Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 584.8KB
Покупки 0
Дата загрузки 03 Май 2023
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Медицина

Продавец

Bohodir Jalolov

Нуклеин кислоталари

Купить
НУКЛЕИН КИСЛОТАЛАРИ Нуклеин кислоталари ирсий белгиларининг наслдан наслга утишида ва оксиллар биосинтезида мухим рол уйнайди. Уларни бошка биополимерларга ухшамайдиган хоссаларидан асосийлари иккита. 1.Ирсий белгиларни саклаш ва уларни кейинги наслга узатиш 2. Ана шу белгиларни юзага чикаришда хужайра оксилларининг синтезини программалаштириш ва унда шахсан иштирок килиш. Нуклеин кислоталарнинг полимер Занжири- МОНОНУКЕОТИДларнинг такрорланишидан иборат булиб уларни яна ПОЛИНУКЛЕОТИДлар деб хам айтилади. Мононуклеотидлар фосфор кислотаси билан этерефицирланган углевод колдигидан гетероциклик асос билан богланишидан хосил булган бирикма Нуклеин кислоталарнинг икки хили мавжуд РНК рибонуклеин кислотаси ДНК дезокси рибонуклеин кислотаси Углевод сифатида пентоза яъни Д-рибоза ва 2-дезокси –Д-рибоза Иштирок килиши мумкин хар иккала пентоза хам фураноз формаси холида булиб С-1 аномер углерод атомида β - конфигурацияга эга Нуклеин кислоталари (ДНК ва РНК) мураккаб ЮМБ булиб кичик аник индувидуал кисмлардан иборатдир. Нуклеин кислоталари тулик гидролизланганда ( НС l иштирокида киздирилганда ) гидролизат таркибида пурин, пиримидин асослари, углевод ( рибоза ёки дезоксирибоза) ва фосфор кислотаси булади. ДНК РНК Н 3 РО 4 Н 3 РО 4 Дезоксирибоза Рибоза Аденин Аденин Гуанин Гуанин Цитозин Цитозин Тимин Урацил Молекуласи 2 та конденсирланган пиримидин ва имидазол халкаларидан иборат нуклеин кислаталари таркибига пиримидин катори гетероциклик асослари урацил, цитозин ва тимин ва пурин катори асослари гуанин ва аденинлар киради. НУКЛЕИН асослари ПИРИМИДИН асослари Урацил ( Ura ) ( 2 , 6 - диоксопиримидин) Тимин ( Thy ) (5-метил-2, 6 - диоксопиримидин или 5-метилурацил) Цитозин ( Cyt ) ( 6-амино-2-оксопиримидин) ПУРИН АСОСЛАРИ Гуанин ( Gua ) ( 2-амино-6-оксопурин) Аденин ( Ade ) (6-аминопурин) рН мухитга караб окси гурух тутган азот асослари 2 хил таутомер холатда булиши мумкин лактим ва лактам холатда. Пиримидин асослари 1 654 3 2 4 12 3 5 6 Пиримидин асослари NH O NH N H Цитозиннинг имин шакли Цитозинниг амин шакли 2 13 4 5 6 Пурин асослари 1 2 3 456 7 8 9 Минор асослар СН 3СН 3 6 - N - метиладенин 5 - Метилцитозин СН 3 Дигидроурацил 1 - N - метилгуанин Пуринлар ва пиримидинларнинг хамма окси хосилалари нуклеин кислоталари таркибида лактам холатда булади . Айрим рак касалликларини даволашда табиий метоболитларга ухшаган лекин улар билан тулик ухшамас пурин ва пиримидин катори хосилалари доривор моддалар сифатида ишлатилади. Масалан 5-фторурацил урацил ва тиминга ухшаш 6- меркаптопурин –аденинга ухшаш Тузилиши бўйича нуклеин асосларга ўхшайдиган, аммо таркиби билан озгина фарқ қиладиган синтетик моддалар мавжуд бўлиб,улар нуклеин асосларга антиметаболитлик қилади, шунинг учун улар баъзи бир ўсимта касалликларини даволашда қўлланади. Улар қаторига 5-Фторурацил, 6-Меркаптопурин, кордицепин, пуромицин, азидотимидинлар киради. N H NH N Н О N НО ОО ТИМИН ( 5-МЕТИЛ -УРАЦИЛ) 5-ФТОРУРАЦИЛН 3 С F N N H NH 2 N N Аденин N N H SH N N 6- Метакапто пурин Нуклеин асосларининг рибоза ёки дезоксирибоза билан хосил килган N- гликолизид лари НУКЛЕОЗИДЛАР деб айтилади. Гликозид боги рибоза ёки дезоксирибозанинг аномер углерод атоми С-1- ни пиримидинли асосларнинг 1- N ёки пуринли асосларнинг 9- N