Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi taraqqiyoti - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	34.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi taraqqiyoti

Купить

Mavzu: Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi taraqqiyoti
Reja:
1.Qoraqolpogiston Respublikasining tashkil topishi
2. Qoraqalpog’iston respublikasining iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyoti
3. Qoraqalpog’iston respublikasida xalq ta’limi, fan va madaniyat
4. 2016-2020 yillarda Qoraqlpog`iston Respublikasi taraqqiyoti

1.1924-yilda Qozog’iston ASSR tarkibida Qoraqalpog’iston Muxtor (Avtonom)
viloyati tashkil qilindi. Viloyat volostlarga bo’linadigan To’rtko’l, Chimboy, Xo’jayli
va Qo’ng’irot okruglaridan iborat edi.1925-yil 12-19-fevralda To’rtko’l shahrida
Muxtor viloyat Sho’rolarning 1-Tasis qurultoyi bo’lib o’tdi. Unda Qoraqalpog’iston
Muxtor viloyatining Qozog’iston ASSR tarkibiga «o’z ixtiyori bilan kirganligi»
qonunlashtirildi. Albatta, viloyat aholisining milliy tarkibi ham e`tiborga loyiq edi.
Muxtor viloyat tashkil etilgan paytda viloyat hududidagi aholining 38,5 foizini
qoraqalpoqlar, 28,7 foizini o’zbeklar, 28,6 foizini qozoqlar va bor yo’g’i 1 foizga
yaqinini (shahar aholisidan tashqari) ruslar tashkil etgan.Oradan 8 yil o’tar-o’tmas
Qoraqalpog’iston Muxtor viloyatini yana «O’z ixtiyoriga ko’ra» Qozog’iston
tarkibidan olib RSFSR tarkibidagi Qoraqalpog’iston Muxtor Sho’ro Sotsialistik
Respublikasi (QQASSR)ga aylantirish» zarurati tug’ildi. Bu qo’lbola zaruriyat
Qoraqalpog’iston viloyati Ijroiya Qo’mitasining 1932-yil 5-martdagi navbatdan
tashqari bo’lib o’tgan IV plenumida quyidagicha asoslandi: «Qoraqalpog’istonning
Moskva va sanoat Markazlaridan uzoqligini, madaniy va iqtisodiy jihatdan
qoloqligini, yanada rivojlanishi istiqbollarini hisobga olib, Butunittifoq Markaziy
Ijroiya Qo’mitasi Prezidumidan Qorqalpog’iston Muxtor viloyatini RSFSRga
kiradigan Muxtor Sho’ro Sotsialistik Respublikasiga aylantirish
so’ralsin».Qoraqalpoq xalqining «iltimosi» qondirilib, Butunittifoq MIK Prezidiumi
1932-yil 20-martdagi qarori bilan Qoraqalpog’iston Muxtor viloyati
Qoraqalpog’iston Muxtor Sho’ro Sotsialistik Respublikasiga aylantirilib RSFSR
tarkibiga kiritildi.Ammo oradan yana bor-yo’g’i 4 yil o’tar-o’tmas Qoraqalpog’iston
Muxtor Sho’ro Sotsialistik Respublikasini RSFSR tarkibidan O’zbekiston Sho’ro
Sotsialistik Respublikasiga «oshirish ehtiyoji» paydo bo’ldi. Bu «ehtiyoj» uchun
RSFSR bilan QQASSR o’rtasida umumiy chegaralar yo’qligi «asos» bo’ldi. 1936-yil
may oyida tayyorlangan SSSRning yangi Konstitutsiyasi loyihasida QQASSRni
RSFSR tarkibidan chiqarib, O’zbekiston SSR tarkibiga kiritish ko’zda tutilgan
edi.Butunittifoq Sho’rolarining 1936-yil 5-dekabrda bo’lib o’tgan favqulodda VIII
qurultoyida SSSRning yangi Konstitutsiyasi qabul qilindi. Mazkur Konstitutsiya
asosida tayyorlanib 1937-yil 12-fevralda tasdiqlangan O’zbekiston SSR

Konstitutsiyasida QQASSRning O’zbekiston Sho’ro Sotsialistik Respublikasi
tarkibiga kirganligi qonun bilan mustahkamlandi.Qoraqalpog’iston xalqlari qariyb 70
yildan beri O’zbekiston xalqlari bilan ijtimoiy-siyosiy hayotning barcha sohalarida
bir-birlari bilan og’alarcha yelkadosh bo’lib yashab kelmoqdalar.Sobiq Ittifoq
parchalangandan so’ng mustaqil O’zbekiston tarkibidagi suveren Qoraqalpog’iston
Respublikasi maqomini oldi. Bu tabiiy hodisa edi. Chunki, asrlar mobaynida
qoraqalpoqlar bilan o’zbek xalqi o’rtasida do’stlik, qardoshlik munosabatlari qaror
topgan, turmush tarzlari va dunyoqarashlarida mushtaraklik vujudga kelgan edi. Orol
bo’yi kengliklarida qadimdan o’zbek va qoraqalpoq ajdodlari birgalikda yashab,
mehnat qilishdi. O’zlarining taraqqiyot yo’llarini bosib o’tishdi.1990-yil 14-dekabrda
Qoraqalpog’iston Respublikasida «O’zbekiston Respublikasi tarkibida
Qoraqalpog’iston Respublikasi Davlat suvereniteti to’g’risida»gi Deklaratsiya qabul
qilindi.Mazkur Deklaratsiya 1991-yil 31-avgustda qabul qilingan «O’zbekiston
Respublikasi davlat mustaqilligi asoslari to’g’risida»gi Qonunda o’zining huquqiy
asosini topdi. Unda Qoraqalpog’istonning hududiy yaxlitligi va mustaqilligi e`tirof
etildi. Qonunda Qoraqalpog’iston va O’zbekiston o’rtasidagi munosabatlarni teng
huquqlilik, ikki tomonlama shartnomalar, bitimlar va boshqa qonun aktlari asosida
mustahkamlash ko’rsatib berildi.
O’zbekiston Respublikasi va Qoraqalpog’iston Respublikasi o’rtasidagi siyosiy,
huquqiy, iqtisodiy va madaniy munosabatlar O’zbekiston Respublikasining
Konstitutsiyasida (70-75-moddalar) o’z aksini topdi (10-ilova).
Natijada ikki tomonlama hurmat asosida qoraqalpoq xalqining o’z taqdirini o’zi
belgilash, mustaqil taraqqiyot hamda milliy davlatchilikni mustahkamlashdagi roli
oshdi. Kelajakka qatiy ishonch bilan qaraydigan, olis istiqbolni yaratishning
kafolatini beradigan huquqiy maqomga ega bo’ldi.
Konsitutsiyaning 21-moddasiga asosan Qoraqalpog’iston Respublikasi fuqarosi
ayni paytda O’zbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi. Bu qoraqalpoq xalqiga
O’zbekiston xalqlarining barcha huquqlardan foydalanish imkonini beradi. Ularning
haq-huquqlari va erkinliklarini kafolatlaydi.O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi
Qoraqalpog’iston Respublikasi taraqqiyoti uchun qator imkoniyatlar beradi. Masalan,

O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 82-moddasida mustahkamlab
qo’yilganidek, O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Raisi o’rinbosarlaridan biri -
Oliy Majlis deputati, Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qarg’i Kengesi Raisi
hisoblanadi.O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 98-moddasiga binoan
Qoraqalpog’iston Respublikasi hukumati rahbari lavozimi bo’yicha O’zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga kiradi. 107-moddaga binoan esa,
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi, Oliy sudi, Oliy xo’jalik sudi
tarkibiga Qoraqalpog’iston Respublikasining xuddi shunday sud organlarining
rahbarlari kiradi. Sud hujjatlari o’zbek tili bilan birga qoraqalpoq tilida ham olib
boriladi (115-modda).
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 71-moddasida belgilab
qo’yilganidek, Qoraqalpog’iston Respublikasi o’z Konstitutsiyasiga ega bo’lmog’i
kerak. Ana shu huquqiy asosga ko’ra Qoraqalpog’iston Respublikasi Oliy Kengashi
o’zining o’n ikkinchi sessiyasida (1993-yil 9-aprelda) Qoraqalpog’iston
Respublikasining Konstitutsiyasini qabul qildi.Qoraqalpog’iston Respublikasining
Konstitutsiyasi O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga hech qanday monelik
qilmaydi, aksincha, uni bosh huquqiy asos sifatida biladi va Qoraqalpog’iston
hududida to’la amal qilishini ta`minlaydi. O’zbekiston Respublikasi qonunlari
Qoraqalpog’istonning butun hududida majburiy ekanligi e`tirof etilgan.
Qoraqalpog’iston milliy davlatchiligi o’z taraqqiyoti tarixida birinchi marta ana
shunday insonparvar, adolatli, demokratik imtiyozlarga ega bo’ldi. Ayni paytda u
suveren davlatning barcha ramzlariga ega.1992-yil 14-dekabrda Qoraqalpog’iston
Respublikasi Oliy Kengashining o’n birinchi sessiyasida Qoraqalpog’iston Davlat
bayrog’i tasdiqlandi.1993-yil 9-aprelda Qoraqalpog’iston Respublikasi Oliy
Kengashining o’n ikkinchi sessiyasida Davlat gerbi tasdiqlandi.
1993-yil 4-dekabrda Qoraqalpog’iston Respublikasi Oliy Kengashining o’n
to’rtinchi sessiyasida Davlat madhiyasi tasdiqlandi.Qoraqalpog’iston Respublikasi
Konstitutsiyasiga asosan 1994-yil 25-dekabrda Oliy Kengashning 75 deputatdan
iborat yangi tarkibi muqobillik asosida saylandi. Respublika parlamenti
Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qarg’i Kengesi deb ataldi. Jo’qarg’i Kengesning

1995-yil 11-yanvarda Nukus shahrida bo’lib o’tgan birinchi chaqiriq birinchi
sessiyasida Jo’qorg’i Kenges Raisi, uning o’rinbosarlari, mandat komissiyasi, 8 ta
qo’mita raislari va uning azolari saylandi. Ayni paytda, deputatlar qo’mitalar raislari
rahbarligida Qoraqalpog’iston qonunchilik tizimini yaratishda faol ishtirok
etmoqdalar.Xususan, demokratik jamiyat qurish hamda erkin bozor munosabatlarini
shakllantirishga mo’ljallangan muhim qonun va qarorlar qabul qilindi. Jo’qorg’i
Kenges Raisi qoshida doimiy harakatdagi Kengash tashkil qilindi. Uning tarkibiga
Jo’qarg’i Kenges Raisi, Rais o’rinbosarlari, mandat komissiyasi va qo’mitalar raislari
kiradi.Qoraqalpog’iston Respublikasi ijroiya hokimiyat organi Vazirlar Kengashi
hisoblanadi. Uning tarkibiga Rais, ikkita birinchi o’rinbosar va 4 ta tarmoq
o’rinbosarlari kiradi. Shuningdek, ijroiya hokimiyat tarkibiga vazirliklar va qator
tarmoq qo’mitalari rahbarlari ham kiritilgan.
Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Toshkent shahrida
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qoshida o’zining ish olib boruvchi
doimiy vakiliga ega.Qoraqalpog’iston Respublikasida faoliyat ko’rsatayotgan qator
jamoat tashkilotlari bu yerda demokratik jarayonlarning tobora qaror topayotganidan
dalolat beradi. Ayni paytda, Respublika hududida hukumatga qarashli bo’lmagan
qator tashkilotlar, jumladan, «Orol va Amudaryoni himoya qilish uyushmasi»,
«EKOSAN», «Aralsos», «Sog’lom avlod uchun» singari bir qator xalqaro
tashkilotlarning bo’limlari ish olib bormoqda.Ayni vaqtda, shuni takidlash joizki,
istiqlol yillarida Qoraqalpog’istonda qonunchilik, ijroiya va sud hokimiyatining
zamonaviy tizimini vujudga keltirishda dastlabki qadamlar qo’yilgan bo’lsa-da, xali
bu borada qator muammolar saqlanib qolmoqda.1997-yil 17-iyul kuni Nukusda
bo’lgan Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qarg’i Kengesining navbatdan tashqari
sessiyasi qonun chiqaruvchi va ijroiya hokimiyati faoliyatlarida davom etib
kelayotgan kamchiliklarni chuqur tahlil qildi. Xususan, qabul qilingan qonun va
qarorlarni hayotga to’la tatbiq qilinishida, ijroiya intizomini qaror topdirishda xali
jiddiy kamchiliklar borligi qayd qilindi. Jumladan, Jo’qarg’i Kenges va Vazirlar
Kengashi faoliyatlaridagi bir-birini takrorlash hollari tanqid qilindi. Amaliy
faoliyatga xalaqit berayotgan rasmiyatchilik, qog’ozbozik, bo’lar-bo’lmas

malumotlar to’plash kabi nuqsonlar tilga olindi.Kadrlarni tanlash va joy-joyiga
qo’yishdagi rasmiyatchilik illatlariga barham berish alohida takidlandi. Jo’qarg’i
Kenges amalda tarixga aylanib qolgan va o’tmish sarqiti hisoblangan - sho’rolar
davridagi «Oliy Sovet Prezidiumi» rolini bajarayotgani ko’rsatib o’tildi.
Jo’qarg’i Kenges qo’mitalari faoliyati o’z maqomiga va o’z oldiga qo’yilgan
vazifalarga mos kelmayotgani, ishlab chiqarishga doir masalalar bilan o’ralashib
qolayotgani ko’rsatib o’tildi.
Uchala hokimiyat organi kengashi va sud hokimiyatlari o’z maqomi doirasida
ish olib bormog’i lozimligi qayd etildi. Ana shunda haqiqiy demokratik jamiyat
shakllanadi.Qoraqalpog’iston respublikasining iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyoti
O’zbekistonda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda ko’p millatli
Qoraqalpog’iston xalqlarining, ana shu mo’tabar yurt kishilarining ham munosib
hissasi bor.Shu bois O’zbekiston hukumati bu masalada Qoraqalpog’iston
Respublikasini har tomonlama qo’llab-quvvatlamoqda. 1996-yilda ushbu maqsadlar
uchun 10 milliard so’m ajratildi. Bu Qoraqalpog’iston milliy daromadining 55 foizini
tashkil qiladi. Bundan tashqari, Qoraqalpog’istonga berilayotgan moliyaviy yordam
miqdori 1994-yilga nisbatan 18-barobar ko’paydi.O’zbekiston hukumatining amaliy
yordami hamda qoraqalpoq xalqining fidoiy mehnati tufayli keyingi yillarda
Qoraqalpog’istonda aholi turmush sharoitini yaxshilash, tub iqtisodiy islohotlarni
amalga oshirish borasida qator ijobiy natijalarga erishildi. Eng avvalo, elda tinchlik
va barqarorlik mustahkamlandi. Hamjihatlik bilan yurt istiqboli yo’lida mehnat
qilishga sharoit yaratildi. O’lkada mulkchilikning yangi shakllari paydo bo’la
boshladi. Ishlab chiqarish va xizmat sohasida nodavlat sektorning hissasi oshib bordi.
Ayni paytda sanoat, qishloq xo’jaligi va savdoda bu ko’rsatkich 80-90 foizni tashkil
etmoqda. Qoraqalpog’iston iqtisodiyotining boshqa yo’nalishlarida ham islohotlar
izchil amalga oshirila boshlandi.
Qoraqalpog’istonda 1996-yilda 51 ta mayda ulgurji tizim, shu jumladan 2 ta
savdo uyi, 13 ta mayda ulgurji savdo do’konlari va omborlar, 17 ta ko’tara savdo
bozor hamda O’zbekiston tovar xomashyo birjasi Qoraqalpog’iston bo’limi 19 ta
supermarket do’konlari faoliyat ko’rsatdi. 1997-yilning birinchi yanvarigacha bo’lgan

ma`lumotlarga qaraganda xususiylashtirishdan tushgan mablag’larning umumiy
hajmi 330 million so’mni tashkil etdi. Uning 20 foizi o’lka ijtimoiy taraqqiyotiga
ajratildi. 50 foizi esa bilan birga Qoraqalpog’iston Respublikasi davlat mulkini
xususiylashtirish qo’mitasi xususiylashtirilgan korxonalar va tadbirkorlarni qo’llab-
quvvatlash maqsadida 13,8 million so’m kredit ajratdi. 2002-yilda 9 ta korxona davlat
tasarrufidan chiqarildi.
Bozor fondining faoliyati sezilarli ravishda faollashdi. 1996-yilda fond birjalari
filiallarida 191,6 million so’mlik aksiyalar sotildi. O’zbekiston Respublikasi
Prezidentining davlat korxonalarini aksionerlik jamiyatlariga aylantirish, qimmatbaho
qog’ozlar bozorini rivojlantirishga oid farmonlarini bajarish amalda o’z samaralarini
bera boshladi.1997-yil 1-yanvar holatiga qaraganda respublikada soliq idoralari
tomonidan 318 ta aksionerlik jamiyatlari ro’yxatga olindi. 1996-yil yakuniga ko’ra
ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi 11 milliard so’mlikni tashkil etdi. Bu 1995-yilga
nisbatan 2,2 marta ko’pdir.
Jami sanoat ishlab chiqarish hajmida nodavlat korxonalarining ulushi 90 foizga
o’sdi. 144 ta sanoat korxonalari va birlashmalaridan 113 tasi mulkchilikning turli
shakllariga o’tib ishlay boshladi. To’rtko’l tumanida 2000-yil 6-martdan e`tiboran
Rossiyaning Savvinovo yigiruv fabrikasi bilan hamkorlikda yiliga 2750 tonna ip-
kalava ishlab chiqaradigan qo’shma korxonani qurib tugallashga kirishildi. Kichik va
xususiy korxonalar, yakka tartibda mehnat faoliyati bilan shug’ullanuvchi korxonalar
rivojlandi. Mikrofirmalar soni 1999-yildagi 3755 tadan 2000-yilga kelib 5565 taga
yoki 1,5 martaga, fermer xo’jaliklari soni esa 1823 tadan 2353 taga yoki 1,6 martaga
ko’paydi. Birgina 2002-yilning o’zida respublikaning 12 ta tumanida 21 ta qishloq
xo’jalik korxonalari negizida yangidan 901 fermer xo’jaliklari tuzildi va faoliyat
ko’rsatib turgan 79 ta fermer xo’jaliklariga qo’shimcha yer maydonlari ajratilib, jami
980 ta fermer xo’jaliklari tuzildi. Ular bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlashga
moslasha boshladilar. Mehnat unumdorligi va mahsulot ishlab chiqarish hajmi o’sa
boshladi. Respublikada 1996-yilda amaldagi narxlarda 10754,4 so’mlik sanoat
mahsuloti ishlab chiqarildi. Bu solishtirma narxlarda olganda 1995-yildagiga nisbatan
101,5 foizni tashkil etadi. 2000-yilga kelib yalpi mahsulot yetishtirishda kichik va

o’rta biznes hajmining ulushi 27 foizni tashkil etdi. Bu 1999-yilgi ko’rsatkichdan 3
foizga ko’p demakdir. Kichik va o’rta tadbirkorlik subyektlariga tijorat banklari va
byudjetdan tashqari jamg’armalar tomonidan 2000-yilda 2,9 milliard so’m miqdorida
kreditlar berildi. Natijada harakatsiz turgan korxonalar sonini 771 taga kamaytirish
imkoniyati tug’ildi.1991-2003-yillarda natura ko’rinishida mahsulot ishlab chiqarish
ham ko’paydi, xususan past voltli apparaturalar, yo’l qurilishi mashinalari ehtiyot
qismlari, yengil sanoat texnologik uskunalari va ularning ehtiyot qismlari, mebellar
va boshqalar ana shular jumlasidandir.Paxtadan ip ishlab chiqarish, ip gazlamalari,
tayyor trikotaj buyumlar, istemol mahsulotlaridan un, makaron, mineral suvlar ishlab
chiqarish ko’paydi.2003-yilda yig’ma temir-beton konstruksiyalari va detallari,
toshdan bezakli materiallar tayyorlash, qandolatchilik mahsulotlari, o’simlik yog’i,
uzum vinosi, salqin ichimliklar va osh tuzi ishlab chiqarish o’sdi.
Bir qator yangi sanoat korxonalari qurilib ishga tushirildi. Jumladan, 1995-yilda
Xo’jayli shahrida shisha idishlar zavodi qurilib foydalanishga topshirildi. Natijada
respublikaga chetdan shisha idishlarni tashib keltirish sezilarli darajada
kamaydi.Respublikaning Ustyurt-Orolbo’yi mintaqasi yirik neftgaz hududlarining
(Kaspiybo’yi, To’qay va Amudaryo tekisligi) qo’shilgan joyida joylashgan bo’lib,
O’zbekiston Respublikasi hududida eng katta neftgaz maydoni (90 ming kv. km dan
ziyod) bo’lib hisoblanadi.Mustaqillik yillarida mazkur hududda 7 ta gaz va gaz
kondensati koni ochildi. Bu konlarda aniqlangan umumiy gaz zaxirasi 100,1 milliard
metr kub, gaz kondensati zaxirasi 2523,1 ming tonnani tashkil etadi.
1995-yilda Qo’ng’irotdagi 37,4 milliard metr kub gaz va 739 ming tonna gaz
kondensati zaxirasiga ega bo’lgan «Urga» koni foydalanishga topshirildi. 2003-yilga
kelib mazkur kondan bir kunda 3,2 million metr kub gaz, 24 tonna gaz kondensati
qazib olinmoqda. 2002-yilning noyabr oyidan boshlab «Sharq Berdaq» koni
foydalanishga topshirildi. Mazkur kon bir kunda 3,0 million metr kub gaz va 16 tonna
gaz kondensatini qazib olish quvvatiga ega.2002-yili Ustyurt-Orolbo’yi hududida
joylashgan konlardan 1,2 milliard metr kubdan ortiq gaz va 10,4 ming tonna gaz
kondensati qazib olindi.Mustaqillik yillarida respublikada aholi punktlarini

gazlashtirish bo’yicha bir qator ijobiy ishlar amalga oshirildi. 2000-2003-yillar
mobaynida 98 aholi punktlariga tabiiy gaz yetkazib berildi.
1993-yilda respublikada 59 foiz aholi gaz, 52 foiz aholi toza ichimlik suvi bilan
taminlangan bo’lsa, 2003-yilga kelib esa aholini gaz bilan taminlash 91,7 foizni, toza
ichimlik suvi bilan taminlash esa 66,2 foizni tashkil etdi. Mustaqillik yillarida
Qoraqalpog’iston Respublikasi xalq xo’jaligining qurilish sohasida ham muayyan
ijobiy ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, aholining infratuzilma inshootlari
bo’yicha keyingi 12 yil ichida 97 ta qishloq shifokorlik shahobchalari, 90 o’rinli
shifoxona, 11900 o’quvchiga mo’ljallangan maktab binolari, 7,5 ming kv. m turar
joy, 2 ming km gaz tarmoqlari, 1,4 ming km suv tarmoqlari foydalanishga topshirildi.
Natijada respublikada 390 ta qishloq aholi punktlari toza ichimlik suvi bilan, yuzga
yaqin aholi punktlari esa tabiiy gaz bilan taminlandi.
«Qoraqalpoqqurilish» aksionerlik jamiyatida Italiya firmalarining yuqori sifatli
jihozlari bilan jihozlangan, yiliga 60 ming kvadrat metr marmar bloklari va plitalari
ishlab chiqaradigan yangi marmar sexi ochildi. «Nukusun» zavodida esa spirt ishlab
chiqaradigan yangi sex qurildi.
Yengil sanoat ishlab chiqarishining bazasi kengaya bordi. 1993-yilda Nukus
shahrida «Kateks» to’qimachilik majmuasi, 1995-yilda Ellikqala tumanida ham
«Elteks» nomli xuddi shunday to’qimachilik majmuasi foydalanishga topshirildi.
Moliyaviy qiyinchiliklarga qaramay qishloq xo’jaligi mahsulotlarini qayta
ishlash bo’yicha qator chora-tadbirlar amalga oshirildi. Nukus va Qo’ng’irot un
kombinatlari, To’rtko’lda 3 million shartli banka konserva mahsulotlari ishlab
chiqaradigan zavod, Ellikqala tumanida esa shunday quvvatga ega bo’lgan konserva
sexi foydalanishga topshirildi.1991-2003-yillar mobaynida respublikada arxitektura
qurilishi sohasida katta yutuqlarga erishildi. Bu yillar mobaynida Sanat va Berdaq
nomidagi muzeylar, Mirzo Ulug’bek, Ajiniyoz, «Markaziy bank», «Xalq», «Paxta»,
«Tadbirkor», «Asaka» banklari, Xo’jalik sudi, Nukus aeroporti binolari, respublika
markaziy shifoxonasining binolari qayta tamirlandi va bunyod etildi. 80 kilometrli
Qo’ng’irot-Beynov avtomobil yo’li, Nukus-Xo’jayli yo’nalishida temir-beton
ko’prigi qurilib foydalanishga topshirildi. Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va

xususiylashtirish natijasida 144 ta sanoat korxonasidan 113 tasi mulkchilikning turli
shakllariga o’tib ishlay boshladi. Nodavlat shakliga o’tib ishlayotgan korxonalarning
rivojlanish darajasi nisbatan yuqori bo’ldi. Shuningdek, bu korxonalarning iqtisodiy
samaradorligi, foyda olish borasida ham sezilarli yutuqqa erishdi. Bu borada xususiy
korxonalar, ayniqsa, peshqadamlik qila boshladi. Nukus aeroportining bahosi 151,8
million so’m bo’lgan yangi binosi qurilib, foydalanishga topshirildi. 2002-yili rasmiy
delegatsiya zalida va Nukus shahar aviakassa agentligining binosiga jahon
andozalariga javob beradigan darajada tamirlash ishlari olib borildi va zamonaviy
texnik asbob-uskunalar bilan jihozlandi. 2002-yilda Nukus aerovokzal majmuasi
tamirdan chiqarildi va soatiga 200 nafar mijozga xizmat ko’rsatish quvvatiga ega
bo’ldi
«Uchquduq-Miskin-Qorao’zak» temir yo’l liniyalari ishga tushirilib, qo’shni
Turkmaniston Respublikasi hududidan o’tmaydigan bo’ldi. Miskin, To’rtkul va
Ellikqala temir yo’l vokzallari qurib foydalanishga topshirildi. «Qo’ng’irot-Nukus-
Chimboy», «Nukus-To’rtkul» va «To’rtkul-Uchquduq» yo’nalishlari tashkil etildi.
«Uchquduq-Miskin-Nukus», «Toshkent-Nukus-Qo’ng’irot-Toshkent», «Andijon-
Nukus-Saratov» va boshqa shaharlararo yo’nalishlar tashkil etildi.Hozirgi vaqtda
«O’ztelekom» aksionerlik kompaniyasining «Qoraqalpoqtelekom» filialida 132,9
ming telefon nuqtasi, yani 202 avtomat telefon stansiyasi aholiga xizmat
ko’rsatmoqda.1999-yildan boshlab Yaponiya fondining OECF krediti bo’yicha
Qoraqalpog’iston Respublikasining 9 ta shahar tumanlarida (Nukus, Taxiatosh
shaharlari va To’rtkul, Beruniy, Ellikqala, Xo’jayli, Kegayli, Nukus tumanlari) qayta
qurish va rivojlantirish loyihasi bo’yicha yangidan 306 kilometr shisha tolali kabelli
78,5 ming raqamlik ATS va 6720,0 ming portga ega raqamli shaharlararo telefon
stansiyalari ishga tushirildi. Mazkur ATSlar orqali abonentlar jahondagi 180
davlatiga sanoqli soniyalarda bog’lanishi va sifatli so’zlashish imkoniyatiga ega.
Mazkur dasturning ikkinchi bosqichi bo’yicha Chimboy, Qorako’zak, Taxtako’pir,
Amudaryo, Qanliko’l, Bo’zatov tumanlarida amaliy ishlar olib borilmoqda.
Qoraqalpog’istonda mehnatga layoqatli aholining asosiy qismi qishloqda
istiqomat qiladi. Mustaqillik yillarida boshqa sohalar qatorida agrar sektorda ham

iqtisodiy qayta qurish, bozor munosabatlariga o’tish ro’y berdi. Qishloq xo’jaligi
ilgarigidek, o’lka iqtisodiyotining yetakchi tarmog’i bo’lib qoldi. 1997-yil 1-yanvar
holatiga respublikada 263 ta qishloq xo’jalik korxonasi faoliyat ko’rsatdi. Nodavlat
sektorining jami ishlab chiqarilgan mahsulotdagi ulushi 98,3 foizni tashkil etdi.
Ayrim qishloq xo’jalik mahsulotlari, jumladan, paxta yetishtirishda nodavlat
korxonalarining hissasi 97,9 foizni, donchilikda 98,1 foizni, kartoshkachilikda 99,7
foizni, sabzavotchilikda 98,8 foizni, polizchilikda 100 foizni, go’sht yetishtirishda
98,9 foizni, sut va tuxum ishlab chiqa
Mustaqillik yillarida respublikada pilla, g’alla, paxta, sholi va boshqa qishloq
xo’jaligi mahsulotlari yetishtirishga alohida etibor qaratildi. Jumladan, 2003-yilda
o’lkada 568 tonna pilla, 9 ming 746 tonna g’alla yetishtirildi. Dehqonchilikda ekin
maydonlarining tarkibi o’zgardi. Mazkur yilda rejadagi 8,0 ming gektar o’rniga 91,5
ming gektar paxta, 55,0 ming gektar o’rniga 61,0 ming gektar yerga sholi
ekildi.Respublika oziq-ovqat majmuasida shaxsiy yordamchi xo’jaliklarning hissasi
tobora ko’payib bormoqda. Qoraqalpog’istonda dehqon fermer xo’jaliklarini tashkil
etish bo’yicha yetarli tajriba to’plandi. Masalan, Ellikqala tumanida dehqonlarga yer,
ishlab chiqarish vositalari va yetishtirilgan mahsulotlarga egalik qilish imkonini
berish maqsadida mavjud 14 ta jamoa xo’jaliklari dehqon-fermer xo’jaliklari
uyushmasiga aylantirildi. Dehqonlarga meros qilib qoldirish huquqi bilan yerlar uzoq
muddatga ijaraga berildi. Ana shu tajribani maqullab, O’zbekiston hukumati yerni
uzoq muddatga ijaraga berish bo’yicha maxsus qaror qabul qildi.1991-2003-yillarda
investitsiya faoliyatida sezilarli o’zgarishlar ro’y berdi. Kapital qurilishda
korxonalarning mablag’lari hisobidagi qurilishlar hajmi ko’payib, byudjet
mablag’ining hissasi kamaydi.
O’tgan yillar mobaynida respublikada xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi
qo’shma korxonalar tuzish borasida muayyan ijobiy ishlar amalga oshi-rildi. 2003-
yilga kelib respublika bo’yicha 43 ta qo’shma korxona ro’yxatdan o’tgan bo’lib,
shundan ishlab chiqarish sohasida 32 ta, savdo sohasida 2 ta, xizmat ko’rsatish
sohasida 4 ta, qishloq ho’jalik sohasida 4 ta, transport sohasida 1 ta korxona faoliyat
ko’rsatmoqda.Respublikada 2003-yil 1-yanvar holati bo’yicha chet el kredit liniyalari

orqali 6,5 million AQSH dollari miqdorida investitsiyalar, shu jumladan 5,6 million
AQSH dollari miqdorida to’g’ridan-to’g’ri investitsiyalar jalb etildi. Xorijiy
investitsiyalar ishtirokidagi korxonalar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlar va
ko’rsatilgan xizmatlar hajmi 2003-yilda 2,2 milliard so’mni tashkil etdi.
Granit plitalari, tikuv, konditer va qurilish mahsulotlari kabi 8 turdagi yangi
mahsulotlarni eksport qilish yo’lga qo’yilib, ularning umumiy soni 23 taga
yetdi.Eksport qilingan tovarlar hajmi 122,9 million dollarga teng bo’ldi. Uning tashqi
savdo oborotidagi ulushi 53,8 foizni tashkil etdi. G’arb mamlakatlariga eksport
qilingan xomashyo 113,6 million AQSH dollarini, MDH mamlakatlariga
jo’natilganlari esa 9,3 million AQSH dollarini tashkil etdi.Uzoq G’arbga asosan paxta
tolasi, toladan olingan mahsulotlar, qayta ishlangan neft mahsulotlari sotildi. Paxta
tolasi jami eksport mahsulotlarining 95 foizini tashkil etdi.
2002-yilda respublikada ishlab chiqarilgan 26,1 million AQSH dollari
miqdoridagi tovarlar eksport qilindi.Mustaqillik yillarida Qoraqalpog’iston
Respublikasida o’zini o’zi boshqarish nodavlat va notijorat tashkilotlar faoliyatiga
ham katta etibor qaratildi. 2000-yilga qadar bo’lgan davrda respublikada 140 ta
nodavlat va notijorat tashkilotlar mavjud edi. Aytish joizki, «Perzent» («Farzand»),
«Qishki gullar», «Xalq hunarmandlarining ijodiy ustaxonasi», «Progress», «Orolning
oltin merosi» va boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari to’plagan tajribalar diqqatga
loyiqdir.
Mustaqillik yillarida o’lkada aholini ijtimoiy muhofaza qilish, ularni ish bilan
taminlash, tadbirkorlikni rivojlantirish hamda fuqarolarning huquqlarini muhofaza
qilish kabi masalalarga alohida etibor qaratildi.Istiqlol yillarida Qoraqalpog’iston
Respublikasida sog’liqni saqlash tizimida ham muayyan o’zgarishlar amalga
oshirildi. Bu borada eng avvalo aholi sog’lig’ini muhofaza qilish va mustahkamlash
uchun tegishli moddiy texnik baza yaratish hamda malakali mutaxassis kadrlar
tayyorlashga alohida etibor qaratildi. Bugungi kunda o’lkada bu sohada 1432 ta
malakali shifokor, 3640 ta o’rta tibbiyot xodimlari aholi sog’ligi yo’lida faoliyat
ko’rsatishmoqda. O’tgan yillar mobaynida respublika shifoxonalari va
poliklinikalarini zamonaviy tibbiy-apparaturalar bilan taminlash bo’yicha alohida

yutuqlarga erishildi. 1999-yili Yaponiya granti bo’yicha respublikaga bir nechta
xorijiy tibbiyot asbob-uskunalari keltirib o’rnatildi.Respublika tibbiyoti erishgan
natijalardan eng muhimi - onalar o’limi soni kamaydi. O’lkada «Homilador ayo’llarni
va bolalar salomatligini mustahkamlash bo’yicha milliy Dastur» hamda «Yosh
avlodni sog’lomlashtirish kompleks » ishlab chiqilgan bo’lib, mazkur Dasturlar
bo’yicha mamlakatda ayo’llar va bolalar salomatligiga alohida etibor qaratilmoqda.
Bu borada 2001-yilda Respublika shoshilinch tibbiyot tez yordam markazi hamda
Respublika akusherlik va genekologiya ilmiy tadqiqot institutining Nukus filiali
tashkil etilib, aholiga tez tibbiy yordam ko’rsatish hamda xotin-qizlarning sog’lig’ini
saqlash, kasalliklarning oldini olish, bemorlarni sog’lomlashtirish borasida ham
ijobiy natijalarga erishildi.
Qoraqalpog’iston respublikasida xalq ta’limi, fan va madaniyat
Qoraqalpoq xalqi qadimiy va boy tarixga ega. Uning milliy madaniyati, jozibali
sanati, mumtoz adabiyoti, qadriyatlari udum va ananalari olamga
mashhurdir.Mustaqillik tufayli qoraqalpoq xalqi juda ko’p qadriyatlarini qayta tiklash
imkoniyatiga ega bo’ldi. Adolat va tenglik, ozodlik va erk uchun kurashgan Yernazar
Olako’z, Ollayor Do’stnazarov singari xalq qahramonlarining - jasoratli, o’t yurakli
qoraqalpoq farzandlarining orzu-armonlari amalga oshdi.
Bugungi kunda Ibroyim Yusupov, To’lepbergen Qaibergenov, Tilovbergen
Jumamuratov kabi Qoraqalpoq yozuvchi va shoirlarining asarlari xalqlarimiz
manaviy xazinasidan munosib joy oldi.Sobir Kamolov, Charjau Abdirov kabi yirik
olimlar O’zbekiston fani rivojiga juda katta hissa qo’shdilar.Mustaqillik yillarida
Qoraqalpog’iston madaniy hayotida ham jiddiy o’zgarishlar haqida gap ketganda,
avvalo xalq ta’limi tizimida yuz bergan o’zgarishlarni takidlash o’rinli. Bugungi
kunda respublika xalq ta’limi tizimi milliy uyg’onish, ijtimoiy-iqtisodiy va manaviy
rivojiga xizmat qilishda yetakchi rol o’ynamoqda.Respublikada yangi tipdagi o’rta
umumta’lim muassasalari - litseylar, gimnaziyalar va alohida fanlarni
chuqurlashtirilgan holda o’qitiladigan maktablar, biznes maktablar, kollejlar va
boshqalar tez rivojlanmoqda. Hozirgi vaqtda Respublikada 25 tadan ziyod maktab va
maktab internatlarda o’quvchilarning fanlarni o’rganishga bo’lgan qiziqishlari

asosida muayyan fanlarni chuqur o’rgatishga yo’naltirilgan. Bundan tashqari qator
maktablarda ixtisoslashtirilgan sinflar tashkil etilgan.2003-yilga kelib «Ta’lim
to’g’risida»gi Qonun va «Kadrlar tayyorlash milliy » asosida uzluksiz ta’lim tizimini
tubdan isloh qilishda samarali natijalarga erishildi. Eski turdagi ta’lim muassasalari
o’rniga yangi turdagi kasb-hunar kollejlari va akademik litseylari tashkil etildi.
Qoraqalpog’iston Respublikasida 1998-2002-yillarda 3 ta akademik litsey va 33 ta
kasb-hunar kollejlari qurilib foydalanishga topshirildi.
Hozirgi paytda respublikada 763 ta umumta’lim maktabi, 405 ta maktabgacha
ta’lim muassasasi, 91 maktabdan tashqari ta’lim muassasasi (shundan 28 tasi bolalar
sport maktabi) faoliyat ko’rsatdi.Bolalarga xorijiy tillarni, xoreografiya, tasviriy va
musiqa sanatini, kompyuter savodxonligi asoslarini o’rgatuvchi guruhlar tashkil
etildi.Barcha qishloq hunar-texnika bilim yurtlarida respublika uchun zarur bo’lgan
soha kadrlarini tayyorlashga etibor kuchaytirildi. Milliy hunarmandchilikni
rivojlantirishga, gilam to’qish, keramika buyumlari tayyorlash, ganchkorlar va
boshqa shu kabi hunar egalarini tayyorlashga ahamiyat berila boshlandi.Respublikada
o’rta bo’g’indagi kadrlarni tayyorlash tizimida 2003-yilga kelib 71 ta o’quv yurti
faoliyat ko’rsatdi. Shundan 68 tasi kasb-hunar kollejlari, 3 tasi akademik litseylardir.
Bugungi kunda mazkur o’quv yurtlarida 51 mingdan ortiq o’quvchi tahsil
olmoqda.Berdaq nomidagi Qoraqalpog’iston Davlat Universitetida bugungi kunda 33
ta mutaxassislik bo’yicha bakalavrlar, 15 ta mutaxassislik bo’yicha esa magistrlar
tayyorlanmoqda. O’ziga xos tarixga ega bo’lgan Ajiniyoz nomli Nukus Davlat
pedagogika institutida oliy malumotli mutaxassislar tayyorlanmoqda. Mazkur o’quv
yurtining 15 ta fakultetida 4 ming 402 ta talaba ta’lim olmoqda.O’lkada sog’liqni
saqlash sohasidagi kadrlarni tayyorlash borasida ham muayyan ijobiy o’zgarishlar
yuz berdi.Respublika sog’liqni saqlash muassasalarining tibbiyot xodimlariga bo’lgan
ehtiyojini qondirish maqsadida 1991-yilda Nukusda Toshkent Pediatriya tibbiyot
institutining Qoraqalpog’iston filiali tashkil etildi. Keyingi besh yil mobaynida
yangidan maktablar qurish va kapital tamirlash hisobidan 30 ta maktab avariya
holatidan chiqarildi. 2001-yili hashar yo’li bilan 2 ta maktab binosi, 2002-yili 8 ta
maktab binosi qurilib foydalanishga topshirildi. 2003-yilning o’zida esa 7 ta maktab

va kasb-hunar kolleji yangidan qurilib ishga tushirildi.1991-2003-yillarda fan
sohasida ham sezilarli o’zgarishlar bo’ldi.1992-yilda O’zbekiston Respublika Fanlar
Akademiyasining Qoraqalpoq filialiga O’zbekiston Respbulikasi FAning Qoraqalpoq
bo’limi maqomi berildi.ning tarkibida ilgari 3 ta institut mavjud bo’lgan bo’lsa, yana
ikkita institut qo’shildi. «Tarix, arxeologiya va etnografiya» hamda «Bioekologiya»
institutlari ham shu bo’lim tarkibiga kirdi. Botanika bog’i bo’linmasiga esa bo’lim
maqomi berildi. 1994-yilda esa Fanlar Akademiyasi tarkibiga O’zbekiston Sog’liqni
saqlash vazirligiga qarashli tajriba instituti va tibbiyot klinikasi ham kiritildi.Fanlar
Akademiyasi tashkil etgan bunday tadbirlar olimlarga tibbiy va ijtimoiy fanlarni
yanada rivojlantirish, xalq xo’jaligi va madaniyatini yuksaltirishda muayyan
muvaffaqiyatlarni qo’lga kiritishga yordam berdi. Qoraqalpoq fanida erishilgan
yutuqlar hamda to’rt jildlik «Qoraqalpoq tilining izohli lug’ati»ni yaratishdagi
xizmatlari uchun Fanlar Akademiyasining 4 nafar ilmiy xodimi (M.Qalandarov,
R.Yesemuratova, T.To’raboyev, D.Qozoqboyev) 1996 yilda O’zbekiston
Respublikasining Beruniy nomidagi Davlat mukofoti bilan taqdirlandilar.
1992-yilda O’zbekiston Respublikasi Qishloq xo’jaligi fanlari akademiyasining
Qoraqalpoq bo’limi tashkil etildi. Uning tarkibiga Sh.Musayev nomidagi Chimboy
yer ishlari instituti hamda sholichilik va chorvachilik institutlarining filiallari
kiritildi.Nukusda O’rta Osiyo irrigatsiya ilmiy tekshirish institutining bo’limi faoliyat
ko’rsatmoqda. Respublikada oliy o’quv yurtlari ham ilmiy-tadqiqot ishlari olib
borilmoqda.Keyingi yillarda Toshkent olimlari ko’magida katta miqdordagi yuqori
malakali mutaxassislar tayyorlandi.espublikadagi 60 nafar fan doktori va 600 nafar
fan nomzodidan deyarli 30 foizi O’zbekiston mustaqilligi yillarida ilmiy daraja
oldilar.Ilgari Fanlar Akademiyasi haqiqiy azoligiga saylangan Ch.A.Abdirov,
S.K.Kamolov, A.B.Baxiyevlar qatoriga T.Yeshanov, A.Dauletov, U.Hamidov va
J.Bozorboyev ham qabul qilindilar. 1997-yilda esa ikki nafar rassom (J.Izentayev va
J.Quttimuratov) O’zbekiston Respublikasi Badiiy akademiyasining akademikligiga
saylandilar.Respublika olimlari keyingi yillarda chet el mutaxassislari bilan
hamkorlikda ilmiy izlanishlar olib bormoqdalar. Respublika Fanlar Akademiyasining
Qoraqalpoq bo’limi «Bioekologiya» instituti xodimlari Germaniya olimlari bilan

birgalikda 1993-yildan beri Orolbo’yi ekologiyasi muammolari bo’yicha tadqiqotlar
olib borishmoqda.1995-yilda Mo’ynoqda Germaniya Federativ Respublikasi
yordamida «Bioekologiya» institutining xalqaro ekologiya stansiyasi ochildi.«Tarix,
arxeologiya va etnografiya» instituti Avstraliyaning Sidney universiteti olimlari
hamda fransuz arxeologlari bilan birgalikda ish olib bormoqdalar.
Mustaqil O’zbekiston va Qoraqalpog’istonning dolzarb masalalari respublika
shoir va yozuvchilari ijodida katta o’rin egallaydi. O’zbekiston va Qoraqalpog’iston
xalq yozuvchisi To’lepbergan Qaipbergenov qatoriga yangi nomlar kelib qo’shildi.
Saginbay Ibrohimov, Kenesboy Rahmonov kabi shoirlar, Guloysha Yesemuratova,
O’zarboy Abdurahmonov, Muratboy Nizanovlar ana shular jumlasidandir.
2000 yil aprel oyida Qoraqalpog’iston Yozuvchilar uyushmasida 1999 yilda
yaratilgan badiiy asarlar muhokamasiga bag’ishlangan yig’ilish bo’ldi. Unda eng
yaxshi asarlarga Qoraqalpoq Yozuvchilar uyushmasining mukofoti berildi. Jumladan,
Davlatmurod Karimov «Quroni Karim»ni o’zbek tilidan Qoraqalpoq tiliga tarjima
qilgani uchun, Gulchehra Rahimova mustabid tuzum qurbonlari haqidagi qissasi
uchun va Minayxon Jumanazarova «Cho’lpon» nashriyotida chop etilgan
«Qalbingizda qolgim keladi» she’rlar to’plami uchun mazkur mukofotga sazovor
bo’ldilar. Ayniqsa, 1999-yil 4-mayda O’zbekiston Prezidentining Farmoniga ko’ra
T.Qaipbergenov va I.Yusupovning «El-yurt hurmati» ordeni bilan taqdirlanishi
respublika hayotida katta voqea bo’ldi.1993-yil yanvarda Toshkentda
Qoraqalpog’iston madaniyati kunlari, noyabr oyida esa Qoraqalpog’istonda Toshkent
madaniyati kunlari o’tkazildi. Xuddi shuningdek, 2000-yil iyun oyida
Qoraqalpog’istonda Toshkent shahri va Xorazmdan kelgan madaniyat xodimlari va
ijodkorlar ishtirokida manaviyat kunlari o’tkazildi. Dekabr oyida esa Toshkentda
Qoraqalpog’iston madaniyati kunlari uyushtirildi. Bu tadbirlar Nukus va Toshkent
madaniyat xodimlari faoliyatini bir-birlariga yaqinlashtirdi. 1996-yilda Qoraqalpoq
xoreografiyasi tarixida birinchi marta «Oyjamol» nomli Qoraqalpoq baleti
(N.Muhammedinova musiqasi, T.Xodjayev asari) sahnalashtirildi. 1996-yilda
O’zbekiston mustaqilligining 5 yilligi oldidan o’tkazilgan «O’zbekiston - Vatanim
manim» qo’shiq-tanlovida Yosh qo’shiqchi Roza Kutekeyeva «Mustaqillik gullari»

qo’shig’i bilan ishtirok etib, faxrli ikkinchi o’rinni oldi. Shu yili yana Amir Temur
rolining eng yaxshi ijrosi uchun tanlovida Berdaq nomidagi drama teatri artisti
Bozorboy Uzoqberganov qatnashib, birinchi o’rinni oldi. Bu misollar
Qoraqalpog’iston sanatkorlari mustaqillik yillarida erishgan muvaffaqiyatlardan
dalolat beradi.Qoraqalpog’iston sanatida erishilgan muvaffaqiyatlarni keng targ’ib
etishda Rassomlar uyushmasi, I.V.Savitskiy nomidagi Sanat muzeyi, Tarix-
o’lkashunoslik muzeyi hamda Jangovor va mehnat shuhrati muzeylari katta ishlarni
olib bormoqda.Qoraqalpog’iston Jo’qarg’i Kengesi va Vazirlar Kengashining «Erkin
Qoraqalpog’iston», «Qoraqalpog’iston xabarlari» gazetalari, yozuvchilar
uyushmasining «Amudaryo» jurnali, «Respublika Fanlar Akademiyasining
Qoraqalpoq bo’limi xabarlari» ilgarigidek muntazam chiqarilmoqda. 1991-yildan
respublikada hukumatga qarashli bo’lmagan «Orol qizlari» jurnali chop etila
boshladi.
Istiqlol yillarida Nukus shahrining 60 yilligi, To’rtko’l shahrining 120 yilligi,
Ajiniyoz Qosiboy o’g’lining 170 yilligi, Amir Temurning 660 yilligi keng
nishonlandi. Bular O’zbekiston va Qoraqalpog’iston tarixidagi eng muhim voqealar,
o’zbek va qoraqalpoq xalqlari o’rtasidagi do’stlik ramzidir. Davlatimiz rahbari 2017-
yil 20-21-yanvar kunlari Qoraqalpog’istonda bo’lib, hudud iqtisodiyotini
rivojlantirish, ijtimoiy sharoitlarni yaxshilash bo’yicha tizimli chora-tadbirlarni
belgilab bergan edi. O’tgan vaqt mobaynida ular to’la amalga oshirildi.
Tashrif yakunlariga ko’ra ishlab chiqilgan dasturga muvofiq, sanoatni
rivojlantirish borasida umumiy qiymati 160 milliard so’mga yaqin 242 loyiha
bajarildi. Bu qariyb 4 ming ish o’rni yaratish imkonini berdi.Masalan, Qorao’zak
tumanidagi «Qoraqalpoq sement» korxonasida birinchi bosqichda yiliga 200 ming
tonna sement, Nukus shahridagi «Texnik global» korxonasida «Samsung» brendi
ostida yiliga 150 ming televizor, «Nukus polimer» korxonasida yiliga 8 ming tonna
polietilen quvurlar va xo’jalik buyumlari ishlab chiqarish yo’lga qo’yildi. To’rtko’l
tumanidagi «Vegateks global» korxonasida yiliga 5 ming tonna ip-kalava ishlab
chiqarilmoqda.Qoraqalpoq aholisi uchun nihoyatda muhim va dolzarb masala bo’lgan
ichimlik suvi muammosi yillar davomida hal etilmay kelayotgan edi. Shuni inobatga

olib, qisqa vaqtda 101 kilometrlik «Qo’ng’irot – Mo’ynoq» suv quvuri va
«Qo’ng’irot» suv taqsimlash inshooti qurib bitkazildi. Buning natijasida Mo’ynoq
tumanidagi 25 ming aholi toza ichimlik suvi bilan taminlandi.Bundan tashqari,
investitsiya ga muvofiq byudjet mablag’lari va Orolbo’yi hududini rivojlantirish
jamg’armasi mablag’lari hisobidan mavjud suv tarmoqlari rekonstruksiya qilindi va
yangilandi. Shu tariqa 35 aholi punktida 50 mingdan ziyod odam ichimlik suvi bilan
taminlangani bu boradagi ishlarning izchil davomi bo’ldi.Nafaqat Qoraqalpog’iston,
balki butun mamlakatimizning faxri bo’lgan, dunyoda «Sahrodagi Luvr» deb shuhrat
qozongan I.Savitskiy nomidagi Qoraqalpoq davlat sanat muzeyining muhtasham
ikkinchi korpusi qurilib, yuksak xalqaro standartlar asosida jihozlandi va
foydalanishga topshirildi.Qoraqalpoq davlat o’lkashunoslik muzeyi binosi,
O’zbekiston Qahramoni Ibroyim Yusupov nomidagi iqtidorli bolalar maktabi, Amir
Temur nomidagi istirohat bog’i, zamonaviy imkoniyatlarga ega yirik sport majmuasi
bunyod etildi. Imom Eshon Muhammad jome masjidi rekonstruksiya qilinib,
foydalanishga topshirildi.Bunday o’zgarishlar barcha tumanlarda, qishloq va
ovullarda ro’y berdi. Hudud iqtisodiyoti rivojlandi, aholi turmush darajasi oshdi. Eng
muhimi, odamlar buni o’z hayotlarida sezmoqda.
Shu bois Qoraqalpog’iston aholisi Prezidentimizning bu galgi tashrifini ham
ko’tarinkilik bilan kutdi. Tashrif kun tartibi, tanishilgan obyektlar va belgilangan
chora-tadbirlar shunga yarasha ahamiyatli, keng ko’lamli bo’lmoqda.
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Qoraqalpog’iston Respublikasiga tashrifini
Chimboy tumanidagi 8-maktabgacha ta’lim muassasasidan boshladi.
Tashrif bolalar bog’chasidan boshlanganida katta mano mujassam.
Prezidentimiz o’zining har bir chiqishi va hududlarga tashrifida maktabgacha ta’lim
sifatini oshirish, maktabgacha ta’lim muassasalarida bolalarni maktabga sifatli
tayyorlashni tubdan yaxshilash, ta’lim-tarbiya jarayoniga jahon amaliyotida keng
qo’llaniladigan zamonaviy ta’lim dasturlari va texnologiyalarini joriy etish
tashabbusini ilgari surmoqda va bu borada muhim vazifalar qo’ymoqda.
Prezidentimizning 2016-yil 29-dekabrdagi «2017-2021-yillarda maktabgacha
ta’lim tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida»gi qarori qabul

qilinib, maktabgacha ta’lim muassasalarining moddiy-texnik bazasini
mustahkamlash, jumladan, qishloq aholi punktlarida yangi ana shunday inshootlar
qurish, ularni zamonaviy uskunalar, o’quv-metodik qo’llanmalar, multimedia
resurslari bilan taminlash choralari ko’rilmoqda.
Shavkat Mirziyoyevning joriy yil 30-sentabrdagi "Maktabgacha ta’lim tizimi
boshqaruvini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida"gi farmoni bilan
Maktabgacha ta’lim vazirligi tashkil etildi. Yangi vazirlikning asosiy vazifalari
bosqichma-bosqich barcha bolalarni maktabgacha ta’lim tizimiga qamrab olish,
o’zaro raqobat qiluvchi davlat va nodavlat MTMlari tarmog’ini yaratish, amaliyotga
maktabgacha ta’lim va bolalarni tarbiyalashning muqobil shakllarini joriy etishdan
iborat.
Mazkur qaror va farmon ijrosi yuzasidan bugun Qoraqalpog’iston
Respublikasida ham keng ko’lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Hududda 318 ta
maktabgacha ta’lim muassasasi bo’lib, ularning 3 tasi xususiy, 7 tasi turli tashkilotlar
tasarrufida. Ularda 48 ming 106 nafar, umumiy bolalarning 32 foizi ta’lim-tarbiya
olmoqda.
Davlatimiz rahbari mazkur bog’chada bolalarga yaratilgan sharoitlar bilan
tanishdi, ularni yaqinlashib kelayotgan Yangi yil bayrami bilan tabrikladi.
Maktabgacha ta’lim tizimiga alohida etibor qaratayotganimiz bejiz emas, dedi
Shavkat Mirziyoyev. Yoshlar tarbiyasiga bugun etibor bermasak, ertaga kech bo’lishi
mumkin. Maktabgacha ta’lim muassasalarini Qoraqalpog’istonning iqlim sharoitidan
kelib chiqib qurish kerak. Har bir xonani isitiladigan pol bilan taminlash zarur.
Bundan tashqari, bu soha uchun kadrlar tayyorlash tizimini ham qayta ko’rib chiqish,
buning uchun oliy ta’lim muassasalari qoshida maxsus kurslar tashkil qilish lozim.
Tarbiyachilar saviyasi bolalar kelajagi uchun muhim ahamiyatga ega.
Prezidentimiz yangi qurilayotgan bog’chalar loyihasini tayyorlashda Janubiy
Koreya tajribasini tatbiq qilish lozimligini qayd etdi.
Bunday inshootlarni eskicha ruhdagi loyihalar asosida qurish o’zini
oqlamayapti. Bolalarning yotoqxonalari va darsxonalarini keng va yorug’ qilib

bunyod qilishimiz, mamuriy xonalarni ixchamlashtirishimiz kerak, dedi davlatimiz
rahbari.
Shu yerda 50, 100, 150 o’rinli maktabgacha ta’lim muassasalarining namunaviy
loyihalari taqdimoti bo’lib o’tdi. Yangi loyihalarda maktabgacha ta’lim
muassasalarining davlat va nodavlat tarmoqlarini yanada kengaytirish, ular o’rtasida
sog’lom raqobat muhitini shakllantirish, davlat va xususiy sektor sherikligi
shartlarida maktabgacha ta’lim muassasalarining yangi shakllarini joriy etish kabi
malumotlar o’z ifodasini topdi.
Pedagogika kollejini tugatgan Yoshlarni qayta tayyorlov kurslariga jalb etib,
ularni maktabgacha ta’lim muassasalariga ishga qabul qilish bo’yicha topshiriq
berildi.
Prezidentimiz Toshkent davlat agrar universiteti Nukus filialining Chimboy
tumanidagi akademik litseyiga tashrif buyurdi.
Shu yerda farmatsevtika sanoatini yanada rivojlantirish, dori-darmon vositalari
hamda tibbiyot buyumlari ishlab chiqaruvchilarni qo’llab-quvvatlash, ichki bozorni
mamlakatimizda ishlab chiqarilgan yuqori sifatli preparatlar bilan to’ldirish borasida
amalga oshiriladigan istiqbolli loyihalar taqdim etildi.
Davlatimiz rahbari mazkur soha istiqbolini yuqori baholab, bu borada
mutaxassislar tayyorlash tizimini takomillashtirish zarurligini takidladi.
Paxtani foyda bersa ham, foyda bermasa ham ekaverish vaqti o’tdi. Daromad
bermadimi, boshqa ekin ekish kerak. Masalan, qizilmiya bu hudud iqlimi va
sharoitiga mos keladi. Shunday ekan, nima uchun uni ko’paytirishni yo’lga
qo’ymasligimiz kerak, dedi Shavkat Mirziyoyev.
Chimboy tumanidagi «Lanextrakt» qo’shma korxonasida qizilmiya ildizidan
ekstrakt ishlab chiqariladi. Korxonada yiliga 30 ming tonna qizilmiya ildizi qayta
ishlanib, 1,3 ming tonna ekstrakt tayyorlanadi. Xitoylik investorlar bilan hamkorlikda
tashkil etilgan korxonada 200 ish o’rni yaratilgan.
Prezidentimiz Qoraqalpog’iston Respublikasida farmatsevtika plantatsiyalarini
tashkil etish va yetishtirish loyihasi bilan ham tanishdi. Davlatimiz rahbarining 2017-
yil 3-maydagi «Nukus-farm», «Zomin-farm», «Kosonsoy-farm», «Sirdaryo-farm»,

«Boysun-farm», «Bo’stonliq-farm» va «Parkent-farm» erkin iqtisodiy zonalarini
tashkil etish to’g’risida»gi farmoni ijrosi yuzasidan hududda keng ko’lamli ishlar
amalga oshirilib, mavjud ishlab chiqarish imkoniyatlari va resurslar salohiyatidan
samarali foydalanish orqali yangi ish o’rinlari yaratishga alohida etibor qaratilmoqda.
Hududda farmatsevtika sanoatini rivojlantirish yo’nalishida 2018-2019-yillarda
qiymati 27 million dollarga teng 17 loyiha amalga oshirilishi rejalashtirilgan. Mazkur
loyihalar doirasida 37 turdagi farmatsevtika mahsulotlari ishlab chiqariladi va
ularning bir qismi eksport qilinadi.
Nukus shahridagi «Nukus Med Tex» MChJ tomonidan tibbiy buyumlar, «Berlin
farm» MChJ tomonidan onkologik dori vositalari ishlab chiqarish yo’lga qo’yiladi.
To’rtko’l tumanidagi «To’rtko’l shisha idishlari» MChJda farmatsevtika shisha
idishlari tayyorlanadi.
Shu kabi farmatsevtik mahsulotlar ishlab chiqarishga qaratilgan boshqa loyihalar
ham taqdim qilindi. Loyihalarda selluloza ishlab chiqarish haqidagi malumot ham
o’rin oldi. Ikki bosqichda amalga oshiriladigan mazkur loyiha qog’oz ishlab
chiqarishdan tayyor mahsulotgacha bo’lgan jarayonni o’z ichiga oladi.
Qoraqalpog’iston Respublikasida bo’sh turgan va kam quvvat bilan ishlayotgan
bino va maydonlar xatlovdan o’tkazilgani to’g’risidagi malumot asosida yangi
korxonalarni ishga tushirish ko’zda tutilmoqda. Shuningdek, loyihalarda kam
taminlangan oilalarni ish bilan taminlash bo’yicha takliflar o’rin olgan.
Davlatimiz rahbari Chimboy tumani faollari, ziyo’lilar bilan uchrashdi.
Uchrashuvda bugun dunyoda ro’y berayotgan o’zgarishlar, aholini qiynayotgan
muammolar, ta’lim, tibbiyot tizimini takomillashtirish yuzasidan fikr almashildi.
Shavkat Mirziyoyev Taxiatosh tumaniga tashrif buyurdi. Bu yerda
Qoraqalpog’iston Respublikasini kompleks rivojlantirish bo’yicha 2017-yilda amalga
oshirilgan ishlar haqida malumot berildi. Prezidentimizning avvalgi tashrifidan so’ng
2 ming 112 loyiha amalga oshirildi. Sanoat, qishloq xo’jaligi va xizmat ko’rsatish
sohalaridagi ushbu loyihalar natijasida eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarish
yo’lga qo’yildi, 11 mingga yaqin ish o’rni yaratildi.

Qoraqalpog’iston Respublikasini 2018-2019-yillarda komleks rivojlantirish
doirasida yana 1 ming 309 loyiha rejalashtirilgan. Ularni amalga oshirishga
tashabbuskor korxonalar va tijorat banklari mablag’lari, xorijiy investitsiyalar
yo’naltiriladi. Buning natijasida yangi mahsulotlar ishlab chiqarish o’zlashtiriladi,
mahalliylashtirish va qayta ishlash darajasi oshadi, 10 mingga yaqin ish o’rni tashkil
etiladi.
Hudud sanoatini yangi bosqichga ko’tarish maqsadida mamlakatimizdagi yirik
korxonalar ham jalb etilgan. Xususan, Navoiy kon-metallurgiya kombinati Taxiatosh
tumanida metall konstruksiyalar va nostandart jihozlar, Olmaliq kon-metallurgiya
kombinati Qorao’zak tumanida temir-beton mahsulotlar va qum-shag’al ishlab
chiqarishi rejalashtirilgan.
Davlatimiz rahbari Qoraqalpog’iston iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish,
qo’shimcha qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish va eksportni kengaytirish bo’yicha
ko’rsatmalar berdi.
Tebinbuloq konini o’zlashtirish istiqbollariga alohida etibor qaratildi. Hozirgi
kunda mamlakatimizda metall mahsulotlar mavjud shunday buyumlarni eritish orqali
ishlab chiqarilmoqda. Tebinbuloq koni temir rudasining ulkan zaxirasiga ega. Ushbu
konni o’zlashtirish ikki bosqichda amalga oshiriladi. Natijada 2021-yildan boshlab
yiliga 1 million tonna po’lat ishlab chiqarish imkoniyati paydo bo’ladi. Bu boradagi
ishlarni tashkil etish maqsadida «O’zbekiston temir yo’llari» aksiyadorlik jamiyati
tarkibida direksiya tashkil etildi.
Samarasiz foydalanilayotgan obyektlar negizida yangi korxonalar tashkil etish
loyihalari haqida ham malumot berildi. Qoraqalpog’istonda 6 ta kichik sanoat zonasi
tashkil etish rejalashtirilgan. Ulardagi obyektlar 5 yil muddatga keyinchalik mulk
huquqini rasmiylashtirish sharti bilan bepul beriladi. Muhandislik-kommunikatsiya
tarmoqlarini qurish va tiklash ishlari davlat byudjeti hisobidan amalga oshiriladi. Shu
tariqa ushbu zonalarda ishlab chiqarishni yo’lga qo’yish, tadbirkorlikni rivojlantirish
uchun zarur sharoit yaratiladi.

Shu yerda «O’zqurilishmateriallari» va «O’zbekenergo» aksiyadorlik jamiyatlari
tomonidan amalga oshiriladigan ishlar, Orolbo’yi aholisi turmush darajasini
yaxshilashga qaratilgan rejalar namoyish etildi.
Prezidentimiz ushbu reja va maqsadlarning Qoraqalpog’iston hayotidagi
ahamiyatiga alohida etibor qaratib, ularning har biri bo’yicha topshiriqlar berdi.
Davlatimiz rahbari Xo’jayli tumanidagi barpo etilayotgan zamonaviy logistika
markazida bo’ldi. Mazkur hududda logistika markazi qurish topshirig’i
Prezidentimizning joriy yil yanvar oyida Qoraqalpog’istonga tashrifi davomida
berilgan edi.
«Xo’jayli agrosanoat markazi» MChJ tomonidan tashkil etilayotgan markaz
qishloq xo’jaligi mahsulotlarini saqlash, qayta ishlash va eksport qilish bilan
shug’ullanadi, ichki bozorni qishloq xo’jaligi mahsulotlari bilan uzluksiz taminlash,
yer maydonlaridan unumli foydalanish, yangi ish o’rinlari yaratish, mamlakatimiz
eksport salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.15,3 gektar maydonni egallagan
majmuada 2018-yilda 5 ming tonna meva-sabzavotni qadoqlash, saralash va qayta
ishlash imkoniyati yaratiladi. 150 kishi ish bilan taminlanadi.
Shu yerda Qoraqalpog’istonda oziq-ovqat sanoati sohasida amalga oshiriladigan
investitsiya loyihalari, chorvachilik, parrandachilik, asalarichilik va baliqchilikni
rivojlantirish bo’yicha dasturlar taqdimoti bo’lib o’tdi. Xususan, 2018-2019-yillarda
meva-sabzavot va go’shtni qayta ishlash, sovutkichlar qurishga oid 70 loyihani
amalga oshirish rejalashtirilgan. 2018-2020-yillarda chorvachilik va parrandachilikni
rivojlantirish doirasida 250 loyihani hayotga tatbiq etish ko’zda tutilgan. Natijada
730 dan ortiq ish o’rni yaratiladi. 2018-2020-yillarda baliqchilikni rivojlantirish
doirasida 6 loyiha bajariladi. Nukus va Qanliko’l tumanlarida sholi maydonlarida
baliq yetishtirish texnologiyasi tatbiq etiladi.
Prezidentimizga 2018-yili Qoraqalpog’istonda tomorqalardan samarali
foydalanish loyihasi ham taqdim etildi.
Davlatimiz rahbari mazkur loyihalar ahamiyatiga to’xtalib, ularni yanada
takomillashtirish va o’z vaqtida amalga oshirish bo’yicha topshiriqlar berdi.

Shavkat Mirziyoyev Qoraqalpog’iston Respublikasida melioratsiya va
irrigatsiya tarmoqlarini qurish va rekonstruksiya qilish loyihalari bilan tanishdi.
2013-2017-yillarda Orolbo’yi mintaqasida byudjet va markazlashgan kapital
mablag’lar hisobidan 248 milliard so’mlik irrigatsiya-melioratsiya tadbirlari amalga
oshirilib, 140 ming gektar maydonning suv taminoti va 231 ming gektar yerning
meliorativ holati yaxshilandi.
Prezidentimizning joriy yil 27 noyabrdagi «2018-2019-yillarda irrigatsiyani
rivojlantirish va sug’oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash Davlat
to’g’risida»gi qarori bu boradagi ishlar ko’lamini yanada kengaytirishga xizmat
qiladi.
Ushbu qarorga muvofiq, kelgusi ikki yilda qariyb 140 kilometr kanallar hamda
63 gidrotexnik inshoot rekonstruksiya qilinib, 60 ming gektar sug’oriladigan yerning
meliorativ holati yaxshilanadi. 246 kilometrdan ortiq kollektorlarni qurish-
rekonstruksiya qilish, 3 ming 735 kilometr uzunlikdagi kollektorlarni tamirlash va
tiklash ishlari amalga oshiriladi. Natijada 89 ming gektar maydonning meliorativ
holati yaxshilanib, qishloq xo’jaligi ekinlaridan olinadigan hosildorlikni oshirishga
erishiladi.
To’rtko’l tumanida barpo etilishi rejalashtirilayotgan Sho’rbuloq suv ombori
Amudaryoning quyi oqimida suv taqchil yillarda suv taminotini yaxshilash, hududda
baliqchilik, chorvachilik, bog’dorchilikni rivojlantirish va qo’shimcha ish o’rinlari
yaratish imkonini beradi.
Ma`lumki, Orol dengizi sathi pasayib, qirg’oqdan 180-200 kilometr uzoqlashib
ketgani Amudaryoning quyi oqimiga kirib keluvchi suvlar yuqori nishablikdan
tushishi va Mo’ynoq tumanidagi Daryo oralig’i suv ombori yaqinida jarliklar hosil
bo’lishiga olib kelmoqda. Bu Mo’ynoq suv ombori, Ribache, Maqpalko’l, Zakirko’l
ko’llariga suv yetib bormasligi, hududdagi baliq va hayvonot dunyosi yo’q bo’lib
ketish xavfini tug’dirmoqda.
Ushbu xavfning oldini olish maqsadida 2013-2017-yillarda shimoliy va sharqiy
dambalarni rekonstruksiya qilish hamda suv o’tkazish qobiliyatini tiklash ishlari
bajarildi. Navbatdagi bosqichda Maypost ko’li bo’ylab to’g’on yo’lini tiklash va

ko’ldan Amudaryoning eski o’zaniga suv o’tkazish imkonini beradigan gidrotexnik
inshoot qurish mo’ljallangan.
Davlatimiz rahbariga janubiy Qoraqalpog’istonda suv resurslarini boshqarishni
yaxshilash loyihasi to’g’risida ham ma`lumot berildi.
Loyiha asosida amalga oshirilayotgan ishlar tufayli Ellikqala, Beruniy va
To’rtko’l tumanlarida 100 ming gektarga yaqin maydon suv bilan taminlanib, yiliga
269 million kubometr suv tejaladi. 23 nasos stansiyasi, Suv istemolchilari uyushmasi
va fermer xo’jaliklari hisobidagi 450 dan ortiq nasos agregatlari to’xtatilishi har yili
52 million kilovatt soat elektr energiyasini iqtisod qilish imkonini beradi.
Prezidentimiz irrigatsiya sohasidagi loyihalarni sifatli bajarish va mintaqada suv
resurslaridan samarali foydalanish yuzasidan tavsiyalar berdi.
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Nukus shahrida
Qoraqalpog’iston Respublikasi Jo’qorg’i Kengesi deputatlari va faollari bilan
uchrashuv o’tkazdi. Unda shu kungacha bajarilgan ishlar tanqidiy tahlil qilinib,
barcha sohalarni rivojlantirish bo’yicha kelgusi ikki yilda amalga oshiriladigan
ustuvor yo’nalishlar va dolzarb vazifalar belgilab berildi.
Mamlakatimizning tegishli vazirliklari, shuningdek, kompaniya va banklar
rahbarlarini muntazam ravishda hududlarga yuborib, joylardagi qo’shimcha
rezervlarni izlab topish, aniq investitsiya loyihalarini ishlab chiqish va amalga
oshirish bo’yicha tadbirlar izchil davom ettirilmoqda, dedi Shavkat Mirziyoyev.
Qoraqalpog’istonga bugungi safardan oldin ikki hafta mobaynida ishlar xuddi shu
tartibda tashkil etildi va qo’shimcha investitsiyalarni jalb etishga yo’naltirilgan yangi
dastur loyihasi ishlab chiqildi.
Savol va topshiriqlar.
1. Qoraqalpog’iston davlatining ijtimoiy siyosiy ahvoli haqida ma’lumot
bering?
2. Qoraqalpog’iston Respublikasi O’zbekiston tarkibida.
3. Qoraqolpog’iston Respublikasining iqtisodiy taraqqiyoti haqida so’zlab
bering?
ADABIYOTLAR:

1.2017-yil 7-fevralda qabul qilingan 2017-2021 yillarda O’zbekiston
Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yonalishi boyicha HARAKATLAR
STRATEGIYASI davlat
2.Karimov I. А . Jamiyatimizni erkinlashtirish, islohotlarni chuqurlashtirish,
ma naviyatimizni yuksaltirish va xalqimizning hayot darajasini oshirish - barchaʼ
ishlarimizning mezoni va maqsadidir. T.: 15 – “O zbekiston”, 2007.
ʼ
3.Karimov I. А . Mamlakatni modernizatsiya qilish va iqtisodiyotimizni barqaror
rivojlantirish yo lida. T.: 16 – “O zbekiston”, 2008.
ʼ ʼ
4.Karimov I. А . Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo lida xizmat
ʼ
qilish - eng oliy saodatdir. -T., O zbekiston. 2015.
ʼ
5.Sh.Mirziyoyev. Erkin va farovon, demokratik O zbekiston davlatini birgalikda
ʼ
barpo etamiz. Toshkent - «O zbekiston» - 2016
ʼ
6.Sh.Mirziyoyev. Tanqidiy tahlil, qat iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik -
ʼ
har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo lishi kerak. Toshkent - «O zbekiston»
ʼ ʼ
- 2017
7.Sh.MirziyoyevBuyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga
quramiz. T.2017
8.G aniev D. O zbekiston: mustaqillik odimi. T., 1995 y.
ʼ ʼ
9.G ulomov S. Istiqlol yo lida. T., "Fan", 1996 y.
ʼ ʼ
10.Usmonov Q. Mustaqillik O zbekistonga nima berdi. T., 2000 y.
ʼ
11.O zbekistonning yangi tarixi. 3-kitob. Mustaqil O zbekiston tarixi. T.,
ʼ ʼ
"Sharq", 2000 y.
12.Shamsutdinov R., Karimov Sh., Ubaydullaev O . Vatan tarixi. –T.: Sharq,
ʼ
2003.

Mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi taraqqiyoti

Купить