“O’qituvhi-o’qituvchi” tizimidagi munosabatlar axloqi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	158.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Февраль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

“O’qituvhi-o’qituvchi” tizimidagi munosabatlar axloqi

Купить

“ O’qituvhi-o’qituvchi” tizimidagi munosabatlar axloqi

 O’qituvchi kasbiy faoliyatida muloqot madaniyatini shakllantirish muammosi kishilik jamiyatining ehtiyojlari va talablaridan kelib chiqqan holda hal qilinadi. Shu boisdan hozirgi davrda O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi Qonuni, “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da kasb tanlash motivlari, kasbiy tayyorgarlik, kasbiy layoqat va kasbiy mahorat bilan cheklanib qolmaslikni, balki bo’lg’usi pedagog kadrlar shaxsiy faoliyatida kasbiy madaniyatni tarkib toptirish mutlaqo zarur ekanligi ta’kidlanadi. Respublikamizda o’qituvchilik kasbining o’ziga xos etnopsixologik fazilatlari, hislatlari, qobiliyatlari ish uslublari, pedagogik mahorat sirlarini egallash yo’llari, shaxslararo muloqot madaniyati yuzasidan turli davrlarda har xil ilmiy izlanishlar olib borilgan.

 Muloqot madaniyatining tarbiyalovchi imkoniyatlarini ro’yobga chiqarish ko’p jihatdan o’qituvchining shaxsiy sifatlari bilan belgilanishini ta’kidlab o’tish lozim. Pedagogik muloqot madaniyatining har jihatdan to’g’ri tanlangan, o’qituvchining ma’naviy saviyasi, betakror xususiyatlariga muvofiq keluvchi uslubi quyidagi vazifalar majmuini hal qilishga yordam beradi:  birinchidan, muloqotda har bir o’quvchiga alohida e’tibor va dilkashlik, sinf jamoasi bilan umumiy muloqot jarayonini soddalashtiradi, o’qituvchining erkin pedagogik faoliyati uchun zamin tayyorlaydi, ziddiyatli vaziyatlarni oson hal qiladi;

 Umuman olganda, muloqot madaniyatini takomillashtirish umuminsoniy ehtiyoj sifatida o’z ahamiyatini yo’qotmagan. Atoqli adib B.Shou so’zlari bilan aytganda: «Biz hozir havoda qush kabi uchishni, suvda baliq kabi suzishni o’rganib olgan bo’lsakda, bizga bir narsa — insonlardek yashashni o’rganib olish yetishmaydi». Artur Konon Doyl asarining qahramoni, mashhur izquvar Sherlok Xolms ta‘kidlaganidek: «Har bir inson o’z xususiyatiga ko’ra hal etilmaydigan jumboq»dir [5]. Kishilar xulqi, fe‘l atvori bilan bir-birlaridan farq qiladilar, ammo ular orasidagi o’xshashlik ma‘lum darajada saqlanib qoladi. Demak, odamzodning tashqi turqi tarovatigina, balki ichki olami, maslagi, insoniy qiyofasi, hozirgi ko’rinishi uzoq tarixiy kamolot natijasidir. Bu kamolot zamirida esa kishilar o’rtasidagi muloqo

 ikkinchidan, har bir o’quvchi bilan o’zaro munosabatni erkin muloqot asosida tashkil qilish, ularning yosh xususiyatlariga monand pedagogik va psixologik muloqot uslublarini tanlash, uning ruhiyatini bilishga, ichki dunyosiga “kirib borish”ga yo’l ochadi;  uchinchidan, pedagogik muloqotda o’qituvchining ma’naviy-axloqiy normalari muvaffaqiyatlar kaliti bo’lib, ta’lim-tarbiya samaradorligini oshiradi, muloqotning barcha bosqichlarida o’qituvchining o’z faoliyatidan qoniqish hissini xotirjamligini ta’minlaydi.

 O’qituvchining o’quvchilar bilan muloqot madaniyati individual uslublarini shakllantirish metodikasi quyidagi bosqichlarni o’z ichiga oladi: 1. O’quvchilar bilan muloqot qilish madaniyatining individual shaxsiy xususiyatlarini o’rganishi. O’quvchilar shaxsiy xususiyatlarini mustaqil tahlil qilish, har tomonlama tavsif berish, o’qituvchining muloqotni to’g’ri tashkil etishi asosida amalga oshadi. 2. Shaxsiy muloqotda ro’y beradigan kamchiliklarni aniqlash va darhol ularga barham berish choralarini izlab topish: muloqotda qo’pollik, mensimaslik va boshqa salbiy holatlarni engish. 3. O’qituvchi o’zi uchun muloqot madaniyatining qulay bo’lgan uslublarini ishlab chiqishga doir faoliyatni ishlab chiqishi va o’z-o’zini kuzatish bilan yutuq va kamchiliklarni taqqoslash. 4. O’zining muloqot madan

 Pedagogik faoliyatni endigina boshlayotgan yosh o’qituvchilar o’z kasbiy mahoratlarini oshirish maqsadida o’quvchilar bilan muloqot madaniyatini shakllantirish ustida muntazam ish olib borishlari zarur. Ta’lim-tarbiyaviy jarayonni tashkil etishda pedagogik muloqot madaniyati o’qituvchi va o’quvchilarning bevosita o’zaro munosabatini ma’lum bir maqsad sari hamjihatlikka yo’naltiruvchi kuchdir. Bu o’rinda o’qituvchi quyidagi vaziyatlarni e’tiborga olishini alohida ta’kidlash lozim: - o’qituvchining ilk tarbiyaviy faoliyatidan boshlab muloqot madaniyatiga rioya qilishi, bu jarayonda o’qituvchi va o’quvchilar jamoasi bilan har kungi muomalani vaziyatga qarab rejalashtirishi, har bir harakat, so’z ohangiga e’tibor, an’anaviy muloqotning eng yaxshi xususiyatlarini o’zlashtirishi; - muloqot aso

 o’z muloqot uslubi natijalarini tanqidiy nuqtai nazardan tahlil qilib, kamchiliklarni uzluksiz bartaraf etib borish. Zarur so’z, ovozdagi yoqimli ohang, hulq-atvorni vujudga keltirish; - pedagogik muloqot madaniyatining samarali kechishi uchun uning shartsharoitlarini bilib olishning o’zi kifoya qilmaydi, o’quvchilar bilan o’zaro muomalaning “ustoz-shogird” an’analariga xos boshlanishi va o’zaro fikr almashish asosida muhim vazifalarni hal qilish bilan muomala ob’ektining diqqatini o’ziga jalb qilish; - muloqot ob’ekti, ya’ni o’quvchining diqqatini o’ziga jalb qilish deganda nimani anglash kerak? Buning ma’nosi o’qituvchi o’zining xushmuomalaligi, madaniyati, go’zal xulqi, muloqotda o’quvchilar qalbiga yo’l topa olishi bilan o’z mahoratini namoyish qilib, muloqot madaniyatining tashkiliy

 Ko’rsatib o’tilgan vaziyatlar asosida pedagogik ta’sir ko’rsatish uchun o’qituvchining pedagogik muloqot madaniyatiga, etikasi va odob-axloqiga, dilkashligiga, muosharat odobiga alohida talablar qo’yiladi. Ushbu fazilatlar o’qituvchining sinf jamoasida, ota-onalar bilan muloqot qila bilishida, o’quvchilar bilan aniq maqsadni ko’zlagan holda tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishida va ularni boshqara olishida muvaffaqiyatlar garovidir. Kasbiy faoliyatning noyob fazilati bo’lmish pedagogik muloqot madaniyatiga amal qiladigan yosh o’qituvchi quyidagi xususiyatlarni o’zida mujassamlashtirishi lozim:  - mamlakatimizning ijtimoiy-siyosiy talablari va ehtiyojlariga mos bo’lgan yuksak ma’naviyat darajasidagi qarashlar, kuchli va barqaror e’tiqod, davlatimiz ideallari, milliy g’oya va mafkurasiga

 - jamiyatda ro’y berayotgan hodisalar, jahonda ro’y berayotgan voqealar, tabiatga, borliqqa, shaxslararo, guruhlararo, millatlararo munosabatlarga nisbatan pedagogik kuzatuvchanlik, yangilikka, ijodiy izlanishga nisbatan intilish qobiliyatining mavjudligi; - pedagogik faoliyatning barcha jabhalarida odamlarning hatti-harakatlari, munosabatlaridagi xususiyatlarni oqilona tushunish, o’z faoliyatiga nisbatan refleksiv munosabatni tarkib toptirish;  - har qanday favqulotda vaziyatlarga, jamiyatda ro’y berayotgan yangiliklarga nisbatan hamda ijtimoiy – iqtisodiy o’zgarishlarga omilkorlik va aql idrok bilan munosabatda bo’lish, o’z oldiga to’g’ri maqsad qo’ya olish, reja tuzish, bevosita nazorat qilish, boshqarish va o’z imkoniyatlarini namoyon eta olish;  - pedagogik faoliyatlarda, jamoatch

 E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить