Muzeylarning ilmiy-tadkikotchilik faoliyati - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	109.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Muzeylarning ilmiy-tadkikotchilik faoliyati

Купить

MAVZU . Muzeylarning ilmiy - tadkikotchilik faoliyati .
REJA.
1. Muzey tadkikot markazi sifatida.
2. Tadkikotchilik faoliyati asoslari.
3. Tarixiy muzeydagi muzeyshunoslik tadkikoti.

Muzeylarning eng asosiy ijtimoiy vazifalaridan biri ilmiy tadkikot
ishidir . Juda kup ilmiy tadkikot institutlaridan farkli ularok ravishda
muzeylarning ilmiy tadkikot ishlari uziga xos xususiyatlarga ega . Uning
uziga xosligi asosan shundaki , muzeyda olib boriladigan ilmiy
tadkikotlar juda keng tarmokli bulib , uz navbatida uning natijalari kup
tarmoklarga ta ` sir etadi . Bu ilmiy tadkikotlar biror - bir tarixiy manbani
urganish maksadida , shuningdek , tarixiy manbalarni yoki bir turdagi
muzey predmetlarini konservatsiyalash , restavratsiya kilish , saklash ,
kuriklash , xizmat kursatish maksadida xam bulishi mumkin . Tadkikot
ishlarida soxaga kura deyarli barcha fanlar , jumladan pedagogika ,
psixologiya , sotsiologiya fanlarining xam uslublari kullaniladi . Muzey
predmetini urganishga yunaltirilgan ilmiy tadkikot ishlarida shu predmet
taalukli bulgan fanlar uslublaridan foydalanilsa , shu predmetni
muzeyshunoslik nuktai nazaridan tadkik etganda yoki umuman
muzeyshunoslik tadkikotida zarur bulgan tabiiy fanlardan tashkari
yukorida ta ` kidlaganimizdek , pedagogika , psixologiya , sotsiologiya
fanlarining uslublaridan foydalaniladi . Muzeylarning tadkikotchilik
faoliyatiga e ` tibor kundan - kunga oshib bormokda . 1968 yil Irji
Neustupniy uzining “ Muzey i issledovanie ” asarida muzeylarni uziga
xos ilmiy tadkikot instituti deb baxolagan edi . IKOM ( Xalkaro Muzeylar
Kengashi ) — YUNESKO koshidagi muzeylar faoliyatini
koordinatsiyalashtirish buyicha xalkaro markaz — uzining 1978 yilga
kengashida muzeylarning tadkikotchilik faoliyatini urganib , bundan
buyon shu jarayonni doimiy kullab - kuvvatlab , nazorat kilib borishni uz
oldiga asosiy maksad kilib kuygan edi .

2. Muzeyning tadkikotchilik faoliyati asosi bulib , agar bu faoliyat
muzey predmetini manbaviy nuktai nazardan urganishga yunaltirilgan
bulsa , muzey fondlarida saklanayotgan moddiy , tasviriy va yozma
muzey predmetlari xizmat kiladi . Muzeyda olib borilayotgan tadkikot
ishlarini shu nuktai nazardan uch guruxga bulish mumkin :
 muzey predmetlarini umumtarixiy nuktai nazardan tadkik etish .
Muzeyda saklanayotgan yoki muzey fondiga yangi kabul kilingan
predmetlarning paydo bulish joyi va davri , uning muallifi xamda shu
predmetdan foydalangan davr aniklanadi . Aynan shu jixatlar predmet
ya ` ni tarixiy manba xakida fikr yuritishda asos bulib xizmat kiladi .
CHunki , tarixiy manbaning , misol uchun , yozma manbaning muallif
tomonidan yozilgan davri va etib kelgan nusxaning xattotlar tomonidan
kuchirilgan davr urtasidagi fark , muallifning shu manbada yoritilayotgan
vokealarga kanchalik daxldorligi xakidagi ma ` lumotlar shu manbaga
bulgan ishonch darajasiga xam ta ` sir kiladi . Bu misolni muzeyda
saklanayotgan barcha tarixiy manbalarga nisbatan kullash mumkin .
 Komplektlash jarayonida umumtarixiy tadkikot . Muzeylarni
komplektlab borish fakat muzey predmetlari kollektsiyasini tuldirib
borish uchungina emas , balki tarix fanining bunday keyingi rivojlanishi
uchun xam zarurdir . SHundagina muzey kurgazmalari asl - nusxa muzey
predmetlari bilan ta ` minlab boriladi . Lekin bu boradagi eng muxim
vazifa komplektlash kontseptsiyasini ishlab chikishdir . Muzey fondini
komplektlash kontseptsiyasini ishlab chikish , ayniksa , zamonaviy muzey
predmetilarini tuplash uchun juda muximdir . CHunki bugungi kun xam
ertaga tarixga aylanadi . Lekin bu bugungi kunga oid xamma narsani
muzeyga kabul kilish zarur degani emas , albatta . Aynan kanday
predmetlarni muzey fondiga kabul kilish zarurligi muzey fondini
komplektlash kontseptsiyasida kursatilgan bulishish shart . Komplektlash

jarayonida tadkikotchilik faoliyatida turli uslublardan foydalaniladi . Ular
ichida eng muximi va kup samara beradigani dala tadkikotidir . Bu uslub
asosan arxeologiya , etnografiya , san ` atshunoslik va boshka bir kator
fanlar yunalishida kullaniladi . Arxeologlar turli xududlarda kazilma
ishlarini olib borib muzey fondlarini asl - ilmiy predmetlar bilan tuldirib
borsa , etnografiya va san ` atshunoslik turli kishloklarda xozirgi kunda
xam saklanib kolgan , tarixiy va ilmiy axamiyatga ega bulgan kuplab
ma ` lumot va ashyolar tuplab , muzey fondini yanada boyitishlari va uz
navbatida fan rivojiga katta xissa kushishlari mumkin .
 Tarixiy eksponatlarni ilmiy tayyorlash . Muzey kurgazmasini tashkil
etish muzey faoliyatining yana muxim kirralaridan biridir . Muzey
kurgazmasi ilmiy asosda tashkil etilishi va kurgazma eksponatlari
joylashuvi xam tarixiy nuktai nazardan tugri bulmogi kerak . Ma ` lum bir
mavzular buyicha shoshilinch kurgazmalar tashkil etish zarur bulib
kolgan xollarda esa ba ` zi bir maxsus eksponatlarni tez va chukurrok
urganish , yangi predmetlarni eksponat sifatida tayyorlash lozim buladi .
SHuningdek , mavzuni yaxshirok yoritish uchun ilmiy - kumakchi
materiallar ( xarita , chizma , jadval va boshkalar ) ni tayyorlash xam kerak
buladi . Demak , tarixiy eksponatlarni kurgazmaga tayyorlash xam kerak
buladi . Demak , tarixiy ekmponatlarni kurgazmaga tayyorlash ilmiy
asosda tashkil etiladi va ma ` lum bir ilmiy tadkikotlar olib borishni talab
etadi .
3. Muzey faoliyatida muzeyshunoslik tadkikoti xam muxim
axamiyatga egallaydi . Muzeyshunoslik tadkikotiga muzey faoliyatini
yanada yaxshilash , muzey predmetidan yanada samaralirok va faolrok
foydalanish , muzey predmetini saklash va kuriklash ishini yaxshilash
soxasidaga tadkikotlar majmui karadi . Muzeyshunoslik tadkikoti
kuyidagi yunalishlarda olib boriladi:

1. Fondni muzeyshunoslik nuktai nazaridan tadkik etish . Bu yunalishda
asosan muzey fondini komplektlashning umumiy konseptsiyasini ishlab
chikish , uning shakl va uslublarini aniklash , yigish va saklash ishi
buyicha xujjatlashtirish nizomlarini ishlab chikish , muzey predmetlarini
fond bulimlariga joylashtirish buyicha ilmiy tadkikotlar olib boriladi . Bu
tadkikotlar natijasi fond ishini yanada yaxshilash , ularga predmetlarni va
ilmiy kumakchi materiallarni tugri joylashtirishga olib keladi .
2. Muzey fondlarini saklash , kuriklash yunalishidagi tadkikotchilik .
Muzey faoliyatining asosiy yunalishlaridan biri muzey predmetini
kelgusi avlodlarga etkazish uchun saklash va kuriklashdir . Bu soxani
yanada rivojlantirish doimiy izlanishlarni talab etadi . Bu borada
konsevatsiyalash va kayta tiklash ishlari xam olib boriladi . Faoliyat
natijasini yanada yaxshilash esa tabiiy fanlar yutuklaridan doimiy
xabardor bulish va ulardan keng foydalanish , kuplab tajribalar olib
borish vazifasini kuyadi .
3. Muzey kommunikatsiyasi yunalishidagi tadkikotchilik . Bu
yunalishdagi tadkikotchilik uziga xos xususiyatlariga kuyidagi
guruxlarga bulinadi :
 kurgazmalilik yunalishidagi tadkikotlar muzey eksponati fakat ilmiy
axborot berish kobiliyatiga emas , balki uziga xos tomoshaboplik ,
kurgazmalilik xususiyatiga xam ega bulishi kerak . Muzey kurgazmasi
badiiy - me ` moriy jixatdan mukammal echimga ega bulishi , tomoshabin
didi va saviyasi talablarga javob bera lishi xam zarur . Muzey
kurgazmasini badiiy - texnik echimini ishlab chikayotgan paytda
tomoshabinlarning jismoniy imkoniyatlarii xam xisobga olinishi xam
muxim axamiyat kasb etadi . Misol uchun eksponat joylashtirilayotgan
paytda tomoshabinlarning urtacha buyi , kurish kobiliyati , kurish
maydoni , maydonni yoritilish mikdori , tomoshabinlar yunalishi

( marshruti ) va boshka jixatlar e ` tibordan chetda kolmasligi shart . Aynan
shu yunalishdagi muzey faoliyatini rivojlantirib borish bir kator tabiiy
fanlar va dizeyn mutaxassislari bilan birgalikda doimiy tadkikotlar olib
borishni talab etadi .
 Muzey pedagogikasi tadkikoti . Muzey ta ` lim - tarbiyaviy jarayon xam
muzey faoliyatining asosiy yunalishlaridan biridir . Bu yunalishda muzey
pedagogikasi muxim urin tutadi . Muzey pedagogikasi tadkikoti
muzeyning ta ` lim - tarbiyaviy jarayonini yanada rivojlantirish , yangi
uslublarni yaratish va kullash yunalishida izlanishlar olib boriladi . Fakat
muzey kurgazmasi jarayonida pedagogik faoliyat olib borish bilan
cheklanmasdan , jamiyat talabiga karab turli uchrashuvlar , tugaraklar ,
kuchma kurgazmalar tashkil etish va uni yukori darajada utkaza olish
xam muzey pedagogik faoliyati va tadkikoti natijasidir .
 Sotsiologik tadkikot . Muzey fondidan tularok , kengrok foydalanish va
ularning samaradorligini yanada oshirish uchun sotsiologik tadkikot xam
zarur buladi . Bu uslub aslida muzeyshunoslikda utgan asrning 30-
yillaridan boshlab kullanila boshlagan . Sotsiologik tadkikot muzey
faoliyatini xalk orasida kanday ta ` sirga ega ekanligini , uni samaradorlik
darajasini aniklab beradi . SHuningdek , bu tadkikot natijasida muzeyga
asosan axolining kanday yoshdagi kismi , katlami tashrif
buyurayotganligi va ular asosan kaysi predmetlarga yoki mavzularga
kizikayotganligi ma ` lum buladi . Bu esa muzeyning yakin kelajakdagi
rejalarini tuzishda , uni ishini tugri tashkil kilishda va zamon talablariga
moshlashtira olishda , rakobatbardosh bulishda katta axamiyatga egadir .
Sotsiologik tadkikotlarni doimiy ravishda va keng mikiyosda olib
borayotgan muzeylar — uz kelajaklarini ta ` minlayotgan , muzeylarning
rakobat maydonida uz urinlarini mustaxkamlab borayotgan muzeylardir .

 Psixologik tadkikot . Muzey faoliyatini uz urnilarnini jamiyat
psixologiyasini , axoli katlamlari psixologiyasini doimiy urganib , kuzatib
borish va muzey ishini tashkil etishda shu urganish va kuzatish
natijalarini xam xisobga olish muxim axamiyatga ega . Psixologik
tadkikot natijalari muzeyning barcha bulimlari uchun , jumladan muzey
pedagogikasi , muzey kurgazmalarini badiiy - me ` moriy jixatdan tashkil
etish ishlarida xam katta yordam beradi .

Adabiyotlar.
1. Muzeevedenie. M.1988 g.
2. N . Sodikova . Madaniy yodgorliklar xazinasi . T.1981 yil.
3. Kirienko E. M. Istoricheskiy muzey. M.1984 g.

Muzeylarning ilmiy-tadkikotchilik faoliyati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish