Nazorat tizimini samarali ishlashida to‘siqlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	25.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Nazorat tizimini samarali ishlashida to‘siqlar

Купить

Nazorat tizimini samarali ishlashida to‘siqlar
Reja
1.Nazorat tizimi faoliyatining maqsad va vazifalarini amalga oshirish
demokratiyaga bog‘liqligi.
2.Nazorat faoliyatiga to‘siq ushbu farliyatga doir bilimning yetarli emasligi
va befarqlik kayfiyati.
3.Jamiyatning kuchsizligi va ijtimoiy sheriklik amaliyotini yaxshi yo‘lga
qo‘yilmaganligi nazorat faoliyatini samarali qilishga to‘siq.

1.Nazorat tizimi faoliyatining maqsad va vazifalarini amalga oshirish
demokratiyaga bog‘liqligi.
Bugungi kunda O‘zbekiston mamlakatini taraqqiyotiga asosiy to‘siq bo‘lgan
korrupsiya illatining sababi nazorat tizimi faoliyatining zaifligi bilan bog‘liqdir.
Qachon va qaerda nazorat faoliyati zaif bo‘ldimi ertami kechmi o‘sha vaqtda va
o‘sha joyda albatta korrupsiya illati kelib chiqadi. Korrupsiya muhitida adolatli
ijtimoiy tartibga putur tegadi va ijtimoiy tartibsizlik kelib chiqadi. Ijtimoiy
tartibsizlik nafaqat jamiyat taraqqiyotiga to‘siq balki jamiyatni mavjud bo‘lishini
ham gumon qilib qo‘yadigan o‘ta jiddiy muammo hisoblanadi. Shuning uchun
adolatli ijtimoiy tartibni o‘rnatish masalasi bugungi kunning eng dolzarb
muammosi hisoblanadi. Korrupsiya illatini bartaraf qilib adolatli ijtimoiy tartibni
o‘rnatilishi nazorat tizimini kuchliligiga va samarali ishlashiga bog‘liq ekan asosiy
e’tibor nazorat faoliyatini samarali qilish yo‘llarini topishga qaratilishi lozim.
Buning uchun, eng avvalo, bu borada mavjud bo‘lgan muammolarni ilmiy
yondashuv asosida aniqlab olish kerak bo‘ladi.
Jamiyat taraqqiyotining muhim sharti bo‘lgan adolatli ijtimoiy tartibni
o‘rnatishga qodir bo‘lgan nazorat tizimini shakllatirish uchun bu borada mavjud
bo‘lgan to‘siqlarni aniqlab olish kerak bo‘ladi. Bugungi kunda O‘zbekistonda
shakllanib borayotgan nazorat faoliyatini samarali ishlashiga nimalar to‘siq
bo‘lmoqda degan savolga javob berish uchun nazorat faoliyatining maqsad va
vazifalaridan hamda ularni amalga oshirish mexanizmidan kelib chiqib fikrlash
kerak. Nazorat faoliyatining maqsadi huquq va axloq normalariga rioya etilishini
ta’minlash orqali adolatli ijtimoiy tartibni o‘rnatish. Ushbu maqsadga erishish
uchun ijtimoiy hayotning barcha sohalarida odamlar tomonidan huquq va axloq
normalariga rioya etilishini nazorat qilish mexanizmini shakllantirish va ishlab
turishini ta’minlash kerak bo‘ladi.
Buning uchun esa jamiyat demokratiya va fuqarolik jamiyati sharoitida
yashashga qodir bo‘lishi kerak, chunki demokratiya ham, fuqarolik jamiyati ham
nazorat faoliyati bilan bog‘liq. Hozircha bizda demokratiyaning shakli bor va faqat

shakl bilan nazorat faoliyatini samarali amalga oshirib bo‘lmaydi. Nazorat
faoliyatini samarali amalga oshirish uchun demokratiyaning mazmunini ham
yaratish kerak. Demokratiyaning mazmuni deganda demokratiya sharoitida
yashashga qodir bo‘lgan jamiyatning mavjudligi tushunilayapdi. Jamiyat
demokratiyaga tayyor bo‘lishi uchun uning siyosiy madaniyati, huquqiy
madaniyati va fuqarolik pozitsiyasi shakllangan bo‘lishi lozim. Bu uchta
tushunchani umumlashtirib fuqarolik madaniyati degan tushuncha bilan ifodalash
mumkin. Bugungi kunda nazorat tizimini samarali ishlashiga asosiy to‘siq aynan
ana shu demokratiyaning mazmuni yetarli emasligi sabab bo‘lmoqda. Boshqacha
qilib aytganda bizlarda bugun nominal demokratiya bor, biz uni real
demokratiyaga aylantirishimiz kerak. Shunday qilib bugun nazorat tizimini
samarali ishlashiga to‘siq fuqarolik madaniyatini to‘liq shakllanmaganligi deb
aytish mumkin.
2.Nazorat faoliyatiga to‘siq ushbu farliyatga doir bilimning yetarli emasligi va
befarqlik kayfiyati.
Nazorat faoliyatini samarali ishlashiga to‘siq bo‘lgan yana bir sabab bu
ushbu faoliyatga doir bilimning yetarli emasligidir. Chunki har qanday faoliyatning
samaradorligi o‘sha faoliyatga doir bilimga bog‘liq bo‘ladi. Hozirgi kunda
mamlakatimizda oliy ta’lim tizimida va umuman ta’lim tizimida jamiyatga nazorat
faoliyatiga doir bilimni beradigan biror bir fan o‘qitilmaydi. Vaholanki, har qanday
bilim, eng avvalo, ta’lim tizimida shakllanadi. Shuning uchun ham bugungi kunda
jamiyatda nazorat faoliyatini oshirish uchun kerak bo‘lgan bilim yetarli
bo‘lmayapdi. To‘g‘ri ayrim ijtimoiy-gumanitar fanlar, jumladan, tarix,
politologiya, sotsiologiya va huquqshunoslik fanlar nazorat faoliyatiga doir
tadqiqotlar olib borishadi. Lekin ushbu fanlar olib boradigan tadqiqotlar natijasida
shakllangan bilimlar umumlashtirilib talabalarga o‘qitiladigan qilib kompleks
tarzda shakllanmagan. Shuning uchun bugungi kunda mamlakatimizda nazorat
faoliyatiga doir bilim yoshlarga o‘qitilmayapdi va shuning uchun ham jamiyatning
nazorat faoliyatiga doir bilimi yetarli bo‘lmayapdi. Demak bugungi kunda nazorat

faoliyatini samarali qilishga to‘siq bo‘lgan sabablardan biri bu nazorat faoliyatiga
doir bilimning yetarli emasligi deb aytish mumkin.
Bugungi kunda mamlakatimizdagi nazorat faoliyatini samarali qilishga
bo‘lgan to‘siqlardan yana biri bu aholining ayrim qismidagi befarqlik kayfiyati
hisoblanadi. Befarqlik kayfiyatini jilovlab daxldorlik hissini shakllantirmasdan
nazorat tizimini samarali ishlashini ta’minlay olmaymiz. Chunki befarqlik shunday
yomon illatki uni muhtaram Prezidentmiz Shavkat Mirziyoev 2017 yil 7 fevralda
Harakatlar strategiyasida dushmanlik deb aytdilar. Shuning uchun befarqlik,
loqaydlik va beparvolik kafiyatini bartaraf qilib daxldorlik hissini shakllantirish
bugungi kundagi eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Agar biz bugun
jamiyatga nazorat faoliyatiga doir bilimni bersak, lekin jamiyat befarq bo‘lsa
nazorat tizimi samarali ishlamaydi. Bunda odamlardagi nazorat faoliyatiga doir
bilim keraksiz faktlar bo‘lib odamlarning miyasida foydasiz yotaveradi. Shuning
uchun bugungi kunda nazorat tizimini samarali ishlashiga to‘siq bo‘lgan
sabablardan biri befarqlik kayfiyati hisoblanadi.
Nazorat tizimini samarali ishlashiga to‘siqlardan yana biri bu korrupsiya
illatidir. Chunki korrupsiya nazorat tizimini samarali qilishdan manfaatdor emas,
shuning uchun turli xil yo‘llar bilan uni samarali qilishga to‘siq bo‘ladi. Chunki
korrupsiyaning sharoiti qonunni buzish imkoniyatiga ega bo‘lgan buzuq
byurokratiyaning mavjudligi hisoblanadi. Bunday imkoniyat nazorat faoliyati zaif
bo‘lgan holdagina kelib chiqadi va shuning uchun korrupsiya nazorat faoliyatini
samarali qilishga qarshi bo‘ladi. Korrupsiyani to‘xtatish demokratiyaning va
fuqarolik jamiyatining kuchlilik darajasiga bog‘liq. Hozircha bizlarda yuqorida
ta’kidlaganimizdek demokratiya yetarli darajada kuchli emas va shuning uchun
ham korrupsiyani to‘xtatish muammo bo‘lmoqda. Korrupsiya muhitida nazorat
tizimining vositalari ishlashi va nazorat mexanizmini harakat keltirish to‘siqqa
uchraydi. Shuning uchun bugungi kunda O‘zbekistonda nazorat tizimini samarali
ishlashiga to‘siqlardan biri korrupsiya illati deb aytish mumkin.

3.Jamiyatning kuchsizligi va ijtimoiy sheriklik amaliyotini yaxshi yo‘lga
qo‘yilmaganligi nazorat faoliyatini samarali qilishga to‘siq.
Nazorat tizimini samarali ishlashiga to‘siq bo‘lgan sabablardan yana biri bu
fuqarolik jamiyati institutlarining kuchsizligidir. Bugun O‘zbekistonda quyidan
nazoratni amalga oshiradigan uchta asosiy nazorat vositasi ya’ni deputatlar
korpusi, siyosiy partiyalar va mahalla nazorati shakllanib bormoqda. Lekin
muammo shundaki bu nazorat vositalari o‘z nazorat funksiyalarini amalga
oshirishlari uchun yetarli darajada kuchli emas. Umuman bugungi kunda bizlarda
kuchli davlat va nisbatan kuchsiz jamiyat mavjud va shuning uchun ham nazorat
vositalari nazorat funksiyalarini amalga oshirishga yetarli darajada qodir emas.
Hatto daxlsizlik immunitetiga va katta vakolatga ega bo‘lgan deputatlar korpusi
ham o‘z nazorat funksiyalarini talab darajasida amalga oshirishga qodir emas.
Xuddi shunday siyosiy partiyalar nazorati, eng avvalo boshlang‘ich partiya
tashkilatlarining nazorati ham demokratiya talablari darajasidan ancha orqada
qolmoqda. Fuqarolik jamiyatining eng muhim instituti bo‘lgan mahalla
institutining nazorati ham yaxshi yo‘lga qo‘yilmagan va eng yomoni shundaki
mahalla o‘ziga xos bo‘lmagan funksiyalarni bajarishga jalb qilingan. Oqibatda
mahallla va xuddi shunday fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari o‘zlarini
nazorat funksiyalarini amalga oshirish yetarli darajada e’tibor qaratolmayapdilar.
Shunday qilib nazorat tizimini samarali ishlashiga bo‘lgan to‘siqlardan yana biri
fuqarolik jamiyati institutlarining kuchsizligi ekan.
Nazorat tizimini samarali ishlashiga bo‘lgan to‘siqlardan yana biri bu
ishtimoiy sheriklik amaliyotini yaxshi yo‘lga qo‘yilmaganligidir . Vaholanki
O‘zbekistonda 2014 yilda “Ijtimoiy sheriklik to‘g‘risida”gi qonun qabul qilingan.
Bundan tashqari xuddi shu yili davlat hokimiyati faoliyatining ochiqligi
to‘g‘risidagi qonun ham qabul qilingan edi. Eng muhimi 2018 yilda “Jamoatchilik
nazorati to‘g‘risida”gi qonun ham qabul qilingan bo‘lishiga qaramasdan nazorat
borasidagi ijtimoiy sheriklik amaliyoti yaxshi yo‘lga qo‘yilmagan. Yuqorida qayd

qilingan qonunlar nazorat borasida ijtimoiy sheriklik amaliyotini joriy qilishda
huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi. Lekin shunday huquqiy asos yaratilgan
bo‘lishiga qaramasdan bugungi kunda O‘zbekistonda nazorat borasida ijtimoiy
sheriklik tamoyiliga rioya etish to‘liq ta’minlanmagan. Bugungi kunda insoniyat
jamiyatida ijtimoiy sheriklik mavjud muammolarni hal qilishning eng maqbul
svilizatsiyalashgan shakli sifatida tan olingan. Jumladan, ijtimoiy tartibni
o‘rnatishning ham eng maqbul svilizatsiyalashgan shakli nazorat faoliyatidagi
ijtimoiy sheriklikdir. Ijtimoiy sheriklik keng ma’noda davlat va jamiyat o‘rtasidagi
sheriklikni anglatsa, tor ma’noda davlat organlari va fuqarolik jamiyati institutlari
o‘rtasidagi sheriklik tushuniladi. Nazorat borasida ijtimoiy sheriklikni joriy etish
nazorat tizimini samarali qilishda muhim ahamiyatga ega. Shuning uchun bugungi
kunda nazorat tizimini samarali qilishga bo‘lgan to‘siqlardan yana biri ijtimoiy
sheriklik amaliyotini yaxshi yo‘lga qo‘yilmaganligidir.

Foydalanilgan manba va adabiyotlar:
.Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy tahlil, kat’iy tartib intizom va shaxsiy javobgarlik
barcha darajadagi rahbarlarning kundalik hayot qoidasi bo‘lishi kerak. Toshkent.
O‘zbekiston. 2017 yil.
2. Mirziyoev Sh.M. 2017-2021 yillvarda O‘zbekiston Respublikasini
rivojlantirishning besh ustuvor yo‘nalishi bo‘ycha Harkatlar strategiyasi. Toshkent.
O‘zbekiston. 2017 yil.
3.Mirziyoev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. Toshkent, 2021 yil.- 464 b.
4.Karimov I. A. Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish
va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi. T. O‘zbekiston. 2010 y.
5.Bafoev Sh. Jamoatchilik nazorati demokratik huquqiy davlat va fuqarolik
jamiyati qurishning muhim omili sifatida // Ijtimoiy fikr. Inson huquqlari. – 2007
№ 1.
6.Mustafoev M. Jamoatchilik nazorati – jamiyat muvozanati // Muloqot 2004 y. №
4
7.Muxtorov N. Amnistiya aktlarini qo‘llanilishida jamoatchilik nazorati: davlat
boshqaruv organlari va fuqarolik jamiyati institutlarining hamkorligi // Fuqarolik
jamiyati – Grajdanskoe obщestvo – Civil Society. 2010 y. № 3
8.Nabiev T., Soleev A. O‘zini o‘zi boshqarish organlari jamoatchilik nazoratining
sub’ekti sifatida // Fuqarolik jamiyati – Grajdanskoe obщestvo – Civil Society.
2008 y. № 4
9.Nabiev F. X. Obespechenie i sovershenstvovanie obщestvennogo kontrolya v
programmnыx dokumentax politicheskix partiy Uzbekistana // Fuqarolik jamiyati
– Grajdanskoe obщestvo – Civil Society. 2010 № 3
10.Nabiev F. X. Ijtimoiy nazorat. Samarqand. 2016 yil.

Nazorat tizimini samarali ishlashida to‘siqlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish