Nerv sistemasi fiziologiyasi. Sinapslar - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Февраль 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Nerv sistemasi fiziologiyasi. Sinapslar

Купить

Nerv sistemasi fiziologiyasi. Sinapslar

Qo’zg’aluvchan to’qimalar Qo’zg’aluvchan to’qimalar – membranasida elektrik impuls hosil qila oladigan to’qimalar: • nerv to’qimasi • muskul to’qimasi Elektrik impulslar membrana bo’ylab turli axborotlar tashilishini amalga oshiradi: Neyron axborotni • Qabul qiladi • Qayta ishlaydi • Uzatadi Muskul axborotni • Qabul qiladi • Uzatadi 1F17

NERV (Funksional anatomiyasi) • Nerv sistemasi hujayralari: • Neyron • Neyrogliya

 Neyron • Nerv hujayrasi • Nerv sistemasining struktor va funksional birligi • Nerv sistemasi 10¹² atrofidagi neyrondan iborat • Neyronlar o’zaro juda murakkab bog’langan • Bunday bog’lanish nerv sistemasining funksional holatiga bog’liq.

 Neyronning tuzilishi Neyron tuzilishini spinal motoneyron misolida eng ko’p o’rganilgan. Neyron Neyronlar tanasi Neyron o’simtasi (neyrit) akson dentrit

 Miyelin • Shvann hujayralari hosil qiladi. • Uzlukli bo’lib, 2 ta miyelin orasidagi masofa – Ranvye bog’lami deb ataladi. Nervning axborot o’tkazish tezligini oshiradi

 Neyron zonalari • Retseptor zona - axborot qabul qiluvchi - soma, dentrit • Generator zona - HP hosil qiluvchi - akson bo’rtig’i, boshlang’ich segment • O’tkazuvchi zona - HP hosil qiluvchi - akson tolasi • Terminal zona - HP ni boshqa hujayraga o’tkazuvchi - terminal sinaptik bo’rtiqlar

 Neyron turlari • Unipolyar - 1 ta qutb, 1 ta o’simta - faqat embrional davrda mavjud • Psevdounipolyar - 1 ta qutb, lekin 2 ta o’simta - spinal gangliyalarda • Bipolyar - 2 ta qutb 2 ta o’simta • Multipolyar - ko’p qutbli, ko’p o’simtali

 Funksiyasiga ko’ra • Sensor (afferent) - periferiyadan markazga axborotni olib keladi - uzun dentrit, kalta akson • Motor (effector) - markazdan periferiyaga axborotni yetkazadi - uzun akson, kalta dentrit

 Miyelinlashishiga ko’ra • Miyelinli • Miyelinsiz

 Neyrogliya • Faqat MNS dagina mavjud • Neyronlarni qo’llab quvvatlaydi. • Ozuqa modda bilan ta’minlaydi, • Keraksiz moddalarni yutadi • MNS dagi neyrogliya va neyron nisbati 10:1

NEYROGLIYA - Gliya mayda, turli shaklli, ixtisoslashgan hujayra bo`lib, ular neyronlar hamda kapilyarlar oralig`ini to`ldiradi. Gliya atamasi grekcha bo`lib yelimni anglatadi. Gliya hujayralarini quyidagi turlari farqlanadi: 1. ASTROGLIYA (makrogliya) - asosan tayanch va kapilyardan zarur moddalarni neyronga tashish vazifasini bajaradi. Astrotsitlar MNS ning sirtqi va ichki yuzasida keng tarqalgan. 2. MARGINAL neyrogliya - nerv nayining ichki va sirtqi qatlamlarida uchraydi. Nerv tolalari oralig`ida joylashib, mielin qobiqlarin i hosil qiladi. Marginal gliyaning oligodendritlari markaziy va periferik nerv tizimi neyron tanalarini o`raydi va nerv qobig`ini hosil qiladi.

3. PERIFERIK - Shvann, VNS dagi stellit (mantiya), lemmotsit va boshqa hujayralardan iborat. 4. EPENDIMAL neyrogliya - neyroepetelial hujayralardan iborat bo`lib, orqa miyaning markaziy kanali va miya qorinchalari devorlarini qoplab olgan. Ular silindrik epiteleyni eslatadi va shuning uchun ham ependimal deb ataladi. 5. MIKROGLIYA - MNS ning retukuloendoteliyal tizimidan iborat bo`lib, patologik holatlardagina rol o`ynaydi. Ular miya yumshoq pardasining moddaga yopishib turgan qismida to`plangan. Mikrogliya harakatlanish va fagotsitoz qobiliyatiga ega. Zarur bo`lganda MNS to`qimasi bo`ylab tez tarqalib ketadi. MNS da " soqchilik " qiladi, mayda shikastlangan hujayralarni fagotsitlar kelguniga kadar bartaraf qiladi.

 Periferik nerv • Periferiyadagi aksonlar – periferik nerv deb ataladi • MNS dagi aksonlar – markaziy traktlar deb ataladi • Har bir akson endonevriy bilan qoplangan • Endonevriy bilan qoplangan aksonlarning bir nechtasi birlashib nerv tutamlari ni hosil qiladi • Nerv tutamlari perinevriy bilan qoplangan • Periferik nerv epinevriy bilan qoplangan

• Nerv impulslarni bir neyrondan boshqa neyronga, mushak va bez hujayralarga o`tkazilishini ta`minlaydigan apparatni sinaps deyiladi. Sinaps (grek, sinapsis) tutashish, bog`lanish va aloqa ma`nolariga ega. • Aksonning uchini qoplab olgan joyi sinaps oldi ( presinaptik ) membrana deyiladi. Sinapslarda mayda va yirik donali va donasiz granula pufakchalar vizikulalar hamda mitoxondriyalar bo`ladi. Pufakchalarda qo`zg`alishning o`tkazilishini ta`minlaydigan, vositachi kimyoviy moddalar mediatorlar sintez qilinadi va saqlanadi. • Mayda pufakchalarning diametri 40-50 nm ga, yiriklariniki 80-100 nm ga teng. Presinaptik membrana impulsni o`tkazilishi kerak bo`lgan nerv, mushak, bez hujayra membranasi sinapsketi (postsinaptik membrana) deb ataladi.

SINAPSLARNING TURLARI: Aksodentrik Aksosomatik Aksoaksonik Dendrodentrik

BOSH MIYA GISTOLOGIYASI

 Rivojlanishi • Bosh miya nerv nayining old qismidan hosil bo’ladi. • Bu bo’lim torayishlar yordamida 3 ta pufakchaga: • [1] Old, [2] Orqa, [3] O’rta • Keyin qo’shimcha ravishda old va orqa pufakchalar yana ikkitadan qismlarga bo’linadi. Jami 5 ta pufakcha shakllanadi. • Bu 5 ta pufakchadan keyinchalik bosh miyaning 5 ta bo’limi hosil bo’ladi.

Tarkibiy qismlar • 5 ta bir biridan farq qiluvchi qismlarga ega. 1. Uzunchoq miya 2. Ortki miya (miya ko’prigi, miyacha) 3. O’rta miya 4. Oraliq miya ( talamus, gipotalamus ) 5. Oxirgi miya ( yarimsharlar, hidlov miyasi, bazal yadrolar )

Kulrang va oq moddalar  KULRANG MODDA Nerv hujayralar to’plamidan iborat Orqa miyada faqat yadrolardan, bosh miyada ham yadrolar, yarimsharlar va miyacha po’stlog’i ham kulrang moddadan iborat.  OQ MODDA O’tkazuvchi yo’llardan iborat.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar