Mulkchilik munosabatlari,uning shakllanishi va turlari

IQTISODIYOT NAZARIYASI
MULKCHILIK MUNOSABATLARI,UNING 
SHAKLLANISHI VA TURLARI                    MULK VA MULKCHILIK
Mulk —moddiy vama`naviy	 
ne`matlarning	
 muayyan	 kishilar	 
egaligida	
 bo lishi	 va	 ular	 tomonidan	 	ʻ
o zlashtirilishi;	
 mulkka	 egalik	 	ʻ
huquqi hamda	
 mulk	 ob yektlariga	 	ʼ
egalik,	
 ularni	 bo lish,	 taqsimlash	 	ʻ
bo yicha	
 kishilar	 o rtasida	 yuzaga	 	ʻ ʻ
keladigan	
 iqtisodiy	 munosabatlar.	 
Mulk	
 ob yekti	 yer	 va	 yer	 osti	 	ʼ
boyliklari, korxona,bino,	
 inshootlar,	 
mashina	
 va	 uskunalar,	 tayyor	 
mahsulot, pul, qimmatli	
 qog`ozlar	 , 
san`at	
 vaadabiyot	 asarlari, ilmiy va	 
texnikaviy ishlanmalar va	
 boshqalar	 
bo lishi	
 mumkin. 	ʻ                   Mulk turlari
Kishilarning moddiy ne matlarni ʼ
yaratishdagi, ularni taqsimlash va 
iste mol etishdagi o rni, siyosiy 	
ʼ ʻ
hayotda tutgan mavqei, asosan, 
ishlab chiqarish vositalariga egalik 
qilishlariga bog liq. Jamiyat 	
ʻ
taraqqiyoti tarixida egalik qilish 
shakliga ko ra mulkning bir necha 	
ʻ
turi bor: ibtidoiy jamoa tuzumida 
ishlab chiqaruvchi kuchlar g oyat 	
ʻ
past rivojlanganidan kishilar 
birgalikda, guruh-guruh bo lib 	
ʻ
mehnat qilishgan. Shubhasiz, 
shunday sharoitda mehnat qurollari 
va mahsulotlari jamoaning umumiy 
mulki bo lgan.	
 	ʻ                   DAVLAT MULKINI 
XUSUSIYLASHTIRISH
Xususiylashtirish - davlat mulkiga egalik 
huquqining davlatdan xususiy subʼyektlarga o tishi ʻ
jarayoni, xilmaxil mulkchilikni shakllantirish, 
iqtisodiyotni davlatlashtirishdan qaytish yo llaridan 	
ʻ
biri.
  Davlat mulkini xusisiylashtirish davlat mulkini 
kelgusida shu mulk negizida xo jalik faoliyati 	
ʻ
yurituvchi va uning natijalari bo yicha to liq mulkiy 
ʻ ʻ
mas uliyatni zimmasiga oluvchi iqtisodiy 	
ʼ
subyektlarga turli shartlarda berish yoki sotish 
orqali amalga oshiriladi va mulk egasini 
o zgartirishni nazarda tutadi	
ʻ .                   O`zbekistonda 
mulkchilik
O`zbekiston Respublikasining 
Konstitutsiyasi 36-moddasiga  
 binoan, 
„har bir shaxs mulkdor bo lishga haqli“. 	
ʻ
O zbekiston iqtisodiyotining negizini 	
ʻ
xilma-xil shakllardagi mulk tashkil etadi. 
Davlat barcha mulk shakllarining teng 
huquqliligini va huquqiy jihatdan bab-
baravar muhofaza etilishini kafolatlaydi. 
„O zbekiston Respublikasida mulkchilik 
ʻ
to g risida“gi qonun	
 (1990-yil 31-oktabr) 	ʻ ʻ
asosida bozor munosabatlarining tashkil 
topishi uchun iqtisodiy manba 
hisoblangan xususiy mulkchilikka yo l 	
ʻ
ochildi. Xususiy mulkchilikning 
rivojlanishida „Davlat tasarrufidan 
chiqarish va xususiylashtirish 
to g risida“gi qonun	
ʻ ʻ  
(1991-yil 19-noyabr) 
muhim ahamiyat kasb etdi.