Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 233.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Нигориши масъалаҳои лигвисти дар Бурҳони Қотеъ

Купить
ВАЗОРАТИ ТАЪЛИМИ ОЛ ВА МИЁНА МАХСУСИӢ РЕСПУБЛИКАИ ЗБЕКИСТОН Ӯ ДОНИШГОҲИ ДАВЛАТИИ САМАРҚАНД БА НОМИ ШАРОФ РАШИДОВ ФАКУЛТЕТИ ФИЛОЛОГИЯ КАФЕДРАИ ФИЛОЛОГИЯИ ТО ИК ВА ЗАБОНҲОИ ШАРҚИ ХОРИ А Ҷ Ҷ КОРИ КУРС Ӣ АЗ ФАННИ ТАЪРИХИ ЗАБОНШИНОСИИ ТО ИК ДАР МАВЗ И Ҷ Ӯ “ Нигориши масъалаҳои лигвисти дар Бурҳони Қотеъ " ТАФТИШКУНАНДА: ВАЗОРАТИ ТАЪЛИМИ ОЛ ВА МИЁНАИ МАХСУСИӢ РЕСПУБЛИКАИ ЎЗБЕКИСТОН ДОНИШГОҲИ ДАВЛАТИИ САМАРҚАНД БА НОМИ ШАРОФ РАШИДОВ ФАКУЛТЕТИ ФИЛОЛОГИЯ КАФЕДРАИ ФИЛОЛОГИЯИ ТО ИК ВА ЗАБОНҲОИ ШАРҚИ Ҷ ХОРИ А Ҷ КОРИ КУРС Ӣ МАВЗ Ъ: “Нигориши масъалаҳои лигвисти Ӯ дар Бурҳони Қотеъ“ Нақша: I- Муқаддима II- Қисми асос :ӣ II-1. “Бурҳони қотеъ” ва таркиби он. II-2. Таркибҳои фразеологии «Бурҳони қотеъ» II-3. Инъикоси истилоҳоти бофандаг дар ӣ «Бурҳони қотеъ» II-4. Гуфтори бисту дуввуми китоби «Бурҳони котеъ» дар ҳарфи кофи форс бо ҳуруфи таҳа ӣ ҷҷӣ мубтан бар нуздаҳ баён ва муҳтав . ӣ ӣ III- Хулоса IV- Китобнома МУҚАДДИМА Забони адабии то ик (Дарии форсй) мисли адабиёти чаҳоншумули он ҷ таърихи бою ғанй дорад. Аз он рўзе, ки забони адабии точик шакли хаттй- китобй гирифт, таҳлилу тадқиқи он ҳам шурўъ шудааст. Дар таърихи ҳар як халку миллат навиштачот аҳамияти фавкулодда дорад ва мо имрўз дар асоси хуччатҳои таърихию адабй гузаштаи худро меомўзем. Дар таърихи инсоният хат мўъчизаи ақли расои инсонҳо мебошад. Таърихи забоншиносии точик ниҳоят бой ва ған Буда, он асарҳоиӣ алоҳидаи тадқиқотҳои олимони гузашта ва имрўзаро дарбар мегирад. То солҳои охир дар забоншиносии точик (на танҳо дар забоншиносии точик) ақидаи барғалате ҳукумрон буд, ки гўё омўхтани забони адабии точик ҳамчун фанни алоҳида танҳо баъди Инқилоби Октябр шурўъ шудааст. Вале тадқикотҳое, ки то мо омада расидааст, ин ақидаро тамоман рад мекунад. Забоншиносии точик аз давраҳои хеле қадим сар шудааст. Аввалин асари алоҳидае, ки ба тадқиқи фонетикаи забони точикй бахшида шудааст, «Махорич-ул-хуруф»-и Ибни Сино (980-1037) мебошад. Дар давраҳои минбаъда бошад ҳамчун як соҳаи махсуси забоншиносй-фарҳангнигорй инкишоф ёфтааст. Ибни Сино, Носири Хусрав, Насруддини Т с , Маҳмуди Омул , Шамси ӯ ӣ ӣ Кайси Рози, Абдураҳмони Чом , Атоулло Маҳмуди Хусайн , Хо а Хасани ӣ ӣ ҷ Нисор ва дигарон дар илми забоншиноси хиссаи беарзанда доранд. ӣ Дар асрҳои Х II -Х III афкори забоншиносии то ик бештар дар осори нақди ҷ адаб инъикос ёфтааст. Як зумра донишмандони нақди адаб дар баробари ӣ ӣ таҳқиқи ар зу қофия ва санъатҳои лафзию маънав дар асоси осори асили ӯ ӣ баде ба масъалаҳои муҳими асосҳои дастури забони то ик низ даст задаанд. ӣ ҷ ӣ I I- Қисми асос : ӣ II-1. “Бурҳони қотеъ” ва таркиби он. «Бурҳони қотеъ» ( форс :ӣ عطاق ناهرب ) — вожанома ва фарҳанги тафсирии форс таълифи ӣ Муҳаммад Ҳусайни Бурҳон соли 1652 дар Ҳайдаробод (Ҳиндустон), фарогири беш аз 20 200 калимаву ибора, бо тартиби ҳарфҳои алифбои форс . ӣ Дар «Бурҳони қотеъ» ба уз луғоту истилоҳ, мақолу зарбулмасал ҳам шарҳ ҷ ёфтаст. Гоҳе, бо тафсири вожаву истилоҳ гунаи арабиву турк ва ҳиндии он ӣ низ дар гашта, монанди: «б за ҷ ӯ — (бар вазни к за) шаробе бошад, ки аз орди ӯ бирин ва арзан ва ав созанд ва дар Мовароуннаҳру Ҳиндустон бисёр хуранд ҷ ҷ ва танаи дарахтро низ г янд; додар (ба фатҳи солис, бар вазни модар) ба ӯ луғати Мовароуннаҳр ба маънии бародар бошад ва д стро низ г янд». Дар ӯ ӯ нигориши калимаҳои ҳамшаклу ҳамнигора (омограф)-и форс -то икиро бо ӣ ҷ турк ва араб , маъноҳои арабию туркии онҳо нигориш ёфтааст. «Бурҳони ӣ ӣ қотеъ» нахуст соли 1818 дар Калкатта, ба табъ расид. «Бурҳони қотеъ»-ро ба туркии усмон Саййид Аҳмади Осим гардонда, ки соли 1835 дар Истанбул ӣ нашр шудааст. Муҳаммади Муин «Бурҳони қотеъ»-ро бо муқобала ва нақду иловаҳо дар чаҳор илд солҳои 1952-56 нашр кард. Амон Нуров ба таҳияи ҷ матн ва нашри «Бурҳони қотеъ» пардохта, онро дар се илд (1993, 2004, 2014) ҷ чоп карда аст. Фарњанги “Бурњони ќотеъ” яке аз фарњангњои мўътамади асри XVII буда, ба ќалами Муњаммадњусайн Бурњон ибни Халафи Табрезї тааллуќ дорад. Фарњанги мазкур дар радифи фарњангњои тафсирии дорои хусусияти энсиклопедї ќарор дошта, диќќати олимону донишмандони забоншиноси зиёдеро љалб намудааст. Фарњанг на танњо дар замони таълиф, балки то имрўз низ нуфузу эътибори хешро нигоњ доштааст. Дар баробари он ки дар фарњанги мазкур маводи фаровон доир ба топонимика, этнография, тиб ва ѓайра мављуд аст, онро яке аз пурэътимодтарин фарњангњои фразеологї низ ќаламдод намудан мумкин аст, зеро таќрибан аз 20 њазор моддаи луѓавї, тибќи њисоби эњсоии мо 3562 онро воњидњои фразеологї ташкил медињанд, ки њудуди 18% моддањои луѓавии фарњангро дар бар мегирад. Бењуда нест, ки Њ.Маљидов ба ин љанбаи фарњанги мазкур бањои баланд дода, гуфта буд: “Яке аз фарњангњои муътамади гузашта, ки захираи фразеологии забонамонро њаматарафа инъикос кардааст, “Бурњони ќотеъ”-и Ибни Халаф ат-Табрезї (1652) мебошад” (2,96). Истилоњи фразеология аз калимањои юнонии phrasis (ибора) ва logos (таълимот) иборат буда, илме мебошад, ки маљмўи ифодаву иборањои рехтаву устуворро њамчун воњидњои таркибии системаи забон меомўзад. Воњидњои фразеологї, ки бо истилоњи фразеологизмњо дар илми забоншиносї маълуму машњуранд, яке аз унсурњои муњими забон ба шумор рафта, хусусиятњои хоси худро доранд. Воњидњои фразеологї таркибњову иборањои рехтаеро дар бар мегиранд, ки онњо шаклану маънан устувор буда, таѓйир намеёбанд ва иваз кардани љойи онњо боиси костагии маъниашон мегардад. Мисол, иборањои рехтаи “муштро ба торикї задан” (аз назари касон пинњонї коре кардан, чизе хўрдан, нўшидан) (7,664) намакро хўрда намакдон шикастан (ба наѓзї бадї кардан) (7,691), рўйхотири касеро кардан (иззат ва њурмати касеро дар назар доштан) (7,950) ва ѓайрањо, ки њам дар забони китобї ва њам гуфтугўї мустаъмаланд, њељ гоњ аз љињати маъно ва ё сохт таѓйир намеёбанд. Барои он ки агар, билфарз, ибораи рехтаи “муштро ба торикї задан”-ро дар шакли “торикиро ба мушт задан” ё “мушт задани торикї” биёварем, маънии дигар ва комилан наверо ба худ касб мекунанд ё калимањои бемантиќе мешаванд, ки зењни Раҳматова Ш.Р. Фразеологизмҳо дар фарҳанги “Бурҳони қотеъ”и Муҳаммадҳусайн Бурҳон 127 хонандаву шунаванда аз идроки он ољиз мемонад. Ба таври дигар воњидњои фразеологї шакли устувор дошта, дар дарозои таърих дар байни оммаи халќ мавриди истеъмол ќарор дошта, такмилу суфта гардидаанд. Яке аз љињатњои муфиди воњидњои фразеологї дар забоншиносї нишон додани ќадимии забон, бой будани таркиби луѓавии он ва ѓ. мебошад. Ба ѓайр аз ин, дар яке аз соњањои дигари илми забоншиносї – шевашиносї воњидњои фразеологии хоси манотиќи алоњида дар муайян намудани урфу одати халќ, анъанањои пешинаи онњо ва амсоли ин масоил низ наќши муњим мебозанд, зеро решаи аввалини пайдо гардидани аксар воњидњои фразеологиро метавон аз забони гуфтугўї пайдо кард. Њамин тавр, фразеологизмњо аз як марњала ба марњалаи дигари таърихи забон рехтаву суфта гардида, дар батни осори шоирону нависандагон низ устувории хешро пайдо намуда, ба ин восита њамчун моддаи ташрењ ба фарњангњои ќадима низ роњ ёфтаанд. Воњидњои фразеологї аз љињати сохт ба хелњои гуногун таќсим мешаванд, ки дар ин маврид олимон назари гуногун доранд. Масалан, М.Фозилов дар сарсухани китоби арзишманди “Фарњанги иборањои рехтаи забони њозираи тољик” воњидњои фразеологиро аз љињати сохт ва таркиб шартан ба њашт ќисм људо мекунад (ниг. 7, 12-14). Ин назарияи М.Фозилов, ки дар соли 1963, баробари танзими “Фарњанги иборањои рехта” ба миён омадааст, баъдан аз тарафи забоншиносоне, ки оид ба фразеология ва хелњои он нуктаи назари хешро иброз намудаанд, ба гунањои мухталифе такмил ёфт. II-2. Таркибҳои фразеологии «Бурҳони қотеъ» Ма идов . дар асараш “Фразеологияи забони ҳозираи то ик”ҷ Ҷ ҷ фразеология ва хелњои онро мўшикофона тадќиќ карда, доир ба сохт ва хусусиятњои воњидњои фразеологї маълумоти ќобили эътино овардааст. Азбаски бештари назариёти баённамудаи ин муњаќќиќ бо назардошти назариёти машњуртарин забоншиносони шўравию рус буду системаи тањќиќи муташаккилонаи илмї дошт, мо ба ин асар бештар такя намуда, воњидњои фразеологии “Бурњони ќотеъ”-ро аз рўи таќсимбандии Њ. Маљидов ба доираи тањќиќ кашидем. Мувофиќи таснифоти Њ.Маљидов воњидњои фразеологї аз љињати сохт ба гурўњњои зерин удо мегарданд: ҷ 1) Таркибҳои фразеолог ӣ 2) Ибораҳои фразеолог ӣ 3) умлаҳои фразеолог (2,37-46 Ҷ ӣ Нахуст доир ба хелњои таркибњои фразеологї ва истифода шудани онњо њамчун моддаи луѓавї дар фарњанги “Бурњони ќотеъ” маълумот медињем. Мувофиќи таснифоти муњаќќиќи номбурда таркибњои фразеологї ба гурўњњои зерин људо мегарданд: 1) Таркибњои фразеологии љуфт; 2) Таркибњои тавтологии пешояндї; 3) Таркибњои тавтологии њамроњї; 4) Таркибњои људої (2,40). Азбаски таркибњои фразеологї љузъњоеанд, ки дар забони адабиву китобї бисёр ба кор бурда мешаванд, дар фарњангњои классикї низ мавриди истифода ќарор гирифтаанд. Фарњанги “Бурњони ќотеъ” њам аз ин зумра берун буда наметавонад, вале азбаски аксари чунин таркибњо дар гузашта маъмул будаанду дар байни халќ маъруф, фарњангнигорон нисбат ба дигар навъњои фразеология таркибњоро камтар ташрењ кардаанд. Дар фарњанги мазкур низ чунин таркибњои фразеологї бисёр кам мушоњида шуда, мухтасаран ироа мегардад: “Талху туруш – киноя аз мењнат ва машаќќати дунёст” (3,290). Ё ин ки: “Румиву зангї – киноя аз рўзу шаб аст” (4, 80). Таркибњои тавтологии пешояндї: “Дам ба дам – ба маънии рафтан ва тавотур ва пай дар пай бошад; ва аспу маркаби дуздон ва роњзанонро њам гуфтаанд” (4,282). Таркибњои тавтологии њамроњї: “Рез-марез – ба сиѓаи амру найњи рехтан; ба маънии марди заъиф ва лоѓар бошад; ва дар арабї зуѓбуз гўянд ва чизе монанди хиёр, ки онро хуранд” (5, 289). Таркибњои људої: “Рези бирез – яъне рањмате кун ва љуръае бирез” (5, 289). Иборањои фразеологї ќисмати асосии воњидњои фразеологиро дар бар мегиранд ва дар забони тољикї бештарини воњидњои фразеологї ба њисоб меоянд. Њарчанд онњо аз љињати сохт ба иборањои озоди синтаксисї монандї доранд, аммо вежагии рехта будани онњо ва мундариљаи яклухти пуробурангашон онњоро аз њам тафовут мебахшад. Ба гуфти Б.Камолиддинов «Дар воњидњои фразеологї маънї хеле нозук, пўшида, вале басо рангин ва пурљозиба ифода меёбад. Ифодањои фразеологї мањфуми ашё, аломат, хусусият, амал ва њолатро дар либоси гуворои бадеият, бо ёрии санъатњои бадеии лафзию маънї: маљоз, ташбењ, истиора, ташхис, муболиѓа ва ѓайра образнок ифода мекунад ва бо ин хусусият аз воњидњои дигари њаммаънояш фарќ карда меистад» (1, 90). Мањз њамин хусусияти умумии воњидњои фразеологї, ки боиси ба фарњангњо ворид шудани онњо барои ташрењ шудааст, сабаби асосии таваљљуњи муаллифи фарњанги “Бурњони ќотеъ” низ гаштааст, зеро ки ў ба миќдори зиёд, махсусан иборањои фразеологиро ба риштаи тањрир кашида, ба чанд маънї омадани онро шарњу тавзењ кардааст. Дар зайл, иборањои фразеологї аз рўи сохти худ, ки дар фарњанги мавриди тањќиќи мо зикр шудаанд, баррасї меёбанд. Аз љињати сохт иборањои фразеологї ба навъњои гуногун таќсим карда мешаванд: Иборањои изофии фразеологї. Ин хели иборањо серистеъмол буда, дар фарњанг зиёданд. Бо боварї метавон гуфт, ки њафтод фисади иборањои дар фарњанг мавриди ташрењ ќарор гирифтаро ин навъи иборањо ташкил медињанд. Масалан, ба иборањое, ки бо вожаи “пир” сохта шудаанд, таваљљуњ мекунем: “пири барнотан”, “пири чињилсола”, “пири думўй”, “пири дењќон”, “пири солхўрд”, “пири Сарандеб”, “пири фалак” ва “пири њафт фалак” (3,257-258). Њини сабт кардани иборањои фразеологии изофї Муњаммадхалафи Табрезї бештар принсипи паињамоии онњоро ба назар гирифта, кўшиш кардааст, то иборањое, ки бо калимаи воњид сохта шудаанду дар забони адабии замони ў маъмуланд, ба шакли њарчи љомеътар зикр ёбанд. Аз ин рў, дар зайли калимоти ташрењёфта иборањои маъмуле, ки бо он калима сохта шудаанд, сабт меёбанду шарњ мегарданд. Чунончи, ин падидаро дар калимањои “шоњ” – дањ ибора: “шоњи анљум”, “шоњи ховар”, “шоњи хиргохи мино”, “шоњи сайёрагон”, “шоњи торами фалак”, “шоњи гардун”, “шоњи мусалласбуруљ”, “шоњи машриќ”, “шоњи Нимрўз” ва “шоњи якаспа” (4, 200-203), “об” – сиву се ибора: “оби оташранг”, “оби оташзой”, “оби оташадо”, “оби озарсо”, “оби арѓувонї”, “оби бодранг”, “оби баста”, “оби хушк”, “оби зери коњ”, “оби сиёњ”, “оби гарданда” ... (3, 34-41), “хотун” – нуњ ибора: “хотуни гўё”, “хотуни љањон”, “хотуни хум”, “хотуни шабистони фалак”, “хотуни араб”, “хотуни фалак”, “хотуни коинот”, “хотуни яѓмо” (3,370) ва ѓ. Мисол: “Оби равшан – киноя аз равнаќ ва равољ бошад” (3,37). Ё ин ки: “Жолаи наргис – киноя аз ашк бошад” (3, 294). Ё: “Зулфи замин – киноя аз шаб аст, ки ба арабї лайл хонанд; ва киноя аз хоке њам њаст, ки љавњари одамї аз он аст; ва балийяи арзиро низ гўянд” (4, 102). Иборањои пешояндиву пасояндии фразеологї. Чунин иборањо, ки бештар дар таркибашон феъл ё асоси феълї корбаст мешаванд, дар фарњанг басомади зиёд доранд. Асосан бар ин навъи иборањои фразеологї метавон он иборањои феълиеро, ки тавассути пешоянду пасоянд созмон ёфтаанд,ворид намуд. Мисол: “Дар ѓўрагї мавиз шудан – киноя аз ба мурод нарасидан ва зоеъ шудан бошад” (4,17). Ё ин ки: “Мўй аз каф баромадан – киноя аз муњол будани амрест, яъне амри муњол” (5, 113). “Ба чашм кардан – киноя аз интихоб намудан; ва нишон кардан; ва тунду тез нигаристан; ва чашмзада кардан ва чашми захм расондан бошад” (3,155). “Умедеро пай кардан – ба маънии ноумед кардан бошад” (5,236). Бо тартиби муайяни љузъњо омадани иборањои фразеологї. Ба ин навъ фразеологизмњо асосан иборањое ворид мешаванд, ки онњоро ибораи фразеологии феълї меноманд, зеро онњо аз рўи сохти худ ба иборањои феълии синтаксисї монанд мебошанд. Дар фарњанги мазкур ќисмати зиёде аз ин иборањо ба риштаи тањрир кашида шуда, ки “дом гаштан”, ба маънии бозї кардан (4,8), “дов наёфтан”, ба маънии кор аз рўи мурод нашудан (4, 10), “дур(р) рехтан”, ба маънии гиря кардан (4,15), “даст шустан”, ба маънии тарк кардан (4, 27) ва ѓ. аз он љумлаанд. Инчунин, дар фарњанги мазкур, дар баробари тањќиќу баррасии фразеологизмњо, метавон бо ифодањое низ бархўрд, ки хоси шева ё гўиши тољикии забони форсианд. Мисол: “Чап додан – киноя аз фиреб ва даѓо додан бошад; ва тарк намудан ва вогузоштан ва тарњ карданро низ гуфтаанд” (3, 338). Ё аз зумраи њамин иборањо метавон ба иборањои “кулўх бар лаб молидан” (4,392), “кайк дар шалвор афкандан” (4,422), “наъл афкандан” (5,141), “вараќ гардонидан” (5, 174) ва ѓ. ишора кард. Ба ѓайр аз ин, дар фарњанг иборањои маъмулии китобї, ки аз зумраи фразеологизмњо ба њисоб меояд, бештар дида мешавад, мисол “Забон бастан – киноя аз хомўш шудан бошад” (4,92). Ё ин ки: “Гавњар суфтан – киноя аз иншои сухан кардан; ва ќиссахонї бошад ва онро гуњар суфтан њам мегўянд” (5,45). Дар баробари он ки дар китоби мавриди тањќиќи мо навъњо ё шаклњои маъмули фразеологизмњо дида мешаваду мавриди шарњу тавзењи луѓатнигор ќарор мегирад, як ќатор иборањое њам ба назар расиданд, ки онњо шаклњои тањрифшуда ё таѓйирпазируфтаи ин сатњи забон буда, аз шаклњои мављудаи фразелогизмњо шаклњо ё худ иборањои дигар сохта шудаанд. Мисол аз ибораи маъруфи “намак бар захм пошидан”, ки манзур аз он болои дард дард афзудан аст, дар шакли ибораи “намак бар љигар доштан” тањриф мешавад, ки “киноя аз мењнат бар мењнат ва азоб бар азоб кашидан бошад” (5,147). Дар мавриди тањриф шудани иборањо дар фарњанг нуктаи дигаре њам бояд зикр шавад, ки марбут ба иборањои феълии фразеологї мебошад. Дар чанд мавриди маъдуд мо ба мушоњида гирифтем, ки фарњангнигор ба навишти пайвандаки “у” (ё шаклњои дигари он “ва”, –ву”, “–ю”) таваљљуњ мабзул намедорад. Аз ин рў, иборањое аз ќабили “об оташ будан” ва “об оташ шудан” пайдо шудааст, ки дар назари аввал нофањмост. Аммо чун ба шарњи он таваљљуњ мекунем, аз тањриф шудани он ба хубї пай мебарем: “Об оташ будан – киноя аз њилму ѓазаб доштан ва њарорату бурудат дар мизољ” (5, 224). Ва “Об оташ шудан – киноя аз ошўби баъд аз амният бошад” (5,224). Ба назари мо, иборањои мазкур дар шакли “обу оташ будан” ва “обу оташ шудан” шакли дурусту аслии худро мегиранд. Навъњои дигари иборањои фразеологї. Иборањои фразеологие, ки дар асоси иборањои синтаксисї ё бо равишњои гуногуни грамматикї сохта шудаанд, монанди иборањои синтаксисї сохтмон шуда бошанд њам, аз љињати рехтаву яклухт будан, ба гурўњи иборањои фразеологии алоќаи њамроњї дохил мешаванд, чунончи ба ин гурўњ иборањои асоси ададї доштаи “нуњ ривоќ”, “нуњ табаќ”, “нуњ муќарнас”, “њафт паргор”, “њафт торум”, “њафт аждањо”, “њафт њол”, “њафт авранг”, “њафт оина” ва амсоли инро метавон ворид кард. Дар назари аввал, иборањои мазкур ба ибораи синтаксисї наздиканд, то ба фразеологизм, аммо таваљљуњ ба маънои онњо акси ин њолатро собит мекунад: “Нуњ ривоќ – киноя аз нуњ осмон аст” (5,159); “Нуњ табаќ – ба маънии нуњ торум аст, ки киноя аз нуњ осмон бошад” (5,159). “Њафт оина – киноя аз њафт кавкаб бошад, ки сабъаи сайёра аст” (3, 193); “Њафт њол – ба маънии њамеша ва доим ва аладдавом ва њама њол бошад” (3,194). Њамчунин, иборањои дигаре њам њастанд, ки ба тавассути алоќаи њамроњї бо њам алоќаманд гашта, ба гурўњи иборањои номии фразеологї дохил мешаванд. Аз љумла, иборањои “обгун пул”, ки киноя аз осмон аст (5, 225) ва “обгун торум”, ки низ ба њамин маъност (5,225). Як гурўњ иборањои дигареро њам дар ќатори иборањои мазкур ворид кардан мумкин аст, ки бо алоќаи номуайянї бо њам пайваст шудаанд, вале иборањои номии фразеологї мебошанд. Инњо иборањои “муште оташї”, “муште хок”, “муште зиёд”, “муште шарор”ва “муште ѓубор”- анд (5,98). Њар кадом аз иборањои мазкур њовии маънии маљозии хосест, ки дар дигар фарњангњо даст ёфтан ба шурўњи он ишколоте дорад. Мањз њамин хусусият, яъне пайдарњам чидану шарњ додани ибороту таркибот ќимати аксар фарњангњои асримиёнагии тољикиро боло мебарад. Чунончи, иборањое, ки бо воситаи калимаи “муште” сохта шудаанд, сермаъно буда, баъзе аз онњо ба ду ё зиёда маъно шарњ шудаанд. Мисол: “муште оташї – ба маънии мушти оташї бошад, ки киноя аз золимон ва зулмкунандагон; ва оташпарастон; ва девон аст” (5,98). Ё ин ки: “Муште ѓубор – киноя аз гурўњи мардумон бошад; ва кураи заминро њам гуфтаанд” (5,98). Љумлањои фразеологї. Ба воњидњои фразеологї љумлањои фразеологї низ дохил мешаванд. Њангоми аз назар гузаронидани воњидњои фразеологї дар фарњанги “Бурњони ќотеъ” мо бо љумлањои фразеологї низ дучор гардидем. Њамчун моддаи луѓавї омадани љумлањои фразеологї дар ин фарњанг барои мо аљиб намуд, зеро тибќи меъёрњои маъмули фарњангнигории класссикии форсї-тољикї дар моддаи луѓавї истифодаи љумлањо маъруф нест. То он љо ки мо ковиш анљом додем, истифодаи љумлањои содаи яктаркибаи синтаксисї (6,51) ва љумлањои фразеологї (6,313) дар фарњанги “Сурмаи сулаймонї”-и Таќиуддин Авњадии Балёнї, ки яке аз сарчашмањои “Бурњони ќотеъ” аст ба мушоњида расид. Муњаммадњусайни Бурњон бошад, дар фарњанги худ љумлањои содаи синтаксисї ва љумлањои фразеологиро нисбатан зиёдтар ба силки истифода мекашад. Азбаски мавзўи ба њайси моддаи луѓавї омадани љумлањои содаи синтаксисї мавзўи басо тўлонист ва дар маљоли ин навишта нест, мо онро дар маќолаи дигари хеш баррасї хоњем кард. Љумлањои фразеологї аз љињати сохт ба чанд гурўњ таќсим мегарданд, ки мо ду намуди онро аз “Бурњони ќотеъ” дарёфт намудем. Љумлањои фразеологии яктаркиба. Ба ин навъи љумлањои фразеологї ќисмати калони љумлањо дохил мешаванд. Дар назари аввал чунин аст, ки муаллиф чунин љумлањоро њамчун ибора ба силки истифода мекашад. Чунончи: “Дандон намояд – яъне, хушњол шавад ва бихандад; ва мозии ѓазабнок шудан ва тарсонидан ва аљз кардан њам њаст, яъне битарсонад; ва дар ѓазаб шавад; ва зорї кунад ва ољиз гардад” (4,40). Яъне, дар хониши аввал мутаваљљењ намешавем, ки он љумла аст. Гўё муаллифи фарњанг “дандон намудан”-ро шарњ дода истода бошад. Аммо гурўњи аъзами дигари љумлањо њам њаст, ки маънињои гуногунро ифода мекунанд. Мисол: “Дар куљо мехурад – ба маънии ин аст, ки куљо мезебад ва кай дархур аст? Яъне, намезебад” (4,18). Ё ин ки “гардолуда созад” (5,13), “гўш созад” (5,43) ва амсоли ин ба гурўњи љумлањои яктаркибаи фарњанги мавриди назари мо дохил мешаванд. Љумлањои фразеологии дутаркиба. Яке аз бахшњои муњими љумлањои фразеологии фарњангро љумлањои дутаркиба ташкил медињад. Чунин љумлањо одатан дар шаклу намудњои мухталифи гуфтор дида мешаванд. Масалан, дар шумори каме аз чунин љумлањо иштироки феъл дида намешавад. Мисли: “Дасти ту бар сари ман – киноя аз он аст, ки њар чи туро насиб ва муяссар шуд, маро њам насиб шавад” (4,26). Ё ќисмате хусусияти хитобї доранд, мисли: “Даст дасти ўст – киноя аз тасаллут ва ѓалаба ва зиёдатї бошад” (4,27). Ё ин ки: “Сарат сабз бод – киноя аз ин аст, ки умрат дароз бошад” (4,147). Аммо аксаран љумлањои дутаркиба бо иштироки феъл созмон ёфта, дар лавну либосњои гуногун таљассум меёбанд. Чунончи, љумлаи “Коса куљо барам”, ки маќсуд аз он “киноя аз мењмони туфайлист, яъне шахсе, ки њар рўз ба василаи шахси дигар ба хонањои мардум равад”, мебошад (4,345), љумлаи саволист. Љумлаи “Дафтарро гов хўрд”, ки киноя аз охир шудани њисоб бошад (4,32), аз лињози сохтор ба забони гуфтугў ќаробат дорад. Дар бархе љумлањои дигари дутаркибаи фразеологї бошад, љињати оњангнокї љињати фарќкунандаи онњост. Аз ќабили “Об обистанї дињад – яъне заминро њомили номия гардонад” (5,224), “Об дар чашм надорад – ба маънии бењаёст ва шарм надорад” (3,36), “Об дар љигар надорад – яъне муфлис аст ва чизе надорад” (3,36), “Об дар љўи туст – киноя аз он аст, ки бахт ва иќбол ва давлат ва фармондињї ва њал ва аќди умури халоиќ ба дасти туст” (3,36). Усулњои ташрењи воњидњои фразеологї дар фарњанг. Дар забоншиносии муосири мо як соњаи нисбатан нави фразеология мављуд аст, ки онро “фразеография” мегўянд ва мавзўи аслии бањси ин соња фарњангњои фразеологї мебошад. Албатта, то рўи кор омадани фарњангњои соњавии “Фарњанги иборањои рехта”-и М.Фозилов ва “Фар‐ њанги зарбулмасал ва маќол”-и њамин муаллиф мо намунањои бењтарини шарњу тавзењи воњидњои фразеологиро дар фарњангњои асримиёнагї мебинем ва луѓати “Бурњони ќотеъ”-ро низ ба ќатори ин фарњангњо дохил кардан мумкин аст. Њ.Маљидов дар асари худ “Фразеологияи забони њозираи тољик” чунин меорад: “Му аллифи фарњанг (“Бурњони ќотеъ”- ‐ Ш.Р.) дар аввали њар боби асари худ дар хусуси миќдори калима ва воњидњои фразеологии он маълумот медињад. Воњидњои фразео логї дар ‐ ин асар бисёр ваќт шарњ дода намешаванд. Муаллиф ба љои тафсири маъно ва ё истеъмоли фразеологизм бо ифодаи “маъруф аст” ќаноат кардааст ” (7, 96). Ин фикр ба назари мо он ќадар сањењ нест, зеро Халафи Табрезї дар “Бурњони ќотеъ” миќдори фразеологизмњоро даќиќан баён намекунад. Масалан, дар “Баёни дувум” чунин меорад: “Дар њамза бо бои абљад муштамил бар шасту ду луѓат ва киноят” (3,67). Шояд Њ.Маљидов калимаи “киноят”-ро, ки пас аз шумора меояд, миќдори фразеологизмњо гумон кардааст. Лекин манзури Муњаммадхалафи Табрезї дар “Бурњони ќотеъ” аз киноёт танњо фразеологизм нест, зеро калимањое дучор мешаванд, ки маънои маљозї доранд ва ба воњидњои луѓавї шомил намешаванд. II-3. Инъикоси истилоҳоти бофандаг дарӣ «Бурҳони қотеъ» Фарҳанги «Бурҳони қотеъ» асари лексикографиест, ки маводи зиёди луғавиро фаро гирифта, аз як тараф, ҳамчун луғати мукаммал ва аз тарафи дигар, ҳамчун асари бебаҳои этнограф хизмат мекунад. Ҳамзамон, ӣ фарҳанги мазкур оид ба сарчашмаҳо бо фарогирии маводи луғав дар асоси ӣ қонунҳо ва усулҳои асосии лексикограф , тарзу равиши кор ва тартиби онҳо ӣ мураттаб гардида, чун як асари пурқимати классик арзёб мегардад. ӣ ӣ Мураттиби «Бурҳони қотеъ» Муҳаммадҳусайни Бурҳон аз луғатшиносони бузурги адабиёти форс-то ик буда, ин асари пурарзиши ҷ гаронбаҳояшро дар асри 17 дар заминаи та рибаи фарҳангнигории пешин ҷ иншо намудааст, ки он барои тозаг ва инкишофи забони адаб мусоидат ӣ ӣ мекунад [3, 2]. Дар фарҳанги мазкур вожаву истилоҳоти ҳунарҳои мардум , аз қабили ӣ бофандаг , д зандаг , ресандаг , дуредгар , кулолгар ва ғайра дар ӣ ӯ ӣ ӣ ӣ ӣ ҷ гардидаанд, ки корбарии онҳо дар замони муосир аз аҳамият хол нахоҳад ӣ буд. Бо рушду инкишофи омеа ва баланд рафтани сатҳи зиндагии мардум ҷ ҳунарҳои мардум низ рушду такомул ёфтанд ва дар қисмати вожагони ӣ онҳо низ истилоҳоти нав сохта шуданд ва ё иқтибос пазируфтанд. Иқтибосгир , албатта, яке аз қонунҳои инкишофи забон аст. Бо рушди ӣ омеа хоҳу нохоҳ истилоҳоти бегона иқтибос мешаванд. Забоншиноси ҷ то ик Ш.Рустамов ба ҳамин маън таъкид дорад, ки «дар олам забоне нест, ҷ ӣ ки аз дигар забонҳо истифода (яъне, иқтибос нагирад (иловаи муаллиф)) накунад, ин қонуни умумии забон аст» [5, 90]. Воқеан, забон ҳамеша иқтибоспазир аст ва хусусан дар замони муосир иқтибосоти истилоҳоти техник хеле зиёд мебошанд. Вале дар мавридиӣ ҳунарҳои мардум бояд гуфт, ки истилоҳоти он бештар анбаи милл ӣ ҷ ӣ доранд. Бинобар ин истифодаи истилоҳоти фаром шшуда ва ё куҳнашуда ӯ дар ҳунарҳои мардум ин маънои эҳё намудани вожагони ҳамин соҳа ӣ мебошад. Истилоҳоти бофандаг дар забони то ик аз ониби муҳаққиқон ӣ ҷ ӣ ҷ Солиева М., Усмонова С. ва дигарон ба риштаи таҳқиқ кашида шудааст. Вале дар асоси фарҳангҳои қадим, ки сарчашмаи истилоҳпазирии мо бояд бошанд, таҳқиқоти хеле каме мав уд мебошад. Аз ин р , мо тасмим ҷ ӯ гирифтем, ки дар мақолаи мазкур дар асоси маводи луғавии «Бурҳони қотеъ» вожаҳо ва истилоҳоти соҳаи бофандаг , тарзи ташаккул, ӣ таркиббандии онҳо ва масъалаҳои марбут ба ин соҳаро мавриди таҳлил қарор диҳем. Вожагони марбут ба бофандагиро, ки дар «Бурҳони қотеъ» зикр шудаанд, метавон чунин тасниф кард: - масолеҳи бофандаг ; ӣ - абзори бофандаг ; ӣ - маводи тайёри бофандаг . ӣ Аз р и таснифоти боло азбаски ҳар кадоми онҳо шарҳи зиёдеро мехоҳанд, ӯ мо наметавонем дар як мақола онҳоро о диҳем. Бинобар ин дар мақолаи ҷ мазкур танҳо бархе аз масолеҳи бофандагиро мавриди таҳлил қарор додем. Вобаста ба масолеҳи бофандаг дар фарҳанги мазкур истилоҳи зиёде шарҳ ӣ дода шудааст, ки қисме аз онҳо имр з корбурд намешаванд, вале иддае аз ӯ онҳо дар ҳамон шакли қадим мавриди истифода қарор доранд. Масалан, ӣ истилоҳи «арвис»-ро, ки навъе аз ресмон аст, муаллифи фарҳанг чунин шарҳ медиҳад: «арвис – ресмонеро низ гуфтаанд, ки аз м й бартофта бошанд» [3, 83].ӯ Вожаи мазкур дар забони имр заи то ик рои нест ва дар «Фарҳанги ӯ ҷ ӣ ҷ забони то ик » (1969) ва «Фарҳанги тафсирии забони то ик » (2010) низ ҷ ӣ ҷ ӣ дар нагардидааст. Дар асоси иттилои муаллифи «Бурҳони қотеъ» вожаи ҷ арвис ифодакунандаи як навъи ресмоне мебошад, ки онро аз м й тайёр ӯ мекунанд. Зикр бояд кард, ки муаллифи фарҳанг вожаи «м й»-ро ба маънои ӯ «пашми буз» ё худ «м йи буз» истифода бурдааст. Дар бархе аз лаҳ аҳои ӯ ҷ забони то ик «м йи буз»-ро бо вожаи «бузм й» ифода мекунанд, ки он аз ҷ ӣ ӯ ӯ пашм фарқи зиёд дорад. Ба ҳамин хотир муаллифи «Бурҳони қотеъ» дар фарҳанг вожаи «бузашм»-ро чунин шарҳ додааст: «бузашм – пашми нармро г янд, ки аз буни м йи буз бир яд ва онро ба ӯ ӯ ӯ шона бароранду битобанд ва аз он шол бофанд» [3, 175]. Вожаи мазкур низ дар забони имр заи то ик рои нест ва дар ӯ ҷ ӣ ҷ фарҳангҳои дар боло зикршуда низ дар нагардидааст. Аз ин маълум ҷ мегардад, ки аз «бузм й» либосвор тайёр намекунанд, вале аз пашми буни ӯ ӣ м йи буз тайёр кардани либосвор рои будааст. Ҳамин вожа, яъне ӯ ӣ ҷ «бузашм» ҳаммаънои вожаи пат мебошад, ки муаллифи фарҳанг дар ойи ҷ дигар онро чунин шарҳ додааст: «пат – оҳоре бошад, ки бар коғаз ва ома ҷ диҳанд; ва пашми нармеро низ г янд, ки аз буни м и буз бир яд ва онро ба ӯ ӯ ӯ шона бароваранд ва аз он шол бибофанд ва кулоҳи намад ва капанак ва амсоли он бимоланд; ва ҳар чиз, ки он нарм дошта бошад» [3, 222]. Вожаи ӣ мазкур дар «Фарҳанги забони то ик » низ шарҳ ёфтааст: пат – пашми ҷ ӣ нарме, ки аз таги м и ҳайвонот, аз қабили буз ва г спанд гирифта мешавад, ӯ ӯ тибит [6, 45. . 2]. Ҷ Дар «Фарҳанги тафсирии забони то ик » вожаи «пат» чунин баён ҷ ӣ шудааст: пат – 1. пашми нарме, ки аз таги м и ҳайвонот аз қабили буз ва ӯ г сфанд мебарояд, тибит. 2. қабати нарми пашммонанд, ки бар р и баъзе ӯ ӯ чизҳои бофта пайваста аст: пати бахмал, пати қолин. 3. аз пат бофташуда; гилеми пат. [8, 82. 2].Ҷ Ҳаммаънои вожаи пат калимаи тибит мебошад, ки он дар «Фарҳанги тафсирии забони то ик » чунин шарҳ дода шудааст: «тибит – м и нарму ҷ ӣ ӯ нозуке, ки дар зери пари мурғон ё зери пашми бағали чорпоён мер яд ва аз ӯ нахи он матоъҳои латифу нозук мебофанд» [8, 351. . 2]. Ҷ Дар фарҳанги «Бурҳони қотеъ» низ вожаи тибит аз ониби муаллифи он ҷ тафсир ёфтааст: «тибит – пашми нарме бошад, ки аз буни м и буз ба шона ӯ бароваранд ва аз он шоли нафис бофанд» [3, 269]. Агар шарҳи фарҳангҳоро муқоиса намоем то ҳадде аз ҳам тафовут доранд. Муаллифи «Бурҳони қотеъ» зикр мекунад, ки «тибит»-ро аз буни м йи буз ба шона удо кунанд. Аммо дар «Фарҳанги тафсирии забони ӯ ҷ то ик » таъкид шудааст, ки тибитро аз зери пари мурғон ва ё пашми бағали ҷ ӣ чорпоён гиранд. Дар «Бурҳони қотеъ» шакли дигари он ба таври «тибид» низ сабт шуда, монанд ба вожаи тибит шарҳ дода шудааст: «тибид – м е бошад бағоят ӯ нарм, ки аз буни м и буз ба шона бароранд ва аз он шол бофанд» [3, 269]. ӯ Дар шакли «тибид» вожаи мазкур дар «Фарҳанги забони то ик » ва ҷ ӣ «Фарҳанги тафсирии забони то ик » дар нагардидааст. ҷ ӣ ҷ Масолеҳи дигари бофандаг пуда аст, ки муаллифи «Бурҳони қотеъ» ӣ шарҳи онро чунин овардааст: «пуда – ба маънии пуд аст, ки нақизи тор бошад, чи дар он дар т ли ома ва ин дар арз бофта мешавад» [3, 250]. ӯ ҷ Вожаи мазкур дар фарҳангҳои баъд [6; 7; 8] дар шакли «пуда>ниг. пада» ӣ зикр шудааст: «пада – 2. ч би п сида; 3. пешгирон, пешдаргирон» [8, 6. . ӯ ӯ Ҷ 2] ва дар «Фарҳанги тафсирии забони то ик » чунин омадааст: пада – 3. ҷ ӣ ч би пешдаргирон [8, 50. . 2]. ӯ Ҷ Аммо шарҳи «пада», ки дар фарҳангҳои муосир [6; 7; 8]дода шудааст, бо шарҳи «Бурҳони қотеъ» мувофиқат намекунад. Аз р йи тафсириӯ муаллифи фарҳанги мазкур «пуда ба маънии пуд аст» [3, 250]. Вожаи «пуд»-ро муаллифи фарҳанг дар ойи дигар чунин шарҳ ҷ медиҳад: «пуд – он риштае бошад, ки дар паҳноии ома бофта мешавад ва ҷ тор ба дарозии ома» [3, 250]. Вожаи мазкур дар «Фарҳанги забони то ик » ҷ ҷ ӣ чунин шарҳ дода мешавад: пуд – нахҳое, ки ба паҳноии матоъ бофта мешавад, риштаҳое, ки дар бофтани матоъ ба паҳноии он ба кор бурда мешавад [6, 90. . 2]. Ҷ Вожаи мазкур дар «Фарҳанги тафсирии забони то ик » низ ба ҳамин ҷ ӣ маъно тафсир шудааст: пуд –1. нахҳое, ки дар бофтани матоъ ба паҳноии он ба кор бурда мешаванд [8, 118. . 2]. Ҷ Вожаи дигаре, ки барои бофандагон хеле маъмул аст, вожаи тор мебошад. Торро ришта, нах ва ресмон низ г янд. Яъне як навъи масолеҳ ӯ барои тайёр кардани либосвор мебошад. Важаи тор дар фарҳанги ӣ «Бурҳони қотеъ» ба таври зер тавзеҳ дода шудааст: «тор – тори м й, тори ӯ абрешум, тори соз ва амсоли он бошад; ва тонаи бофандагон, ки нақизи пуд аст» [3, 264]. Шарҳи вожаи мазкур дар «Фарҳанги забони то ик » чунин омадааст: ҷ ӣ «Тор – нах, ришта; ресмон.» [8, 5. . 2] ва дар «Фарҳанги тафсирии забони Ҷ то ик » ҳам ба монанди ҳамин тафсир шудааст: «тор – 1. риштаи дарози ҷ ӣ борик аз м й, абрешим, пахта ва нах. 2. м й, як дона (тора) м й. 4. асос, ӯ ӯ ӯ замина дар бофандаг , қатори нахҳо, ки ба дарозии матои бофташуда қарор ӣ мегирад» [8, 362. . 2]. Маъноҳои аввал ва чоруми «Фарҳанги тафсирии Ҷ забони то ик » ба шарҳи «Бурҳони қотеъ» мувофиқат мекунад. Яъне тору ҷ ӣ пуд дар бофандаг ҳамеша зидди якдигар қарор мегиранд. Ҳангоми ӣ бофтани ома ё дигар навъи либосвор тор дар шакли арз ва пуд дар шакли ҷ ӣ т л ойгир мешавад. Бинобар ин барои ифодаи арзу т л истилоҳоти тора ваӯ ҷ ӯ пударо низ истифода бурдаанд. Вожаи «тофта» дар «Бурҳони қотеъ» дар чанд маън тафсир шудааст. ӣ Аввалан, муаллиф онро ҳамчун ресмон ва нах шарҳ дода, сипас онро «ҳар чизи бофта ва печида» зикр намудааст ва ба маънои сеюм онро матои тайёр, яъне порчаи абрешим гуфта, ба маънои чорум «тофта»-ро навъи омае, ки ӣ ҷ аз катон бофта мешаванд, тафсир кардааст: «тофта – м и зулф, гес , ресмон ӯ ӯ ва абрешум ва ҳар чиз, ки онро тобида ва печида бошанд; ва навъе аз бофта ва порчаи абрешум ҳам ҳаст; ва омаеро низ г янд, ки аз катон бофта ӣ ҷ ӯ бошанд» [3, 266-267]. Зикр бояд, ки ба маънои дуюм «ҳар чизи бофта ва печида» муаллифи фарҳанг пеш аз ҳама зулфу гесуи бофтаро дар назар дорад ва ҳамзамон, ресмон ва абрешими бофта ё печидаро низ таъкид мекунад. Дар забони адабии муосир тофта як навъи матои маҳине аст, ки аз абрешим бофта мешавад: «тофта – 2. навъи матои маҳини абрешим » [8, 364. . 2]. ӣ Ҷ Ҳангоми бофтан бештари вақт тор ё ресмонҳо зиёда мемонанд, ки бурида мешаванд. Ҳамин гуна ресмонҳои зиёдаро муаллифи «Бурҳони қотеъ» тон гуфтааст: «тон – риштае чандро ҳам мег янд, ки лоҳагон аз ӯ ҷӯ паҳнои кор зиёда оваранд ва онро набофанд» [3, 267]. Вожаи мазкур дар фарҳангҳои муосир [6; 7; 8] дар нагардидааст. Аз ин бармеояд, ки вожаи ҷ тон дар забони адабии то ик хеле камистеъмол будааст. ҷ Ба ҳамин монанд вожаи тона ҳаст, ки ин низ дар фарҳангҳои муосир [6; 7; 8] дар нашудааст: «тона – он торҳоест, ки лоҳагон барои бофтан ҷ ҷӯ муҳайё кунанд» [3, 268]. Ба соҳаи бофандаг на танҳо он ч аз наху ресмон ва абрешим бофта ӣ ӣ мешавад, дохил мешавад, балки дар гузашта ва имр з низ аз решаву танаи ӯ гиёҳҳо ва навдаи дарахт асбобу ан оми р згор мебофанд. Ба ҳамин мисол ҷ ӯ вожаи биёнак аст, ки дар «Бурҳони қотеъ» зикр шудааст: «биёнак – гиёҳе бошад, ки аз он бурё бофанд» [3, 204]. Бурёро дар гузашта ҳамчун ашёи бофта дар зери гилем истифода менамудаанд, ки дар замони муосир рои нест ва вожаи ифодакунандаи онҷ низ дар фарҳангҳои муосир [6; 7; 8] дар нагардидааст ва ойи онро ҷ ҷ масолеҳи тайёри аз матоъ д хташуда ё бофташуда гирифтааст. ӯ Ҳамчунин, вожаи пиёзак низ дар «Бурҳони қотеъ» ба ҳамин маъно шарҳ ёфтааст: «пиёзак – гиёҳеро низ г янд, ки аз он буриё бофанд; ва навъе ӯ аз гурз бошад, ки сари онро ба зан ир ё давол бар дастаи он насб кунанд ва ҷ ӣ онро ба турк чавкан хонанд» [3, 255]. ӣ Ба маънои имр за вожаи мазкурро «пиёзи бех; бехпиёз» [6, 96. . 2] ӯ Ҷ мефаҳманд. Тазаккур бояд дод, ки вожаҳои «биёнак» ва «пиёзак» ба маънои дар «Бурҳони қотеъ» тафсиршуда, дар фарҳанги «Луғатномаи Деҳхудо» низ омадааст [1. . 36, 38]. Ҷ Хулоса, вожаҳою истилоҳоти ҳунарманд , бахусус бофандаг , ки дар ӣ ӣ фарҳанги «Бурҳони қотеъ» тафсир шудаанд, таркиби луғавии забони то икиро ташкил дода, аз он шаҳодат медиҳанд, ки соҳаи бофандаг дар ҷ ӣ гузашта хеле ташаккулёфта буда, дорои вожагони хосе мебошад. Албатта, дар мақола мо натавонистем ҳамаи онҳоро таҳлил намоем, вале танҳо барои ошно бо истилоҳоти бофандаг мо дар зер онҳоро ба таври чида дар ӣ ӣ ҷ мекунем: арвис, бузашм, пат, тибит, тибид, пуда, пуд, биёнак, пиёзак, тор, обгир, оҳан а ва ғайра. ҷ II-4. Гуфтори бисту дуввуми китоби «Бурҳони котеъ» дар ҳарфи кофи форс бо ҳуруфи таҳаӣ ҷҷӣ мубтан бар нуздаҳ баён ва муҳтав . ӣ ӣ БАЁНИ АВВАЛ Д ар кофи форс бо алиф муштамил ӣ бар ҳафтоду шаш луғат ва киноят ГОБОРА »бар вазни овора; ғор ва шикофи куҳро г янд; ва галлаи говро низ ӯ гуфтаанд. ГОХОРА бар вазни овора; ба маънии гаҳвора аст ва ба арабй маҳд хонанд. ГОР бар вазни чор; лафзест, ки ифодаи фоъилийят кунад вақте ки ба лафзи дигар дохил шавад, ҳамчу ом згор ва созгор; ва лафзи гар муродифи ин аст; ӯ ва ба маънии ху- дованд ҳам ба назар омадааст. ГОРИ бар вазни лор ; чизе бе- мадор ва нопоянда ва бесаботро г янд. гоз ба ӣ ӯ маънии дандон бошад; ва лаб ё узви дигарро ба дандон ги- рифтан ва хойиданро низ г янд; ва олате, ки бад-он тилову нуқра ва мис ва ғайри онро ӯ бибуранд; ва миқрозро ҳам гуфтаанд; ва минқоше, ки бо он сари шамъ ги- ранд; ва м йчинаро ҳам гуфтаанд; ва алафи чорворо низ мег янд; ва ба ӯ ӯ маънии ахзу арр ҳам ҳаст; ва ғор ва мағораи куҳро низ гуфтаанд; ва ое ва ҷ ҷ с рохеро низ г янд, ки дар куҳ ё дар замини саҳро бикананд, то дар вақти ӯ ӯ зарурат одамй ё г сфанд дар он о равад; ва сав- маъаро ҳам мег янд, ки дар ӯ ҷ ӯ сари куҳ сохта бошанд; ва ба ин маънй, бо кофи тозй (яъне коз)* ҳам ома- дааст. гож 3$ ба маънии о ва мақом бошад мутлақан. ҷ ГОЗУРАК тасғири гозур аст; ва паррандаеро низ г янд, ки пай- васта дарӯ канорҳои об нишинад ва думи худро унбонад ва бар замин занад ва арабон ҷ саъва г яндаш. ӯ ГОЗУРГОХ, номи мавзеъест дар Шероз, ки Шайх Саъдй алайҳирраҳма дар он о осудааст; ва номи мақомест дар Ҳирот, ки Хо а Абдуллоҳи Ансорй ҷ ҷ дар он о мадфун аст. ҷ ГОЗА »бар вазни тоза; ресмонеро г янд, ки дар р зҳои ид ва ашн аз боми ӯ ӯ ҷ хона ё шохи дарахт овезанд ва бар он нишинанд ва дар ҳаво оянду раванд; ва ресмонеро низ г янд, ки д шакеро бар он таъбия кунанд ва атфолро дар ӯ ӯ он хобонида би унбо- нанд то ба хоб равад ва онро ба арабй ур уҳа хонанд; ҷ ҷ ва хонаи фо- лизбонро ҳам гуфтаанд, ки дар саҳро аз ч бу алаф созанд; ва ӯ ни-шастгоҳи ч бинро г янд, яъне хо- нае, ки аз чуб тахта созанд ва онро ӯ ӯ ӯ толор хонанд; ва ба маънии камин- гоҳи сайёд бошад, ки аз шохи да- рахт созанд ва дар ақиби он нишинанд то сайдаш набинад ва онро офтобхонаи сайсд ҳам мег янд; ва савмаъаи сари куҳро низ гуфтаанд. Ва ба ин маънй, ӯ бо кофи тозй (яъне коза)* ҳам омадааст. ГОЗИ бар вазни боз ; номи гулест хушб й, ки ба ҳиндй кевара г янд (ба ӣ ӯ ӯ касри коф). гошок бар вазни хошок; кипои хурд ва к чакро г янд, яъне ӯ ӯ порчаҳои п сти шиканбаро бид занд ва бо г шту бирин ва масолеҳ пур ӯ ӯ ӯ ҷ кунанд ва бипазанд. гошт бар вазни чошт; мозии гоштан аст, ки ба маънии гардони- дан бошад, яъне гардонид. ГОШТАН бар вазни доштан; ба маънии гардонидан бошад. ГОФ бар вазн ва маънии лоф аст,ки суханони дур ғ ва гизоф ва лотоил ва ӯ та овуз кардан аз ҳадду андозаи худ бошад; ва ба маънии шикоф ҳам ба ҷ назар омадааст. ГОГО бар вазни бобо; ба маънии нуқлу набот ва меваҳои хушк бошад. ГОЛ <3^ бар вазни сол; ба маънии дур бошад, ки дар муқобили наздик аст; ва номи ғаллаест бисёр реза ва онро говарс мег янд; ва ғ за ва ғилофиӯ ӯ панбаро низ гуфтаанд; ва ба маънии шағол ҳам омада ва он онваре бошад ҷ монанди р боҳ, лекин аз р боҳ к чактар аст; ва фарёд ва овози баландро ӯ ӯ ӯ ҳам мег янд; ва ба маънии галтидан ҳам ҳаст; ва фиреб доданро низ г янд; ӯ ӯ ва навъе аз анкабут аст, ки ба арабй рутайло х о нанд; ва хур сро ҳам ӯ гуфтаанд; ва саргинеро низ г янд, ки аз зери дунбаи г сфанд аз пашм овехта ӯ ӯ ва хушк бошад. ГОЛБАНГ бар вазни обранг; гиёҳест, ки дар айёми баҳор аз миёни зироати гандум ва ав р яд ва г зае дорад кунгурадор монанди г заи лола ва дар ҷ ӯ ӯ ӯ даруни он чанд донаи гандуми норасида бошад ва хурдани он мастй оварад. Агар бештар хуранд, мардумро бешуъур кунад ва девона созад. ГОЛА бар вазни лола; ба маънии дур аст, ки дар муқобили наздик бошад; ва гул лаи панбаи барзада ва ҳалло икардаро низ г янд, ки ба иҳати риштан ӯ ҷ ӯ ҷ муҳайё кунанд; ва ба маънии увол ҳам омадааст ва он зарфест, ки аз пашм ҷ ва м й бофанд. гом ^ бар вазни лом; масофати мобайни пойҳоро г янд дар ӯ ӯ вақти роҳ рафтан; ва ба маънии қадам низ ба назар омадааст, ки аз пошнаи по бошад то сари ангуштон; ва ба маънии ли оми асп Я91 ҳам омада- аст; ва ҷ русто ва деҳкадаро низ г янд ва ба ҳиндй ҳам деҳро гом мег янд. ӯ ӯ ГОМЕШ мухаффафи говмеш аст ва он анваре бошад аз инси гов. гон бар ҷ ҷ вазни он; ба маънии лоиқ ва сазовор бошад; ва подшоҳ ва салотинро низ ҷ г янд; ва ба маънии пайвастан ҳам омадааст; ва ифодаи маънии амъ ӯ ҷ мекунад вақте ки дар охири калимае дарояд, ки охири он калимаи ҳо бошад, ҳамчу истодагон ва нишастагон ва хобидагон ГОНА бар вазни хона; лафзест аз алфози зойида, ки дар охири ҳар як аз аъдод даровардан ва маънии ҳамон адад бе каму зиёда мафҳум гардад. гов маъруф аст ва ба араби савр хонанд; ва суроҳй ва зарферо низ г янд, ки ба ӯ сурати гов созанд; ва масофати се куруҳ заминро низ гуфтаанд ва кур ҳе сеӯ ҳазор газ ва баъзе г янд чаҳор ҳазор аст. Пас гове нуҳ ҳазор газ ва ба қавли ӯ баъзе дувоздаҳ ҳазор газ бошад; ва гурд ва мубориз ва далерро ҳам мег янд; ӯ ва ба ин маънй, ба ҳазфи алиф (яъне гав) ҳам ҳаст.... ГОВОБ бар вазни Дороб; ули вазақ ва омаи г кро г янд ва он чизе бошад ҷ ҷ ӯ ӯ сабз монанди намад, ки дар р и обҳои истода ба ҳам расад ва ба арабй ӯ саврулмоъ ва тухдаб хонанд. ГОВОРА бар вазни овора; галлаи говро г янд; ва мухаффафи гоҳвора ҳам ӯ ҳаст, ки ба арабй маҳд хонанд. ГОВОҲАН о*' -2 оҳане бошад, ки бар сари қулба насб кунанд ва заминро ӯ бад-он шиёр намоянд. ГОВБЕША з^ киноя аз дунё ва р згораст. ӯ ГОВПАЙКАР номи гурзи Фа- ридун аст. Г янд, ки онро ба ҳайъати сари ӯ говмеш аз оҳан сохта буданд. _ ГОВТОЗИ < 5 _)>» з^ бар вазни корсозй; киноя аз голиб вонамудан аст худро бар хасм ва суханони таҳдидомез гуфтан ва уштулум намудан ва тарсонидан бошад ро. ӯ ГОВЧАШМ яъне фарохчашм; ва номи гулест, ки ро дар шаб б й бошад ва ӯ ӯ дар р з набошад ва ба арабй арор г янд; ва номи гуле ҳам ҳаст, ки берунаш ӯ ӯ сафед ва дарунаш зард мебошад ва ба арабй айнулбақар ва баҳор ва дар Мавсил ша аратулкофур ва ба юнонй фар- бониюн г янд. Табиати он гарму ҷ ӯ тар аст ва бобунаи гов ва ақҳавон ҳамон аст. Агар оби онро гирифта бар ҳаволии унсиин бимоланд, қувати му омаат диҳад ва б йидани он субот ҷ ӯ оварад - ва он маразест мухдик; ва баъзе г янд навъе аз ангури куҳй аст, ки ӯ ба арабй айнулбақар хонанд. ГОВЧАШМА номи доруест, ки ба арабй айнулбақар ва айнулъи л хонанд. ҷ ГОВЧЕҲР д*», -2 ба маънии говпайкар аст, ки гурзи Фаридун бошад ваӯ онро ба ҳайъати сари говмеш аз оҳан сохта буданд. ГОВИД А з^ бар вазни холид; ба луғати Занду Позанд 2493 гови куҳиро г янд. ӯ ГОВДИЛ баддил ва нодон ва аҳмақро г янд. ӯ ГОВДУМ -2 ба маъни нафир бошад, ки бародари к чаки кар- раност; ва ӯ ӯ баъзе г янд каррано аст, ки ба арабй буқ хонанд. ӯ ГОВДУНБОЛ А-т- 2 ҳар чизе ва дигари он борик бошад ва онро махрутй Ӯ г янд. ӯ ГОВДУШ зарфе бошад сари он кушода ва буни он танг, ки шири говмеш ва гов дар он д шанд ва онро ба арабй улба ва михдаб хонанд; ва тагори ӯ девораи баландро низ гуфтаанд, ки л ла ё новимонанд аргату дошта ӯ ҷ бошад. ГОВДУША бар вазни чрг ша; ба маънии говд ш аст - ва он зарфе бошад, ӯ ӯ ки дар он шир д шанд. ӯ ГОВДИ -5 нодон ва аблаҳ ва аҳмақро г янд. ӯ ӯ ГОВАР бар вазни ховар; номи дарахтест, ки самги онро говшир г янд ва ӯ ошвир муарраби он аст. ҷ ГОВАРШИР зз^ бар вазни до- мангир; самгест, ки онро говшир ҳам мег янд. ӯ ГОВРАНГ <-$-! зз^ бар вазни обранг; ба маънии говпайкар аст, ки гурзи Фаридун бошад ва онро ба ҳайъати сари говмеш аз оҳан сохта буданд. ГОВРИШ ба маънии риши гов аст, ки беақл ва аҳмақ ва аблаҳ ва хомтабъ бошад. говзод киноя аз ин аст, ки мерос ва ҳолате ба ҳам расид ва давлате ба тозагй зоҳир шуд. ГОВ ЗОДАН з^ киноя аз мерос ва нафъ ёфтан бошад. ГОВЗАБОН ҳашишест, ки онро ба забони арабй лисонуссавр хонанд. Гарму тар аст наздик ба эътидол ва баъзе г янд сарду тар аст. Сурфа ва хушунатиӯ синаро нофеъ бошад. ГОВИ ЗАР д з^ суроҳй ва зарферо г янд, ки аз тило ба ҳайъати гов сохта ӯ ӯ бошад; ва говеро низ г янд, ки Сомирии заргар, ки яке аз ақрибои Мусо ӯ алайҳиссалом буд аз зарҳои ганоими фиръавниён сохта буд ва хоки суми аспи абраил, ки онро дар р зи гарқ шудани Фиръавн ба даст оварда буд, Ҷ ӯ дар даҳонаш дамида он гов монанди говони дигар бонг мекард. Чи хоссийяти хоки суми аспи абраил, ки буроқ бошад, он буд, ки мурдаро Ҷ зинда мекард. Ва бад-он сабаб нуҳу ним сибти Бани Исроил, яъне нуҳу ним қабила аз БаниИсроил г солапараст шуданд. Ва онро гови зар- рин ҳам ӯ мег янд. ӯ ГОВИ ЗАРРИН ои ба маънии гови зар аст, ки суроҳии тило ва гови Ӯ Сомир бошад; ва онваре ҳам ҳаст сабзранги шабеҳ ба уъал. ӣ ҷ ҷ ГОВИ ЗАМИН и“ киноя аз он қувватест, ки Худои таъоло дар маркази ӯ замин халқ кардааст. ГОВЗ Р касеро гуянд, ки бе варзиши куштигирй ва риёзати ом хтапи Ӯ ӯ фунуни он дар ниҳояти з р ва қувват бошад. ӯ ГОВЗАҲРА »д* зз^ санге бошад, ки дар миёни заҳраи гов мутакаввин шавад ва баъзе г янд дар миёни ширдони гов ба ҳам мерасад. Ва он дар ӯ лавн ва хоссийят монанди позаҳр бошад ва ба арабй ҳа ара- тулбақар ҷ хонанд ва муарраби он овзаҳра бувад. Ва он санг низ дар г сфанд низ ёфт ҷ ҷ ӯ шавад ва он монанди зардаи тухми марғ зардмебошад; ва ба маънии баддил ҳам омадааст, ки ба арабй абон г янд. ҷ ӯ ГОВСОР > з^ бар вазни корзор; ба маънии говмонанд аст, чи сор ба маънии монанд бошад; ва ба маънии говчеҳр низ омадааст, ки гурзи Фаридун аст ва онро аз оҳан ба ҳайъати сари говмеш сохта буданд. ГОВИ СОМИРЙ гове буд, ки Сомирии заргар аз тило сохта буд ва шарҳу басти он дар луғати гови зар мазкур шуд. ГОВСАР бар вазни додгар; ба маънии говсар аст, ки гурзи Фаридун бошад ва онро говсара ҳам г янд (бо зиёдатии ҳо дар охир) ӯ ГОВИ СУФОЛИН цДа- з^ сурохй ва зарферо г янд, ки онро аз суфол ба ӯ ҳайъати гов сохта бошанд. ГОВСАНГ бар вазни обранг; санге бошад, ки онро говзаҳра г янд ва ба ӯ арабй ҳа аратулбақар хонанд; ва ч беро низ гуфтаанд, ки говро бад-он ҷ ӯ ронанд; ва ба ин маънй, бо шини нуқтадор (яъне говшанг) ҳам омадааст. ГОВИ СИМИН _>~ -- -2 сурохи вазарферо г янд, ки аз нуқра ба сурати ҷ ӯ ӯ гов сохта бошанд, ҳамчунонки гови заррин-ро аз тило. ГОВШАНГ -2 бар вазни обранг;ч бе бошад, ки бар сари он мехе аз оҳан ӯ ӯ насб кунанд ва хару гов бад-он ронанд. Ва ва ҳи тасмияи онговтундкун ҷ бошад, чи шанг ба маънии тунд ҳам омадааст. ГОВАШ НАЛЕСИДА ба тариқи киноя касеро г янд, ки у б ва ӯ ҷ такаббуредорад ва сахту сусти р згор надидааст. ӯ ГОВ ТТТ ИР бар вазни бодгир; самғи дарахтест, ки соқи он к тоҳ вабарги ӯ он шабеҳ ба барги ан ир ва барги зайтун мебошад ва гули он зарду тухмаш ҷ хушб й мешавад. Соқи онро бишкофанд, то самг аз он барояд. Ва беҳтарини ӯ он заъфаронйбошад ва дар об зуд ҳал шавад ва монанди шир намояд. Г янд ӯ вақге ки аз соқи дарахт бармеояд сифед аст ва чун хушк мешавад зард ме- гардад. Табиати он гарму хушк аст. Ва муарраби он овшир аст. ҷ ГОВАК з^ бар вазни новак; канаро г янд - ва он онварест, ки бар уштур ваӯ ҷ гову хар часпад ва хунро бимакад; ва мусаггари гов ҳам ҳаст; ва навъе аз астар низ мебошад ваонро говакй ҳам мег янд. ӯ ГОВИ КОР говеро гуянд, ки ба он замин шиёр кунанд. ГОВИ ГАРДУН аз^ з& киноя азбур и Савр аст - ва он бур и дуввум аст аз ҷ ҷ умлаи дувоздаҳ бур ифалак ; ва говеро низ г янд, ки ба гардун банданд. ҷ ҷ ӣ ӯ ГОВИ ГИЛИН а^ з^ ба маънии гови суфолин аст - ва он суроҳй ва зарфе бошад, ки ба ҳайъати гов аз гил созанд ва пазанд. ГОВГУН/ГОВКУН аЛ з^/азб з^мардуми сафеҳ ва беақп ва аҳмақро г янд. ӯ ГОВКУН КАРДАН А> аз£ з^ киноя аз таҳорат кардан ва ридан бошад. ӣ ГОВМАШАНГ бар вазни говпаланг; навъе аз ҳубуб аст, яънегаллаест, ки чун п сти онро дур кунанд ба а^аси муқашшар монад. ӯ ГОВУ бар вазни оҳу; гови куҳиро г янд. ӯ ГОВИ ВАРЗА »ззз з^ бар вазни ко- ри ҳарза; ба маънии гови кор аст, ки гове бошад, ки бад-он замин шиёр кунанд. ГОВИЗАН ал.з^ бар вазни поши- дан; заҳраи говро г янд. Чизе бошад ӯ монанди санг ва он аз заҳраи гов барояд, чунонки ҳа аруттис аз заҳраи гови ҷ куҳй бармеояд ва ранги он монанди зардаи тухми мург бошад. Ва чун аз заҳраи гов бароранд, нарм бувад ва андак замоне, ки дар даҳан гиранд, сахт муҳкам шавад ва онро муҳраи заҳраи гов ҳам мег янд ва муарраби он ови- ӯ ҷ зан бошад. ХУЛОСА Дар ин радиф бояд зикр кард, дар фарҳанги “Бурҳони қотеъ” воҳидҳои фразеологии якмаъно (моносем ) ва сермаъно (полисем ) оварда мешаванд.ӣ ӣ Воҳидҳои фраазеологии якмаъно, ки худ аз номаш маълум аст, як маъноро ифода мекунанд. Мисол: “Ғамзаи гул – киноя аз шукуфтани гул бошад” (4,284). Дар фарҳанги мазкур инчунин ба вохидҳое метавон бархўрд, ки як маънои асл ва як маънои фразеолог доранд ва миқдори вохидҳои ӣ ӣ фразеологии якмаъно дар фарҳанг нисбатан камтар аст. Аз ин рў, барои ба дарозо накашидани баҳс аз таваққуфи бештар худдор менамоем. Воҳ ӣ идҳои фразеологии сермаъно бошад, ду ва зиёда маънињоро дар бар мегирад. Воњидњои фразеологие, ки ду маънї доранд, дар дастабандї ва шинохти фразеологизмњо ва њам хусусияти омономия ва ё синонимияи онњо муфид мебошанд. Мисол: “Сањни сим – киноя аз сафњаи коѓази сафед бошад; ва киноя аз ќурси моњ низ њаст” (4,248). Барои он ки зимни шарњи бештари чунин фразеологизмњо фаќат сермаъноии фразеологии онњо ба назар гирифта шудааст. Чунончи: “Рањимаи аввал – киноя аз арш; ва киноя аз њарфи алиф бошад” (4,71). Дар фарњанг ба иллати зиёд будани миќдори фразеологизмњо чанд воњидњои фразеологие низ њастанд, ки аз ду зиёд маънї доранду аз љониби фарњангнигор тамоми ин маънињо шарњ ёфтаанд. Мисол: Се маънї: “Меъљари зарних – киноя аз баргњои хазондида бошад; ва гулњои зардро њам мегўянд; ва шуои субњи содиќро низ гуфтаанд” (5,101). Чор маънї: “Луъоби гов – киноя аз ќоѓази сифед аст; ва киноя аз рўшанї ва сафедии субњ бошад; ва барфро низ гўянд; ва шабнаме, ки рўи заминро сифед кунад” (5,59). Дар мисолњои зикргардида асосан воњидњое, ки маънињои зиёди фразеологї доранд, сабт ёфтанд, вале ќисмати аъзами воњидњои фразеологие њам њастанд, ки онњо њам маънии аслї ва њам маънии маљозї доранд. Мисли: “Даст бурун кардан – ба маънии даст баровардан бошад; ва ба маънии даст буридан њам гуфтаанд; ва киноя аз даст задан њам њаст” (4,26). Ё ин ки: “Гули тар – маъруф аст, ки гули тоза бошад; ва киноя аз орази хубон ва дасти мањбубон њам њаст” Китобнома: Деҳхудо, А. Луғатнома / А. Деҳхудо. – Теҳрон, 1337.- .36.- 200с.Ҷ Деҳхудо, А. Луғатнома / А. Деҳхудо. – Теҳрон, 1337.- .38. – 696с. Ҷ Бурҳон, М. Бурҳони қотеъ/ М. Бурҳон. . 1.– Душанбе: Адиб, 1993. – 416 с. Ҷ Назарзода, С. Пояҳои густариши забони милл . С. Назарзода– Душанбе: Эр- ӣ граф, 2016. – 272 с. Рустамов, Ш. Забон ва замон/ Ш. Рустамов– Душанбе: Ирфон, 1981. – 256 с. Фарҳанги забони то ик . илди 1-2. Советская Энциклопедия, 1969. – 951с. ҷ ӣ Ҷ Фарҳанги тафсирии забони то ик . – Душанбе, 2008. – . 1. 949с. ҷ ӣ Ҷ Фарҳанги тафсирии забони то ик . – Душанбе, 2008. – . 2. 945с. ҷ ӣ Ҷ ЛОИ ҲАИ КОРИ КУРС .Ӣ Филология ва таълими забон: таълими забони точик ӣ дониш и ҷӯ курси 2 _________________________________________________________ 1. Дар мавз и «Таърихи забоншиносии точик». ӯ СУПОРИШ Номи мавз ъ: _________________________________________________ ӯ _________________________________________________________________ 2. Маълумоти асос : ___________________________________________ ӣ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 3. Адабиёт:____________________________________________________ ти _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 4. Сохтори парванда: _______________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 5. Супориш ва дастурҳои иловаг : ___________________________________ӣ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 6. Нақшаи кори курс ва нақшаи дифоъ: 1 2 3 4 5 6 1. Аз фанни «Таърихи забоншиносии точик» аз _______________________________________________________ ___________________________________________________________ Баррас ва баҳодиҳии кори курсие, ки аз р и мавз ъ навишта шудааст, аз ӣ ӯ ӯ ониби роҳбар ҷ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _______________ Аз р и графики муӯ қ арраршуда ва сифат мувофи қ и талаб и ҷ ро карда мешавад Хол барои бақайдгир _______ хол (максимал - 40 хол) ӣ Хол барои гузориши дифоъ _______ хол (максимал - 30 хол) Хол барои авобҳо ба саволҳо ______ хол (максимал - 30 хол) ҷ Ҳамаг _______ хол (максимал - 100 хол) ӣ Ин кори курс баҳои “_______” дода шуд. ӣ ТАФТИШКУНАНДА : _______ Г. АДАШУЛЛОЕВА .

Нигориши масъалаҳои лигвисти дар Бурҳони Қотеъ

Купить