Neftni birlamchi qayta ishlash usullari. Rektifikasiya. Olingan maxsulotlar va ularning xossalari

 
MAV ZU: 
“ N EFTN I  BI RLA MCHI   QAY TA I SHLASH 
USULLA RI . REKTI FI KA SI YA. OLI N GA N  
MA X SULOTLA R VA  ULA RN IN G 
X OSSALARI. ”
   Неф тни  у м у м и й  к ай та и ш лаш  
Кудуклардан казиб олинаетган неф тнинг  таркиби ва 
ундаг и кўшим чаларнинг салбий таъсирлари.

Конлардан  казиб  олинаетган  неф т  таркибида 
орг аник  ва  орг аник  бўлм аг ан  газ лар, 
м инерал туз лар, катлам  сувлари 
ва  м еханик  кўшим чалар 
бўлади.  Бир  тонна  неф т   таркибида 
катлам   сувининг  м икдори  200-300  кг  бўлиб, 
айрим  холларда унинг м икдори 900 кг г а етади.

Бир  тонна  неф т  таркибида 
орг аник  газлар  таркиби  50-100  м  
кубни  ташкил  килади.  Катлам   суви 
таркибида  эриг ан  м инерал  тузлар  м икдори  2500  м г /л 
гача  бўлиши  м ум кин.  Неф т  таркибидаг и  м еханик 
кўшим чалар  кум ,  тупрок  заррачаларидан  хам да 
каррозия   м ахсулотларидан  ташкил  топг ан  бўлади. 
Ю корида  келтирилган  кўшим чалар  жўнатиш, 
саклаш  ва  кайта  ишлаш  жараенлариг а,  неф тдан 
олинаетган  м ахсулотлар  таркибигакатта  таъсир 
кўрсатади.  
Неф т  таркибида  сувнинг  бўлиш и  кувурда 
жўнатилаетг ан  м ахсулот  м икдорини 
оширади.  Бу  ўз   навбатида  ташиш 
харажатларини  им м атлаштиради.  Неф т 
таркибида  сув  м икдори 
0,1  ф оиз   бўлган  холдахам  
ректиф икация   колоннасида  неф тнинг  
кўпиришини  содир  этиб,  тех нологик 
жараеннинг   норм ал  кечишига  салбий 
таъсир кўрсатади.

Неф т  таркибидаги  енгил 
углеводородлар 
( С 2-С 5)  ф ойдали  м ахсулот  бўлиб, 
улар  таркибидан  саноат  м икиесида 
иш латиладиган  сую к  м отор  еглари, 
спиртлар,  синтетик  каучик,  ўгитлар,  сунъий 
толалар,  парф ю м ерия да  ишлатиладиган 
м оддалар  ва  бошкалар  олинади.  Ш унинг  
учун  уларни  тех нолог ик  жараенларда  исроф  
бўлм аслигини  таъм инлаш  ва  кайта  иш лаш 
учун саклаш керак бўлади.  
Нефт таркибидаги минерал тузлар.

Нефт  таркибида  минерал  тузларнинг  бўлиши  кувур  ва 
жихозларнинг  эррозик  емирилишини  содир  этади.  Нефтни 
кайта  ишлашни  кийинлаштиради  хамда  совутгичларда, 
киздиргичларда,  иссиклик  алмаштирувчи  ускуналарда 
колдиклар  хосил  бўлиб,  иссиклик  бериш  коэффициентини 
камайтиради  ва  тезда  ишдан  чикишига  олиб  келади.  Нефт 
таркибида  кристалл  кўринишидаги  минерал  тузларнинг 
бўлиши:  кувурларни,  жихозларни  ва  кайта  ишлаш 
курилмаларини  коррозияланишига  олиб  келади,  эмульция 
тургунлигини оширади, нефтни кайта ишлаш жараенларини 
кийинлаштиради.  Барча  кўшимчалардан  тозалаш  жараени 
кон  хавзасида  жойлашган-нефтни  комплекс  тайерлаш 
курилмалари (НКТк)да амалга оширилади.  Нефткимевий  хом-ашё
1. Нефтнинг углеводород кисми :
       Нефтнинг паст молекуляр кисми   (350°С гача 
хайдалади )  – алканлар, моно-, би- и трициклик 
нафтенлар, моно- и бициклические ароматик 
углеводородлар  ( молекуляр массаси 250 – 300 
гача булган моддалар)
        Нефтнинг юкори  молекулярная кисми   ( 350 °С 
юкори хароратда хайдалувчи )  – алканлар, ёнида 
радикали булган моно – и полициклик 
нафтенлар, уринбосари булган ароматик 
углеводородлар, купядролик конденсатланган 
бирикмалар  (молекуляр массаси 300 дан 1000 
гача)  2. Ноу гл е водородл и к исм  –  олтингугурт ва 
азотнинг анорганик бирикмалари
3. Мине рал  к у шим чал ар  – турли хил эриган 
тузлар (нефтда эриган сув таркибида), кум, 
лой сув ва  ванадий, никель, темир, титан, 
германий и  бошка  элементларнинг 
механик аралашмаси  N eft  qazib olish — x alq 
xoʻjaligining t abiiy  
foy dali qazil mal ar — 
neft  qazib olish bil an 
shugʻullanuv chi  
t armogʻi.
N eft  qazib olish 
murak k ab i shlab 
chiqarish jaray oni bo'lib, 
geologik  qidi ruv , 
quduqlarni burg'ulash 
v a t a'mirlash, olingan 
neft ni suv dan, 
olt ingugurt dan, 
parafi ndan t ozalash v a 
boshqa k o'p ishlarni o'z 
ichiga oladi .  
Neft  qazib olish usullari:

fav v ora (suy uqlik  chiqishi bosim 
farqi t ufay li amalga oshiriladi).

gaz lift i

Е lek t r sant rifüj nasosni 
o'rnat ish.

  Е lek t r v int li nasosni o'rnat ish 

.  
Neft  ishlab 
chiqarishning font an 
usuli:

Quduq oqimi, 
y uqorida 
t a'k idlanganidek , 
neft  qazib olishning 
eng samarali 
usullaridan biri 
hisoblanadi, ay niqsa 
y angi hududlarda.  
Fav v ora y og'ini ishlab 
chiqarishning afzallik lari:

- quduq jihozlarining 
soddaligi;

- sirt dan quduqqa energiy a 
t a'minot ining et ishmasligi;

- quduqning ish rejimini 
k eng doirada t art ibga solish 
imk oniy at i;

- dey arli barcha zamonav iy  
usullardan foy dalangan 
holda quduq v a rezerv uar 
t adqiqot larini bajarish 
qulay ligi;

-quduqni masofadan 
boshqarish imk oniy at i;

- quduqni k apit al t a'mirlash 
dav rining (MTO) sezilarli 
dav omiy ligi  Y og 'fav v orasini ng sx emasi : 1 - pak er (bez); 2 
- X -mas da rax t i; 3 - neft ni omborga chiqa ri sh 
uchun quv ur li niy asi; 4 - sirt  k orpusining ipi 
(o't k a zgich); 5 - t sement ; 6 - oraliq (t ex nik ) 
k orpus ipi ; 7 - ishl ab chiqarish k orpusining 
ipi; 8 - quv ur l iniy asi ; 9 - qay t a t ik lanadigan 
suy uql ik .  
: Gazli lift  moy larini ishlab 
chiqarishning afzallik lari:

quduq usk unasining soddaligi v a 
t ex nik  xizmat  k o'rsat ish qulay ligi;

- magist ralning k at t a egriligiga ega 
quduqlarning samarali ishlashi;

- y uqori harorat li qat lamlarda v a k at t a 
gaz fak t orli quduqlarni asorat larsiz 
ishlat ish;

- quduqning ishlashi v a k onning 
o'zlasht irilishini nazorat  qilish 
bo'y icha but un t adqiqot  ishlarini 
bajarish imk oniy at i;

-neft  ishlab chiqarish jaray onlarini 
t o‘liq av t omat lasht irish v a 
t elemex anizat siy alash;

- usk unaning v a umuman but un 
t izimning y uqori ishonchliligi fonida 
quduqning uzoq muddat li k apit al 
t a'mirlash dav rlari;

- jaray onni ishonchli boshqarish bilan 
ik k i y ok i undan ort iq qat lamlarni bir 
v aqt ning o'zida-alohida ishlash 
imk oniy at i; Gaz l ift  cemasi    
.   Gazli lift  moy larini ishlab chiqarish:

  Ishlashning gaz-lift  usuli bilan 
et ishmay ot gan energiy a sirt dan siqilgan 
gaz energiy asi shak lida maxsus k anal 
orqali t a'minlanadi.

Gaz lift i ik k i t urga bo'linadi: k ompressorli 
v a k ompressorsiz. Kompressorli gazlift da 
k ompressorlar assot siat siy alangan gazni 
siqish uchun ishlat iladi, k ompressorsiz 
gazlift da esa bosim ost ida gaz k onidan 
y ok i boshqa manbalardan olinadigan gaz 
ishlat iladi.