билан боглайди. Бунда хамма вакт β –гликозид боги хосил булади. Табиий нуклеозидлар доимо  -аномер шаклида бўлади. Нуклеозидларни номлашда пиримидинли нуклеозидлар номига – идин қўшимчаси , пуринли нуклеозидларга эса –озин қўшимчаси қўшилади . Масалан: цитидин ва дезоксицитидин, аденозин ва дезоксиаденозин. Фақат ДНК таркибидаги тиминнинг нуклеозидида олидига дезокси - қўшимчаси ишлатилмайди. Нуклеозиднинг таркиби ва тузилиши ЦитидинN -гликозид боги Нуклеозиднинг таркиби ва тузилиши Аденозин О Н Н Н Н ОН R NН OH 2 C асос R=OH, H Цитозин Рибоза ЦИТИДИН Цитозин Дезоксирибоза ДЕЗОКСИЦИТИДИН Аденин Рибоза АДЕНОЗИН Аденин Дезоксирибоза Д ЕЗОКСИАДЕНОЗИН++ + + РНК таркибига кирадиган нуклеозидлар уридин, цитидин, Аденозин Гуанозин. N- Н О N Н О О НН OH 2 C Н ОН ОНН У Р А Ц И Л Уридин У СН 3 О С N Н О О НН OH 2 C Н ОН ОНН ТИМИН Тимидин НУКЛЕОЗИДЛАР Аденозин Гуанозин Тимидинда –асос- Тимин Дезоксицитинда- асос- цитозин Дезоксиаденозинда - асос- аденин Дезоксигуанозинда –асос- гуанин Нуклеозидларнинг фосфатларига НУКЛЕОТИДЛАР деб айтилади Уларда пентоза колдигининг С-3 ёки С-5 холатидаги гидроксил гурух фосфат кислота билан этирификацияланган булади. Пентозанинг тузилишига кура нуклеотидлар рибонуклеотидлар ( РНК –нинг мономер звеноси) ва дезоксирибонуклеотидлар (ДНК нинг мономер звенаси) булади. Нуклеозидлар таркибидаги углеводнинг , одатда 5- холатига битта, 2- та ёки учта фосфат кислота колдиги занжирсимон бирикиб нуклеозид моно, ди, три фосфатларни хосил килади . N НО Н O HO-P-O -CH 2 OH Н Н ОНН N NH 2 N N ГЛИКОЗИД БОГИ АДЕНИН МУРАККАБ ЭФИР БОГИ Д-РИБОЗААденазин монофосфат НО Н O Н ОН ОН НО—Р - О- Р- О - P-O -CH 2 O О О Н Н ОНН А Т Ф Аденин • АТФ ва АМФ молекулаларидаги фосфат кислота колдикларининг ангидрид боглари энергияга хаддан ташкари бой. Бу боглар макроэнергик боглар дейилади. • Бундай богларнинг энергия захираси • 10000 дан 16000 килокалориягача етади. Состав и строение нуклеотидов Азотистые основания Цитидин-3 ` фосфатМоносахарид: рибоза Фосфорн ая кислота Агар нуклеозиднинг пентоза қолдиғида бир вақтнинг ўзида иккита гидроксил гурухи фосфат кислота билан этерификацияланса, циклофосфатлар ҳосил бўлади . Аденозин -3,-5-цикло фосфат (АМР) Гуанозин-3,-5-циклофосфат (ГМР) Деярли барча хужайраларда учрайдиган аденозин-3’, 5’- циклофосфат ва гуанозин-3’, 5’- циклофосфатлар хужайраларда гормонлар билан бошқариладиган жараёнларда иштирок этади . Нуклеотидлар фосфат кислота ёрдамида узун занжирга бирикиб поликонденцияланишининг юкори молекуляр махсулотлари нуклеин кислоталарини хосил килади. Бунда рибонуклеотидлардан РНК – дезоксирибонукеотидлардан эса ДНК хосил булади. ДНК ва РНК ларнинг тузилиши бир хил булиб уларнинг молекулаларида фосфат кислота колдиги битта нуклеотид шакари ( рибоза ёки дезоксирибоза) нинг бешинчи углерод атомини бошка нуклеотид шакарининг учинчи углерод атоми билан боглайди. Натижада полиэфир шаклидаги бирикма хосил булади. Демак нуклеин кисоталарини нуклеозидларнинг поли эфирлари дейиш мумкин. N НО Н… . -O-CH 2 Н О ОНН N НО Н O = P-O-CH 2 OH Н О ОНН N НО Н O = P-O-CH 2 OH Н … .-О ОНН Аденин ГуанинЦитозин Нуклеин кислотасининг бирламчи структураси дейилганда полинуклеотитдаги ковалент бог билан богланган нуклеотидларнинг кетма- кетлик занжири тушинилади. • Нуклеин кислоталарининг иккиламчи структураси дейилганда • бу молекулада полинуклеотид занжирининг фазовий тузилиши тушинилади. ДНКнинг кўпчилик молекулалари учун икиламчи тузилиши қўш спираль шаклида хосил бўлади. ДНК молекуласи биргаликда ўнг тарафга буралиб, диаметри 1,8 – 2,0 нм бўлган қўш спираль ҳосил қилувчи иккита полинуклеотид занжирлардан иборатдир. Бу занжирлар бир бирига антипараллель бўлиб, бири С-3’ билан бошланиб С-5’ углерод атоми билан тугалланса, иккинчиси С-5’ билан бошланиб С-3 ’ углерод атоми билан тугалланади. Пурин ва пиримидин асослари спираль ичига қараб туради. ДНК нинг иккиламчи тузилиши Бир занжирнинг пурин асоси ва иккинчи занжирнинг пиримидин асоси бир бири билан водород боғи билан боғланиб комплементар жуфтларни хосил қилади. Водород боғлар бир асоснинг аминогурухи ва иккинчисининг карбонил гурухи >NH…O=C< ҳамда амид ва имид азотлари ўртасида ҳосил бўлади Аденин ва тимин ўртасидаиккита водород боғи ҳосил бўлса,гуанин ва цитозин ўртасида учта водород боғи ҳосил бўлади. Нуклеин асосларнинг комплементарлиги Э.Чаргафф қоидасида ўз аксини топган. Бу қоидага биноан: 1. пурин асосларининг сони пиримидин асосларининг сонига тенг; 2.гуанинлар сони цитозинлар сонига тенг; 3.аденинлар ва цитозинар сонининг йиғиндиси гуанинлар ва тиминлар йиғиндисига тенг . Тимин аденин билан иккита водород богини хосил килади Цитозин гуанин билан учта водород богини хосил киладиН 3 С Н 3 С Тимин аденин билан иккита водород богини хосил килади Цитозин гуанин билан учта водород богини хосил киладиН 3 С Н 3 С Занжирларнинг комплементарлиги ДНК нинг ирсий белгиларни сақлаш ва наслдан наслга ўтказиш вазифасининг кимёвий асоси хисобланади. Нуклеотидларнинг кетма-кетлиги сақлангандагина ирсий белгилар ҳатосиз наслдан наслга ўтказилади. Аммо баъзи бир таъсирлар натижасида ДНК даги нуклеотидлар кетма-кетлиги бузилиши кузатилади. Бундай ўзгаришлар мутация деб номланади . Мутацияларда энг кўп кузатиладиган холат – комплементарликни бузилишидир. Нукдеотидлар алмашинуви ва фунциялари Организмнинг хамма хужайраларида нуклеотидлар синтезланиши мумкин. Бундан ташкари аъзоларга нуклеотидар овкат оркали хам кириб туради . Овкатнинг нуклеин кислоталари ичакда меъда ости безининг нуклеазидлари – ДНК аза ва РНК азалар таъсирида гидролизланади. Гидролиздан хосил буладиган махсулотлар мононуклеотидар ва олигануклеотидлар хисобланади. Нуклеи н кислота лари ДНК аза РНК аза мононуклеотид олигонуклеотид Ичакда фосфодиэстераза ферментлари олигонуклеотидларни мононуклеотидларгача парчалайди. моно нукл еотидолиго нукле отид фосфодиэстераза Мононуклеотидлар фосфатазалар иштирокида гидролизланиб нуклеозид ва фосфат кислота хосил килади. моно нукл еотид Нукл еозид Фосф ат кисл ота+фосфатаза Бу ходиса яьни мононуклеотидларнинг гидролизи ичак йулида ичак хужайраларида уларга мононуклеотидлар сурилиб утгандан кейин руй беради. Рнк турлари • Хужайра цитоплазмасида 3 хил РНК мавжуд • 1. тРНК –транспортные • 2. мРНК-матричные(информационные) • 3. рРНК-рибосомные • Улар бир биридан куйидаги хоссалари билан фаркланади: • -Бирламчи тузилиши буйича • -Молекуляр массаси билан • -конфармациясига кура • -яшаш даври билан • -функционал активлиги билан Денатурация ва ренативация • Агарда ДНК нинг сувлик эритмасини 100 градусгача киздирсак ДНК куш спиралининг бузилиши кузатилади.Бу жараенга денатурация деб айтилади.Денатурацияга учраган ДНК ни секин совутсак кайтадан олдингига ухшаган куш спирал хосил булиши мумкин.Бужараенга ренативация деб айтилади репликация • Тирик организмлар хужайралари янгиланиши жараенида ДНК нинг иккиланиши кузатилади .Хромасомаларнинг иккиланиш жараенига репликация(редупликация) деб юритилади. • Хромасома таркибида битта иккизанжирли ДНК молекуласи тутган булади.Репликацияда ДНК нинг икки занжири асосида янги икки занжирли ДНК молекуласи хосил булади.ДНК молекуласининг бундай купайишига ярим консерватив репликация деб юритилади Пуринли нуклеотидларнинг катаболизмида гипоксантин, ксантин хосил булади. Ксантиндан эса сийдик кислота яъни урат кислота хосил булади. Сийдик кислота асосан жигарда хосил булади . Одам организмида бир суткада 0,5-1,0 гр сийдик кислотаси хосил булади. Конда унинг микдори 3-7 мг/дл атрофида булади. Сийдик кислота концентрацияси юкори булиб туриши гиперурекемия яъни ПОДАГРА касаллигини келиб чикишига сабабчи булади. Подагранинг клиник жихатдан характерли белгиси шундан иборатки бугимлар каттик огрийди . Касаллик одатда (3/4 холларда) оёк бош бармогининг биринчи бугими ялигланишидан бошланади. • Подагра – сурункали касаллик бўлиб , қонда ва тўқималарда сийдик кислотасининг натрий тузи кристалларининг (уратларни) йиғилиши билан характерланади, клиникасида эса қайталанувчи ўткир артрит ва подагра думбоқлари кўринишида боради. Бу касаллик жуда қадим замонлардан бери маълум бўлиб, касалликни биринчи бўлиб, ва тўлиқ равишда 1685 йилда Сиценхам ўзининг &#34;подагра троктатларида” ёзган. • Касалликнинг этиологиясига кўра бирламчи ва иккиламчи подаграга ажратилади. • подагра гўшт ва унинг махсулотларининг, спиртли ичимликларни ва дуккакли ўсимликларнинг донларини кунда истемол қилувчиларда учрайди . ПОДАГРА - ГЎШТНИ СЕВУВЧИЛАР УЧУН ҚОПҚОН КЛИНИК К Ў РИНИШИ. • подагранинг типик клиник белгиси – ва қ ти-ва қ ти билан пайдо б ў лувчи ў ткир подагра артритидир. • интермиттирловчи подагра ў ткир ҳуружларнинг ҳуружлараро симптомсиз кечувчи даври билан алмашиниб туриши билан ҳарактерланади. Ў ТКИР ПОДАГРИК АРТРИТ БЎҒИМ СИНДРОМИНИНГ Т ИПИ К ЖОЙЛАШИШИ Подагрик артритнинг рентгенологик к ўриниши КРИЗ ХОЛАТИ да огрик шу кадар зур буладики бемор чойшаб тегишигаям чидай олмайди бу холат бир неча соат давом килиб бир неча ойдан такрорланиб туриши мумкин. Криз холати асосан сийдик кислотанинг мононатрийли тузи йигилишидан булади . Уратлар буйракда хам тупланиб буйрак тошларини хосил килиши мумкин. Подагра кенг таркалган касаллик булиб катта ёшдаги одамларнинг 0,3 % дан 1,7 % гача шу касалликка чалинади. Эркаклар аёлларга нисбатан 20 баробар купрок чалинади. Гиперурикемия купрок ирсий булади. Аллопуринол гипоксантиннинг структура аналоги уни кунига 0,2-0,8 гр ча ичиб туриш йули билан кондаги сийдик кислота микдорини нормагача камайтириш мумкин. Хужайрада ДНК ва РНК ми қ дори • Сперматозоидларда – 60% ДНК, • соматик хужайраларда – 1-10% ( мушакларда – 0,2%) ДНК, • ядродан таш қ ари ДНК – 1,3%. • РНК ми қ дори ДНК нисбатан в 5-10 маротаба к ў п , о қ сил фаол синтезловчи хужайраларда РНК/ДНК нисбати 4-10, ў рта синтезловчиларда – 0,3-2,5. • Эукариотик хужайраларда РНК ми қ дори: • 11% - ядрода , • 15% - митохондрияларда, • 50% - рибосомаларда, 24% - цитоплазмада. НУКЛЕОЗИДЫ - АНТИБИОТИКИ Кордицепин Пуромицин НУКЛЕОЗИДЫ - АНТИБИОТИКИ I - β- D -арабинофуранозилцитозин Азидотимидин 9-β-D-арабинофуранозиладенин НУКЛЕОЗИДЫ - АНТИБИОТИКИ 9-β-D-арабинофуранозиладенин
Купить
  • Похожие документы

  • Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
  • Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
  • Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
  • Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
  • Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha