axloqi Muhsiniy» (Koshifi y ) ;
•
«Qobusnoma» (Kaykavus);
•
«Zubdat ul-hikoyot» , «SHarhi daloil ul-hayrat» (Muhammad Voris) ;
•
«Guliston» (Sa’diy) ;
•
«Y u suf va Zulayho» (Jomiy) ;
•
«S h oh va gado» (Hiloliy) ;
•
«Haft paykar» (Nizomiy) va b oshqa tarixiy-badiiy asarlarni fors tilidan
o‘zbekchaga tar-jima qilgan.

" Ta'v iz ul-oshiqin" dev oni• " T a 'v iz u l- o s h iq in " — " O s h iq la r t u m o r i"
d e g a n i. D e v o n m a 'r if a t p a r v a r s h o h v a
s h o ir F e r u z — M u h a m m a d R a h im x o n I I
n in g t a k lifi v a t a la b i b ila n 1 8 7 2 - y ild a
t u z ilg a n .

Devon hajmi
•
Devon an’anaviy tartibda tuzilgan :
•
470 g‘azal, 3 mustazod, 89 muxammas,
5 musaddas, 2 murabba, 4 musamman,
4 tarje’band, 7 qit’a, 80 ruboiy,
10 tuyuq, 1 mulamma, 4
chiston, 2 muammo, 4
masnaviy, 1 bahri tavil, 1 munojot, 1 oshiq va
ma’shuq savol-javobi, 20 ta’rix, 19 qasida —
jami 18000 misradan iborat.

•
Devonga «Ash’ori forsiy» nomi b ilan
O gahiy ning fors tilidagi 1300 misra
she’ri ham kiritilgan.
•
Devondagi asarlar mazmun-
mundarijasi markazida ishq mavzui
turadi. «Ash’ori
forsiy»

IJ ODDA YAN GI LI K
•
S h oir o‘zi yashab ijod etgan murakkab davrni mahorat b ila n
badiiy umumlashtirganda, zamon va uning ahliga
munosabat bildirganda, baqo berganda, insonparvarlik,
xalqparvarlik nuqtai nazaridan yondashgan.
•
O gahiy janr imkoniyatlariga ijodiy yondashib, ularni
takomillashtirgan: o‘zigacha bo‘lgan 7 - 8, 10 - 12 baytli
g` azal yozish tartibini 23 baytgacha etkazgan ;
•
M ustazod janrining qo‘sh orttirma misrali yangi shaklini
kashf etgan:
•
Uning g‘azallari «S h ashmaqom»ning hamma kuylariga
tushadi, X o razm xalq ohanglariga mos keladi.

•
Qizg‘in ijtimoiy-siyosiy mehnat b ilan
mashg‘ul bir paytda otdan yiqilib, oyog‘i
«shakarlang» (shol) bo‘lib qolgan (1845).
•
1857 - y il dan miroblik vazifasidan iste’fo
bergan.
•
Umrining oxirigacha moddiy muhtoj,
g‘amgin, kasalmand ahvolda kun
kechirgan.
•
Ogahiy 1874- yili vafot etdi. OG` IR DAMLAR

«Qasidai nasihat»
•
O gahiy ning «Qasidai nasihat» asari
Feruz ga bag‘ishlangan. U o‘z
nasihatlarida saltanatni boshqarishning
yo‘l-yo‘riqlarini ko‘rsatadi, mamlakat
va xalqni adolat b-n idora etish
yo‘llarini belgilab beradi. Qasida
masnaviy janrida yozilgan bo‘lib, unda
shoirning siyosiy-ma’rifiy qarashlari
yorqin aks etgan.
•
"Qasidai nasihat" adabiyotimiz
tarixidagi siyosiy-didaktik lirikaning
yorqin namunasi bo'lib qoldi.

E’t irof
•
O‘zbekistonda ko‘chalar, maktablar, Xorazm viloyati
musiqali drama va komediya teatri, istirohat bog‘i va
b oshqa muassasalarga O gahiy nomi berilgan. Qiyot
qishlog‘ida O gahiy bog‘i tashkil etilib, shoirning uy-
muzeyi ochilgan; muzey oldida O gahiy ga haykal
o‘rnatilgan.

OGAHIY G`AZALYOTI
•
Musov iy at t arafay n
Ul Sho'xki Ochildi Xat-u Ruxsori
Ochildi rayohinda yuzi gulnori
Xat-u yuzi besabr-u qarori man-man
Ruxsori gulnori man man zori

Ilohi, har kuning navro'z bo'lsun…
•
Ilohi, har kuning navro'z bo'lsun,
•
Hamisha tole'ing feruz bo'lsun.

•
Bo'lub ayyomi navro'zing muborak,
•
Zamiring inbisot anduz bo'lsun.

•
Qilib partav fikanlik ayni adling
•
Quyoshoso jahon afruz bo'lsun.
•
Sango doyim bo'lub davlat qushi rom,
•
Shikor andoz-u dastomuz bo'lsun...

USTIN A
Mushkin qoshining hay'ati ul chashmi jallod ustina,
Qatlim uchun "nas" kelturur "nun" eltibon "sod" ustina.

Qilg'il tamosho qomati zebosi birla orazin,
Gar ko'rmasang gul bo'lg'onin payvand shamshod ustina.

Noz-u adou g'amzasi qasdim qilurlar dam-badam,
Vah, muncha ofatmu bo'lur bir odamizod ustina.
Man xastag'a jon asramoq emdi erur dushvorkim,
Qotil ko'zi bedod etar har lahza bedod ustina...

Bilimingizni sinang!
•
1. O`z ijodining ko`lami, she’riyatining ko`rkamligi va badiiy salmog’I
bilan Navoiydan keyingi o`rinda turuvchi sermahsul va serqirra ijodkor
kim?
•
2. Ogahiy qachon, qayerda tug’ilgan?
•
3. Ogahiy kimning tugallanmay qolgan asarini nihoyasiga yetkazdi?
•
4. Ogahiyning tarixiy asarlari?
•
5. Ogahiyning tarjimonlik faoliyati?
•
6. Ogahiyning she’riy merosi haqida?
•
7. Ogahiy kimning topshirig’iga ko`ra devon tuzgan?
•
8. “Ta’viz ul-oshiqin” devoni hajmi?
•
9. Qaysi shoir dunyoni suv ustiga qurilgan o`ta omonat binoga, mehr-u
vafosi yo`q, jafokor
•
makkora ayolga o`xshatadi?
•
10. Ogahiyning “Ogohnoma” qasidasi qanday munosabat bilan
yozilgan?

TASHXIS nima?
•
Mumtoz she'riyatimizda keng qo'llangan badiiy
tasvir vositalardan biri tashxisdir. "Tashxis"
arabcha so'z bo'lib, "shaxs" o'zagidan hosil
bo'lgan. O'zbek tiliga tarjima qilsak,
"shaxslantirish" degan ma'noni anglatadi.
•
Demakki, tashxis faqat insongagina xos bo'lgan
jismoniy va ruhiy holatlarni tabiat manzaralari,
jonzotlar, borliqdagi narsa-buyumlar hamda
hayotdagi tushunchalarga ko'chirish san'atidir.

E’TI BORING IZDAN
XUR SAND MIZ!

Muhammad Rizo Ogahiy. G‘azallar

Купить