Mustaqillik yillarida o‘zbekistonda manaviy madaniy va taraqqiyot - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	30.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mustaqillik yillarida o‘zbekistonda manaviy madaniy va taraqqiyot

Купить

Mavzu: MUSTAQILLIK YILLARIDA O’ZBEKISTONDA MANAVIY
MADANIY VA TARAQQIYOT.
Reja:
1. Ma’naviy merosning tiklanishi.
2. Tarixiy xotiraning tiklanishi.
3. Milliy va diniy qadriyatlarning tiklanishi.
4. Milliy istiqlol go’yasi.

Tayanch iboralar: «Davlat tili to’g’risida»gi Qonun, 1991-yilda buyuk
bobomiz Alisher Navoiy tavalludining 550 yilligining keng nishonlanishi, 1994-yilda
Mirzo Ulug’bek tavalludining 600 yillik yubileyi tantanalari, 1996-yilda O’zbekiston
Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi qoshida
«O’zbekistonning yangi tarixi markazi» tashkil etilishi, YUNESKO qarori bilan
1996-yil aprelda Amir Temur tavalludining 660 yilligiga bag’ishlangan bir haftalik
xalqaro tantanalarning bo’lib o’tishi
1-masala
Malumki, mamlakatimiz bir necha bor ajnabiy bosqinchilar hujumiga duchor
bo’lgan, qaramlik zulmi ostida qolgan davrlar ham bo’ldi. Buning oqibatida
xalqimizning boy manaviy merosi, urf-odatlarini qadrsizlantirishga urinishlar bo’ldi.
Ayniqsa, so’nggi mustamlakachilik, sovetlar tuzumi davrida milliy qadriyatlarimiz,
urf-odatlarimiz oyoq osti qilindi. Ona tilimiz, boy manaviy merosimiz qadr-
sizlantirildi, ko’plab masjid-madrasalar, milliy maktablar, tarixiy yodgorliklar
buzildi, qarovsiz qoldi. Avlodlarimiz yetishtirgan allomalarimiz idealist degan yorliq
bilan qoralandi, asarlarini unutish, yo’qotish siyosati yuritildi. Islom dini qadriyatlari,
musulmonlarning etiqodlari oyoq osti qilindi, ruhoniylar quvg’in ostiga olindi.
Mustabid tuzum hukmdorlari madaniy inqilob shiori ostida o’zbek xalqining yuzlab
iqti-dorli, milliy-ozodlik uchun kurashgan vatanparvar ziyo’lilarini, istiqlolchi
farzandlarini siyosiy qatag’on qildi, ularning nomlarini xalqimiz xotirasidan o’chirib
tashlashga harakat qildi. Eski tuzum o’zining boy mafkuraviy kuchini, ommaviy
axborot vositalarini, butun maorif tizimini ishga solib, odamlar ongiga soxta,
noinsoniy g’oyalarni singdirishga urinardi. Tariximizni soxtalashtirish, tarixiy
haqiqatni buzub ko’rsatish, milliy tuyg’ularni qo’pol ravishda kamsitish siyosati
yuritilardi. O’z ona tilini, milliy anana va madaniyatini, o’z tarixini bilmaslik ko’plab
odamlarning shaxsiy fojeasiga aylanib qolgan edi. Biroq og’ir judoliklarga
qaramasdan, xalqimiz ongini yo’qotmadi, o’zining boy manaviy merosini, milliy
qadriyatlarini avaylab saqlab, boyitib keldi. Mamlakatimizda o’zbek tilining xalq va
davlat turmushidagi asosiy ahamiyati va o’rni qayta tiklandi. O’zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisning IV-sessiyasi 1995-yil 21-dekabrda yangi tahrirda

«Davlat tili to’g’risida»gi Qonunni qabul qildi. Qonunda o’zbek tili o’zbek xalqining
manaviy mulki ekanligi, uning ravnaqi, qo’llanilishi va muhofazasi davlat tomonidan
taminlanishi belgilab qo’yilgan. O’zbekistonda Oliy davlat hokimiyati, mahalliy
hokimiyat va boshqaruv organlarining faoliyati, korxonalar, muassasalar va
tashkilotlarning hisob-kitobi, statistika va moliya ishlari o’z-bek tilida yuritilmoqda.
Respublikaning mamuriy-hududiy birliklari, maydonlari, ko’chalari, geografik
o’rinlarining nomlariga yagona milliy shakl berildi va o’zbek tilida yozib qo’yildi.
Natijada o’zbek xalqining milliy qadr-qimmati, mustaqqil davlatimizning qadr-
qimmati qayta tiklandi va mustahkamlandi. Shuningdek, O’zbekistonda istiqomat
qilayotgan barcha millatlarning tillari, qadr-qimmati o’z o’rniga qo’yildi.
Mustaqillik sharofati bilan xalqimiz ma`naviy zug’umlardan ozod bo’ldi, erkin
fikrga, milliy tiklanishga yo’l ochildi. Jamiyat manaviyatini tiklash va yoqsalirishni
taminlovchi ma`naviy-ma`rifiy islohotlarning yo’nalishlari belgilab olindi. Boy
ma`naviy merosimizni tiklash va rivojlantirish, jamiyat ma`naviyatini yuksaltirish
davlat siyosati darajasiga ko’tarildi. Istiqlolning dastlabki kunlaridanoq ajdodlarimiz
qoldirgan ma`naviy merosni tiklash ishlari boshlanib ketdi.
Mustaqillik tufayli milliy madaniyatimiz, jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotiga
bebaho hissa qo’shgan buyoq bobokalonlarimizning manaviy merosi qaytadan
o’rganildi va tiklandi. Xalqimiz ulardan bahramand bo’lishga muyassar bo’ldi.
Xalqimiz manaviyatining yulduzlari bo’lgan buyuk allomalarimizning tavallud
topgan sanalari YUNESKO bilan hamkorlikda mamlakatimizda va xalqaro miqyosda
keng nishonlandi. Jumladan, 1991-yil – Alisher Navoiy tavalludining 550 yilligi;
1992-yil – Boborahim Mashrab tavalludining 350 yilligi; 1994-yil – Mirzo Ulug’bek
tavalludining 600 yilligi; 1996-yil – Amir Temur tavalludining 660 yilligi; 1997-yil –
Cho’lpon tavalludining 100 yilligi; 1998-yil – Ahmad al-Farg’oniy tavalludining
1200 yilligi; 1999-yil – Alpomish dostonining 1000 yilligi; 2000-yil – Burhoniddin
Marg’inoniy tavalludining 910 yilligi va Kamoliddin Behzod tavalludining 545
yilligi; 2001-yil – «Avesto» yaratilganligining 2700 yilligi keng nishonlandi. Buyoq
allomalarimiz, mutafakkirlarimiz yubileylari munosabati bilan ularning o’nlab nodir
va noyob asarlari o’zbek, ingliz, fransuz, nemis, yapon va boshqa tillarda nashr etildi,

haykallar o’rnatildi, ziyoratgoh maydonlari, bog’lar yaratildi. 1991-yilda buyoq
bobomiz Alisher Navoiy tavalludining 550 yilligi keng nishonlandi. Shu yili
O’zbekiston Fanlar akademiyasi Adabiyot institutiga Alisher Navoiy nomi berildi,
Alisher Navoiy nomidagi Davlat mukofoti tasis etildi. Yubiley yilida buyoq
«Hamsa»si va «Lison ut-tayr» asarlari nashr qilindi, kinofilmlar va sahna asarlari
yaratildi. 1991-yil 28-sentabr kuni Toshkent shahrida barpo etilgan Nizomiddin Mir
Alisher Navoiy haykali va Alisher Navoiy nomidagi O’zbekiston Milliy bog’ining
ochilish marosimi bo’lib o’tdi. 1994-yil oktabr oyida Mirzo Ulug’bek tavalludining
600 yillik yubileyi tantanalari bo’lib o’tdi. Ulug’bek madrasasi, Ulug’bek yashagan
davrdagi astronomik asboblar, Toshkentdagi Ulug’bek haykali aks ettirilgan pochta
markalari muomalaga chiqarildi. Shu yil 24-oktabrda Parijda YUNESKOning
majlislar zalida «Ulug’bek va temuriylar davri» mavzusida xalqaro konferensiya
hamda «Ulug’bek va ananaviy sanat» ko’rgazmasi bo’lib o’tdi. Bu tadbirlar Mirzo
Ulug’bek qoldirgan ilmiy merosning umuminsoniy qadriyatga aylanishiga
ko’maklashdi. 1998-yil 23-oktabrda Farg’ona shahrida buyoq alloma Ahmad al-
Farg’oniyning 1200 yillik yubileyi keng nishonlandi. Uning noyob ilmiy merosi
xalqimizga qaytarildi. Farg’ona shahrida Al-Farg’oniy nomi bilan ataluvchi bog’
yaratildi va buyuk allomaga haykal o’rnatildi.
2-masala
1996-yilda O’zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat
qurilishi akademiyasi qoshida «O’zbekistonning yangi tarixi markazi» tashkil etildi.
O’zbek xalqi va o’zbek davlatchiligi tarixini, tariximizning boshqa sahifalarini
xolisona ilmiy asosda yoritish vazifalari O’zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti
I.A.Karimovning bir guruh tarixchilar bilan 1998-yil iyun oyida bo’lgan suhbatida,
Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 27-iyulda qabul qilgan «O’zbekiston Respublikasi
Fanlar akademiyasi tarix instituti faoliyatini takomillashtirish to’g’risida»gi qarorida
belgilab berildi.
Mamlakatimiz Xitoy, Hindiston, Eron, Misr kabi qadimiy davlatlar qatorida
turadi. Milliy davlatchiligimiz qadimiy, diyorimiz yirik davlat arboblari bilan
mashhur. Bobomiz Amir Temur mamlakatimizni jahondagi eng qudratli davlat

darajasiga ko’targan. Sobiq Ittifoq davrida ko’hna tariximizning ana shu qirralari
berkitilgan bo’lsa, mustaqillik yillarida o’zining asl bahosini oldi. Milliy
davlatchiligimiz tajribasi, Amir Temur tuzuklari, Forobiy, Alisher Navoiylarning odil
davlat qurish haqidagi dono fikr-mulohazalari mustaqillik davrida demokratik
huquqiy davlat qurilishida katta madad berdi. President farmoni bilan 1996-yil Amir
Temur yili deb elon qilindi. Shu yili mashhur davlat arbobi va sarkarda Amir Temur
tavalludining 660 yilligi mamlakatimizda va jahon miqyosida keng nishonlandi.
YUNESKO qarori bilan 1996-yil aprelda Amir Temur tavalludining 660 yilligiga
bag’ishlangan bir haftalik xalqaro tantanalar bo’lib o’tdi. Toshkent shahrida Amir
Temurga haykal o’rnatildi, Temuriylar tarixi davlat muzeyi tashkil etildi. Samarqand
va Shahrisabzda o’nlab tarixiy obidalar tamirlanib, qayta tiklandi, yangi inshoatlar
qurildi, bog’lar yaratildi. Ushbu shaharlar markazida ko’rkam Amir Temur maydoni
barpo etildi va ulug’vor haykal o’rnatildi. Bu shaharlarga «Amir Temur» ordeni
topshirildi. Amir Temurning shaxsi butun marifiy insoniyatning boyligi ekanligi tan
olindi.1997-yilda Buxoro va Xiva shaharlarining 2500 yilligi, 1999-yilda vatanparvar
siymo, xalq qahramoni Jaloliddin Manguberdi tavalludining 800 yilligi nishonlandi.
Urganch shahrida Jaloliddin Manguberdi xotirasini abadiylashtiruvchi yodgorlik
majmuyi barpo etildi. 2002-yuilda Termiz shahrining 2500 yilligi, 2007-yilda
Samarqand shahrining 2750 yilligi, 2009-yilda Toshkent shahrining 2200 yilligi,
2006-yil 27-oktabrda Qarshi shahrining 2700 yilligi nishonlandi. 2006-yil 2-noyabr
kuni Xorazm Mamun akademiyasining 1000 yilligi keng nishonlandi. keng
nishonlandi.Vatanimiz ozodligi yo’lida shahid ketgan Abdulla Qodiriy, Cho’lpon,
Fitrat, Usmon Nosir va boshqa xalq jigarbandlarining nomi, izzat-ikromi, hurmati o’z
joyiga qo’yildi, asarlari nashr etildi. Prezident Islom Karimov tashabbusi bilan
Toshkent shahrining Bo’zsuv kanali bo’yida qatag’on davri qurbonlari xotirasini
abadiylashtirish maqsadida «Shahidlar xotirasi» yodgorligi majmuyi bunyod etildi va
uning ochilish marosimi 2000-yil 12-may kuni bo’lib o’tdi. Mazkur majmua qoshida
«Qatag’on qurbonlari xotirasi» muzeyi qurilib, 2002-yil 27-avgust kuni
foydalanishga topshirildi. Ushbu majmua va muzeyning tarixiy, siyosiy ahamiyati
shundaki, u bugungi va kelgusi avlodlar uchun qaramlik davrida xalqimiz qanday

ayanchli kunlarni boshidan kechirgani, mustaqillik tufayli yurtimizda adolat, shahid
ketganlarning xotirasi tiklanganligi to’g’risida tarixiy xotira, saboq bo’lib xizmat
qiladi.
1999-yilda Toshkent shahrida Ikkinchi jahon urushi yillarida fashizmga qarshi
Vatan ozodligi uchun jon fido etgan xalqimizning farzandlari xotirasini
abadiylashtirish maqsadida «Xotira maydoni» majmuasi barpo etildi va shu yili 9
may kuni uning ochilishi marosimi bo’lib o’tdi. Respublika «Nuroniy» jamg’armasi
tashabbusi bilan janglarda halok bo’lgan 400 mingga yaqin vatandoshlarimiz haqida
33 tomlik xotira kitobi tayyorlandi va nashr etildi. Har yili 9 may kuni «Xotira va
qadrlash kuni» sifatida nishonlanmoqda. Mustaqillik yillarida amalga oshirilgan bu
tadbirlar xalqimizning o’zligini anglashiga, tarixiy xotirasini tiklashga xizmat
qilmoqda. Buyoq ajdodlarimiz xotirasiga bag’ishlab barpo etilgan yodgorlik
majmualari jamiyat manaviyatini yoqsaltirishga, milliy ong va milliy g’ururni
ko’tarishga hamda xalqimiz, ayniqsa, Yoshlar ongida milliy istiqlol g’oyalarini
shakllantirishga ko’maklashmoqda.
O’zbek xalqiga xos quyidagi jihatlar uning milliy qadriyatlari sifatida boshqa
xalqlar tomonidan etirof etilgan:
• tug’ilgan makon va ona yurtiga ehtirom;
• avlodlar xotirasiga sadoqat;
• kattalarga hurmat, kichiklarga izzat;
• mehmondo’stlik;
• bolajonlik;
• manaviyat-axloq-odob-marifat;
• muomalada mulozamat, hayo, andishalik;
• og’ir kunlarda vazminlik, sabr-toqat va hokazo.
Mustaqillik yillarida xalqimizning milliy qadriyatlarini tiklash, yangi ma`no-
mazmun bilan boyitish yo’lida bir qator xayrli ishlar amalga oshirildi.
Xalqimizning azaliy qadriyatlaridan biri «Navro’z» bayramidir. Qaramlik
yillarida mana shu ardoqli bayramni nishonlash ham taqiqlangan edi. 1990-yildan
boshlab O’zbekiston hukumatining qarori bilan 21-mart «Navro’z» milliy xalq

bayrami kuni sifatida belgilanib, dam olish kuni deb e`lon qilindi. Xalqimiz
«Navro’z» kunlarida hasharlar uyushtirib, dalalarga ko’chatlar ekish, ko’chalarni
tozalash tadbirlarini, turli ommaviy o’yinlar, poyga musobaqalari, sayllar
uyushtiradilar, yetim-yesirlarga va nogironlarga yordam berib, marhumlar qabrlarini
ziyorat qiladilar.
1994-yil 23-apreldagi Prezident farmoni asosida tashkil etilgan Respublika
«Ma`naviyat va ma`rifat» jamoatchilik markazi o’zbek xalqining manaviy-madaniy
merosini tiklash, millat kelajagini belgilaydigan g’oyalarni yuzaga chiqarish, yuksak
iste`dod va tafakkur sohiblarining aqliy-ijodiy salohiyatini Vatan ravnaqi sari
yo’naltirishga qaratilgan tadbirlar, anjumanlar, ko’rgazmalar tashkil etishni yo’lga
qo’ydi. Markaz tomonidan aholi o’rtasida o’tkazilgan sotsiologik tadqiqotlar,
so’rovlar asosida ishlab chiqilgan ma`naviy-ma`rifiy ishlarni tashkil etish boyicha
tavsiyalar jamoat birlashmalari, ilmiy-ijodiy muassasa va tashkilotlar, ommaviy-
axborot vositalarining ma`naviy-tarbiyaviy saviyasini yaxshilashda muhim ahamiyat
kasb etdi.
3-masala
1996-yil yanvarda Respublika «Ma`naviyat va ma`rifat» jamoatchilik markazi
huzurida «Oltin meros» xalqaro xayriya jamg’armasi tuzildi. 1996-yil 27-sentabrda
Vazirlar Mahkamasining «Oltin meros» xayriya jamg’armasini qo’llab-quvvatlash
to’g’risida»gi qaroriga binoan mazkur jamg’arma davlat tomonidan moddiy jihatdan
qo’llab-quvavtlandi. Mazkur jamg’arma «Xalq merosi durdonalari» ilmiy
anjumanlarini, xorijdan izlab topilgan qo’lyozmalar, tarixiy hujjatlar, xalq
hunarmandchiligi amaliy sanat namunalari, yodgorliklarini tahlil qilish, ko’rik
tanlovlar o’tkazish bilan shug’ullanmoqda. 1996–2002-yillarda «Oltin meros»
jamg’armasi say-harakatlari natijasida buyuk allomalarimiz yaratgan ko’plab
madaniy-manaviy meros namunalari mamlakatimizdan va xorijiy davlatlardan izlab
topildi, jamlandi hamda kutubxona va muzeylarga joylashtirildi. Shuningdek, u
xalqimizning rasm-rusumlarini, urf-odatlarini, marosimlarini o’rganish, tiklash,

xalqimizga qaytarish, ularning ma`no-mohiyatini, hozirgi kundagi ahamiyatini keng
ommaga tushuntirish ishiga katta hissa qo’shmoqda.
Qaramlik davrida tahqirlangan diniy qadriyatlarimiz mustaqillik nuri bilan qayta
tiklandi, islomshunos allomalarimizning ulug’ nomi o’z o’rniga qo’yildi. 1993-yil
sentabrda Buxoroda mashhur shayx Bahouddin Naqshband tavalludining 675 yilligi
tantanalari bo’lib o’tdi. Yubiley munosabati bilan Buxorodagi Naqshband nomi bilan
bog’liq bo’lgan tarixiy yodgorliklar qaytadan tiklandi, uning ijodiga bag’ishlangan
qator risolalar chop etildi. 1998-yil Samarqandda buyuk mutafakkir Imom al-Buxoriy
tavalludining 1225 yilligi nishonlandi. Shu kuni Xartang (Chelak) qishlog’ida Imom
al-Buxoriy yodgorlik majmuyi ochildi. Yubiley munosabati bilan bobokalonimizning
to`rt jildlik «Al-Jomi as-Sahih» kitobining ko’p ming nusxadagi nashri o’zbek
kitobxonlariga taqdim etildi. 2000-yil 16–17-noyabr kunlari Marg’ilonda islom
huquqining asoschilaridan biri Burhoniddin al-Marg’inoniy tavalludining 910 yilligi,
Samarqandda islomshunos olim Imom Abu Mansur al-Moturidiy tavalludining 1130
yilligi nishonlandi va ular xotirasiga bag’ishlab barpo etilgan yodgorlik majmualari
ochildi. Burhoniddin al-Marg’inoniyning islom huquqiga oid «Hidoya» kitobi nashr
etildi. Shuningdek, islom olamining taniqli allomalari Iso at-Termiziyning 1200 yil-
ligi, Mahmud az-Zamaxshariyning 920 yilligi, Najmiddin Kubroning 850 yilligi,
Xo’ja Ahror Valiy tavalludining 600 yilligi keng ko’lamda nishonlandi. O’zbekiston
Prezidentining 1992-yil 27-martdagi farmoni bilan Ro’za-Ramazon hayitining
birinchi kuni dam olish kuni deb elon qilindi. Respublika musulmonlarining istak va
xohishlariga ko’ra Qurbon hayiti ham tiklandi, dam olish, bayram kuni bo’lib qoldi.
O’zbekiston Prezidentining 1990-yil 2-iyundagi «Musulmonlarning Saudiya
Arabistoniga Haj qilish to’g’risida»gi farmoniga binoan O’zbekiston xalqi tarixida
birinchi marta bevosita hukumat homiyligida har yili Haj va Umra amallarini ado
etish imkoniyatlariga ega bo’ldilar. Mustaqillik yillarida 32 ming O’zbekistonliklar
Makka va Madinada Haj safarida bo’ldilar. Yuzlab masjidlar musulmonlarga
qaytarildi, yangilari barpo etilmoqda. Qur ` oni karim sakkiz marta 1 mln. nusxada
nashr etildi. Bu tadbirlar faqat dindorlar uchun qilingan marhamatgina emas, ular

aslida xalqimizning qadimiy rasm-rusum va udumlarining, qadriyatlarining tiklanishi,
ajdodlar ruhining qayta uyg’onishidir.
Prezidentning 1992-yil 7-martdagi farmoni bilan islom dini omilidan, uning
manaviy imkoniyatlaridan keng foydalanish maqsadida Vazirlar Mahkamasi huzurida
din ishlari bo’yicha qo’mita tashkil etildi. Uning tasarrufida Xalqaro islom-tadqiqot
instituti va 10 ta madrasa faoliyat ko’rsatmoqda. Ularda 1000 dan ortiq talaba
Yoshlar ta’lim olmoqdalar. 1999-yilda tashkil etilgan Toshkent Islom universitetida
1000 dan ziyod talaba o’qimoqda.
O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida va 1998-yil 30-aprelda yangi
tahrirda qabul qilingan «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to’g’risida»gi qonunda
davlatning din va dindorlar vakillariga munosabati huquqiy jihatdan aniq belgilab
berildi. O’zbekistonda davlat va din o’rtasidagi munosabatlarda quyidagi
tamoyillarga amal qilinmoqda:
• dindorlarning diniy tuyg’ularini himoya qilish;
• diniy e`tiqodlarni fuqarolarning yoki ular uyushmalarining xususiy ishi deb
tan olish;
• diniy qarashlarga amal qiluvchi fuqarolarning ham, ularga amal qilmaydigan
fuqarolarning ham huquqlarini teng kafolatlash hamda ularni taqib qilishga yo’l
qo’ymaslik;
• ma`naviy tiklanish, umuminsoniy-axloqiy qadriyatlarni qaror toptirish ishida
diniy uyushmalar bilan muloqot qilish;
• dindan buzg’unchilik maqsadlarida foydalanishga yo’l qo’yib bo’lmasligini
e`tirof etish;
• din va e`tiqodga sig’inish erkiga qonun bilan belgilangan cheklashlar
orqaligina daxl qilish mumkin;
• diniy davatlar bilan hokimiyat uchun kurashga, siyosat, iqtisodiyot, qonun-
chilikka aralashishga yo’l qo’yilmaydi.
Muxtasar qilib aytganda, mustaqillik yillarida din, eng avvalo, islom dinining
ham milliy, ham umuminsoniy qadriyat sifatidagi mavqeyi tiklandi, diniy
ulamolarning qadr-qimmati o’z joyiga qo’yildi.

Qonun ijrosi va amaliyotini qarangki, bugungi kunda O’zbekistonda 2119 diniy
tashkilot erkin faoliyat ko’rsatmoqda. Jumladan, O’zbekiston musulmonlari idorasi,
Rus Pravoslav cherkovi Toshkent va o’rta Osiyo Yeparxiyasi, Yevangel xristian-
baptistlari cherkovi, Rim-katolik cherkovi, To’la Yevangel xristianlari cherkovi,
O’zbekiston Injil jamiyati singari diniy tashkilotlar faoliyatidan turli dinlarga mansub
fuqarolarimiz birdek manfaatdor ekanliklarini izohlashga hojat bo’lmasa kerak.
Bulardan tashqari respublikamizda 2000 dan ortiq musulmonlar machiti, 168 xristian
cherkovi, 7 yahudiy sinagogasi, 7 bahoiylar uyushmasi, 2 Krishna jamiyati, 1 budda
ibodatgohi mavjud. Diniy ta'limotni puxta o’zlashtirishga xizmat qiladigan 12 ta
diniy ta'lim muassasasi qatorida 1 pravoslav i 1 xristian protestant seminariysi ham
faoliyat ko’rsatmoqda.
Yuqorida qayd etilgan ma'lumotlardan ko’rinib turibdiki, yurtimizda islom
diniga qanday sharoitlar yaratilgan bo’lsa, boshqa dinlarga ham xuddi shunday emin-
erkin ibodat qilish va bu borada hyech bir to’siqlarsiz faoliyat yuritishlari uchun
barcha shart-sharoitlar muhayyo etilgan. Har yili minglab musulmonlarimiz Haj
safarlariga borishgani kabi mazkur diniy tashkilotlarning 120 dan ortiq vakili Isroil,
Gretsiya va Rossiyadagi diniy ziyoratgohlarga safar uyushtiradilar, xorijga e'tiqodiy
ziyoratga yo’l oluvchilar uchun beriladigan imkoniyatlardan foydalanadilar.
Mamlakatda islomiy muhim sanalarni nishonlash bilan bir qatorda boshqa
konfessiyalarning ham qator diniy tadbirlari keng nishonlanadi. Jumladan, 1996
yilning noyabr oyida Rus Pravoslav cherkovi Toshkent va O’rta Osiyo
Yeparxiyasining 125 yilligi, 1996 yilning dekabr oyida Markaziy Osiyodagi yagona
Yevangel-lyuteranlar jamoasining 100 yilligi keng ko’lamda nishonlandi. 1995 yilda
"Bir osmon ostida" xalqaro xristian-musulmon konferensiyasi o’tkazildi.
4-masala
Jamiyat manaviyatini yuksaltirish sohasidagi eng asosiy vazifa, deb ta`kidlaydi
Prezident Islom Karimov, milliy istiqlol g’oyasini shakllantirish va odamlar ongiga
singdirishdan iboratdir. O’zbekiston davlat mustaqilligiga erishgan kundan boshlab
jamiyatimizning milliy g’oyasini yaratish dolzarb vazifa bo’lib qoldi. 1993-yil 23-

aprel kuni Prezidentimiz bir guruh adiblar bilan suhbat qilib, milliy istiqlol g’oyasini
ishlab chiqish zaruriyatini asoslab berdi.
O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining XII-sessiyasida 1993-yil 7-may
kuni nutq so’zlab, O’zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimov
quyidagilarni takidlaydi: milliy istiqlol g’oyasi xalqimizning azaliy an`analariga,
udumlariga, tiliga, diliga, ruhiyatiga asoslanib, kelajakka ishonch, mehr-oqibat, insof,
sabr-toqat, adolat, marifat tuyg’ularini ongimizga singdirishi lozim;
• shu bilan birga, bu g’oya xalqimizda, o’zining qudrati va himoyasiga
suyangan holda, umuminsoniy qadriyatlarga asoslanib, jahon hamjamiyatidagi
taraqqiy davlatlar orasida teng huquqli asosda munosib o’rin egallashiga doimiy
intilish hissini tarbiyalamog`i kerak. Milliy istiqlol g’oyasidan kutilgan maqsad
nima?
Bugungi kunda sobiq Ittifoq zamonida hukmronlik qilgan, odamlarni qullik,
mutelik holatiga solgan, manqurtga aylantirgan kommunistik mafkurani tanqid qilish,
taqiq qilish, mamyuriy choralar ko’rish yo’li bilan yengib bo’lmaydi. O’zbekiston
Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A.Karimov, «Xo’sh, milliy g’oya, milliy mafkura
nimalarni o’zida mujassamlashtirishi va qanday talablarga javob berishi kerak?»,
degan savolni qo’yadi va unga javob berar ekan, quyidagi y ahamiyatga molik fikr-
mulohazalarni, vazifalarni ilgari suradi:
• birinchidan, milliy mafkura avvalombor, o’zligimizni, muqaddas
an`alarimizni anglash tuyg’ularini, xalqimizning ko’p asrlar davomida shakllangan
ezgu orzularini, jamiyatimiz oldiga bugun qo’yilgan oliy maqsad va vazifalarni
qamrab olishi shart;
• ikkinchidan, jamiyatimizda bugungi kunda mavjud bo’lgan xilma-xil fikrlar
va g’oyalar, erkin qarashlardan, har qanday toifalar va guruhlarning intilishlari va
umidlaridan, har qanday insonning etiqodi va dunyoqarashidan qatiy nazar, ularning
barchasini yagona milliy bayroq atrofida birlashtiradigan, xalqimiz va davlatimizning
daxlsizligini asraydigan, el-yurtimizni eng buyoq maqsadlar sari chorlaydigan yagona
g’oya – mafkura bo’lishi kerak;

• uchinchidan, milliy mafkuramiz har qanday millatchilik va shunga
o’xshagan unsurlardan, boshqa elat va xalqlarni mensimaslik, ularni kamsitish
kayfiyati va qaashlaridan mutlaqo xoli bo’lib, qo’shni davlat va xalqlar, umuman
jahon hamjamiyatida, xalqaro maydonda o’zimizga munosib hurmat va izzat
qozonishda poydevor va rahnamo bo’lishi darkor;
• to’rtinchidan, milliy g’oya birinchi navbatda Yosh avlodimizni
vatanparvarlik, el-yurtga sadoqat ruhida tarbiyalash, ularning qalbiga insonparvarlik
va odamiylik fazilatlarini payvand qilishdek oliyjanob ishlarimizda madadkor
bo’lishi zarur; beshinchidan, u Vatanimizning shonli o’tmishi va buyoq kelajakni
uzviy bog’lab turishga, o’zimizni ulug’ ajdodlarimiz boqiy merosining munosib
vorislari deb his qilish, shu bilan birga, jahon va zamonning umumbashariy
yutuqlariga erishmoqqa yo’l ochib beradigan va shu maqsadlarga muttasil davat
qiladigan go’ya bo’lishi kerak. Jamiyat ma`naviyatini yangilash va yanada
yoqsaltirish bugungi kunda ham mamlakatimiz taraqqiyotinng ustuvor
yo’nalishlaridan biri bo’lib turibdi. Hozirgi zamonda insonlarning qalbi va ongini
egallash uchun mafkuraviy kurash bo’layotganligi, ko’p narsalarni mafkura
maydonlarida bo’layotgan kurashlar hal qilishi mumkinligi, O’zbekistonda ham ba`zi
Yoshlarni yo’ldan chalg’itadigan diniy ekstremizm xavfi mavjudligi hukumatimiz va
jamiyatimizni ogohlikka davat etadi. 80-yillarning oxirlarida mamlakatimizga o’zini
«do’st», «dindosh», «millatdosh» qilib ko’rsatib, go’yo islom dinining «sofligi»
uchun kurashishga «da`vat» etuvchi ayrim kimsalar kirib kelganligi malum. Ular
muqaddas islom dinimizning asl mohiyatini bilmaydigan oddiy odamlarni, g’o’r
Yoshlarni o’z tuzog’iga ilintirib, bizga begona bo’lgan diniy aqidalarni yoyishga
urindi, ayrim Yoshlarni o’ziga mahliyo qilishga, jaholat va jinoyat botqog’iga
tortishga ulgurishdi ham. Namangan va Toshkentda sodir etilgan qonli voqealardan
keyingina bu kuchlarning niyati hokimiyat uchun kurash bo’lib, ular din niqobi ostida
harakat qilayotgan xalqaro terrorchilik harakatining O’zbekistondagi bir to’dasi
ekanligi oshkor bo’ldi. Mustaqillikning dastlabki yillarida eski mafkuradan voz
kechish natijasida paydo bo’lgan bo’shliq vaziyatida begona g’oyalarning
O’zbekistonga xuruji kuchaydi. Shunday qilib, O’zbekiston Respublikasi Birinchi

Prezidenti Islom Karimov O’zbekistonning milliy istiqlol g’oyasini yaratish
tashabbuskori va ijodkori bo’ldi. Ma`no-mazmuni ozod va obod Vatan, erkin va
farovon hayot barpo etish, Vatan ravnaqi, yurt tinchligi va xalq farovonligiga
erishish, komil insonni tarbiyalash, ijtimoiy hamkorlik, millatlararo totuvlik va
dinlararo bag’rikenglikni taminlash kabi insonparvar tamoyillarni o’zida
uyg’unlashtirgan milliy istiqlol g’oyasi shakllandi.
Milliy adabiyot rivojiga H.S.Karomatovning «Qu`ron va o’zbek adabiyoti»,
O.Sharofiddinovning «Cho’lponni anglash», B.Qosimovning «Maslakdoshlar»
asarlari ijobiy tasir ko’rsatdi. Abdulla Oripov, Odil Yoqubov, Pirimqul Qodirov,
Xurshid Davron, To’ra Mirzo kabi ijodkorlarimizning tarixiy roman, pyesa va
qissalarida ulug’ bobokalonlarimiz, sohibqiron Amir Temur, Ulug’bek, Bobur va
boshqa buyoq zotlar siymolari yangicha badiiy-falsafiy nuqtayi nazardan yoritildi.
Shukrulloning «Kafansiz ko’milganlar» romanida, To’lepbergen
Qayipbergenovning «U dunyoga, bobomga xat» asarida, Nazar Eshonqulovning
«Qora kitob» povestida, O’tkir Hoshimovning «Tushda kechgan umrlar» romanida,
Xudoyberdi To’xtaboyevning «Qasoskorning oltin boshi» romanida, Oygul
Muhammad qizining «Jannat qushi» romanida, Tog’ay Murodning «Otamdan qolgan
dalalar» romanida mustabid sovet davrida yuritilgan shovinistik siyosatning
qatag’onlik, zo’ravonlikka asoslangan mohiyati, xalq boshiga solingan tashvishu
kulfatlar, g’am-g’ussa va alamlari tasvirlangan.
Tohir Malikning «Shaytanat», Hojiakbar Shayxovning «Tutash olamlar»
asarlarida insonni iymon va vijdondan ozdirishga, razolat va qabohat ummoniga
botirishga urinuvchi yomonlik dunyosi, mafiya olami shaytonlari fosh qilinadi, ularga
nisbatan nafratlanish tuyg’ulari o’z aksini topgan.
Omon Muxtorning «To’rt tomon qibla» nomli trilogiyasi, Barot Boyqobilovning
«O’zbeknoma» tarixiy-falsafiy va ma`naviy-ma`rifiy dostoni, Abduqahhor
Ibrohimovning «Biz kim, o’zbeklar» asari, Azim Suyunning «Oq va qora»,
A.Qutbiddinning «Izohsiz lug’at» she`rlari zamonaviy o’zbek adabiyotining yorqin
ifodasidir. O’zbekiston Prezidenti, respublika hukumati ijod ahliga katta g’amxo’rlik
qilmoqda. Istedodli adiblar faxriy unvonlar, orden va medallar bilan taqdirlanmoqda.

Abdulla Oripov, Said Ahmad, Erkin Vohidov, Ozod Sharofiddinov, To’lepbergen
Qayipber-genovlar mamlakatimizning oliy mukofoti – «O’zbekiston Qahramoni»
unvoni bilan taqdirlandilar. Ko’plab shoir va yozuvchilar yuksak saviyadagi badiiy
asarlar uchun o’tkazilgan tanlovlarning sovrindorlari bo’ldilar.
Ijtimoiy hayotning barcha yo’nalishlarida bo’lganidek madaniy hayotda ham
tubdan o’zgarishlar yuz berdi. Mustaqillik yillarida amalga oshirilayotgan ma`naviy-
ma`rifiy islohotlar jarayonida teatr sanati ham rivojlandi.
1993-yilda foydalanishga topshirilgan «Turkiston» saroyi Vatanimizning va
xorijlik atoqli teatr arboblarining, ijodiy guruhlarning sahna asarlari namoyish
etiladigan dargohga aylandi. 1994-yilda Andijonda jamoatchilik asosida faoliyat
ko’rsatayotgan Yoshlar teatri davlat tasarrufiga olinib, Abbos Bakirov nomli Yoshlar
va bolalar teatriga aylantirildi. 2000-yili Ogahiy nomidagi Xorazm viloyat teatri to’la
ta`mir etildi. Respublika Prezidentining farmonlari asosida teatrlar davlat budjeti
hisobiga qo’llab-quvvatlandi. Farmonga binoan Madaniyat ishlari vazirligi tizimida
va teatr ijodiy xodimlari uyushmasi qoshida 1998-yilda «O’zbekteatr» ijodiy-ishlab
chiqarish birlashmasi tashkil etildi. Birlashma teatr jamoalariga xalqimizning boy
ma`naviy olamini, uning madaniy merosi, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga
hurmat hissini uyg’otuvchi spektakllar yaratishda, istedodli Yoshlarni teatrga jalb
qilishda, teatr-larning moddiy-texnikaviy bazasini mustahkamlashda, ijodiy
xodimlarni ijtimoiy himoya qilishda ko’maklashdi. «O’zbekteatr» birlashmasi va
barcha teatrlar 5 yilga barcha turdagi soliqlardan ozod qilindi. Murakkab o’tish davri
qiyinchiliklariga qaramasdan bironta teatrning yopilishiga yo’1 qo’yilmadi. Teatr
binolari ta`mirlandi, ichki jihozlari yangilandi. Respublikamizda 36 ta professional
teatr faoliyat ko’rsatmoqda. Har bir viloyatda qo’g’irchoq teatrlari bolalarga xizmat
ko’rsatmoqda .1996-yilda Toshkentda Koreya drama va estrada milliy teatri tashkil
etildi va shu yilning dekabr oyida o’z faoliyatini boshladi. Davlat akademik rus
drama teatri 1999-yilda hozirgi zamon talablari darajasida tubdan qayta qurilgan
muhtasham binoga ko’chirildi va o’zining 64-teatr mavsumini yangi binoda boshladi.
2001-yilda respublika teatr sanatida muhim tarixiy voqea sodir bo’ldi. Hamza
nomidagi O’zbek akademik drama teatri binosi muhtasham koshona shaklida qayta

qurildi, zamonaviy teatr uskunalari va mebellar bilan jihozlandi. 2001-yil 21-
sentabrda Prezident farmoni bilan unga Milliy teatr maqomi berildi, O’zbekiston
Milliy akademik drama teatri deb ataldi.Mustaqillik yillarida kino sanati ham
rivojlandi. Kino sanatining ijodkor ustalari Shuhrat Abbosov, Yo’ldosh Azamov,
Elyor Eshmuhamedov, Ali Hamroyev, Rashid Malikov, Jahongir Fayziyev, Sharof
Boshbekov va boshqalar zamonaviy kinofilmlar yaratish ishlarida peshqadamlik
qildilar. Bozor iqtisodiyotiga o’tish sharoitida xususiy kinostudiyalar vujudga keldi.
1992-yil fevralda Latif Fayziyevning dastlabki xususiy kinostudiyasi «Fayzifilm»
ro’yxatga olindi. 1996-yilda «O’zbekfilm» tasarrufida 8 ta studiya, shuningdek 30 ga
yaqin mustaqil ijodiy studiyalar faoliyat yuritdi.1996-yil 29-aprelda elon qilingan
Prezident farmoni milliy kino sanatining rivojida muhim bosqich bo’ldi. Unga binoan
«O’zbekkino» davlat aksionerlik kompaniyasi tuzildi. Kino tarmog’i tashkilotlariga
davlat budjetidan ajratiladigan har yillik dotatsiyalar 2000-yilgacha saqlab qolindi.
Kino sohasining iqtidorli Yoshlari uchun xorijiy kino akademiyalari va o’quv
markazlarida o’qish, malakasini oshirish ishlari amalga oshirildi istiqlol yillarida
tasviriy san`at ham rivojlandi, rassomchilik yangi mano-mazmun bilan boyidi. 1997-
yilda Prezident farmoniga muvofiq O’zbekiston Badiiy akademiyasining tashkil
etilishi va «Tasviriy oyina» respublika ijodiy uyushmasining tuzilishi, ularning davlat
tomonidan qo’llab-quvvatlanishi tasviriy san`at rivojida muhim ahamiyatga ega
bo’ldi. Istedodli Yoshlarni izlab topish, yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash
ishlari yo’lga qo’yildi. O’zbekiston xalq rassomlari Malik Nabiyev, Bahodir Jalolov,
qobiliyatli mo’yqalam sohibi Zayniddin Faxriddinov va boshqalar xalqimiz ongida
milliy g’urur, istiqlol va Vatanga sadoqat tuyg’ularini uyg’otuvchi qator san`at
asarlarini yaratdilar. Amir Temur, Ulug’bek, Bobur, fan va ma`naviy-ma`rifiy sohada
dunyoga mashhur bobokalonlarimizning portretlari yaratildi.
1992-yilda «O’zbekdavlatsirk» birlashmasining tashkil etilishi sirk san`atining
rivojlanishida, Yosh istedodli ijrochilarni qo’llab-quvvatlashda muhim ahamiyatga
ega bo’ldi. Toshkent sirki zamonaviy talablar asosida qayta ta`mirlandi, unga
dorbozlar sulolasi asoschisi, O’zbekiston xalq artisti Toshkenboy Egamberdiyev
nomi berildi. Ananaviy sirk san`atining unutilgan turlari tiklandi va rivojlandi.

Istedodli Yoshlarga amaliy yordam berish maqsadida 1996-yilda estrada-sirk kolleji
ochildi. Respublika shaharlarida faoliyat yuritayotgan sirk guruhlari soni ko’paydi.
Agar 1990-yilda 7 ta an`anaviy sirk guruhi faoliyat yuritgan bo’lsa, 2001-yilda
ularning soni 20 tadan oshdi, sirkchilarning ijrochilik mahoratlari o’sdi.
1993-yilda Toshkentda yangi «Hayvonot bog’i» ochildi. Mustaqillik yillarida
milliy musiqa va qo’shiqchilik san`ati rivojlandi. Respublika Madaniyat ishlari
vazirligi, 1992-yilda tashkil etilgan «Xalq ijodi va madaniy-ma`rifiy ishlar respublika
markazi», markazning viloyatlardagi bo’limlari musiqa va qo’shiqchilik san`atini,
havaskorlik va folklor jamoalari faoliyatini rivojlantirish, unutilgan xalq ohanglarini
tiklash maqsadida turli xil ko’rik-tanlovlar, festivallar tashkil etmoqda.1996-yil aprel
oyida Turkiston saroyi, Bahor majmuasi va boshqa ijodiy konsert tashkilotlari
negizida tashkil etilgan «O’zbeknavo» gastrol-konsert birlashmasi xalq orasidan
istedodli qo’shiqchilarni izlab topish va ko’rik-tanlovlarga jalb etish, musiqa va
qo’shiqchilik sanati bo’yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish kabi tadbirlarni
amalga oshirdi. Musiqa-raqs sanatini rivojlantirish davlat tomonidan qo’llab-
quvvatlandi. 1997-yil 11-martda qabul qilingan Respublika hukumatining «Sharq
taronalari» Xalqaro musiqa festivalini o’tkazish to’g’risida» qarori musiqa
san`atining noyob namunalarini keng targ’ib qilish, rivojlantirishda dasturulamal
bo’lib xizmat qildi. 1997-yil 25-avgust – 2-sentabr kunlari Samarqandda bo’lib
o’tgan «Sharq taronalari» birinchi Xalqaro festivalida dunyoning 40 dan ortiq
mamlakatidan ijrochilar, san`atshunoslar, jamoat arboblari ishtirok etdilar, festivalda
yangragan o’zbek ohanglari, kuy-qo’shiqlari jahon uzra aks-sado berdi. Har ikki yilda
Samarqandda «Sharq taronalari» Xalqaro festivalini o’tkazish ananaga aylandi.
Jamiyat madaniy-marifiy hayotida, aholida tarixiy xotirani tiklash va
mustahkamlashda muzeylarning ahamiyati katta. Shu boisdan ham mustaqillik
yillarida mavjud muzeylarni tamirlash, ularni yangi eksponatlar bilan boyitish, yangi
muzeylar barpo etishga alohida e`tibor berildi. 1992-yilda Namanganda ulug’ o’zbek
shoiri Boborahim Mashrab muzeyi, Xorazmda hofiz Hojixon Boltaboyev nomli
maqomchilar muzeyi, Urganchda Xorazm amaliy sanati va tarixi muzeyi, Buxoroda
temirchilik muzeyi, Samarqand viloyatining Oqtosh shahrida xalq baxshisi Islom

shoir Nazar o’g’lining uy-muzeyi, 1993-yilda Toshkentda o’zbek ayo’llari orasidan
chiqqan birinchi huquqshunos olima Hadicha Sulaymonova muzeyi, o’zbek raqqosasi
Mukarrama Turg’unboyeva muzeyi, Navoiy viloyatining Tomdi tumanida mashhur
cho’pon, ikki marta Mehnat Qahramoni Jaboy Bashmanov muzeyi, 1994-yilda
Toshkentda xalq rassomi Usta Muhiddin Rahimov muzeyi, 1996-yilda O’zbekiston
Gidrometeorologiya muzeyi, 1997-yilda Buxoroda mashhur zarb qiluvchi Sa’lim
Hamidov muzeyi, shuningdek oliy ta’lim muassasalarida ko’plab muzeylar ochildi.
1996-yil 1-sentabr kuni Toshkentda Osiyoda yagona bo’lgan Olimpiya shon-shuhrat
muzeyi ochildi. Bu muzey o’zbekistonlik sportchilarning xalqaro musobaqalardagi
muvaffaqiyatlarini namoyish etadigan, mamlakatimizda sport harakatining rivojini
rag’batlantiradigan markaz bo’lib qoldi.1996-yil 18-oktabrda Toshkentda Temuriylar
tarixi davlat muzeyiochildi. Muzey temuriylar davri ruhini aks ettiruvchi o’sha
davrga xos tarixiy jihozlar, qurol-aslahalar, lashkarboshilar va oddiy jangchilarning
kiyim-boshlari, oltindan yasalgan uy-buyum ashyo’lari, musiqa asboblari, Amir
Temur, Bobur qo’lyozmalari, Ulug’bekning astronomik qurilmalari va boshqa 2000
dan ortiqroq tarixiy, madaniy yodgorliklar bilan jihozlangan. Temuriylar tarixi davlat
muzeyi O’zbekistonda amalga oshirilayotgan madaniy, manaviy, marifiy ishlar, ilmiy
tafakkur markaziga aylandi. O’zbekiston tarixi davlat muzeyi yangi binoga
ko’chirildi hamda ajdodlarimizning ko’p ming yillik hayoti va madaniyatini ilmiy,
xolisona aks ettiruvchi yangi eksponatlar bilan qayta jihozlandi. O’zbekiston davlat
sanat muzeyi Yaponiya hukumati tomonidan beg’araz ajratilgan 38,8 mln iyen pul
mablag’i hisobiga tamirlandi, yangi muzey jihozlari, asbob-uskunalari bilan yanada
boyidi.O’zbekistonda 510 ta muzey faoliyat ko’rsatmoqda. Ularda 1,3 milliondan
ortiq ajdodlarimiz tarixi, betakror madaniyatini aks ettiruvchi nodir buyumlar –
eksponatlar saqlanmoqda va aholiga namoyish etilmoqda. Mamlakatimizning
me`moriy yodgorliklarga boy 10 ta shahri tarixiy shaharlar ro’yxatiga kiritilgan. 2500
ta memoriy obida, 2700 ta arxeologik yodgorlik, 1800 monumental san`at asari davlat
muhofazasiga olingan. Buxoro, Samarqand va Xiva shaharlaridagi 3 ta muzey-
qo’riqxonalarida butun dunyoda eng nodir tarixiy yodgorliklar, me`moriy obidalar,
monumental sanat asarlari saqlanib qolgan, davlat muhofazasida yangidan chiroy

ochayotgan muzeylar sifatida etirof etilgan. Mustaqillik sharofati bilan
respublikamizdagi betakror me`moriy yodgorliklar Jahon xalqaro madaniy merosi
ro’yxatiga kiritilgan.
Mustaqillik yillarida sport O’zbekiston milliy madaniyatining tarkibiy qismi
sifatida rivojlantirildi. Sport aholini, xususan Yoshlarni jismoniy va axloqiy
tarbiyalashning, xalqlar o’rtasida do’stlikni mustahkamlash va mamlakatimiz
ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotining muhim omilidir.1992-yil 5-fevralda qabul qilingan
O’zbekiston Respublikasining «Jismoniy tarbiya va sport to’g’risida»gi Qonuni
sportni ommaviy ravishda rivojlantirish uchun keng imkoniyatlar yaratdi. 46 mingdan
ortiq sport inshootlari – sport sog’lomlashtirish klublari, bolalar, o’smirlar sport
maktablari, olimpiya o’rinbosarlari bilim yurtlari, oliy sport mahorati maktablari,
o’yingohlar, sport zallari, maydonlari, hovuzlar barpo etildi va tamirlandi. Ularda 7
mln. kishi jismoniy tarbiya va sport bilan shug’ullanish imkoniyatiga ega bo’ldi.
1992-yil yanvarda O’zbekiston Milliy olimpiya qo’mitasi tuzildi va 1993-yil
sentabrda Xalqaro olimpiya qo’mitasining 101-sessiyasida rasmiy etirof etildi. 1996-
yil 14-avgustda Toshkentda olimpiya muzeyi ochildi. 1998-yil may oyida
mamlakatimiz alpinistlari Himolay tog’ining eng baland «Everest» cho’qqisiga
chiqib, O’zbekiston dovrug’ini dunyoga taratdilar.
Mustaqillik sharofati bilan milliy o’zbek kurashi tiklandi. 1992-yilda Termiz va
Shahrisabz shaharlarida dastlabki milliy kurash bo’yicha xalqaro musobaqa
o’tkazildi. Milliy kurashimizning nazariy jihatlari va qoidalari ishlab chiqildi va
xalqaro ekspertlar tomonidan etirof etildi, xalqaro sport turlari qatoridan o’rin oldi.
1999-yil may oyida Toshkentda dunyoning 50 dan ortiq mamlakatlaridan kelgan
sportchilar ishtirokida kurash bo’yicha birinchi jahon chempionati bo’lib o’tdi. Unda
O’zbekistonlik kurashchilar 3 ta oltin, 3 ta kumush, 3 ta bronza medallarini qo’lga
kiritdilar. Xalqaro kurash assotsiatsiyasi tuzildi, uning faxriy Prezidenti etib Islom
Karimov saylandi. 2000–2002-yillarda Buyoq Britaniyaning Bedford shahrida 3
marta Islom Karimov nomi bilan ataluvchi xalqaro turnir bo’lib o’tdi. 2002-yil
oktabrda Xalqaro kurash assotsiatsiyasi Xalqaro sport federatsiyasi azoligiga qabul
qilindi. O’zbek milliy kurashi xalqaro sport turi sifatida butun dunyoda e`tirof etildi.

2004-yilda Liviya poytaxti Tripoli shahrida bo’lib o’tgan shaxmat bo’yicha jahon
chempionatida 56 mamlakatdan 128 nafar shaxmatchi qatnashdi. Ular orasida
hamyurtimiz, xalqaro grossmeyster Rustam Qosimjonov ham bor edi. Rustam
Qosimjonov barcha davogarlar ustidan g’alaba qozonib, jahon chempioni degan
yuksak unvonni qo’lga kiritdi. Bu g’alaba butun xalqimizga cheksiz quvonch va
g’urur-iftixor bag’ishladi.
2008-yil 10 sentabrda O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov
Oqsaroyda Xitoy Xalq Respublikasi poytaxti Pekinda bo’lib o’tgan XXIX yozgi
Olimpiada o’yinlarida oltin, kumush va bronza medallarni qo’lga kiritgan
sportchilarimizni, ularning ustoz va murabbiylarini qabul qildi.
Istiqlolimizning 17 yilligi nishonlanishi arafasida O’zbekiston Respublikasi
Prezidentining «Pekin shahrida bo’lib o’tgan XXIX yozgi Olimpiada o’yinlarida
yoqsak natijalarni qo’lga kiritgan sportchilar va murabbiylarimizdan bir guruhini
mukofotlash to’g’risida»gi farmoni e`lon qilindi. Farmonga muvofiq, Pekin
Olimpiadasida oltin, kumush, bronza medallari sohibi bo’lgan sportchilarimiz va
ularning murabbiylari Vatanimizning xalqaro miqyosdagi obro’-etibori va nufuzini
oshirishga, mamlakatimizda istedodli Yosh sportchilarni tarbiyalashga qo’shgan katta
hissasi uchun faxriy unvonlar, orden va medallar bilan taqdirlandi. O’zbekiston
Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimov ularga ana shu yuksak mukofotlarni
topshirdi.
Mustaqillik yillarida O’zbekiston sportchilari olimpiadalar, Osiyo o’yinlari,
Jahon va Osiyo chempionatlari va boshqa musobaqalarda qatnashib, 3000 dan ortiq
oltin, kumush va bronza medallarini qo’lga kiritdilar. Shunday qilib, mustaqillik
yillarida O’zbekistonda sport rivojlandi, yangi ma`no-mazmun bilan boyidi, jahon
sportiga qo’shildi va xalqaro maydonda salmoqli o’rinni egalladi.
Nazorat savollari
1. Davlat tili to’g’risidagi Qonun qachon qabul qilindi?
2. Davlat tili to’g’risidagi Qonunning Davlat va jamiyat hayotida tutgan orni va
roli haqida sozlab bering.

3. Mustaqillik yillarida O’zbekistonda tarixiy xotirani tiklash boyicha qanday
ishlar amalga oshirildi?
4. Milliy va diniy qadriyatlar deganda nimalarni tushunasiz?
5. Mustaqillik yillarida mamlakatimizda milliy va diniy qadriyatlarni tiklash
boyicha qanday ishlar amalga oshirildi?
6. Mustaqillik yillarida qaysi buyuk ajdodlarimizning yubiley sanalari
nishonlandi?
ADABIYOTLAR:
13. 2017-yil 7-fevralda qabul qilingan 2017-2021 yillarda O’zbekiston
Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yonalishi boyicha HARAKATLAR
STRATEGIYASI davlat
14. Karimov I. А . Jamiyatimizni erkinlashtirish, islohotlarni chuqurlashtirish,
ma naviyatimizni yuksaltirish va xalqimizning hayot darajasini oshirish - barchaʼ
ishlarimizning mezoni va maqsadidir. T.: 15 – “O zbekiston”, 2007.
ʼ
15. Karimov I. А . Mamlakatni modernizatsiya qilish va iqtisodiyotimizni
barqaror rivojlantirish yo lida. T.: 16 – “O zbekiston”, 2008.
ʼ ʼ
16. Karimov I. А . Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo lida xizmat
ʼ
qilish - eng oliy saodatdir. -T., O zbekiston. 2015.
ʼ
17. Sh.MirziyoyevErkin va farovon, demokratik O zbekiston davlatini
ʼ
birgalikda barpo etamiz. Toshkent - «O zbekiston» - 2016
ʼ
18. Sh.Mirzieev. Tanqidiy tahlil, qat iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik -
ʼ
har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo lishi kerak. Toshkent - «O zbekiston»
ʼ ʼ
- 2017
19. Sh.MirziyoyevBuyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga
quramiz. T.2017
20. G aniev D. O zbekiston: mustaqillik odimi. T., 1995 y.
ʼ ʼ
21. G ulomov S. Istiqlol yo lida. T., "Fan", 1996 y.
ʼ ʼ
22. Usmonov Q. Mustaqillik O zbekistonga nima berdi. T., 2000 y.
ʼ
23. O zbekistonning yangi tarixi. 3-kitob. Mustaqil O zbekiston tarixi. T.,
ʼ ʼ
"Sharq", 2000 y.

24. Shamsutdinov R., Karimov Sh., Ubaydullaev O . Vatan tarixi. –T.: Sharq,ʼ
2003.

Mustaqillik yillarida o‘zbekistonda manaviy madaniy va taraqqiyot

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish