Nafas olish organlari fiziologiyasi - Медицина - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	666.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Октябрь 2022
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Медицина

Nafas olish organlari fiziologiyasi

Купить

Nafas olish organlari fiziologiyasi 1. Nafas olish organlarining umimiy tavsifi 2. Nafas olish va chiqarish 3. Gazlar almashinuvi 4. Nafas olish faoliyatining boshqarilishi

NAFAS OLISH FIZIOLOGIYASI Nafasning ahamiyati. Nafas olish – bu organizm va uni o’rab turuvchi atrof- muhit orasidagi gazlarning tinimsiz almashinuvidir. Organizmda tinimsiz ravishda oksidlanish jarayoni bajariladi. Atrof-muhitdan tushayotgan kislorod hujayralarga yetkazib beriladi va u yerda sitoplazma tarkibiga kiruvchi yuqori molekulyar organik moddalardan ajraladigan uglerod va vodorod bilan birikadi. Organizmdan chiqarilishi kerak bo’lgan o’zgarishlarning oxirgi mahsulotlari – karbonat angidrid gazi, suv va boshqa birikmalar organizmga tushgan kislorodning katta miqdorini o’zlarida saqlaydi. Kislorodning kam qismi esa hujayra sitoplazmasi tarkibiga kiradi. Kislorod organizmni faoliyati uchun zarur bo’lgan energiyani ajratuvchi bioximiyaviy jarayonlarning asosi hisoblanuvchi oksidlani

uning hujayralari kislorodni o’ziga faol singdirib oladi (gazlar sekresiyasi). Masalan, cho’rtan baliqning suzish pufagida 35 %, dengiz okunida 88 % gacha kislorod saqlanadi. Bundan tashqari, suzish pufagi harakatlarni koordinasiyalashda ham ishtirok etadi. Suv umurtqalilarida ham tashqi, ham ichki jabralar mavjud. Umurtqasiz hayvonlarda havoni qayta ishlovchi nafas organlari bo’lib qayta o’zgargan jabralar hisoblanadi. Ko’pchilik hasharotlarda kekirdakning nozik o’simtalarining murakkab turidan tashkil topgan kekirdakli tizim bo’lib, u orqali to’qimalar kislorod bilan ta’minlanadi. Repitiliy va amfibiyalarda gazlar almashinuvining 2/3 qismi teri orqali va 1/3 qismi o’pka orqali (o’pkali nafas olish) bajariladi. Parrandalarda nafas organlari o’ziga xos xususiyatlarga ega, ularda ham reptil

Nafas organlarining filogenetik rivojlanishi maxsus nafas olishga yordam beruvchi muskullarni rivojlanishi bilan birgalikda kechadi, ular o’z navbatida nafas olish yuzalari bilan to’g’ridan-to’g’ri tutatishi natijasida havo yoki suvni doimiy almashinishini ta’min etilishini saqlab kelganlar. 1 - rasm . Nafas yo ’ llari . 1- burun bo ’ shlig ’ i , 2- og ’ iz bo ’ shlig ’ i , 3- burun - xalqum , 4- hiqildoq , 5- traxeya , 6- bronxlar , 7- o ’ pka , 8- diafragma . Evolyusiyaning qadimgi bosqichlarida bu almashinuv butun gavdaning harakatlanishi bilan bajarilgan . Nafas olish tashqi va ichki turlarga farqlanadi . Tashqi yoki o ’ pka orqali nafas olish – bu o ’ pka yuzasi orqali qon va o ’ pkada mavjud bo ’ lgan havo orasida bajariladigan gazlar almashinuvidir . Tashqi muhit bilan organizm , ya

Binobarin , o ’ pka parenximasini alveolalar tashkil qiladi . Ularning devori bir qavat hujayralardan tashkil topgan bo ’ lib , u yerda bir talay kapillyar qon tomirlari chirmashib , to ’ r hosil qilgan . Bu kapillyarlarning devori ham bir qavat endoteliy hujayralardan tashkil topgan. Shunday qilib, kapillyarlarda oqayotgan qon bilan alveola ichidagi havo o’rtasida gaz almashinuvining amalga oshishi uchun juda yaxshi sharoit vujudga keladi. Chunki alveolalardagi havo bilan kapillyarlardagi qon bu yerda bor-yo’g’i qalinligi 0,004mm keladigan hujayra qatlami bilan bir-biridan ajralgandir. Alveolalarning soni juda ko’p bo’lib, umumiy yuzasi haddan tashqari keng. Masalan, qo’ylar alveolalarining umumiy yuzasi gavdasining yuzasidan bir necha on baravar katta bo’lib, 50-80metr kvadratga teng kel

o’pkaga havoni suradi. Bu vaqtda ko’krak qafasi kengayganligi tufayli, qaburg’alarning boshchalari umurtqalarning tegishli chuqurchalariga tushadi va umrbod qaytib chiqmaydi. Ayni vaqtda o'pka hajmi bilan ko'krak qafasining ichki hajmi o’rtasidagi mutanosiblik buzilib, ko'krak qafasining ichki hajmi o'pkaning tashqi hajmiga qaraganda kattaroq bo’lib qoladi. Buning o’zi ko'krak bo'shlig'idagi plevra pardalari oralig’idagi bosim alveolalardagi, atmosfera bosimidan bir muncha kamroq bo’lib qolishiga sabab bo’ladi. Natijada, o'pkaning ko'krak qafasi faol harakatiga ergashib, umrbod passiv harakat qilishiga sharoit tug’iladi, ya’ni ko’krak qafasi kengayganida undagi bosim alveolalardagi bosimdan pastroq bo’lganligi uchun oson yoziladi, o'pka ham tezda ken

muncha pasayishiga sabab bo’ladi. Mana shularning hammasi o'pkaning ko'krak qafasi harakati ketidan ergashib kengayishi va torayishiga sharoit tug’diradi. Ko'krak bo'shlig'idagi bosim manfiy bo’lib, atmosfera bosimidan simob ustuni xisobida 6-15mm farq qiladi. Buni quyidagicha tasavvur qilish darkor. Hayvon nafas olayotgan joyda atmosfera bosimi simob ustuni xisobida 760mm bo’lsa, ko'krak bo'shlig'idagi bosim 745-754mm ga teng bo’ladi. Bu vaqtda qabul qilinayotgan atmosfera havosi bosimning 6-15mm ni tashkil qiladigan shu ortiqcha qismi o'pka parenximasini kengaytirish jarayonida uning elastikligini yengish uchun sarf bo’ladi. Shunday qilib, kengaygan o'pkaning sirtiga yaqin alveolalardagi bosim ko'krak bo'shlig'i (plevralar oralig’i)dagi

olinayotganda ko'krak qafasining eniga faol kengayishi tufayli ko'krak bo'shlig'idagi bosim sezilarli darajada,masalan, yirik hayvonlarda (simob ustuni xisobida) 30- 50mm gacha pasayib ketadi. Natijada o'pkaning kengayishi uchun juda yaxshi imkon tug’iladi. Ko'krak qafasining kengayishida ishtirok etadigan muskullarga (masalan, qaburg’alararo tashqi tishsimon muskullar) inspirator muskullar deyiladi. Nafas chiqarish –ekspiratsiya. Nafas olish, ya’ni havoni o'pkaga so’rish – inspiratsiya tugashi bilanoq nafas chiqarish ekspitatsiya boshlanadi. Nafas tugashi bilanoq qaburg’alar o’z og’irligi va to’g’aylarning elastikligi tufayli avvalgi, holatini egallashga intilib siqila boshlaydi. Qaburg’alararo tishsimon muskullar ham qisqarib, qaburg’alarning siqilishiga yorda

jarayoni sodir bo’lib turadi. Ayni vaqtda gazlar diffuziya hodisasiga ko’ra parsial bosim baland joydan parsial bosim past joyga tomon alveola va kapillyar devori orqali sizib o’tadi. Shunday qilib, gazlarning alveola havosidan qonga va aksincha, qondan alveola havosiga o’tishida ularning parsial bosimi hal qiluvchi omil bo’lib xizmat qiladi. Gazlar aralashmasi umumiy bosimning aralashmadagi ma’lum gaz ulushiga to’g’ri keladigan qismi o’sha gazning parsial bosimi deyiladi. Bu bosim aralashmadagi gazning miqdoriga bog’liq bo’ladi. Masalan, barometrik bosim (simob ustuni xisobida) 760mm ga teng bo’lgan joydagi atmosfera havosining tarkibidagi kislorod 21% deb olinsa, kislorodning parsial bosimi 760mm ga teng bosimning 21% ini, ya’ni (simob ustuni xisobida) 159 mm tashkil qiladi. Alveola havo

kengligi, devorlarining gazlarni o’tkazish xususiyatlari va kapillyarlardagi qon bosimi ta’sir ko’rsatadi. Turli kasalliklarda alveolalar ichki bo’shlig’iga suyo’qliklar to’planishi, kapillyarlardagi bosimning oshib ketishi va shunga o’xshash boshqa omillar gazlar almashinuviga bir muncha to’sqinlik qiladi. Shunday qilib, alveola havosi bilan qon o’rtasidagi gazlar almashinishi oqibatida, o'pkaga olinayotgan havo tarkibidagi kislorodning 5%ga yaqin qismi qonga o’tib, qondan 4%ga yaqin karbonat angidrid alveola havosiga o’tadi. Nafasga olinadigan va nafasdan chiqariladigan havo tarkibini o’rganib, bunga ishonch hosil qilsa bo’ladi. 2-jadval Nafasga olinadigan va undan chiqariladigan havoning tarkibi (foiz xisobida): O 2 CO 2 N 2 Nafasga olinadigan havo 0,03 20,94 79,30 Nafasdan chiqaril

Gazlarning qon bilan tashilishi. Qonning organizmdagi eng muhim vazifalaridan biri gazlarni (kislorodni) o'pkadan to’qima va hujayralarga va aksincha to’qimalardan o'pkaga toshishdir. O'pkada alveola havosi bilan venoz qon o’rtasida gaz almashinar ekan, ma’lum miqdordagi karbonat angidrid venoz qondan alveola havosiga o’tkaziladi, shu vaqtning o’zida venoz qon alveola havosidan o’tadigan kislorod bilan tegishli darajagacha to’yinadi. Shunday qilib, o'pkada venoz qon kislorod bilan to’yinib, arterial qonga aylanadi va kislorodni organizmning barcha hujayralariga yetkazib beradi. To’qimalarda esa, arterial qon bilan hujayralar o’rtasidagi gaz almashinuvi tufayli, arterial qondan ma’lum miqdordagi kislorod hujayralarga o’tadi, shunda arterial qon hujayralardan karbonat angidri

esa uni o’zidan osonlik bilan ajratib chiqaradi. Bir gramm gemoglobin to’liq oksigemoglobinga aylanganda 1,34ml(dm 3 ) kislorodni biriktiradi. Agarda turli qishloq xo’jalik hayvonlarining qonida o’rtacha 13-15gr.%gemoglobin bo’lishini xisobga olsak, o'pkada 100ml qondagi gemoglobin to’liq oksigemoglobinga aylanganda qancha kislorod biriktirib olishini aniqlay olamiz. 100ml qondagi gemoglobinning to’la oksigemoglobinga aylanishi uchun zarur bo’lgan kislorod miqdoriga qonning kislorod sig’imi deyiladi. Qonning kislorod sig’imi turli hayvonlarda o’rtacha17,32-20,0sm 3 ni tashkil qiladi. Qonning kislorod sig’imini bilgan holda qon tomirlaridan endigina olingan qon tarkibidagi kislorod miqdorini aniqlab, bu qonning kislorod bilan qay darajada to’yinganligi to’g’risida fikr yurita olamiz. Ki

95-100mm atrofida bo'ladi. Bu esa undagi barcha gemoglobinning oksigemoglobin holatida bo'lishini ko’rsatadi. To'qimalarda kislorodning parsial bosimi juda past shu sababli to'qima kapillyarlarida oksigemoglobin tezda dissotsiatsiyalana boshlaydi, ya’ni gemoglobin bilan kislorodga parchalana boshlaydi. Ajralib chiqayotgan gemoglobin tezda to'qimalarga, hujayralarga o’tib, o’zlashtiriladi. Oksigemoglobinning dissotsiatsiyalanish darajasiga harorat va qon pH- ko'rsatkichi ta’sir ko’rsatadi. Harorat va vodorod ionlari konsentratsiyasining ko’rsatkichi qancha yuqori bo’lsa, oksigemoglobinning parchalanishi ham shuncha tezlashadi. Binobarin, to'qimalarda kislorodning hujayralarga, karbonat angidridning qonga o’tkazilishi natijasida, qon muhitining kam darajada bo’lsa

darajada bo’lsa, to'qimalarga kislorod mutlaqo bormay qo’yadi, bu anoksiya deyiladi. O’z-o’zidan ma’lumki, bunda shoshilinch choralar ko’rilmasa organizm o’lib qoladi. Karbonat angidridning qon bilan tashilishi. Organizmning barcha to'qimalarida kechayotgan moddalar almashinuvi oqibatida chiqindi modda sifatida uzluksiz ravishda karbonat angidrid hosil bo’lib turadi. Hosil bo’layotgan karbonat angidrid to'qimalarda ma’lum (simob ustuni xisobida, o’rtacha 67mm) parsial bosimni yuzaga keltiradi va diffuziyalanib qonga o’tadi. Qonga o’tgan karbonat angidridning 2,7-3,0 % ga yaqin qismi plazmada erkin erigan holda, qolgan qismi esa turlicha birikkan holda qon bilan o’pkaga tashiladi. Karbonat angidridning, qon eritrotsitlariga birikib tashilishini quyidagicha tasavvur etsa bo’ladi.

Xlor anionlarini eritrotsitlarning ichiga kirishi natijasida u yerda osmotik bosim bir muncha oshadi, bu esa eritrotsitlarning ichiga muayan miqdor suv kirishini taqozo qiladi, natijada eritrotsitlar salgina shishib, hajmi kattalashadi. Shunday qilib eritrotsitlarning ichida gemoglobinni gem guruhi bilan yaqin munosabatda bo’lgan kaliy bikarbonatlar (KHCO 3 ) va plazma oqsillari bilan yaqin munosabatda bo’lgan natriy bikarbonatlar (NaHCO 3 ) paydo bo’ladi, lekin, natriy bikarbonatlar kaliy bikarbonatlarga qaraganda ko’proq miqdorda hosil bo’ladi. Bikarbonatlarning hosil bo’lishi eritrotsitlar bilan plazma anionlarining o’zaro o’rin almashishi HCO 3 – anionlarining eritrotsitlardan chiqishi va Cl – anionlarining esa eritrotsitlarga kirishi bilan birga davom etadi. Bikarbonatlardan tashqari,

gemoglobinga qaraganda kuchliroq kislota bo’lganligi sababli eritrotsitlardagi bikarbonatlardan K + kationlarini ajratib olib, o’rniga H + kationini beradi. Oqibatda H 2 SO 3 -karbonat kislota hosil bo’ladi. Bu kislota karboangidraza fermentining ishtirokida tezda CO 2 va H 2 O ga parchalanadi. Eritrotsit ichida esa karbonat angidridning parsial bosimi ko’tarilib, bu gaz kapillyar va alveola devorlari orqali alveola havosiga o’ta boshlaydi. Shu vaqtning o’zida gemoglobindagi aminoguruh ishtirokida hosil bo’lgan karbgemoglobin ham tez parchalanadi va o’zidan karbonat angidridni to’liq ajratib, alveola havosiga chiqaradi. Shuning natijasida eritrotsitlar ichida H va HCO 3 ionlari kamayadi, bu esa plazmadagi bikarbonatlarning parchalanishiga va yangi hosil bo’lgan hamda plazmada erigan HCO 3

oldidan, nafas chastotasi qiz bolalarda o’g’il bolalarga nisbatan tezroq bo’ladi va bu butun hayot davomida saqlanib qoladi. Voyaga yetgan odamlar 12 dan 24 martagacha nafas harakatlarini bajaradi yoki bir daqiqada o’rtacha 16-20 marta nafas harakati bajariladi, otlarda –10-15 marta, sigirlarda 10-30, cho’chqalarda 8-18 marta harakat kuzatiladi. Odam tik turganida nafas harakatlari o’tirgan yoki yotganidagidan ko’proq bo’ladi. Jismoniy ish, hayajonlanish, atrof-muhit harorati oshishi va ovqat hazmi nafas olishni tezlashtiradi va chuqurlashtiradi. Uyqu paytida nafas olish ancha siyraklashadi (deyarlik 1/5). Nafas chastotasining tezlashishi nafas chuqurligini yuzakilashiga sabab bo’ladi. Nafas chastotasi va chuqurligiga moddalar almashinuvi ta’sir ko’rsatadi, yuqori mahsuldorli hayvonlarda k

muskullar, tashqi qobirg’alararo, oldingi va keyingi tishli muskullar, kuraklarni ko’taruvchi, yelkaning keng muskuli, trapesiyasimon muskullar, katta va kichik ko’krak muskullari qisqaradi. Kuchli nafas chiqarganda esa ichki qobirg’alararo tashqi va qisman bel-o’qli muskullarni o’rtangi qismi, pastki keyingi tishli muskul, qorinni qiyshiq va to’g’ri muskullari qisqaradi. Nafas olishda nafas muskullarining qisqarishi ko’krak qafasini oldinga-orqaga (sagittalli) va eniga (frontalli) yo’nalishlarda, qobirg’alarni ko’tarilishi va ularni ayrilishi hisobiga o’lchamining ortishi diafragmaning qisqarishi hisobiga bajariladi. Nafas muskullarining qisqarishi to’sh va qobirg’alarni ko’taruvchi yukni bartaraf etadi, qobirg’alarni, tog’aylarini elastik buralishini yuzaga keltiradi, qorin ichidagi orga

sarflanadi. Nafas muskullarining bir kecha-kunduzgi ishi mo’’tadil sharoitda 147-196 kDj ga teng. Plevralararo manfiy bosimning ahamiyati. Nafas olish paytida ko’krak qafasining o’lchami kattalashadi, ko’krak qafasining harakati ortidan ergashib o’pkaning ham o’lchamlari ortadi. Nafas olish paytida o’pkaning kengayib o’z o’lchamini o’zgartishini qanday tushuntirsa bo’ladi? O’pka elastik to’qimalardan tashkil topgan va u havo o’tkazmaydigan visseral parda (plevra) bilan o’ralgan. Visseral plevra ko’krak qafasining ichki devorini qoplab turuvchi parietal plevrasiga juda zich holda joylashgan. Plevralar varaqlari orasida yupqa kapillyar suyuqliklar qatlami bo’lib, u varaqlarni bir-biriga ishqalanishiga qarshilik ko’rsatadi. Plevra varaqlari doimo bir-biriga tiqilinch tutashadilar, lekin o’pka

chiqarishda plevra varaqlari orasidagi bosim atmosfera bosimidan 611,8 Pa ga va odatiy nafas chiqarishda esa – 399 Pa ga kam bo’ladi. Nafas olishda o’pkaning cho’zilishini, ya’ni ularning elastik iplarining ortishi hisobiga manfiy bosim ortadi. Nafas chiqarishda esa o’pka cho’zilishining kamayishi natijasida manfiy bosim ham pasayad. Kuchli nafas olishda manfiy bosim 6650 Pa gacha yetishi va undan yuqori ham bo’lishi mumkin. O’pka ichidagi bosim atmosfera bosimiga teng, plevra varaqlari orasidagi bosim esa atmosfera bosimidan past, o’pka ichidagi havosi bilan kengayadi va nafas olinganda uning o’lchami kattalashganida ham kengaygan ko’krak qafasi devorlaridan ketmaydi. Ana shu sababli ham ko’krak bo’shlig’idagi parietal va visseral plevralar orasidagi manfiy bosim nafas olishda o’pkaning k

Voyaga yetgan odamlarda bu havoning hajmi 140-160 ml.ga teng va uning miqdori muskullarning bo’shashishi natijasida bronxlarning kengayishi tufayli ortishi va aksincha bronxlarni torayishi, ularning muskullari qisqarganida kamayishi mumkin. Demak, nafas havosining hajmidan faqatgina 340-360 ml havo o’pka alveolalariga yetib boradi (500-160 yoki 140). Agar odatiy nafas olishdan keyin, qo’shimcha ravishda maksimal nafas olinsa, o’pkaga yana 1500 ml havo olish mumkin va bu havoning hajmini nafas olishni zahira hajmi, yoki qo’shimcha havo hajmi deyiladi. Agar odatiy nafas olishdan oldin maksimal nafas chiqarilsa, so’ngra esa maksimal nafas olinsa, yana 1500 ml havo olish mumkin. To’lig’icha nafas chiqarilganidan keyin, nafasga olish mumkin bo’lgan havo hajmiga nafas chiqarishning zahira hajmi

O’lganidan keyin ham qoladigan havoning bu hajmiga qoldiq havo deyiladi. Qoldiq havo bilan o’pkaning tiriklik sig’imi o’pkaning umumiy sig’imi deyiladi. O’pka ventilyatsiyasi. Odatiy holdagi nafas chiqarishdan keyin o’pkada zahira va qoldiq havolar qoladi va u alveolyar havoni tashkil etadi. Alveolyar havoning hajmi 2500-2800 ml.ga teng. Har bir odatiy nafas olishda 500 ml havo qabul qilinadi, undan zararli bo’shliqda qolgan havo ajratib tashlansa, o’pkaga 360 ml havo tushadi, bu paytda alveoalardagi havoning bor-yo’g’i 1/7 qismi (360:2500) ventilyasiya qilinadi. Olingan havoning alveolyar havoga nisbati o’pka ventilyatsiyasining koeffisiyenti deb ataladi. 1 daqiqada olingan havoning miqdori yoki nafasning daqiqalik hajmi, 1 daqiqadagi nafas olish soniga ko’paytirilgan nafas hajmiga teng b

Qonda kislorod yetishmasligi va karbonat angidrid gazi ko’pligining nafas olishni boshqarishdagi roli. Organizm nafas olinganda qabul qilinadigan kisloroddan boshqa hech qanaqa zahiraga ega emas. Qonda, uning parsial bosimi pasayib ketishi tufayli yuzaga keluvchi kislorodning yetishmasligi gipoksemiya, to’g’ridan-to’g’ri nafas markazini qo’zg’atmaydi. Odam hayot uchun xavfli gipoksemiyaning boshlanish vaqtini aniqlash imkoniga ega emas, kislorod taqchilligiga hyech qanday belgilarga ega bo’lmasdan va hushdan ketadi (masalan sekin-asta katta balandlikka ko’tarilish, is gazi bilan zaharlanish va h.k.). Organizmda yoki to’qimalarda kislorod yetishmasligiga gipoksiya deyiladi. Uning bir necha xillari farqlanadi: 1) nafasli gipoksiya –olinadigan havoda kislorod taqchilligi yoki nafas jarayonlar

qo’zg’aladi, nafas tezlashadi bu esa karbonat angidrid gazining kuchli ajralishini va qon pH ning doimiyligini saqlaydi. Karbonat angidrid gazining nafas markazlarini qo’zg’atuvchi ta’siri chorraha qon aylanishi bo’yicha hayvonlarda o’tkazilgan tajribalarda ko’rsatilgan. (Fredrik tajribasi). Bu tajriba shundan iboratki, narkoz ostidagi itlarning birini uyqu arteriyasiga ikkinchi itning uyqu atreiyasi ulanadi, tomirlarni ulash tartibiga ko’ra, har bir itning bosh miyasi qonni boshqa it tanasidan olishi kerak. Agar bir itga CO 2 bilan nafas oldirilsa, o’pka ventilyasiya shu itda emas balki boshqa itda tezlashadi. Bu tajriba shuni ko’rsatdiki, nafas markazlari uni yuvib o’tuvchi qon tarkibida CO 2 ning ortishi, dastlabkisini qo’zg’atadi. Germetik jihatdan yopiq kenglikda nafas olish odamlarda

odam 75 soniya davomida nafas olmay turishi mumkin, mashqlar bilan shug’ullangan odamlarda esa bu ancha uzoq davom etishi mumkin. Nafas olishni boshqarilishida xemoreseptorlarni ishtiroki. Kislorod va karbonat angidrid gazining qondagi kuchlanishining o’zgarishi qon tomirlaridagi xemoreseptorlar retseptorlarga ta’sir etadi. Qondagi CO 2 ning kuchlanishining ortishi ( giperkapniya ) uyqu arteriyasining ichki va tashqi shoxlarga bo’linish joyida, ya’ni sinus karotidning hosil qilgan burchagida joylashgan xemoreseptorlarga ta’sir ko’rsatadi, bu esa nafas olishni reflektor ravishda chuqurlashishiga o’ndaydi. Aksincha, qondagi CO 2 kuchlanishining kamayishi ( gipokapniya ) sinus karotidlarining xemoreseptorlari bilan nafas olishni tormozlanishini chaqiradi. Qondagi kislorodning yetishmasligi (g

Foydalanilgan adabiyotlar 1. Rajamurodov Z.T. Odam va hayvonlar fiziologiyasi. Toshkent, 2010 2. Bozorov B.M. Endokrinologiya. Samarqand, 2010. 3. Алматов К.Т. Одам ва ҳайвонлар физиологияси. Тошкент, 2004. 4. www. Ziyonet. uz 5. www.fiziologe.ru

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar