Mustaqillik sharoitida muzeylar va muzey tarmog‘ining rivojlanish muammolari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	25.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mustaqillik sharoitida muzeylar va muzey tarmog‘ining rivojlanish muammolari

Купить

Mustaqillik sharoitida muzeylar va muzey tarmog`ining rivojlanish
muammolari.
REJA
1. Mustakillik sharoitida muzeylar ishi.
2. Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining Uzbekiston
muzeylari ishini takomillashtirish va rivojlantirish xakidagi karori .
3. Respublikaning muzeylar tarmogi va uni rivojlantirish masalalari.
4. Amir Temur muzeyning ochilishi va uning axamiyati.
5. Mustakillik yillarida Uzbek muzeylarining xalkaro alokalari.

Mustakillik yillarda muzeylarga bulgan e`tibor va talab oshib
bormokda. Bu albatta, muzeylarning ijtimoiy vazifalari bilan boglik.
Uzbekiston xududida mavjud muzeylar tizimini yanada
takomillashtirish, ularning xalkning ma`naviy-axlokiy kamolotida tutgan
urnini oshirish, muzey fondlarida saklanib kelinayotgan xalkimizning
boy tarixini, mustakilligimiz odimlarini aks ettiruvchi, noyob, nodir
eksponatlarni avaylab asrash, urganish, boyitib borish, dunyoga olib
chikish va targib kilish, ulardan xalkimiz ongida milliy gurur va
iftixorni, istiklol va Vatanga xurmat, sadokat tuygularini kuchaytirish
yulida keng foydalanish, muzeylarning zamon talabiga mos yukori
malakali mutaxassislar bilan ta`minlash, moddiy-texnika bazasini
mustaxkamlab, jaxon muzeyshunosligi tajribalarini kullashga zarur
shart-sharoitlar yaratishdan iborat. YAna shu katorda muzeylarni
internet tizimi bilan boglash va ilmiy jixatdan markaz bulishdir.
Respublikamiz prezidentining “muzeylar faoliyatini tubdan
yaxshilash va takomillashtirish tugrisida“gi 1998-yil 12-yanvardagi
farmoni muzeylar va muzey xodimlarining xayotida katta burilish
nuktasi buldi.
Mamlakatimiz xududidagi mavjud bulgan muzeylar tuzimini yanada
takomillashtirish, ularni xalkning ma`naviy-axlokiy kamolotida tutgan
urnini yanada oshirish maksadida “Uzbek muzey“ Respublika
jamgarmasi tuzildi. Bunga kushimcha yana Uzbekiston Vazirlar
maxkamasining 1998-yil 5-martdagi “Muzeylar faoliyatini tubdan kullab
kuvvatlash masalalari tugrisida“gi karori “Uzbek muzey”ga
Uzbekiston muzeylariga xar tomonlama yordam kursatish vazifasini
topshirdi. Ushbu karorda mamlakat muzeylarini ta`mirlash zarur texnik
va zamonaviy asbob uskunalar bilan jixozlash xamda mablag bilan
ta`minlash vazifalari yuklatilgan.

Tarmok — muzeylar faoliyati yunalishini ishlab chikarish, fan,
san`atning biror tarmogiga tegishli bulishidir. Mustakillik yillarida bu
muzey tarmoklariga e`tibor bergan bulsak, prezidentimiz karoridan sung
yildan yilga rivojlanib, takomillashib bormokdi.
Muzeylarning tuplovchilik va noshirlik faoliyati xam rivojlanib
usmokda. Muzeylarning tuplovchilik faoliyatiga ilmiy etnografik,
arxeologik izlanishlar natijasida topilgan ilmiy asarlar, kulyozmalarni
yigish va shular asosida muzeylardagi imkoniyat darajasida muzey
xodimlarining makolalari bilan chikish. Bundan tashkari respublika
mikyosida muzeylar faoliyatini maxsus jurnallarda yoritib borish va
nashiryotlarda, bekletlar, plakatlar chikarish, kurgazmalar tashkil etish
va uslubiy kitoblarda yoritib borish va boshka kuplab ishlarni amalga
oshiridan iboratdir.
Tarmok, bu muzeylar faoliyatini yunalishi ya`ni ilmiy tadkikot,
fond ishlari, kurgazmalar tashkil etishdir.
Ilmiy tadkikot ishlari ulkani urganish, san`ati, tarixi, adabiyoti
tugrisida ma`lumotlar yigish, ilmiy nashrlar chikarish, etnografik,
arxeologik ilmiy tadkikotlar olib borish.
Fond ish muzey predmetlarini yigish, tadkik kilish, ilmiy
kartochkalar, kataloglar, turli universal-kartochkalar, doimiy
kurgazmalar, kuchma kurgazmalar tashkil etish.
Muzey vazifasiga kura ilmiy tadkikot, ma`rifat, tadkikot va ukuv
muzeylariga, yunalishi va kollektsiyalariga karab, tarmok, ulkashunoslik
va me`morial muzeylarga bulinadi. Tarmok muzeyda ishlab chikarish,
fan, san`atning biror tarmogiga tegishli buladi (masalan, tarix muzeylari,
zoologiya muzeylari). Ulkashunoslik muzeylari muayyan ma`muriy
territoriyaning tabiati, tarixi, xujaligi, san`ati, etnografiyasi va boshka
soxalarni kompleks aks ettiradi. Memorial muzeylar muxim tarixiy

vokealar, atokli arboblarga bagishlanadi.
Fargona ulkashunoslik muzeyning bugungi kunda tarmoklari
viloyatimizning turli tumanlarida mavjud.
1. “Xamza Xakimzoda Niyoziy muzeyi” — SHoximardon kishlogida 1957
yilda ochilgan.
2. “Usmon YUsupovning memorial muzeyi” Kaptarxona kishlogida 1974
yilda ochilgan.
3. “Yuldosh Oxunboboev memorial muzeyi” Margilon shaxrida 1964
yilda ochilgan.
4. YAypan shaxridagi “Uzbekiston tumani tarixi muzeyi ” 1984 yil
ochilgan.
5. “Adabiyot va san`at muzeyi” Margilon shaxrida 1989 yilda ochilgan.
6. Uchkuprik tumanidagi “Ziyovutdin Xaziniy uy muzeyi ” 1997 yilda
ochilgan.
7. Oltarik tumani “Tarix muzeyi” 2000 yilda ochilgan.
Biz bu tarmoklar faoliyatiga nazar tashlasak, Prezidentimiz
farmoni, Vazirlar Maxkamasini karori va viloyat xokimiyatining karori
bu tarmoklar yaxshilanib, takommillashib, rivojlanib borishiga turtki
bulganligini kurishimiz mumkin.
Madaniyat va xalk ta`limini vazirliklari tarkibida muzeylar bulishi
yoshlarni vatanparvarlik ruxida tarbiyalashda muxim urin tutuvchi
madaniyat uchoklari xisoblanadi. Bularga shon-shuxrat muzeylari, ulka
tarixi, mexnat faxriylari asori atikalari, Buyuk siymolar tarixi, ulka
tarixidan xikoya kiluvchi asori atikalardan iborat.
Bugungi kunda mamlakatimiz xududidagi turli muassasalar,
korxonalar, kurilish tashkilotlari, kishlok jamoa boshkaruv xujaliklari
koshida, shaxar, tuman, viloyat markazlarida, xalk ta`limi tizimida 1200
dan ortik muzeylar mavjud bulib, ularni eng yiriklari poytaxtda

joylashgan.
SHu bilan birga unlab yozuvchilar, shoirlar, rassomlar, olimlar va
mashxur san`at arboblarining uy muzeylari mavjuddir. Bu muzeylar
xalkimizni uzok tarixdan xikoya kiluvchi, muzeydan sado beruvchi
ma`naviyat maskanlari bulib, milliy mafkura va tafakkurni
rivojlantiruvchi, yoshlarda milliy gurur va iftixorni yuksaltirishda
ulug kadamlar bulib kolmokda.
Xar bir millatni shakllanish tarixi, u bilan boglik siyosiy
jarayonlarni aks ettiruvchi muzeylar umumxalk muzeylari xisoblanadi.
Xorazmdagi Ichan kal`a, Buxoro arki umumxalk muzeylariga misol
buladi.
1996 yilining 18 oktyabr’ kuni mamlakatimiz poytaxti kadimiy
Toshkentning kok markazida Tong saxarda kur`on tilovati olis-olislarga
taraldi. Ulug bobokalonimiz buyuk davlat arbobi va engilmas sarkarda
Amir Temur yodi xotirasiga atab SHark milliy me`morchiligining
noyob va mujizaviy namunasi bunyod etilib, Temuriylar tarixi davlat
muzeyining tantanali ochilishi mamlakatimiz tarixini urganishga bulgan
e`tiborni kuchaytirdi.
Muzeyning ochilish marosimida Prezidentni suzlagan nutkida
shunday deyiladi. “Mamlakatimiz istiklolga erishgach “Amir Temur
shaxsi yana vatan va millat timsoliga aylanganini istiklolimizning xar
bir tadbirida, mustakil davlatimizning xar bir kadamida buyuk zot ruxi
birga xamroxu-xamnafas bulib borayotganini ta`kidladi va uz fikrini
davom ettirib, “Buyuk shaxslarni tarix yaratadi”, deydilar. Bunga
kushimcha kilib soxibkiron bobomizning suronli xayotini xayol kuzgusi
utkazib, buyuk buyuk shaxslarni millat kaygusidan utkazi, xalk dardi
yaratadi”,-dedi.
Temuriylar tarixi davlat muzeyi me`moriy jixatdan juda

mukammal muxtasham inshootdir. Bu avvalo bobokalonimizning
mavjud shavkatiga, dunyoviy obryo-e`tiboriga va daxoligiga munosib
bulsa, ikkinchi tomondan, temuriylar bugungi avlodining bunyodkorlik
kudratidan, kozik didi, bekiyos iste`dodi va xayolotining cheksizligidan
dalolat beradi. YAna uning axamiyati Temur va temuriylar davlatini
yanada yaxshirok urganish, uni xayotga tadbik etish va milliy
tariximizni xakkoniy tarixini yoritishda juda kattadir. Bugungi kunda bu
muzey ilmiy markazga aylangan.
Vazirlar Maxkamasining 1998 yil 5 martdagi karori “Uzbek
muzey” jamgarmasiga, Uzbekiston muzeylar jamoatchilik kengashining
Xalkaro muzeylar Kengashi IKOMga a`zo bulganligini xisobga olib,
Uzbekiston muzeylariga xar tomonlama yordam berish vazifasini
topshirdi. Uzbek muzeylar dunyoning kuplab kuzga kuringan
mamlakatlari bilan ya`ni Angliya, Amerika, Italiya, Frantsiya,
Germaniya muzeylari bilan xamkorlikda faoliyat olib borib, yul
kursatkichlar, bukletlar va kataloglar nashr kilinib xamda kurgazmalar
tashkil etilmokda. Bizning Fargona Ulkashunoslik muzeyi kuplab
mamlakatlar bilan xamkorlik kilmokda, jumladan YAponiya etnografiya
muzey bilan xamkorlikda Fargonaning kadimgi tarixi yuzasidanilmiy
tadkikot ishlarini olib bormokda. Muzey xodimlari ilmiy markazda ukish
uchun YAponiya uiga taklif etilmokda. Bundan tashkari Rossiya davlat
ermitaji, Sankt-Petrburgdagi Rossiya Davlat etnografiya muzeyi,
Respublikamizda esa Uzbekiston Fanlar Akademiyasining Arxeologiya
Instituti, Uzbekiston Xalklari tarixi muzeylari bilan doimiy alokalar olib
boriladi.

Adabiyotlar.
1. I. A. Karimov “Tarixiy xotirasiz kelajak yuk” T.1998 y.
2. “Uzbekiston muzeylar ishini takomillashtirish va rivojlantirish xakida”
Uzbekiston Vazirlar Maxkamasining karori G`G` Uzb.Abadiyoti va
san`ati 1998 y. 10 yanvar’.
3. I. Sodikova “Madaniy yodgorliklar xazinasi” T.”Fan” 1981 y.
4. “Moziydan sado” jurnali.
5. “Fargona ulkashunosligi” F.-1996 yil.

Mustaqillik sharoitida muzeylar va muzey tarmog‘ining rivojlanish muammolari

Купить