Muhammad Yusuf she’riyatining sintaktik xususiyati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Muhammad Yusuf she’riyatining sintaktik xususiyati

Купить

Mavzu: Muhammad Yusuf she’riyatining
sintaktik xususiyati
Reja:
1. Muhammad Yusuf she’riyatida so’z tartibi.
2. Muhammad Yusuf she’riyatida uyushiq
bo’laklarning uslubiy xususiyatlari.
3. Muhammad Yusuf she’riyatida undalmalarning
ifodalanishi.
4. Muhammad Yusuf she’riyatida gap bo’laklari
masalasi.

Shoirning so’zni tanlash bilan
birga uni o’z o’rnida ishlatishi, gapni
to’g’ri qurish va maxsus ohang bilan
aytishi, tanlangan birikmaning
mantiqiy asosligi, sodda va qo’shma
gaplardan foydalanishdagi o’ziga
xosliklari, inversiyani o’rinli hosil
qilishi she’rning jozibasi va
ta’sirchanligini tashkil qiladi .

Badiiy uslubda inversiya hodisasi
erkin. Yozuvchi nimani va qanday
ottenka bilan ifodalamoqchi bo’lsa,
tuzilmani shunga muvofiq tuza beradi.
Aktual bo’linishi ham, asosan,
inversiya bilan bog’liq. Bu hodisani
Muhammad Yusuf ning ayrim
she’rlari misolida ko’rib o’tamiz.

Dunyo
Menga boqib miyig’ida kulgan dunyo,
Meni tuproq, o’zni osmon bilgan dunyo.
Seni momom cho’miltirgan yuvib- tarab,
Seni bobom tetapoya qilgan dunyo!..
Bu yerda ega va kesimning o’rni
almashib kelishi inversiya hodisasini hosil
qilgan.

Onam yig’lar
Ko’nglim qolsa bulbuldan, ham guldan ham,
Qolar bo’lsam bir kun axir tildan ham,
Agar bir zot yig’lasa chin dildan ham
Onam yig’lar, onam yig’lar,onam u…
Birinchi va ikkinchi misrada to’ldiruvchi va
kesim, uchinchi misrada esa hol va kesim
inversiyaga uchragan.

Uyushiq bo’laklar fikrga
nutqiy ixchamlik, nutqiy ravonlik,
ta’sirlilik, musiqiylik bag’ishlaydi.
Badiiy-tasviriy vositalardan biri
hisoblanadi. Bu, ayniqsa, poetik
asarlarda ko’rinadi. Buni quyidagi
misolda ko’rib o’tamiz.

Do’stman deganlar
Kecha meni maqtab yurganlar,
Bir umrga do’stman deganlar,
Yoshlik qilib qoqingan chog’im
Panalarda g’iybat qilganlar
Bilib qo’ying, yengilganim yo’q,
Ertamdan ham ko’ngillarim to’q.
Eganing uyushib kelishi she’rning
ta’sirchanligini yanada oshirgan.

Oq ro’mol qizlar
O’tib turing ko’chamdan goh-goh,
Ko’ngil yayrar ko’rganim sari.
Ey gulbadan, ey kiyiknigoh,
O’zbekoyim nabiralari -
Oydin qizlar, oyjamol qizlar,
Oydan tushgan oqro’mol qizlar.

Undalmalarning uslubiy bo’yog’i
undalma bo’lib kelgan leksema
semantikasi bilan bog’liq. Shaxs
bildirmaydigan undalmalarning
uslubiy bo’yog’i badiiylik bilan
izohlanadi va asosan, badiiy
adabiyotda uchraydi. Quyidagi ayrim
misollarda ko’rib o’tamiz.

Erka kiyik
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam,
Majnun bo’lib, sahrolarga yetalasam.
Bu dunyoda birday g’arib men ham, sen ham,
Erka kiyik, maylimi bir erkalasam?...
Yuqoridagi misralarda undalma va so’roq gap
birgalikda qo’llanilib, she’rning uslubiy bo’yog’ini
oshirishga xizmat qilgan.

Yur, muhabbat
Oy yuzidan nur yog’di sim-sim,
Yur, muhabbat , ketdik bu yerdan.
Shirin tushlar ko’rsin sevgilim,
Yur, muhabbat , ketdik bu yerdan...
Biz ketsak yer kengayib qolar,
Osmonlar ham enkayib qolar.
Bir qorako’z jilmayib qolar,
Yur, muhabbat , ketdik bu yerdan…
Na qildim, ey yuzlari zebo,
Aybim na deb so’rama aslo.
Bu dunyo shundayin bevafo,
Yur, muhabbat , ketdik bu yerdan…
Sevgi dilda yashnagan chechak,
U biz bilan qayda yashasak.
Ne qipti bir qizga yoqmasak?..
Yur, muhabbat , ketdik bu yerdan…

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Muhammad Yusuf “Biz baxtli
bo’lamiz” (she’riy to’plami). Toshkent-2014.
2. Iminov M., Nu’monov T., Boboxonova
D. O’zbek tili uslubiyati masalalari. Namangan-
2007.

Muhammad Yusuf she’riyatining sintaktik xususiyati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish