Muhammad Rizo Ogahiy hayoti va ijodi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	936.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Muhammad Rizo Ogahiy hayoti va ijodi

Купить

Mav zu: Muhammad Rizo Ogahiy
hay ot i v a ijodi
Darsning shiori: Adabiy ot at omdan k uchli,
lek in uning k uchini o‘t in y orish uchun
sarfl amaslik k erak ! (A.Qahhor)

Ogahiy (1809-1874)

Muhammad Rizo Ogahiy 1809-yil 17-dekabrda Xiva
yaqinidagi Qiyot qishlog’ida Ernazarbiy mirob oilasida
tug’ilgan. Otasi erta vafot etganligi tufayli amakisi
Shermuhammad Munis qo’lida tarbiyalandi. 1829-yilda
amakisi va ustozi Munis vafot etgach, Xiva xoni Olloqulixon
(1825-1842) Ogahiyni Munisning o‘rniga mirob etib
tayinlagan. Shu davrdan e’tiboran Ogahiy xalq hayoti va
saroy ishlari bilan shug‘ullangan. Qizg‘in ijtimoiy-siyosiy
mehnat bilan mashg‘ul bir paytda otdan yiqilib, oyog‘i
«shakarlang» (shol) bo‘lib qolgan (1845). 1857 yildan
miroblik vazifasidan iste’fo bergan. Umrining oxirigacha
moddiy muhtoj, g‘amgin, kasalmand ahvolda kun kechirgan.

Ogahiy xalq orasida ko‘proq lirik shoir sifatida
mashhur. Umrining oxirgi yillarida (1905-09) tuzgan lirik
kulliyoti — «Ta’viz ul-oshiqin» («Oshiqlar tumori», 1872)
bizgacha to‘la yetib kelgan. Devon an’anaviy tartibda
tuzilgan, 470 g‘azal, 3 mustazod, 89 muxammas, 5
musaddas, 2 murabba, 4 musamman, 4 tarje’band, 7
qit’a, 80 ruboiy, 10 tuyuq, 1 mulamma, 4 chiston, 2
muammo, 4 masnaviy, 1 bahri tavil, 1 munojot, 1 oshiq
va ma’shuq savol-javobi, 20 ta’rix, 19 qasida — jami
18000 misradan iborat. Devonga «Ash’ori forsiy» nomi
bilan Ogahiyning fors tilidagi 1300 misra she’ri ham
kiritilgan. Devondagi asarlar mazmun-mundarijasi
markazida ishq mavzui turadi.

Ogahiy janr imkoniyatlariga ijodiy yondashib, ularni
takomillashtirgan: o‘zigacha bo‘lgan 7-8, 10-12 baytli g‘azal
yozish tartibini 23 baytgacha yetkazgan, mustazod janrining
qo‘sh orttirma misrali yangi shaklini kashf etgan.
Ogahiy «Riyoz ud-davla» («Saltanat bog‘lari», 1844),
«Zubdat ut-tavorix» («Tarixlar qaymog‘i», 1845-46), «Jome’ ul-
voqeoti sultoniy» («Sultonlik voqealarini jamlovchi», 1857),
«Gulshani davlat» («Davlat gulshani», 1865), «Shohidi iqbol»
(«Iqbol guvohi», 1872) va boshqa tarixiy asarlarida
Olloqulixon, Rahimqulixon (1843-46), Muhammad Aminxon
(1846-55), Sayid Muhammadxon (1856-64), Muhammad Rahim
II (1864-1910) hukmronligi davrida Xorazmda yashagan
o‘zbek, turkman, qoraqalpoq, qozoq xalqlarining tarixi,
madaniy va ijtimoiy hayoti, Xiva xonligining boshqa xonliklar
bilan munosabati va boshqa tarixiy voqealar aks etgan.

Ogahiy «Ravzat us-safo» (Mirxond), «Tarixi
jahonkushoyi Nodiriy» (Muhammad Maxdiy Astrobodiy),
«Badoe’ ul-vaqoe’» (Z. Vosifiy), «Miftoh ut-tolibin»
(Mahmud binni Shayx Ali G‘ijduvoniy), «Tabaqoti
Akbarshohiy» (Muhammad Muqim Hirotiy), «Tazkirai
Muqimxoniy» (Muhammad Yusuf Munshiy), «Ravzat us-
safoyi Nosiriy» (Rizoqulixon Hidoyat), «Axloqi Muhsiniy»
(Koshifiy), «Qobusnoma», «Zubdat ul-hikoyot», «Sharhi
daloil ul-hayrat» (Muhammad Voris), «Guliston» (Sa’diy),
«Yusuf va Zulayho» (Jomiy), «Shoh va gado» (Hiloliy),
«Haft paykar» (Nizomiy) va boshqa tarixiy-badiiy
asarlarni fors tilidan o‘zbekchaga tarjima qilgan.

Shoir 1974-yilda 65 yoshidaa vafot etgan.
O‘zbekistonda ko‘chalar, maktablar, Xorazm viloyati
musiqali drama va komediya teatri, istirohat bog‘i va
boshqa muassasalarga Ogahiy nomi berilgan. Qiyot
qishlog‘ida Ogahiy bog‘i tashkil etilib, shoirning uy-
muzeyi ochilgan; muzey oldida Ogahiyga haykal
o‘rnatilgan.
Uy ga v azifa: Ogahiy hay ot i v a ijodini
o’qish v a g’azallaridan birini y od olish.

E
’t
ib
o
r
in
g
iz

U
c
h
u
n

R
a
h
m
a
t
!!!

Muhammad Rizo Ogahiy hayoti va ijodi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish