Muhandislik-texnik faoliyat– texnosferaning atributi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Muhandislik-texnik faoliyat– texnosferaning atributi

Купить

MUHANDISLIK-TEXNIK FAOLIYAT– TEXNOSFERANING
ATRIBUTI
Reja:
1. Muhandis-texnik faoliyat: tushunchasi,ta’rifi va tavsifi
2. Muhandislik faoliyati va uning funksional xususiyatlari
3. Muhandislikning rivojlanish bosqichlari
4. Muhandislik faoliyatining darajalari va shakllari

Ijtimoiy borliq sifatida shakllangan texnosferaning atributini nimalar tashkil
qiladi,ularning harakatlantiruvchi kuchlariga nimalar kiradi,degan savol tug‘ilishi
tabiiydir. Umuman olganda texnosferaning asosiy atributini,uning
harakatlantiruvchi kuchini muhandis-texniklar tashkil qiladi.
Xush,shunday ekan muhandis-texniklar deb kimlarga aytiladi degan savol
tug‘iladi.? Ma’lumki,muhandis-texniklar ilmiy-texnika rivojining yo‘naltiruvchi
harakatlantiruvchilaridan biri hisoblanadi. «Muhandis» lotincha so‘z bo‘lib
qobiliyat, ijodkorlik, ayyorlik, ixtirochi degan ma’nolarni bildiradi va hozirgi
kunda muhandis-mexanik, muxandis-gidrotexnik, kon muhandisi, harbiy
muhandis, loyihalovchi muhandis, muhandis-fizik, muhandis-matematik vlarning
kasbi-korini anglatish,bildirish uchun ishlatiladi.
Tarixga nazar tashlasak Qadimgi Sharqda binokor, yer o‘lchovchi,
inshootlarni loyihalovchi, geometriya bilan shug‘ullanuvchi kishilar “muhandis”
deb atalgan va ularga alohida e’tibor bilan qaralgan. Sohibqiron Amir Temur
o‘zining “Temur tuzuklari”da “Muhandislar bilan itgifokda oliy imoratlar barpo
etib, bog‘u bo‘stonlarning loyiha-tarxinn chizdirdim” 1
-deb yozganligini ta’kidlash
lozim.
Muhandislar xalq xo‘jaligining barcha sohalarida xususan, sanoat. transport,
qurilish va ishlab chiqarish tarmoqlarini boshqaradi. Ular konstruktorlik byurolari
va ilmiy tekshirish muassasalarida xizmat qiladi, ishlab chiqarishni
loyihalashtiradi, tashkil qilish va ishlab chiqarishning iqtisodiy muammolari bilan
shug‘ullanadi, ilg‘or texnika va texnologiyani o‘zlashtirib olish va ishlab
chiqarishga joriy qilishda bevosita qatnashadi.
“Muhandis” tushunchasi turli davrda turlicha tahlil etilgan. Dastlab harbiy
transport vositalarini boshqargan shaxslarga muhandislar deb nom berilgan.
Qadimgi Yunon teatrida ko‘taruvchi moslama degan ma’noni anglatuvchi
"mashina" so‘zi paydo bo‘lishi bilan muhandis har xil mukammal texnik
vositalarning yaratuvchisi deb nomlana boshlagan. XVI asrda Gollandiyada
ko‘prik va yo‘l quruvchilar uchun qo‘llaniladigan "qurilish muhandisi"
1
Амир Темур. Темур тузуклари. – Т.: Ғофур Ғулом,1991. – Б.66.

tushunchasi paydo bo‘lgan. Muhandislar tayyorlaydigan dastlabki o‘quv
muassasalari XVII asrda Daniyada, XVIII asrda Buyuk Britaniya, Fransiya.
Germaniya, Avstriya va boshqa mamlakatlarda ochilgan. Rossiyada birinchn
muhandislik maktabi Petr I tomonidan Moskvada 1712 yilda tashkil qilingan.
Zamonaviy ma’noda "muhandis" so‘zi XVIII asrda ishlatila boshlagan.
Uning ishlatilishi esa keng ko‘lamli mashinasozlik ishlab chiqarishining paydo
bo‘lishi bilan bog‘liq bo‘lgan.Chunki, aynan shu paytda ilmiy bilimlarni amaliyot
bilan uyg‘unlashtirish asosida maxsus texnik fanlarning butun bir tizimi
shakllanayotgan edi.
Ko‘pchillik adabiyotlarda, “muhandis” tushunchasi qisqacha qilib texnik
ma’lumotga ega bo‘lgan mutaxassis deb ta’riflangan. Ilmiy
adabiyotlarda,masalan”Amerika qomusi”da esa muhandislar faoliyati ishi inson
uchun foydali bo‘lgan san’at,fan deb ta’riflangan 2
.
Umuman olganda, muhandis - jamiyat ijtimoiy tuzilishida muhim o‘ringa
ega bo‘lgan, ziyolilarning tarkibiy qismidan biri bo‘lib, ilmiy-texnik taraqqiyotning
asosiy ijtimoiy kuchidir. Muhandis - yangi texnika va texnologiyani yaratuvchi
hamda uni ishlab chiqarishga joriy etuvchi amaliy kasb sohibidir. Muhandislik
faoliyati - jamiyatning ijtimoiy texnik talabidan kelib chiqqan holda, ishlab
chiqarishdagi tsxnika yo‘nalishlariga fan yutuqlarini qo‘llash orqali ongli tadbiq
qilishdir. Muhandis ijodiy faolligi uning ijtimoiy roli, salohiyati, madaniy-texnik
darajasi kasb mahorati, maqomiga boglnkdir.
Muhandis - bu texnik ijodkorlik bilan professional tarzda shug‘ullanadigan,
o‘z ishida fanni ishlab chiqarish bilan uyg‘unlashtirgan, yuqori texnik ma’lumotga
ega bo‘lgan mutaxassisdir. Muhandis – bu fanni ishlab chiqarish jarayoniga joriy
etuvchidir.
2-§. Muhandislik faoliyati va uning funksional xususiyatlari
2
Қаранг :Криштановская О.В. Инженеры:становления и развитие профессиональной
группы. – М.:Нуака,1989. –С. 45.

Muhandislik faoliyati - bu insonning hayotini ta’minlash vositasi bo‘lgan
(yuqori texnik ma’lumotga ega bo‘lgan) kasbiy texnik faoliyatdir.
Ishlab chiqarish jarayonlarining differensiallashib borishi natijasida
muhandislik faoliyati: muhandis-tadqiqotchi,muhandis-konstruktor,muhandis-
texnolog kabilarga ajralib ketdi. Muhandisning faoliyati, ziyolilarning boshqa
qatlamlari (o‘qituvchilar, shifokorlar, aktyorlar, bastakorlar va boshqalar)
faoliyatidan farqli o‘laroq, ijtimoiy ishlab chiqarishdagi milliy daromadlarni
yaratishda bevosita ishtirok etishi bilan farqlanadi. Muhandisning jamiyatdagi ana
shunday o‘rni,ya’ni muhandislikning amaliy yo‘nalishi barcha texnik faoliyat
"intellektuallar" ga past nazar bilan qarashga sabab bo‘ladi.
O‘z mohiyatiga ko‘ra, muhandislik - bu texnologiyani ishlab chiqarishga va
ijtimoiy texnik ehtiyojlarni qondirishga yo‘naltirilgan fanning texnik
qo‘llanilishidir. Muhandis faoliyati davomida fan qonunlari nazariy shakldan
ularning amaliy qo‘llanilishini topadigan texnik prinsiplarga aylantiriladi. Ushbu
faoliyat muqarrar deb hisoblanadigan ma’lum bir xavf darajasiga ega. Yaratilgan
texnik vositalar va texnologiyalarning ishonchliligini ta’minlash uchun, ma’lum
parametrlar, standartlarni belgilash va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan baxtsiz
hodisalarning statistik hisobini qo‘llash orqali ushbu xavfni yengish uchun usul va
vositalar yaratiladi.
O‘z tabiatiga ko‘ra, muhandislik birinchi navbatda moddiy ishlab chiqarish
sohasidagi ma’naviy faoliyatdir. Germaniya muhandislari uyushmasi muhandislik
faoliyatining: ishlash qobiliyati va ishonchliligi, rentabellik, farovonlik, sog‘liq,
xavfsizlik, atrof-muhitga zarar etkazmaslik, jamiyat va shaxsiy rivojlanish sifati
kabi asosiy qadriyatlarini aniqladi.
Muhandislik jarayoni quyidagilarni o‘z ichiga oladi: ehtiyojlarni aniqlash,
qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish, ishlab chiqarishni tayyorlash, ishlab
chiqarishni tartibga solish, ehtiyojlarni qondirish.
Muhandislikning aniq xususiyatlari:
1) bu moddiy ishlab chiqarish sohasidagi faoliyat yoki moddiy ishlab
chiqarish muammolarini hal etishga qaratilgan faoliyat;

2) bu amaliy faoliyat, ya’ni nazariy yoki ma’naviy jihatdan farqli o‘laroq,
haqiqatan ham mavjud ob’ektlar bilan shug‘ullanadi, bu yerda tasavvurga ega
bo‘lgan ideal narsalar mavjud;
3) ob’ekt (tabiat) va predmet (jamiyat) o‘rtasidagi qarama-qarshiliklarni hal
qiladi, tabiiyni ijtimoiyga, tabiiyni sun’iyga aylantirish jarayonidir;
4) nazariya va amaliyot o‘rtasida oraliq pozitsiyani egallaydi (muhandisning
ishi - bu moddiy ishlab chiqarish sohasidagi aqliy mehnatdir).
Shunday qilib, muhandislik faoliyati - bu samarali ishlaydigan, ishlab
chiqarish ob’ektini yaratish bilan yakunlanadigan, uning faoliyati tahlil qilinishi
muhandislik fikriga, shuningdek texnik bilimlar va umuman fanni rivojlantirishga
ta’sir qiladigan texnik g‘oyani amalga oshirish hisoblanadi.
Muhandislik faoliyati tushunchasini quyidagi mazmunlarda ishlatilishini
ko‘rsatish mumkin:
1) faoliyat izohlash tamoyili (prinsipi);
2) ilmiy bilishning ob’ektiv predmeti;
3) boshqarish sohasi predmeti;
4) loyihalashtirish predmeti;
5) faoliyat qadriyat sifatida namoyon bo‘ladi.
Muhandis-texnik ziyolilar faoliyatining tuzilishini uch ko‘rinishga bo‘lish
mumkin:
1) ijtimoiy-texnik talab;
2) ilmiy va empirik bilimlar;
3) kishilar faoliyatining moddiy ishlab chiqarishga yo‘naltirilishi.
Muhandis-texnik ziyolilarning mutaxassislik funksiyalarini ikki ko‘rinishga
bo‘lib ko‘rsatish mumkin:
1) Muhandis-texnik xodimlarning umumixtiro funksiyalari; bosh
konstruktor, bosh muhandis, loyiha bo‘yicha bosh muhandis va bosh mutaxassis,
hamda muhandis.
2) Umumloyihalashtirish funksiyasiga ko‘ra: muhandis-tadkiqotchi:
muhandis-tahlilchi; muhandis-konstruktor; muhandis-loyihalovchi: muhandis-

texnolog; muhandis-ishlab chikaruvchi; muhandis- ekspluatatsiya qiluvchi
(foydalanuvchi); muhandis-ishlab chiqaruvchp kollektivlarining rahbari.
Muhandis-texnik ziyolilar mehnatining moddiy ishlab chiqarish sohasidagi
funksiyalariga quyidagilar:
1) boshqarish funksiyasi (ishlab chiqarish rahbari, bosh muhandis. bosh
mutaxassis, sex boshlig‘i, bo‘lim, laboratoriya);
2) muhandis-texnologik funksiya (muhandis va texnik, texnik ekspluatatsiya
va texnologik ishning mashg‘uloti);
3) yangi mehnat mahsulotini yaratish va takomillashtirish funksiyasi
(konstruktorlar, muhandislar, texnik xodimlar, yangi mashinani loyihalashtirish,
konstruktorlash);
4) muhandis - iqtisodiyotni tartibga solish funksiyasi (muhandis
iqtisodchilar, rejalashtiruvchilar va boshqalar);
5) fan yutuqlarini ishlab chiqarishga joriy qilish funksiyasi (olimlar,
muhandislar, zavod va laboratoriyalardagi texniklar, ilmiy va hisoblash markazlari)
kiradi.
Banobarin, texnikaviy faoliyatda quyidagi uchta tomonni bir- biridan
farqlash lozim;
a) texnikani anglash, ya’ni texnikaviy qurilmalarning tuzilishi va ishlashini
tez va aniq o‘zlashtira olishni:
b) texnikaviy ijrochilik faoliyati: bu-asbob va mashinalarni ishlata
bilishni, tayyor chizma va texnologik kartalarga qarab mashinalardan foydalangan
holda texnikaviy buyumlar tayyorlash operatsiyalarinp aniq va tez bajara olishni
talab qilishni;
v) texnikaviy-konstruktorlik faoliyati, ya’ni mavjud konstruksiyalarni
yaxshilash va yangi texnikaviy buyumlar yaratishni o‘z ichiga oladi.
Jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy negizlarining o‘zgarishi, mulkning turli xil
shakllarining ehtiyojini qondirish muhandis-texnik xodimlarga nisbatan yangi
talablar qo‘yadi. Ular mulkning turli sohalari bilan bog‘lanish imkoniyalari paydo
bo‘ladi. Zamonaviy texnika va texnologiya, kompyuter tizimi, zamonaviy axborot

vositalari, raqobot jarayoniga javob berish ob’ektiv ravishda jamiyatda muhandis-
texnik xodimlarning yangi avlodini shakllantirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Ularning jamiyatdagn mavqei tobora oshib boradi.
3-§. Muhandislikning rivojlanish bosqichlari
Muhandislik faoliyatining quyidagi bosqichlarini ajratish mumkin:
1) muhandislikdan oldin - antik davrdagi yirik va murakkab inshootlarni
qurish vaqti;
2) muhandistlikkacha bo‘lgan - ishlab chiqarish davri, ijtimoiy rejadagi
muhandislik faoliyatining bosqichi (XVIII asr oxiri - XIX asr boshlari);
3) mashinalar va texnik fanlar tizimiga asoslangan muhandislik faoliyatining
rivojlanish davri;
4) axborot texnologiyalariga o‘tish bilan bog‘liq zamonaviy bosqich.
Texnik faoliyatga nisbatan bo‘lgan munosabat antik davrda mashhur emas
edi. Texnik faoliyatni tanqid qilish qadimiy bo‘lib,buning misolini Xudo
tomonidan Bobil minorasini vayron qilinishi afsonasi; Prometey afsonasi;
Osmondan tushgan Ikar afsonasi kabilarda uchratish mumkin. Arximed mashina
qurishni na mehnatga, na e’tiborga loyiq bo‘lmagan kasb deb hisoblagan (ularning
aksariyati bu dunyoga o‘yin-kulgi shaklida kelgan). Texnik faoliyatga bo‘lgan
munosabat O‘rta asrlarda ko‘pincha sehrli narsa sifatida qaralgan. Texnik
yangiliklar ustaxonalar sinfiga kiritilgan.
Uyg‘onish davrida muhandis va uning faoliyatiga boshqacha munosabat
shakllandi. Ular muhandis bilan nafaqat hunarmand, texnik sifatida emas, balki
ilohiy yaratuvchiga o‘xshab yangi bir dunyo, ikkinchi tabiat olamini yaratuvchi
sifatida ham gapira boshladilar.
XIX asr oxiridan boshlab o‘tmishdagi texnik ustunlik va idealizatsiya haqida
keskin tanqid boshlanadi. Zamonaviy jamiyat muhandislik faoliyatiga juda
qarama-qarshi baho berib, unda nafaqat hayotiy boylik manbai, balki ijtimoiy
yovuzlik manbai ham mavjudligi haqidagi fikrlarni bildirganlar.

Faqat XX asrda texnika, uning rivojlanishi, jamiyatdagi o‘rni va insoniyat
sivilizatsiyasi kelajagi uchun ahamiyati tizimli o‘rganish mavzusiga aylandi.
Nafaqat faylasuflar, balki muhandislarning o‘zlari ham texnikani tushunishga
tobora ko‘proq e’tibor berishni boshlaydilar. Ayniqsa, ushbu mavzu 30-yillarda
Germaniyaning muhandislar ittifoqi "Texnika va madaniyat" jurnalining
sahifalarida jadal muhokama qilindi. Aytishimiz mumkinki, ushbu davrda texnika
fenomenini falsafiy anglash zarurati va uni yaratish uchun o‘z faoliyati
muhandislik muhitida o‘sib boradi. Ko‘pincha bunday tushunishga urinishlar
zamonaviy texnik taraqqiyotning yutuqlari va istiqbollarini mutlaqo optimistik
baholashga asoslangan edi. Shu bilan birga, gumanitar muhitda zamonaviy
jamiyatning texnik taraqqiyotiga tanqidiy munosabat kuchayib bordi va birinchi
navbatda uning salbiy tomonlariga e’tibor qaratildi. Bu yoki boshqa usulda, har
ikkala usul ham maxsus tahlil va tadqiqotlar mavzusiga aylandi.
4-§. Muhandislik faoliyatining darajalari va shakllari
Muhandislik faoliyatining asosini texnik faoliyat tashkil etadi - bu ilmiy,
ishlab chiqarish va ijtimoiy vazifalarni bajarilishini ta’minlaydigan harakatlar
majmui hisoblanadi. Ushbu vazifalar ham nazariy (texnik ijodkorlik sifatida), ham
amaliy bo‘lishi mumkin, ular muhandislik izlanishlari va dizaynidan boshlanib,
dizayn bosqichidan o‘tadilar va sanoat namunalarini yaratishda yakunlanadi.
I. Muhandislik faoliyatining nazariy darajasi texnik ijodkorlik
jarayonida amalga oshiriladi.
Texnik ijodkorlik - bu yangi texnik va texnologik ob’ektlarni yaratish
jarayoni hisoblanadi. Bu jarayon o‘zaro bog‘liq bo‘lgan quyidagi tizimlarni:
1) inson (subektiv) omil sifatida yangi ma’lum bir texnik- texnologik
g‘oyani yaratar ekan, uni moddiylashtirishni shakllantirish va amalda hal qilish
yo‘nalishini aniqlashni;
2) g‘oya yanada aniq texnik-texnologik shakllarni olganda, mos keladigan
ob’ekt yoki taraqqiyotning ishchi modelini yaratishni o‘z ichiga oladi:

Tarixan, texnik ijodkorlik ikkita: ixtiro va kashfiyot shakllarida amalga
oshiriladi.
1. Ixtirochilik - bu yangi texnik tamoyillar va ularni aniq texnik va
muhandislik qurilmalarida amalga oshirish usullarini yaratish jarayoni hisoblanadi.
Bu yerda ilgari mavjud bo‘lmagan ob’ektni (g‘ildirak, otish mashinasi, ichki
yonish dvigatelini ixtiro qilish va boshqalar) yaratish haqida so‘z boradi.
Aniqrog‘i, g‘oyani amalga oshirish ("ob’ektivizatsiya qilish")da sodir bo‘ladigan
narsa haqida fikr yuritiladi.
Ixtiro deb yangi haqiqiy mumkin bo‘lgan ehtiyojni qondirishni yoki boshqa
ko‘rsatkichlarning bir oz yomonlashuviga yoki ishlamay turib qolishiga ta’sir
o‘tkazmasdan mavjud ob’ektlarning ishlash ko‘rsatkichlarini va boshqa
ko‘rsatkichlarini yaxshilashni ta’minlaydigan yangi yechimlarga aytiladi.
Ixtirolar odatda texnik tizimlarni (asboblarni), texnologiyalarni (usullarni),
tarkibiy materiallar va moddalarni takomillashtirish yoki kashshof(pioner)
mahsulotlar, texnologiyalar, materiallar, moddalar, shtammlar, mikroorganizmlarni
yaratish bilan bog‘liq bo‘lib,uning asosiy xususiyatlari – muhim ahamiyatga ega
bo‘lgan foydali yangiliklar hisoblanadi. Yangi yechimni tan olish uchun ixtiro
belgilangan tartibda patentga talabnoma topshirdi, uning asosida yangilik va
foydalilik tasdiqlanadi. Demak,ixtironi tasdiqlovchi normativ-huquqiy asos patent
yoki boshqa shunga o‘xshash hujjatlar hisoblanadi. Ixtiro fan va texnologiyaning
rivojlanishi yangi maqsadlarni amalga oshirish kerak bo‘lgan jamiyat
ehtiyojlaridan orqada qolganda paydo bo‘ladi.
Ixtiro - bu harakatlar tizimidir: ma’lum bir taxmindan (yoritishdan) tortib
eksperimental modelgacha (1765 yilda I. Polzunov birinchi bo‘lib bug‘ bilan
ishlaydigan moslamani qurgan, ammo J.Vatt 1784 yilda hozirgi tizimni yaratgan
va mualliflik huquqiga oid patent olgan). Ko‘pincha ixtiro kashfiyotdan so‘ng
paydo bo‘ladi (T. Edison turli xil texnik sohalarda 1000 dan ortiq ixtirolarni
qoldirdi, ammo uning ixtirolari ilmiy-texnik sohada tegishli kashfiyotlarga
ergashdi), shuning uchun ixtiro kashfiyotni amalga oshirishning bir usuli
hisoblanadi.

2. Kashfiyot - bu aslida tabiatda mavjud bo‘lgan, ammo oldin ma’lum
bo‘lmagan tabiiy narsalar, hodisalar, qonuniyatlarning identifikatsiyasidir.
(Amerikaning kashf qilinishi, elementlarning chastotasi, foydali qazilma konlari va
boshqalar). Kashfiyot tashqi shart-sharoitlarga emas, balki ixtirochining ichki
ehtiyojlariga asoslanadi. Kashfiyot va ixtiro o‘rtasidagi bog‘liqlik tarixan o‘zgarib
turadi. Agar ilmiy va texnik bilimlarning rivojlanishining dastlabki bosqichlarida
(uning nazariy darajasi yetarlicha yuqori bo‘lmaganida), kognitiv jarayon kashfiyot
va ixtiro shaklida empirik qidirishdan boshlangan bo‘lsa, XX asrdan boshlab.
kashfiyotning nazariy darajasi ustunlik qila boshladi. Agar dastlab texnik
bilimlarning o‘sishi eksperimentator bilan bog‘liq bo‘lsa, bugungi kunda texnik
bilimlar jarayoni olimning nazariy izlanishlari bilan bog‘liq.
II . Texnik va muhandislik faoliyatining amaliy darajasi ikki shaklda
amalga oshiriladi :
1) muhandislik tadqiqotlari va loyihalash sifatida;
2) konstruksiyalash sifatida.
1. Muhandislik tadqiqotlari va loyihalash doirasida: ilmiy ishlanmalar va
hisob-kitoblar, muhandislik-iqtisodiy asoslar, shuningdek ob’ektni loyihalash
jarayoni amalga oshiriladi. Shu bilan birga har bir muhandislik faoliyati tegishli
bazaviy texnik fanlarga asosladi. Bunda fanlar tizimidagi murakkab texnik
muammolar texnik, tabiiy va ijtimoiy-madaniy fanlarning o‘zaro ta’siri talabi
darajasida bajariladi.
2. Konstruksiyalash - bu inson faoliyatining turli sohalarida amalga
oshiriladigan: texnik tizimlarni loyihalashda, dizaynni, kiyimlarni
modellashtirishda va hokazolarda bajariladigan muhandislik ishlarining bir turidir.
Bu muhandislikda loyihalashni rivojlantirish bilan bog‘liq bo‘lgan qismidir. Bu
turli xil konstruksiya variantlarini tahlil qilish va sintez qilish, ularni hisoblash,
chizmalarni bajarish va boshqalarni o‘z ichiga oladi. Konstruksiya variantlarini
ishlab chiqish odatda texnik ijodkorlik muammolarini shakllantirish va hal qilish
bilan bog‘liq bo‘ladi.

Konstruksiya darajasida texnik ijodkorlik muammolarini shakllantirish va
hal qilish bilan bog‘liq bo‘lgan eksperimental ishlov berish doirasida texnik g‘oya
amalga oshirilmoqda. Konstruksiyalash jarayonida texnik mahsulot yoki tizimning
chizmasi yaratiladi, o‘ziga xos texnik xususiyatlar hisoblab chiqiladi va amalga
oshirishning aniq shartlari (materialning tabiati, unumdorligi, atrof-muhitga zararli
ta’siri, iqtisodiy samaradorlik va boshqalar) qayd etiladi.
Konstruksiyani ishlab chiqish natijasi texnik mahsulot, tayyor dizayn tegishli
texnologik sharoitlarni ishlab chiqish bilan birlashtiriladi, ya’ni ma’lum bir
modelni amalga oshirish usullari va texnik shartlari yaratiladi. Shuning uchun
konstruksiya muayyan mahsulotni ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish
mexanizmini aniqlaydigan texnologiya bilan bog‘liq bo‘ladi.
O‘zbekistonda muhandis-texniklar faoliyatini yanada yuqoriroq darajaga ko‘tarish
uchun Sh.M.Mirziyoev:”...yuqori texnologiyalar,ilm-fanning eng so‘ngi
yutuqlariga asoslangan texnika va asbob-uskunalarni mamlakatimizga olib kelish
va joriy etish uchun ularga munosib sharoitlar yaratish bizning birinchi galdagi
vazifamiz bo‘lishi shart” 3
,–degan edi
3
Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлисга Мурожаатномаси// Мирзиёев
Ш.М. Халқимизнинг розилиги бизнинг фаолиятимизга берилган энг олий баҳодир.2-жилд.
– Тошкент:Ўзбекистон НМИУ,2018. – Б.87.

Foydalanilgan adabiyotlar
Asosiy adabiyotlar
A1. J.Ya.Yaxshilikov , N.E.Muhammadiyev.Falsafa:Darslik.-
Samarqand.2021. – 712.
A2. Yaxshilikov J.Ya.,Muhammadiyev N.E. Texnika va inovatsion
texnologiyalar falsafasi. darslik – Samarqand 2019.
A3. Falsafa asoslari . (mas. muh: Q.Nazarov ). - Т : O‘zbekiston, 2005. - 384 б .
A4. Dinshunoslik. O‘quv qollanma / - Toshkent: ТИҚХММИ , 2019. - 338 b.
A5 Emirova Ye., Strelsova A. Vvedeniye v filosofiyu. – T.: Universitet,
2008.
A6 Xaitov Sh. O ‘zbekiston falsafa tarixi. –T.: Noshir, 2011. – 560 bet.
A7 Turayev B. Borliq (falsafiy tahlil). – Samarqand.: Imom Buxoriy xalqaro
ilmiy tadqiqot markazi, 2021. – 130 bet.
A8 Shermuxamedova N.A. Falsafa. O‘quv qollanma / - Toshkent. 2010. - 574
b.
Tavsiya qilinadigan qo shimcha adabiyotlarʻ
Q1. 1. Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom
ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz.1-jild, Toshkent, O‘zbekiston, 2017
yil.
Q2. Mirziyoyev Sh.M. Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng
oliy bahodir.2-jild, Toshkent, O‘zbekiston, 2018 yil.

Muhandislik-texnik faoliyat– texnosferaning atributi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish