Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston respublikasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	533.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston respublikasi

Купить

Mavzu: M ustaqillik yillarida Qoraqalpog'iston
respublikasi
Reja
1.Qoraqolpogiston Respublikasining tashkil topishi
2. Qoraqalpog‘iston respublikasining iqtisodiy va ijtimoiy
taraqqiyoti.
3.Qoraqalpog‘iston respublikasida xalq ta’limi, fan va
madaniyat
4. 2016-2020 yillarda Qoraqlpog`iston Respublikasi taraqqiyoti


1924-yilda Qozog‘iston ASSR tarkibida Qoraqalpog‘iston Muxtor (Avtonom)
viloyati tashkil qilindi. Viloyat volostlarga bo‘linadigan To‘rtko‘l, Chimboy, Xo‘jayli va
Qo‘ng‘irot okruglaridan iborat edi.
1925-yil 12—19-fevralda To‘rtko‘l shahrida Muxtor viloyat Sho‘rolarning 1-Ta’sis
qurultoyi bo‘lib o‘tdi. Unda Qoraqalpog‘iston Muxtor viloyatining Qozog‘iston ASSR
tarkibiga «o‘z ixtiyori bilan kirganligi» qonunlashtirildi.

Albatta, viloyat aholisining milliy tarkibi ham e’tiborga loyiq edi. Muxtor viloyat tashkil
etilgan paytda viloyat hududidagi aholining 38,5 foizini qoraqalpoqlar, 28,7 foizini
o‘zbeklar, 28,6 foizini qozoqlar va bor yo‘g‘i 1 foizga yaqinini (shahar aholisidan
tashqari) ruslar tashkil etgan. Oradan 8 yil o‘tar-o‘tmas Qoraqalpog‘iston Muxtor
viloyatini yana «O‘z ixtiyoriga ko‘ra» Qozog‘iston tarkibidan olib RSFSR tarkibidagi
Qoraqalpog‘iston Muxtor Sho‘ro Sotsialistik Respublikasi (QQASSR)ga aylantirish»
zarurati tug‘ildi. Bu qo‘lbola zaruriyat Qoraqalpog‘iston viloyati Ijroiya Qo‘mitasining
1932-yil 5-martdagi navbatdan tashqari bo‘lib o‘tgan IV plenumida quyidagicha
asoslandi: «Qoraqalpog‘istonning Moskva va sanoat Markazlaridan uzoqligini, madaniy
va iqtisodiy jihatdan qoloqligini, yanada rivojlanishi istiqbollarini... hisobga olib,
Butunittifoq Markaziy Ijroiya Qo‘mitasi Prezidumidan Qorqalpog‘iston Muxtor
viloyatini RSFSRga kiradigan Muxtor Sho‘ro Sotsialistik Respublikasiga aylantirish
so‘ralsin».


Ammo oradan yana bor-yo‘g‘i 4 yil o‘tar-o‘tmas Qoraqalpog‘iston Muxtor Sho‘ro
Sotsialistik Respublikasini RSFSR tarkibidan O‘zbekiston Sho‘ro Sotsialistik
Respublikasiga «oshirish ehtiyoji» paydo bo‘ldi. Bu «ehtiyoj» uchun RSFSR bilan
QQASSR o‘rtasida umumiy chegaralar yo‘qligi «asos» bo‘ldi. 1936-yil may oyida
tayyorlangan SSSRning yangi Konstitutsiyasi loyihasida QQASSRni RSFSR tarkibidan
chiqarib , O‘zbekiston SSR tarkibiga kiritish ko‘zda tutilgan edi.

Butunittifoq Sho‘rolarining 1936-yil 5-dekabrda bo‘lib o‘tgan favqulodda VIII
qurultoyida SSSRning yangi Konstitutsiyasi qabul qilindi. Mazkur Konstitutsiya
asosida tayyorlanib 1937-yil 12-fevralda tasdiqlangan O‘zbekiston SSR
Konstitutsiyasida QQASSRning O‘zbekiston Sho‘ro Sotsialistik Respublikasi tarkibiga
kirganligi qonun bilan mustahkamlandi.

Qoraqalpog‘iston xalqlari qariyb 70 yildan beri O‘zbekiston xalqlari bilan ijtimoiy-
siyosiy hayotning barcha sohalarida bir-birlari bilan og‘alarcha yelkadosh bo‘lib yashab
kelmoqdalar.

Sobiq Ittifoq parchalangandan so‘ng mustaqil O‘zbekiston tarkibidagi suveren
Qoraqalpog‘iston Respublikasi maqomini oldi.


1990-yil 14-dekabrda Qoraqalpog‘iston Respublikasida «O‘zbekiston Respublikasi
tarkibida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Davlat suvereniteti to‘g‘risida»gi Deklaratsiya
qabul qilindi.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 71-moddasida belgilab qo‘yilganidek,
Qoraqalpog‘iston Respublikasi o‘z Konstitutsiyasiga ega bo‘lmog‘i kerak. Ana shu
huquqiy asosga ko‘ra Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashi o‘zining o‘n
ikkinchi sessiyasida (1993-yil 9-aprelda) Qoraqalpog‘iston Respublikasining
Konstitutsiyasini qabul qildi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasining Konstitutsiyasi O‘zbekiston Respublikasining
Konstitutsiyasiga hech qanday monelik qilmaydi, aksincha, uni bosh huquqiy asos
sifatida biladi va Qoraqalpog‘iston hududida to‘la amal qilishini ta’minlaydi.
O‘zbekiston Respublikasi qonunlari Qoraqalpog‘istonning butun hududida majburiy
ekanligi e’tirof etilgan.

Qoraqalpog‘iston milliy davlatchiligi o‘z taraqqiyoti tarixida birinchi marta ana
shunday insonparvar, adolatli, demokratik imtiyozlarga ega bo‘ldi. Ayni paytda u
suveren davlatning barcha ramzlariga ega.


1992-yil 14-dekabrda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashining o‘n birinchi
sessiyasida Qoraqalpog‘iston Davlat bayrog‘i tasdiqlandi.

1993-yil 9-aprelda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashining o‘n ikkinchi
sessiyasida Davlat gerbi tasdiqlandi.

1993-yil 4-dekabrda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashining o‘n to‘rtinchi
sessiyasida Davlat madhiyasi tasdiqlandi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi Konstitutsiyasiga asosan 1994-yil 25-dekabrda Oliy
Kengashning 75 deputatdan iborat yangi tarkibi muqobillik asosida saylandi.
Respublika parlamenti Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qarg‘i Kengesi deb ataldi.
Jo‘qarg‘i Kengesning 1995-yil 11-yanvarda Nukus shahrida bo‘lib o‘tgan birinchi
chaqiriq birinchi sessiyasida Jo‘qorg‘i Kenges Raisi, uning o‘rinbosarlari, mandat
komissiyasi, 8 ta qo‘mita raislari va uning a’zolari saylandi. Ayni paytda, deputatlar
qo‘mitalar raislari rahbarligida Qoraqalpog‘iston qonunchilik tizimini yaratishda faol
ishtirok etmoqdalar.

Xususan, demokratik jamiyat qurish hamda erkin bozor munosabatlarini
shakllantirishga mo‘ljallangan muhim qonun va qarorlar qabul qilindi. Jo‘qorg‘i Kenges
Raisi qoshida doimiy harakatdagi Kengash tashkil qilindi. Uning tarkibiga Jo‘qarg‘i
Kenges Raisi, Rais o‘rinbosarlari, mandat komissiyasi va qo‘mitalar raislari kiradi.


Respublikaning Ustyurt-Orolbo‘yi mintaqasi yirik neftgaz hududlarining (Kaspiybo‘yi,
To‘qay va Amudaryo tekisligi) qo‘shilgan joyida joylashgan bo‘lib, O‘zbekiston
Respublikasi hududida eng katta neftgaz maydoni (90 ming kv. km dan ziyod) bo‘lib
hisoblanadi.

Mustaqillik yillarida mazkur hududda 7 ta gaz va gaz kondensati koni ochildi. Bu
konlarda aniqlangan umumiy gaz zaxirasi 100,1 milliard metr kub, gaz kondensati
zaxirasi 2523,1 ming tonnani tashkil etadi.

1995-yilda Qo‘ng‘irotdagi 37,4 milliard metr kub gaz va 739 ming tonna gaz
kondensati zaxirasiga ega bo‘lgan «Urga» koni foydalanishga topshirildi. 2003-yilga
kelib mazkur kondan bir kunda 3,2 million metr kub gaz, 24 tonna gaz kondensati
qazib olinmoqda. 2002-yilning noyabr oyidan boshlab «Sharq Berdaq» koni
foydalanishga topshirildi. Mazkur kon bir kunda 3,0 million metr kub gaz va 16 tonna
gaz kondensatini qazib olish quvvatiga ega.

2002-yili Ustyurt-Orolbo‘yi hududida joylashgan konlardan 1,2 milliard metr kubdan
ortiq gaz va 10,4 ming tonna gaz kondensati qazib olindi.


Mustaqillik yillarida respublikada aholi punktlarini gazlashtirish bo‘yicha bir qator
ijobiy ishlar amalga oshirildi. 2000-2003-yillar mobaynida 98 aholi punktlariga tabiiy
gaz yetkazib berildi.

1993-yilda respublikada 59 foiz aholi gaz, 52 foiz aholi toza ichimlik suvi bilan
ta’minlangan bo‘lsa, 2003-yilga kelib esa aholini gaz bilan ta’minlash 91,7 foizni, toza
ichimlik suvi bilan ta’minlash esa 66,2 foizni tashkil etdi.
Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi xalq xo‘jaligining qurilish
sohasida ham muayyan ijobiy ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, aholining
infratuzilma inshootlari bo‘yicha keyingi 12 yil ichida 97 ta qishloq shifokorlik
shahobchalari, 90 o‘rinli shifoxona, 11900 o‘quvchiga mo‘ljallangan maktab binolari,
7,5 ming kv. m turar joy, 2 ming km gaz tarmoqlari, 1,4 ming km suv tarmoqlari
foydalanishga topshirildi. Natijada respublikada 390 ta qishloq aholi punktlari toza
ichimlik suvi bilan, yuzga yaqin aholi punktlari esa tabiiy gaz bilan ta’minlandi.

«Qoraqalpoqqurilish» aksionerlik jamiyatida Italiya firmalarining yuqori sifatli
jihozlari bilan jihozlangan, yiliga 60 ming kvadrat metr marmar bloklari va plitalari
ishlab chiqaradigan yangi marmar sexi ochildi. «Nukusun» zavodida esa spirt ishlab
chiqaradigan yangi sex qurildi.

Yengil sanoat ishlab chiqarishining bazasi kengaya bordi. 1993-yilda Nukus shahrida
«Kateks» to‘qimachilik majmuasi, 1995-yilda Ellikqal’a tumanida ham «Elteks» nomli
xuddi shunday to‘qimachilik majmuasi foydalanishga topshirildi.


Istiqlol yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasida sog‘liqni saqlash tizimida ham
muayyan o‘zgarishlar amalga oshirildi. Bu borada eng avvalo aholi sog‘lig‘ini
muhofaza qilish va mustahkamlash uchun tegishli moddiy texnik baza yaratish hamda
malakali mutaxassis kadrlar tayyorlashga alohida e’tibor qaratildi. Bugungi kunda
o‘lkada bu sohada 1432 ta malakali shifokor, 3640 ta o‘rta tibbiyot xodimlari aholi
sog‘ligi yo‘lida faoliyat ko‘rsatishmoqda. O‘tgan yillar mobaynida respublika
shifoxonalari va poliklinikalarini zamonaviy tibbiy-apparaturalar bilan ta’minlash
bo‘yicha alohida yutuqlarga erishildi. 1999-yili Yaponiya granti bo‘yicha respublikaga
bir nechta xorijiy tibbiyot asbob-uskunalari keltirib o‘rnatildi.

Respublika tibbiyoti erishgan natijalardan eng muhimi — onalar o‘limi soni kamaydi.
O‘lkada «Homilador ayollarni va bolalar salomatligini mustahkamlash bo‘yicha milliy
Dastur» hamda «Yosh avlodni sog‘lomlashtirish kompleks Dasturi» ishlab chiqilgan
bo‘lib, mazkur Dasturlar bo‘yicha mamlakatda ayollar va bolalar salomatligiga alohida
e’tibor qaratilmoqda. Respublika shoshilinch tibbiyot tez yordam markazi hamda
Respublika akusherlik va genekologiya ilmiy tadqiqot institutining Nukus filiali tashkil
etilib, aholiga tez tibbiy yordam ko‘rsatish hamda xotin-qizlarning sog‘lig‘ini saqlash,
kasalliklarning oldini olish, bemorlarni sog‘lomlashtirish borasida ham ijobiy
natijalarga erishildi.


Qoraqalpog‘iston respublikasida xalq ta’limi, fan va madaniyat
Qoraqalpoq xalqi qadimiy va boy tarixga ega. Uning milliy madaniyati, jozibali san’ati,
mumtoz adabiyoti, qadriyatlari udum va an’analari olamga mashhurdir.

Mustaqillik tufayli qoraqalpoq xalqi juda ko‘p qadriyatlarini qayta tiklash imkoniyatiga
ega bo‘ldi. Adolat va tenglik, ozodlik va erk uchun kurashgan Yernazar Olako‘z,
Ollayor Do‘stnazarov singari xalq qahramonlarining — jasoratli, o‘t yurakli qoraqalpoq
farzandlarining orzu-armonlari amalga oshdi.

Bugungi kunda Ibroyim Yusupov, To‘lepbergen Qaibergenov, Tilovbergen
Jumamuratov kabi Qoraqalpoq yozuvchi va shoirlarining asarlari xalqlarimiz ma’naviy
xazinasidan munosib joy oldi.

Sobir Kamolov, Charjau Abdirov kabi yirik olimlar O‘zbekiston fani rivojiga juda katta
hissa qo‘shdilar.

Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston madaniy hayotida ham jiddiy o‘zgarishlar
haqida gap ketganda , avvalo xalq ta’limi tizimida yuz bergan o‘zgarishlarni ta’kidlash
o‘rinli. Bugungi kunda respublika xalq ta’limi tizimi milliy uyg‘onish, ijtimoiy-
iqtisodiy va ma’naviy rivojiga xizmat qilishda yetakchi rol o‘ynamoqda.

Qoraqalpoq xalq qahramonlari:
1 Ibroyim Yusupov, 2 Ollayor Do‘stnazarov


Qoraqalpog‘iston Respublikasida bo‘sh turgan va kam quvvat bilan ishlayotgan bino va
maydonlar xatlovdan o‘tkazilgani to‘g‘risidagi ma’lumot asosida yangi korxonalarni
ishga tushirish ko‘zda tutilmoqda. Shuningdek, loyihalarda kam ta’minlangan oilalarni
ish bilan ta’minlash bo‘yicha takliflar o‘rin olgan.

Davlatimiz rahbari Chimboy tumani faollari, ziyolilar bilan uchrashdi. Uchrashuvda
bugun dunyoda ro‘y berayotgan o‘zgarishlar, aholini qiynayotgan muammolar, ta’lim,
tibbiyot tizimini takomillashtirish yuzasidan fikr almashildi.

Shavkat Mirziyoyev Taxiatosh tumaniga tashrif buyurdi.Bu yerda Qoraqalpog‘iston
Respublikasini kompleks rivojlantirish bo‘yicha 2017-yilda amalga oshirilgan ishlar
haqida ma’lumot berildi. Prezidentimizning avvalgi tashrifidan so‘ng 2 ming 112
loyiha amalga oshirildi. Sanoat, qishloq xo‘jaligi va xizmat ko‘rsatish sohalaridagi
ushbu loyihalar natijasida eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi, 11
mingga yaqin ish o‘rni yaratildi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasini 2018-2019-yillarda komleks rivojlantirish dasturi
doirasida yana 1 ming 309 loyiha rejalashtirilgan. Ularni amalga oshirishga
tashabbuskor korxonalar va tijorat banklari mablag‘lari, xorijiy investitsiyalar
yo‘naltiriladi.

ETIBORINGIZ UCHUN
RAHMAT!

Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston respublikasi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish