Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.6MB
Покупки 0
Дата загрузки 17 Сентябрь 2024
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Медицина

Продавец

Bohodir Jalolov

Мутациялар ва канцерогенез

Купить
Мутациялар ва канцерогенез «Хеч нима қилмайдиган инсон хато қилмайди» Народная мудрость • Р епликация ва р екомбинацияларда ДНК структураларида ва хромосомаларда турли хил бузилишлар кузатилади. Улар р епарация тизими аниқланилади ва тўғриланади. «Уч Р» тизимидаги бузилишларни сақланиб қолиши мутацияларга олиб келади. Мутациялар «ижобий» ёки «салбий» бўлиши мумкин. «Ижобий» мутациялар мослашув жараёнларни таъминлайди ва популяцияда тарқалиб турли туманликга олиб келади. «Салбий» мутациялар индивидни популяцияда йўқолишига ва турли касалликларга олиб келади, шу сабабли табиатда антимутацион механизмлар мавжуд • ДНКда 2 занжирни бўлиши (запасная цепь) • Генетик коднинг айнимачилиги (запасные триплеты) • Такрорланувчи генларни бўлиши (запасные гены) • Диплоидлик (запасной набор хромосом) • Репарация тизимлари (следит на уровне ДНК) • Иммун тизим мавжудлиги (следит на уровне организма) 4ДНК молекуласининг шикастланиш турлари Репликация ДНК Мутациялар • Генда пурин ва пиримидин асослари кетма- кетлигини репарация ферментлари таъсирида тикланмаслиги мутация дейилади. • Тахминан 20% хомиладорликда эмбрион хромосомасида структур ўзгаришлар кузатилади. Уларнинг 90% хомила ривожланишини бузилишига ва спонтан абортга олиб келади, айниқса биринчи хафталарида. Мутациялар таснифи Мутациял ар тури Мутацион ўзгаришлар Мисоллар Геном Хромосомалар сонини ўзгариши Даун касаллиги (қўшимча хромосома) Хромосом Хромосомалар структурасини ўзгариши Дюшенгнинг мушак дистрофияси (Х хромосомада делеция) Ген Кондон ёки геннинг маълум бир қисмини ўзгариши Ўроқсимон анемияда глобиннинг β-занжирида 1 нуклеотидни ўзгариши Ген мутациялар • Кодонда нуклеотидларни ўзгариши (миссенс – қўшимча нуклеотидни киритилиши, нонсенс – нуклеотидни бўлмаслиги). Кондоннинг мазмуни кўпам ўзгармайди. • Делеция – полинуклеотид занжирида битта ёки триплетни тушиб қолиши. Кодонни ўқилиши бузилади ва бошқа оқсил синтезланади. • Қўшимча мономерларни киритилиши . Полипептид занжири битта ёки бир неча аминокислотага узаяди, оқсил синтези бузилади. • Мутациялар нейтрал ижобий ёки салбий бўлиши мумкин. • Жинсий ҳужайралардаги мутацион ўзгаришлар наслий касалликларга олиб келади. • Соматик ҳужайралардаги мутациялар функционал ўзгаришларга ёки ўсмалар ривожланишига олиб келади. • Агар мутация натижасида синтезланган оқсил ижобий хусусиятга эга бўлса у организмнинг мослашув жараёнини кучайтиради ва табий танлашни келтириб чиқаради. Наслий касалликлар • Бирламчи мутацияларда улар гетерозигота холатда бўлиб, касалликни намоён қилмайди, аммо популяцияда тарқалишига сабаб бўлади. • Мутациялар ота ва онада бўлса улардан хосил бўлган авлодда гомозигота холат кузатилиб касаллик ривожланади. • 2-4% туғилган чақалоқларда наслий касалликлар кузатилади, ўлим ва ёшликдан ногиронликнинг 40% сабаб бўлади. • Ген мутацияларининг 31% ферментларга тўғри келади. • Шу билан бирга бази калассикларга оилавий наслий моиллик бор. Масалан, атеросклероз, қандли диабет, оиалий полипоз, подагра, шизофрения ва бошқалар. • 1972 йили биринчи бор « British Journal of Cancer» журналида J.F.R. Кеrr, А.Н. Wyllie ва A.R. Currie томонидан «Apoptosis: a basic biological phenomen with wide-implications in tissue kinetics» мақоласи чоп этилди. Бу табиатда ўта аҳамиятли жараёндир. • Апоптоз (απόπτωσις — гул япроқларини тўкилиши, хазонрезги) — маҳсус генетик прграммалаштирилган ва бошқариладиган ҳужайранинг майда бўлакларга бўлиниб нобуд бўлиши. АПОПТОЗ ВА УНИНГ АСОСИЙ ВАЗИФАЛАРИ • Хар куни соғлом инсонда 50 дан 70 миллиардгача янги ҳужайралар пайдо бўлади ва шунчаси апоптоз йўли билан нобуд бўлади. Бир йилда одамда умумий вазнига мос келадиган ҳужайралар янгиланиб туради. • Ҳужайраларни шикастланган органеллалардан ҳимоялаш • Тўқималарни шикастланган ҳужайралардан ҳимоялаш • Онтогенезда вақтинча хосил бўлган тўқималардан тозалаш • Нуқсонли индивидуумлардан популяцияларни ҳимоялаш АПОПТОЗНИ БОШҚАРИШ МЕХАНИЗМЛАРИ Апоптознинг 1чи босқичи Ҳужайра стресси FasL Fas-рецептор Каспаза-8JNK-стресс-киназа Нурланиш Митохондрии p53 Цитохром с Каспаза- 9 Каспаза- 3Bcl-2 Bad Bax Оқсиллар протеолизи ДНК фрагментацияси Апоптознинг 2чи босқичи Оқсиллар протеолизи Ҳужайрада сувни йўқотилиши ДНКнинг фрагментацияланиши ва кариолемма билан боғланишини бузилиши Цитолеммани дисфункцияси Хроматинни бўшашиши КариорексисНуклеин кислоталарни парчаланиши КариопикнозҲужайрани бужмаиши Ҳужайра юзасида пуфакчаларни пайдо бўлиши Апоптотик таначаларни хосил бўлиши ва фагоцитланиши АПОПТОЗ ИНДУКТОРЛАРИ Индуктор турлари Индукторлар физиологик TNF Fasl Глюкокортикостероидлар Ўсиш омилларини бўлмаслиги шикастланиш Эркин радикаллар Токсинлар (химиотерапия, этанол) Т-лимфоцитлар Ультрабинафша нурланиш γ-нурланиш химоя TSG (p53) АПОПТОЗ ИНГИБИТОРЛАРИ Ингибитор турлари Ингибиторлар физиологик Ўсиш омиллари (ИЛғ2, ИЛғ3 Ангрогенлар, эстрогенлар Регулятор оқсиллар (bcl2) Гипоксия (кардиомиоцитларда) Антиоксидантлар Ёт моддалар Вируслар трансляцияси маҳсулотлари Каспазалар ингибиторлари Энергия алмашинуви ингибиторлари Митохондриал мембрана стабилизаторлари АПОПТОЗ ВА НЕКРОЗНИ ФАРҚЛАРИ Хоссалари некроз апоптоз Ташқи омиллар таъсирида + + Меёрий физиологик жараён + Ҳужайра ҳажмини камайиши + Энергия талаб қилувчи жараён + Фагоцитланиш учун ҳужайра таркибини йўқотилиши + Жараённи назоратлаш + Жараённи бошланғич босқичларидан ҳужайра мембраналарини емирилиши + Ядрони жараён охирида шикастланиши + Ён атрофдаги ҳужайраларни емирилиши + АПОПТОЗ ХИСОБИГА КЕЧАДИГАН ФИЗИОЛОГИК ЖАРАЁНЛАР ЖАРАЁН ТЎҚИМА ВА ҲУЖАЙРА ТУРЛАРИ Эмбриогенез, морфогенез Турли ҳужайралар Тўқима гомеостази Қон ҳужайралари, лимфоид, эпителиал ҳужайралар, фибробластлар, гормонга боғлиқ ҳужайралар (сут безлари ва эндометрий эпителийси) Иммун жавобни тўхташи Т- ва В- лимфоцитлар Нишон ҳужайраларга цитотоксик таъсир Вирусинфицирланган ўсма ҳужайралар Стресс-реакция Лимфоид ҳужайралар Апоптозни жадаллашиши билан кечадиган патологиялар жараён Тўқима ва ҳужайра турлари ВИЧ-инфекция Т-лимфоцитлар Нейродегенератив касалликлар (Альцгеймер, Паркинсон ва бошқалар) Нейронлар Гематологик касалликлар (анемия, нейтропения и т.д.) Қон яратувчи ҳужайралар Ишемия Нейрон ва кардиомиоцитлар Заҳарланиш ва гепатит Гепатоциты Атеросклероз Силлиқ мушак ҳужайралари Катаракта Шиша тана ҳужайралари Тиреоидит Тиреоцитлар АПОПТОЗНИ СУСАЙИШИ БИЛАН КЕЧУВЧИ ПАТОЛОГИК ЖАРАЁНЛАР жараён Тўқима ва ҳужайра турлари Неоплазия Лимфомалар, карциномалар, гормонга боғлиқ ўсмалар (сут бези саратони, простата раки, тухумдонлар раки) Аутоиммун касалликлар Т-ва В- ҳужайралар, синовиал, эпителиал ҳужайралар, фибробластлар. Вирусли инфекциялар (аденовируслар, Эпштейн-Барр [В-ҳужайралар], герпес вируси) Лимфоид ва эпителиал ҳужайралар Кимёвий моддалар таъсирида хужайраларнинг неопластик трансформацияси канцерогенез деб аталади. • Қайси тўқима ва хужайралардан хосил бўлишига кўра ўсмалар қуидагича тасфсифланади: • карциномалар — эктодерма ва эндодерма хужайраларидан хосил бўлган; • саркомалар — мезодерма хужайраларидан; • гемобластозлар (лейкозлар ва лимфомалар) — қон ва лимфа камбиал хужайраларидан хосил бўлган. Асосий кимёвий канцерогенлар Канцерогенлар таъсирида хужайра ДНК шикастланиши натижасида кузатилади: Полициклик ароматик углеводородлардан канцероген моддалар синтези 2-нафтиламиннинг метаболизми Нитрозаминлар метаболитларининг ДНК молекуласини метилланиши Ўсма ривожланишининг вирусли назарияси • ДНК-тутувчи вируслар: Эпштейн Барр, папиллома вируси, ОИТСвируси • РНК-турувчи вируслар: Раус саркомаси вируси, SRC-онкоген. Ўсма хужайраларга хос метаболик жараёнлар • Рибонуклеотидредуктаза фаоллиги юқори, нуклеотидлар парчаланиши сусайган, ДНК ва РНК синтези жадаллашган; • Гликолизжараёнини жадаллашиши, “Варбург эффекти”; • Турли хил оқсил ва ферментларнинг фетал шаклларини пайдо бўлиши • Эмбрионал оқсиллар ва антигенларни пайдо бўлиши • Теломеразани фаоллашиши • Плазматик мембрана оқсилларини ўзгариши Нормал хужайра плазматик мембранаси Ўсма хужайралар плазматик мембранаси • Протоонкогенлар: организмни ўсиши ва ривожланишида марказий рол ўйновчи генлар; • Онкогенлар: ўсмалар ривожланишига олиб келувчи генлар (jun, fos, myc, myb, erbA); • Ген супрессорлар: хужайралар ўсиши ва бўлинишини ингибирловчи генлар (rb1, P53, p21, p16, p15, wr1); Мутацион назария Инвазия ва метастазланиш • мембраналараро матрикс хисобига қон томир ёки лимфа томирларга етиб боради; • улар мембранасидан ўтиб бўшлиқга тушади; • оқсиллар ва қон хужайралари билан ташилади қон томир деворига ёпишади ва тескари йўналишда инвазияланувчи тўқимага қараб харакатланади; • уларга ёпишиб метастазларни келтириб чиқади Терапия гормонозависимого рака Механизм возникновения множественной лекарственной устойчивости
Купить
  • Похожие документы

  • Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
  • Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
  • Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
  • Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
  • Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha