Mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimida amalga oshirilgan islohotlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	25.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimida amalga oshirilgan islohotlar

Купить

Mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimida amalga
oshirilgan islohotlar
Reja:
Kirish.
1. Mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimida amalga oshirilgan
islohotlar.
2. Ma'muriy islohotlar davlat boshqaruvi tizimi organlarida.
3. Davlat dasturida alohida bandda ko‘rsatib o‘tilgan.

Mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimini isloh qilish jarayonida ikkita
asosiy vazifa uddalanganini qayd etishadi. Avvalo, iqtisodiyotda ma'muriy-
buyruqbozlik va taqsimot tizimidan bozor munosabatlariga o‘tilgan bo‘lsa,
ikkinchidan, davlat organlarining yangi sharoitlarda samarali faoliyat yuritishiga
erishildi. Ma'muriy islohotlar davlat boshqaruvi tizimi organlari tuzilmasini
unifikatsiyalashtirdi. Davlat xizmati ushbu tizimning asosiy unsuriga aylandi.
Tahlillar shuni ko‘rsatayaptiki, davlat xizmati faoliyatini tartibga soladigan
hujjatlar bugungi kunning talab va vazifalariga javob bermayapti, sohadagi barcha
masalani qamrab olmasdan, yagona huquqiy standartlar hamda ma'muriy-
boshqaruv amaliyotini o‘r natishga xalaqit qilmoqda. Xususan, zamonaviy
texnologiyalardan foydalanish darajasining pastligi, yagona kadrlar siyosatining
yo‘qligi, davlat xizmatchilarining ijtimoiy va huquqiy himoya si ular tomonidan
bajarilayotgan vazifalarga mos emasligi davlat xizmatchilarining ish faoliyatiga
salbiy ta'sir ko‘rsatayapti. Bularning barchasi, o‘z nav batida, tashkilotlar, fuqarolar
hamda fuqarolik jamiyati institutlari o‘rtasidagi munosabatlarning
byurokratlashuviga, davlat tuzilmalari faoliyati yopiqligiga shart-sharoit -
yaratmoqda.
Bundan tashqari, huquqiy asoslar “Elektron hukumat” tizimining jadal
ravnaqidan, davlat xizmatlari va ma'muriy tartib-taomillarining taraqqiyotidan
ortda qolmoqda. Amaldagi qonun hujjatlarida davlat hokimiyati organlari -
xodimlarini belgilashda bir qator tushunchalar qo‘llaniladi. Biroq ko‘lamiga ko‘ra,
biri- biridan tubdan farq qiladi.
Hukumatning 1997 yil 3 iyuldagi qarorida ko‘rsatilgan Davlat
xizmatchilarining lavozimlari ro‘yxatiga vazirlik va idoralar, hokimliklar, o‘zini
o‘zi boshqarish organlari hamda prokuratura idoralari xodimlarining qator
lavozimlari kiritilgan. Vaholonki, Vazirlar Mahkamasining 2016 yil 2 martdagi
qarori bilan tasdiqlangan Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi
hokimiyat organlari xodimlarining odob-axloq namunaviy qoidalarida davlat

xizmatchisi deganda, faqatgina hokimliklar, vazirlik va idoralar xodimlari
tushuniladi.
Qonunchilikda ayni paytda “ma'muriy-boshqaruv xodimlari” degan
tushuncha ham qo‘llanilmoqda. U yuqorida qayd etilgan ro‘yxatga kiritilmagan
qator tashkilotlarni ham o‘z ichiga oladi. Nomenklaturada xo‘jalik boshqaruvi
organlari lavozimlari borligi uning asosiy farqi hisoblanadi. Shu bilan birga,
qonunchiligimizda saylanadigan mansabdor shaxslar faoliyati tartibga solingan.
Masalan, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati a'zolari, xalq
deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlarining maqomi hamda
vakolatlari belgilab qo‘yilgan.
Bir qator hujjatlar, jumladan, “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi to‘g‘risida”gi, “Prokuratura to‘g‘risida”gi, “Sudlar to‘g‘risida”gi,
“Davlat soliq xizmati to‘g‘risida”gi, “Davlat bojxona xizmati to‘g‘risida”gi
qonunlar ayrim davlat organlarining maqomini belgilab beradi.
Ko‘plab idoralar o‘z maqomi, maqsad va vazifalari belgilangan tegishli nizomlar
asosida ish olib bormoqda.
Ko‘rinib turibdiki, davr davlat xizmatlari sifatini oshirish, davlat
xizmatchilari faoliyatining ochiqligi va qonuniyligini ta'minlash bo‘yicha
vazifalarni hal qilishni kun tartibiga olib chiqmoqda. Bu vazifalar davlat
xizmatchisi huquq va vakolatlarini aniq belgilab berishni taqozo etayapti. Shu bois
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul
qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma'ruzasida davlat
xizmati institutini isloh etish, davlat xizmatchilarining moddiy va ijtimoiy
ta'minoti, ularning kasbiy tayyorgarligini tubdan takomillashtirish, bu sohaga
yangicha fikrlaydigan, mas'uliyatli, tashabbuskor, vatanparvar kadrlarni jalb etish
bo‘yicha samarali tizim yaratish zarurligini ta'kidlagan edi.

Davlatimiz rahbari yaqin kunlarda “Davlat xizmati to‘g‘risida”gi qonunni
ishlab chiqish vazifasini qo‘ydi. Bu vazifa 2017 — 2021 yillarda O‘zbekiston
Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar
strategiyasini Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yilida amalga oshirishga oid
Davlat dasturida alohida bandda ko‘rsatib o‘tilgan.
Hozirgi kunda yuqori turuvchi lavozimlarga tayinlash va ko‘rsatish, kadrlar
zaxirasini shakllantirish, xizmatchilarni attestatsiyadan o‘tkazish tizimi
borasida yagona yondashuv yo‘q, mazkur jarayon jamoatchilik bexabar
bo‘lgan ichki hujjatlar bilan tartibga solinadi.
Ayni paytda ba'zi idoralarda, misol uchun, Davlat soliq qo‘mitasida ishga
qabul qilish tartibi aniq bo‘lib, ularda bu taomil tanlov asosida amalga
oshirilishi belgilangan. Bunday yondashuv xolisona qaror qabul qilish,
malakali xodimni tanlab olish, kadrlar zaxirasi uchun ma'lumotlar bazasini
yaratish imkonini beribgina qolmasdan, fuqarolarning ishga joylashishda
teng huquqliligini ta'minlashga xizmat qiladi. Fikrimizcha, bunday
yondashuv davlat xizmatiga qabul qilish bo‘yicha yagona standartning
asosiy unsurlaridan biri bo‘lishi va qonuniy asosga ega bo‘lmog‘i lozim.
Bugun vazirlik va idoralarga taqsimlashda nomzodlarni tayinlash va
vakolatli organlar bilan kelishish jarayonini yanada batafsil tartibga solish, uning
ochiqligini ta'minlash zarurati tug‘ilmoqda.
Shuni qayd etish kerakki, xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazish ularni
baholashning asosiy vositasi hisoblanadi. Bu taomil kasbiy va boshqaruv
ko‘nikmalarini takomillashtirishdagi muammolarni hamda mansab pillapoyasidan
yuqori lavozimlarga ko‘tarilishi uchun salohiyatini aniqlash imkonini beradi.
Amaliyot malakani baholash tizimiga aniq ko‘rsatkichlarni joriy qilish zaruratini
ko‘rsatayapti. Bular davlat xizmatlarini ko‘rsatish hamda amaliy natijalarga
erishish bilan uzviy bog‘liq bo‘lishi lozim. Bunda aholi so‘rovlari asosida
natijalarni baholash kerak.

Binobarin, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ta'kidlaganidek, bundan keyin
joylardagi rahbarlar faoliyatiga, birinchi navbatda, ular boshqarayotgan hududdagi
aholidan tushayotgan murojaatlar soni, ularning xalq ichida yurishi, mavjud
muammolarning amaliy yechimiga qarab baho beriladi. Qisqacha aytganda, -
rahbarlarga xalqning o‘zi baho beradi.
Amaldagi davlat xizmati tizimida rotatsiya mexanizmi, ya'ni mansabdor
shaxsning davlat organlari gorizontal yo‘nalishida ishga ko‘chirilishi yetarli
darajada tartibga solinmagan. Bundan tashqari, davlat organlari xodimlari uchun
Yagona tarif setkasi bo‘lishiga qaramasdan, juda ko‘plab idoraviy farqlar va -
istisnolar mavjud. Bu esa, oxir-oqibat, mansabdor shaxslarning oylik maoshi
hajmiga sezilarli darajada ta'sir ko‘rsatadi. Bunda ham yagona yondashuv va
standartlar asosida ish olib borish maqsadga muvofiq.
Bugun yangicha hamda mustaqil fikrlaydigan, mas'uliyatli, tashabbuskor,
ilg‘or boshqaruv usullarini puxta o‘zlashtirgan, halol, o‘z Vatani va xalqiga
sodiq kadrlarni tayyorlash bo‘yicha samarali tizim yaratmasdan sifat
o‘zgarishlariga erishib bo‘lmasligi aniq.
Shu sababli davlat xizmatini modernizatsiya qilish masalasiga alohida e'tibor
qaratilmoqda. Joriy yilning 3 yanvar kuni “Korrupsiyaga qarshi kurashish
to‘g‘risida”gi Qonun qabul qilindi. Unda davlat organlarining mansabdor
shaxslari va boshqa xodimlari tomonidan o‘z mansab yoki xizmat
majburiyatlarining bajarilishi samaradorligi mezonlarini, standartlarini va
uning sifatini baholash tizimlarini joriy etish, davlat organlari xodimlarining
huquqiy maqomini belgilash, xizmatni o‘tashning shaffof tartibini o‘rnatish,
shaxsiy va kasbiy sifatlar, ochiqlik, beg‘arazlik, adolatlilik va xolislik
prinsiplari asosida tanlov bo‘yicha saralash hamda xizmatda ko‘tarilish
tizimini joriy etish, davlat organlarining mansabdor shaxslari va boshqa
xodimlarining samarali ijtimoiy himoya qilinishini, moddiy ta'minot olishini
va rag‘batlantirilishini ta'minlash davlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaning
oldini olishga doir chora-tadbirlar sifatida belgilab berilgan.

Shu yilning 9 yanvarida esa Prezidentimizning “Davlat bosh qaruvi hududiy
organlari faoliyatini yanada takomillashtirish va xodimlarini moddiy
rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti devoni faoliyatini yanada takomillashtirish,
samaradorligini oshirish va tuzilmasini maqbullashtirish, shuningdek, uning
tarkibiy tuzilmalari vazifalari hamda funksiyalaridagi takrorlanishlarni bartaraf
etish, ularni ajratish va aniqlashtirish maqsadida joriy yil 1 mart kuni davlatimiz -
rahbari “O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Devoni faoliyatini yanada
takomillashtirish to‘g‘risida”gi Farmonga imzo chekdi. 7 mart kuni esa
hukumatning “Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar,
Toshkent shahri, shaharlar va tumanlar hokimliklari xodimlarining lavozim
maoshlariga uzoq muddat ishlaganligi uchun har oylik ustama to‘lash tartibi
to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori qabul qilindi.
2017 — 2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta
ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida davlat va jamiyat qurilishini
takomillashtirish yo‘nalishida 17 ta qonunni ishlab chiqish va qabul qilish ko‘zda
tutilgan. Birgina joriy yilning o‘zida Davlat dasturi doirasida O‘zbekiston
Respublikasida ma'muriy islohotlar konsepsiyasi hamda ushbu islohotlarni
o‘tkazish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi, “Davlat boshqaruvi asoslari
to‘g‘risida”gi, “Ma'muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi, “Davlat va xususiy
sheriklik to‘g‘risida”gi, “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi qonunlar
loyihalari ishlab chiqilishi belgilangan.
Bularning barchasi davlat xizmatchilari ish faoliyati samaradorligini
oshirish, Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan “Xalq davlat idoralariga emas,
davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak” degan tamoyilni amalda qaror
toptirishga xizmat qiladi.
Ekspertlar mamlakatimizda mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimini
isloh qilish jarayonida ikkita asosiy vazifa uddalanganini qayd etishadi. Avvalo,

iqtisodiyotda ma'muriy-buyruqbozlik va taqsimot tizimidan bozor munosabatlariga
o‘tilgan bo‘lsa, ikkinchidan, davlat organlarining yangi sharoitlarda samarali
faoliyat yuritishiga erishildi. Ma'muriy islohotlar davlat boshqaruvi tizimi organlari
tuzilmasini unifikatsiyalashtirdi. Davlat xizmati ushbu tizimning asosiy unsuriga
aylandi.
Tahlillar shuni ko‘rsatayaptiki, davlat xizmati faoliyatini tartibga soladigan
hujjatlar bugungi kunning talab va vazifalariga javob bermayapti, sohadagi barcha
masalani qamrab olmasdan, yagona huquqiy standartlar hamda ma'muriy-
boshqaruv amaliyotini o‘r natishga xalaqit qilmoqda. Xususan, zamonaviy
texnologiyalardan foydalanish darajasining pastligi, yagona kadrlar siyosatining
yo‘qligi, davlat xizmatchilarining ijtimoiy va huquqiy himoya si ular tomonidan
bajarilayotgan vazifalarga mos emasligi davlat xizmatchilarining ish faoliyatiga
salbiy ta'sir ko‘rsatayapti. Bularning barchasi, o‘z nav batida, tashkilotlar, fuqarolar
hamda fuqarolik jamiyati institutlari o‘rtasidagi munosabatlarning
byurokratlashuviga, davlat tuzilmalari faoliyati yopiqligiga shart-sharoit -
yaratmoqda.
Bundan tashqari, huquqiy asoslar “Elektron hukumat” tizimining jadal
ravnaqidan, davlat xizmatlari va ma'muriy tartib-taomillarining taraqqiyotidan
ortda qolmoqda. Amaldagi qonun hujjatlarida davlat hokimiyati organlari -
xodimlarini belgilashda bir qator tushunchalar qo‘llaniladi. Biroq ko‘lamiga ko‘ra,
biri- biridan tubdan farq qiladi.
Hukumatning 1997 yil 3 iyuldagi qarorida ko‘rsatilgan Davlat
xizmatchilarining lavozimlari ro‘yxatiga vazirlik va idoralar, hokimliklar, o‘zini
o‘zi boshqarish organlari hamda prokuratura idoralari xodimlarining qator
lavozimlari kiritilgan. Vaholonki, Vazirlar Mahkamasining 2016 yil 2 martdagi
qarori bilan tasdiqlangan Davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijro etuvchi
hokimiyat organlari xodimlarining odob-axloq namunaviy qoidalarida davlat

xizmatchisi deganda, faqatgina hokimliklar, vazirlik va idoralar xodimlari
tushuniladi.
Qonunchilikda ayni paytda “ma'muriy-boshqaruv xodimlari” degan
tushuncha ham qo‘llanilmoqda. U yuqorida qayd etilgan ro‘yxatga kiritilmagan
qator tashkilotlarni ham o‘z ichiga oladi. Nomenklaturada xo‘jalik boshqaruvi
organlari lavozimlari borligi uning asosiy farqi hisoblanadi. Shu bilan birga,
qonunchiligimizda saylanadigan mansabdor shaxslar faoliyati tartibga solingan.
Masalan, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati a'zolari, xalq
deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlarining maqomi hamda
vakolatlari belgilab qo‘yilgan.
Bir qator hujjatlar, jumladan, “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi to‘g‘risida”gi, “Prokuratura to‘g‘risida”gi, “Sudlar to‘g‘risida”gi,
“Davlat soliq xizmati to‘g‘risida”gi, “Davlat bojxona xizmati to‘g‘risida”gi
qonunlar ayrim davlat organlarining maqomini belgilab beradi.
Ko‘plab idoralar o‘z maqomi, maqsad va vazifalari belgilangan tegishli nizomlar
asosida ish olib bormoqda.
Ko‘rinib turibdiki, davr davlat xizmatlari sifatini oshirish, davlat
xizmatchilari faoliyatining ochiqligi va qonuniyligini ta'minlash bo‘yicha
vazifalarni hal qilishni kun tartibiga olib chiqmoqda. Bu vazifalar davlat
xizmatchisi huquq va vakolatlarini aniq belgilab berishni taqozo etayapti. Shu bois
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul
qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma'ruzasida davlat
xizmati institutini isloh etish, davlat xizmatchilarining moddiy va ijtimoiy
ta'minoti, ularning kasbiy tayyorgarligini tubdan takomillashtirish, bu sohaga
yangicha fikrlaydigan, mas'uliyatli, tashabbuskor, vatanparvar kadrlarni jalb etish
bo‘yicha samarali tizim yaratish zarurligini ta'kidlagan edi.

Davlatimiz rahbari yaqin kunlarda “Davlat xizmati to‘g‘risida”gi qonunni ishlab
chiqish vazifasini qo‘ydi. Bu vazifa 2017 — 2021 yillarda O‘zbekiston
Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar
strategiyasini Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yilida amalga oshirishga oid
Davlat dasturida alohida bandda ko‘rsatib o‘tilgan.
Hozirgi kunda yuqori turuvchi lavozimlarga tayinlash va ko‘rsatish, kadrlar
zaxirasini shakllantirish, xizmatchilarni attestatsiyadan o‘tkazish tizimi borasida
yagona yondashuv yo‘q, mazkur jarayon jamoatchilik bexabar bo‘lgan ichki
hujjatlar bilan tartibga solinadi.
Ayni paytda ba'zi idoralarda, misol uchun, Davlat soliq qo‘mitasida ishga qabul
qilish tartibi aniq bo‘lib, ularda bu taomil tanlov asosida amalga oshirilishi
belgilangan. Bunday yondashuv xolisona qaror qabul qilish, malakali xodimni
tanlab olish, kadrlar zaxirasi uchun ma'lumotlar bazasini yaratish imkonini
beribgina qolmasdan, fuqarolarning ishga joylashishda teng huquqliligini
ta'minlashga xizmat qiladi. Fikrimizcha, bunday yondashuv davlat xizmatiga qabul
qilish bo‘yicha yagona standartning asosiy unsurlaridan biri bo‘lishi va qonuniy
asosga ega bo‘lmog‘i lozim.
Bugun vazirlik va idoralarga taqsimlashda nomzodlarni tayinlash va vakolatli
organlar bilan kelishish jarayonini yanada batafsil tartibga solish, uning ochiqligini
ta'minlash zarurati tug‘ilmoqda.
Shuni qayd etish kerakki, xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazish ularni baholashning
asosiy vositasi hisoblanadi. Bu taomil kasbiy va boshqaruv ko‘nikmalarini
takomillashtirishdagi muammolarni hamda mansab pillapoyasidan yuqori
lavozimlarga ko‘tarilishi uchun salohiyatini aniqlash imkonini beradi. Amaliyot
malakani baholash tizimiga aniq ko‘rsatkichlarni joriy qilish zaruratini
ko‘rsatayapti. Bular davlat xizmatlarini ko‘rsatish hamda amaliy natijalarga
erishish bilan uzviy bog‘liq bo‘lishi lozim. Bunda aholi so‘rovlari asosida
natijalarni baholash kerak.

Binobarin, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ta'kidlaganidek, bundan keyin
joylardagi rahbarlar faoliyatiga, birinchi navbatda, ular boshqarayotgan hududdagi
aholidan tushayotgan murojaatlar soni, ularning xalq ichida yurishi, mavjud
muammolarning amaliy yechimiga qarab baho beriladi. Qisqacha aytganda, -
rahbarlarga xalqning o‘zi baho beradi.
Amaldagi davlat xizmati tizimida rotatsiya mexanizmi, ya'ni mansabdor
shaxsning davlat organlari gorizontal yo‘nalishida ishga ko‘chirilishi yetarli
darajada tartibga solinmagan. Bundan tashqari, davlat organlari xodimlari uchun
Yagona tarif setkasi bo‘lishiga qaramasdan, juda ko‘plab idoraviy farqlar va -
istisnolar mavjud. Bu esa, oxir-oqibat, mansabdor shaxslarning oylik maoshi
hajmiga sezilarli darajada ta'sir ko‘rsatadi. Bunda ham yagona yondashuv va
standartlar asosida ish olib borish maqsadga muvofiq.
Bugun yangicha hamda mustaqil fikrlaydigan, mas'uliyatli, tashabbuskor, ilg‘or
boshqaruv usullarini puxta o‘zlashtirgan, halol, o‘z Vatani va xalqiga sodiq
kadrlarni tayyorlash bo‘yicha samarali tizim yaratmasdan sifat o‘zgarishlariga
erishib bo‘lmasligi aniq.
Shu sababli davlat xizmatini modernizatsiya qilish masalasiga alohida e'tibor
qaratilmoqda. Joriy yilning 3 yanvar kuni “Korrupsiyaga qarshi kurashish
to‘g‘risida”gi Qonun qabul qilindi. Unda davlat organlarining mansabdor shaxslari
va boshqa xodimlari tomonidan o‘z mansab yoki xizmat majburiyatlarining
bajarilishi samaradorligi mezonlarini, standartlarini va uning sifatini baholash
tizimlarini joriy etish, davlat organlari xodimlarining huquqiy maqomini belgilash,
xizmatni o‘tashning shaffof tartibini o‘rnatish, shaxsiy va kasbiy sifatlar, ochiqlik,
beg‘arazlik, adolatlilik va xolislik prinsiplari asosida tanlov bo‘yicha saralash
hamda xizmatda ko‘tarilish tizimini joriy etish, davlat organlarining mansabdor
shaxslari va boshqa xodimlarining samarali ijtimoiy himoya qilinishini, moddiy
ta'minot olishini va rag‘batlantirilishini ta'minlash davlat boshqaruvi sohasida
korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar sifatida belgilab berilgan.

Shu yilning 9 yanvarida esa Prezidentimizning “Davlat bosh qaruvi hududiy
organlari faoliyatini yanada takomillashtirish va xodimlarini moddiy
rag‘batlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidenti devoni faoliyatini yanada takomillashtirish,
samaradorligini oshirish va tuzilmasini maqbullashtirish, shuningdek, uning
tarkibiy tuzilmalari vazifalari hamda funksiyalaridagi takrorlanishlarni bartaraf
etish, ularni ajratish va aniqlashtirish maqsadida joriy yil 1 mart kuni davlatimiz -
rahbari “O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Devoni faoliyatini yanada
takomillashtirish to‘g‘risida”gi Farmonga imzo chekdi. 7 mart kuni esa
hukumatning “Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar,
Toshkent shahri, shaharlar va tumanlar hokimliklari xodimlarining lavozim
maoshlariga uzoq muddat ishlaganligi uchun har oylik ustama to‘lash tartibi
to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori qabul qilindi.
2017 — 2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta
ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida davlat va jamiyat qurilishini
takomillashtirish yo‘nalishida 17 ta qonunni ishlab chiqish va qabul qilish ko‘zda
tutilgan. Birgina joriy yilning o‘zida Davlat dasturi doirasida O‘zbekiston
Respublikasida ma'muriy islohotlar konsepsiyasi hamda ushbu islohotlarni
o‘tkazish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi, “Davlat boshqaruvi asoslari
to‘g‘risida”gi, “Ma'muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi, “Davlat va xususiy
sheriklik to‘g‘risida”gi, “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi qonunlar
loyihalari ishlab chiqilishi belgilangan.
Bularning barchasi davlat xizmatchilari ish faoliyati samaradorligini oshirish,
Prezidentimiz tomonidan ilgari surilgan “Xalq davlat idoralariga emas, davlat
idoralari xalqimizga xizmat qilishi kerak” degan tamoyilni amalda qaror
toptirishga xizmat qiladi. Bugungi kunga kelib mamlakatimiz o’z mustaqil
taraqqiyot yo’lining yigirma olti yilligini nishonlash arafasida turibdi.
Tarix oldida bu muddat kiprik qoqqanchilik lahzalarga teng davr hisoblanadi.
O’tgan yigirma olti yil mohiyatan yurtimiz tarixida o’ta mas’uliyatli va sharafli

davrni tashkil etdi. SHu davr mobaynida har birimizning hayotimizda, mamlakat
taqdirida muhim va keskin o’zgarishlar yuz berdi, turmush tarzimiz o’zgarib,
o’zligimizni anglay boshladik. Qisqa davr ichida davlat va jamiyat qurilishida,
huquqiy-siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy sohalarda, eng muhimi odamlarimizning ongu-
shuurida tom ma’noda yangicha qarash va yangicha fikrlash tuyg’usi shakllanib
ulgurdi.
O’zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti I.A.Karimov tomonidan
yurtimizda ijtimoiy yo’naltirilgan barqaror bozor iqtisodiyoti, ochiq tashqi
siyosatga ega kuchli demokratik huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati barpo etildi.
Istiqlolimizning ilk yillaridayoq, yurtboshimiz yuksak demokratik talablarni
hayotimizga to’liq joriy etish, fuqarolik jamiyati barpo qilish, farovon hayotga
erishish bir-bir bilan chambarchas bog’liq va uzluksiz davom etadigan jarayon
ekanligini ta’kidlab, bunday darajaga ko’tarilish hech qachon osonlikcha
kechmasligini uqdirib o’tgan edilar. I.A.Karimov “O’zbekiston – bozor
munosabatlariga o’tishning o’ziga xos yo’li” risolasida mamlakat mustaqillikka
erishgandan so’ng dastlabki yillardagi rivojlanish jarayonlarini tahlil qilib,
O’zbekistonda davlat qurilishi va iqtisodiyotni isloh qilish dasturining o’zagi
sifatida 5 ta asosiy tamoyilni belgilab berdilar. Nazariy va amaliy jihatdan puxta
ishlab chiqilgan bu dastur yashab turgan fuqarolarning taqdirigina emas, balki
ularning kelajak avlodlarining taqdirini ham o’ylab tuzilgan bo’lib, o’sha davrda
hukmron bo’lgan yakka hokimlik tizimining illatlarini tezroq bartaraf etish,
mamlakatimizni rivojlangan, madaniyatli mamlakatlar darajasiga chiqib olishini
ta’minlashni ko’zda tutgan edi. Bu haqiqatan ham Islom Karimov nomi bilan
jahonga tanilgan taraqqiyotning o’zbek modeli edi.Taraqqiyotning o’zbek modeli
quyidagi tamoyillarga asoslanadi:
birinchidan, iqtisodiy islohotlar hech qachon siyosat ortida qolmasligi kerak, ya’ni
iqtisodiyot siyosatdan ustun bo’lishi kerak. SHuningdek, ichki, tashqi va iqtisodiy
munosabatlarni mafkuradan holi etishni ta’minlash zarur;

ikkinchidan, o’tish davrida davlat asosiy islohotchi bo’lishi lozim. U islohotlarning
ustuvor yo’nalishlarini belgilab berishi, o’zgarishlar siyosatini ishlab chiqishi va
uni izchillik bilan amalga oshirishi shart;
uchinchidan, qonun ustuvorligiga erishish, qonunlarga qat’iy rioya etish lozim.
Buning ma’nosi shuki, demokratik yo’l bilan qabul qilingan yangi Konstitutsiya va
qonunlarni barcha hech istisnosiz hurmat qilishi va ularga og’ishmay rioya etishi
lozim;
to’rtinchidan, aholining demografik tarkibini hisobga olgan holda kuchli ijtimoiy
siyosat o’tkazish kerak.
beshinchidan, bozor iqtisodiyotiga o’tish iqtisodiyotning ob’ektiv qonun-larini
e’tiborga olib, yaqin o’tmishdagi “inqilobiy sakrashlar”siz, ya’ni evolyutsion yo’l
bilan puxta o’ylab, bosqichma-bosqich amalga oshirilishi kerak.
Bozor iqtisodiyotini shakllantirishning evolyutsiya yo’lining tanlab olinganligi
o’zining an’anaviy og’ir-bosiqligi, puxta o’ylab qaror qabul qilishga ruhan
moyilligi hamda tinchliksevarligi tufayli bir holatdan ikkinchisiga, ayniqsa
turmush tarzida, sakrab o’tishga rag’bati yo’q o’zbek xalqining fikrlash tarziga
aynan mosdir.
Yana shu narsa ham g’oyat muhimdirki, bozor taraqqiyotining bosqichli jarayoni
davlatning tub ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlarni ahillik vaziyatida, jamiyatning
qo’llab-quvvatlashiga tayanib amalga oshirish imkonini beradi.
Islohotlarning o’zbek modeli bundan oldin yaratilgan va mavjud bo’lgan
modellarning birortasini takrorlamagan holda, o’z mohiyati va mazmuni jihatidan
butunlay yangi taraqqiyot modeli bo’ldi.
Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar jarayonida avval-boshdan ana
shu nozik jihatga alohida e’tibor qaratildi. Barcha o’zgarishlar va
yangilanishlarning markaziga inson va uning manfaatlari qo’yildi. Bugungi kunda
ham o’zgarishlar jarayonining mohiyatida islohot – islohot uchun emas, avvalo
inson uchun, uning farovon hayoti uchun, degan tamoyil mujassamdir.
SHunday ekan, demokratik jamiyat qurishdan ko’zlangan maqsad yurtimizda
istiqomat qiladigan barcha insonlar uchun munosib hayot sharoiti yaratib berish,

rivojlangan demokratik mamlakatlar kabi kafolatlangan yuksak turmush darajasi
hamda erkinliklarni ta’minlashdan iborat. Mazkur ezgu maqsadni amalga oshirish
uchun birlamchi ahamiyat kasb etgan, ya’ni ijtimoiy bozor iqtisodiyotini yaratishga
yo’naltirilgan iqtisodiy islohotlarga e’tibor qaratildi. Iqtisodiy islohotlar esa o’z
o’rnida jamiyatimizning siyosiy, ijtimoiy, ma’naviy hamda davlat qurilishi
sohalaridagi tub islohotlar bilan chambarchas, uzviy bog’liqlikda amalga oshirib
kelinmoqda.
Yurtimizdagi bugungi tinch va osoyishta, bunyodkor hayot, barqaror taraqqiyot
bunday yondoshuvning naqadar to’g’ri bo’lganini va uzoqni ko’zlaganini tasdiqlab
bermoqda. Mas’uliyatli paytlarda, keskin ijtimoiy larzalarga olib keladigan har
qanday inqilobiy harakatlarga qarshi, tadrijiy rivojlanish tamoyillariga asoslangan
o’z yo’limiz bor va bu yo’ldan hech qachon qaytmaymiz, deb aytilgan qat’iy so’z
va mustahkam siyosat bugun ham izchil amalga oshirilmoqda.
O’zbekiston mustaqil taraqqiyot va istiqlol yo’lida, yangi jamiyat, erkin va farovon
hayot qurish yo’lida ko’p tajribaga ega bo’layotgan ekan, hech shubhasiz o’zbek
xalqi uchun muqaddas va aziz bo’lmish O’zbekiston zaminida yashayotgan va
mehnat qilayotgan insonlar uchun muhim bir haqiqat tobora aniq va ravshan bo’lib
bormoqda. Bu O’zbekistonning yer yuzida baquvvat asoslarga ega bo’lgan
zabardast davlat bo’la olishiga mustahkam ishonchdir.

Mustaqillik yillarida davlat boshqaruvi tizimida amalga oshirilgan islohotlar

Купить