Muhammad Shayboniyxon va uning Buxoro xonligiga asos solishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	753.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Muhammad Shayboniyxon va uning Buxoro xonligiga asos solishi

Купить

Muhammad
Shayboniyxon va
uning Buxoro
xonligiga asos
solishi


Reja:

1.Mavzuga doir manbalar va o’rganilish darajasi

2.Shayboniyxon hayoti va va faliyati

3.Muhammad Shayboniyxoning Buxoro xonligiga asos solishi

4.Mavzu bo’yicha klister

5.Mavzu bo’yicha gilossariy

6.Foydalanilgan manba va adabiyotlar


1.Muhammad Solixning <<Shayboniynoma>>asari

2.Zahriddin Muhammad Boburning<<Boburnoma>asari

3.Kamoliddin Binoiyning <<Shayboniynoma>> asari

Shu kabi asarlar Shayboniyxon hayoti va ijodi yoritishda asosiy
manbalar hisoblanadi.

4.B.Ahmedov,M.Abduraimov,SH.Vohidov,T.Nematov,

A.O’rinboyev,A.Erqo’ziyev kabi tarixchilar tadqiqot ishlarini

Amalga oshirganlar

Shayboniyxon –
dadvlat
arbobi,sarkarda va
o’zbek shoiri
<<Hazrati imom ur-
zamon xalifa ur-
Rahmon>>unvoniga
erishgan.

XV asming so‘nggi choragiga kelib temuriy shahzodalar o‘rtasidagi
toj-taxt uchun o‘zaro kurashlar avj olib ketadi. Bu paytda ko‘pgina
mulk va viloyatlar, xususan, Farg‘ona, Hisor, Samarqand, Buxoro,
Toshkent, Xorazm hududlari o‘zlarini mustaqil hisoblab, ko‘p
hollarda bir-birlari bilan kurash olib borishardi. Shuning uchun
ham Movarounnahrdagi Temuriylar saltanati amalda mustaqil
boshqariladigan kichik-kichik viloyatlarga boiinib ketgan edi.
Shayboniyxon esa Temuriylar hukm ronligiga barham berish
uchun bunday vaziyatdan ustalik bilan foydalanishga harakat
qiladi. Temuriylar o‘rtasidagi sulolaviy urushlar, keyinroq esa
Shayboniyxon qo‘shiniarini qoilab-quvvatlashda Toshkent mulki
zodagonlari katta rol o‘ynashadi.

Shu tariqa Samarqandning o‘zida ham ikki siyosiy guruh shakllangan
edi. Ammo 1500-yilda Samarqand beklari Shayboniyxon hokimiyatini
tan olishga majbur bo‘lishadi. Ayrim saroy shoirlari, jumladan, shoir va
tarixchi Muhammad Solih ham Shayboniyxon hokimiyatini tan oladi.
Keyinroq esa, Shayboniyxon Muhammad Solihga «amirlar amiri va
shoirlar podshosi» degan unvon beradi. 1500-yilning kuzida Bobur
Mirzo Samarqand taxtini egallagan boisada, uzoq vaqt uni qoiida
saqlab qololmadi. 1501-yilda Shayboniyxon shahami Bobur Mirzodan
yana tortib oladi.

1500-yilning iyunida Shayboniyxon Buxoro hukmdori Muhammad
Boqi tarxon ustiga yurish qildi. Uch kunlik qamaldan so‘ng Buxoro
zodagonlari sovg‘a-salomlar bilan shahardan chiqib, Muhammad
Shayboniyxon hokimiyatini tan olishdi. Shundan so‘ng
Shayboniyxon Samarqand tomonga yoiga chiqqach, Muhammad
Boqi tarxon Buxoro hokimiyatini yana qayta qoiga olishga harakat
qiladi. Ammo hal qiluvchi vaqtda yetib kelgan Shayboniyxon
qo‘shinlari Buxoroda qarshilik ko‘rsatgan barcha aholini qilichdan
o‘tkazisha


Toshkentga mustahkam o‘mashib olgan Shayboniyxon qo‘shinlarining
katta qismi uning ukasi Mahmud Sulton boshchiligida Xorazmga
yurish boshladi lar. Kat va Buldumsoz qal’alarini egallagan Mahmud
Sulton bu hududlardagi bir qism aholini majburan Buxoroga
ko‘chirishga buyruq beradi. 1505-yilda o‘n oylik qamaldan so‘ng
shayboniylar Urganch shahrini egallashadi.


Shayboniyxon 1509-yilning yozida Marvni egallashga muvaffaq boiadi.
Uning bu davrga qadar boigan yurishlari natijasida Dashti Qipchoq,
Xorazm, Movarounnahr va Xurosonning katta qismi Shayboniylar q oi
ostida biriashtiriIdi. Marv shahrini egallagan Shayboniyxon Eronning
shimoliy viloyatlariga yurish qildi hamda Mashhad va Tus shaharlarini
egallab, u yerdagi muqaddas joylami ziyorat qildi. U mazkur
shaharlardagi ba’zi me’moriy inshootlami ta’mirlashga ham 177
buyruq beradi.


Muhammad Shayboniyxon 1507-yilda Hirotni egallagach, bu yerdagi Jome
masjidida kengash chaqirib, pul islohoti haqidagi farmonim eion qiladi. Bu
paytda Hirotdagi pul muomalasi inqirozga uchragan boiib, ushbu islohot
Xurosondagi savdogar-zodagonlami Shayboniyxon tomoniga og‘dirishi
lozim edi. Yangi kumush tangalaming vazni 5.2 g. boiib (ilgarigi Temuriylar
tangalari 4.8 g. boigan), unga Shayboniyxonning nomi va unvoni bitilgan.
1507-yilda bu islohot hali oxiriga yetmagan edi. Manbalarga ko'ra, bu yilda
Movarounnahrda hali Temuriylar tahgalari to‘la muomalada boigan. 1508-
yilda islohot yakuniga yetib, Shayboniylar davlatining barcha hududlarida
- Samarqand, Buxoro, Marv, Kesh, Nasaf, Niso, Saraxs, Hirot, Mashhad,
Nishopur va Sabzavorda bir xil vazndagi, bir xil sayqallangan tangalar zarb
etilib, muomalaga kiritiladi. Bir xil kumush va mis tangalar butun
mamlakat bo ‘ у lab muomalaga chiqarilib, pulning qadrsizlanishiga
barham beriladi.


1510-yil kuzida Shayboniyxon uning izidan katta kuch bilan yetib
kelgan Eron shohi Ismoil Safaviy qo‘shinlari bilan jangga kirishdi. Marv
yaqinida bo‘lib o‘tgan bu jangda Shayboniyxonning kam sonli qo‘shin
lari ' magiubiyatga uchradi hamda zamondoshtari tomonidan «Xalifa
ur-Rahmon va Imom az-Zamon» deb ulugiangan Muhammad
Shohbaxt Shayboniyxon jangda halok boiadi. Marv yaqinidagi
g‘alabadan so‘ng Shoh Ismoil Shayboniylarga qarshi kurashda temuriy
shahzoda Zahiriddin Muhammad Bobur bilan ittifoqchilikni taklif
etadi. Undan tashqari, Shayboniyxon oiimidan keyinoq o‘zbek
sultonlari orasida boshlangan kelishmovchiliklar davlatni zaiflashuviga
Olib keldi hamda Shayboniylar keyingi janglarda magiubiyatga uchray
boshladilar.

Muhammad Shayboniyxon va uning Buxoro xonligiga asos solishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish