Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 44.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘quvchilarda tanqidiy va kreativ tafakkurni shakllantirishning zamonaviy metod va texnologiyalari

Купить
O`QUVCHILARDA TANQIDIY VA KREATIV TAFAKKURNI SHAKLLANTIRISHNING ZAMONAVIY METOD VA TEXNOLOGIYALARI REJA : 1. O‘quvchilarda tanqidiy va kreativ tafakkurni shakllantirishning an’anaviy va zamonaviy shakllarining qiyosiy tahlili. 2. O`quvchilarda tanqidiy va kreativ tafakkurni shakllantirishning zamonaviy metod va texnologiyalari. 1. O ‘ quvchilarda tanqidiy va kreativ tafakkurni shakllantirishning an ’ anaviy va zamonaviy shakllarining qiyosiy tahlili . Tanqidiy fikrlash nima? Bu axborotni tahlil qiluvchi, olingan ma’lumotlarni umumlashtiruvchi va o‘quv jarayonini o‘zida aks ettiruvchi ochiq fikrlashdir Asosiy maqsad -o‘quvchining mustaqil bilimga ega bo‘lishiga imkon beruvchi intelektual qobiliyatlarni rivojlantirish Tanqidiy fikrlovchi shaxsning xarakteristikalari  Ma’lumotlarni faol tarzda qabul qilish.  Muammolarni hal etish  Turli vaziyatlarda bilimlarini qo‘llay olish  Tahlil qilish, xulosa chiqarish, o‘zining xissiyotlari va fikrlarini baholay olish  O‘zgacha fikrlarni qabul qilish uchun ochiqlik  Boshqa odamlar bilan hamkorlik qila olish  O‘zining xatolarini to‘g‘rilashga tayyorlik va murosaga kela olish O‘quvchilarda tanqidiy fikrlashni shakllantirishning noan’anaviy shakllari Afzalliklari KamchiliklariO‘quvchilarda tanqidiy fikrlashni shakllantirishning an’anaviy shakllari Afzalliklari Kamchiliklari • V aqtdan unumli foydalanish. • Aniq, ilmiy tushunchalarga tayanish. • Muayyan tushunchalardan o‘quv predmeti mazmunini o‘zlashtirishda unumli foydalanish. • O‘qituvchi tomonidan o‘quv jarayonini nazorat qilish. • Mustaqil o‘rganish va muhim qarorlar qabul qilish uchun imkoniyatlar yetarli emas, ya’ni kam vaqt ajratiladi. • Ta’lim jarayonida o‘quvchilar passiv ishtirokchi sifatida namoyon bo‘ladilar. • O‘quvchilaming o‘qituvchilar bilan bevosita muloqotga kirishish imkoniyatlari bir qadar cheklangan. • O ‘ quvchilaming o ‘ z fikrlarini ochiq bayon qilishlari uchun qulay pedagogik muhim va imkoniyat yaratiladi . • Ta’lim mazmunini imkon qadar to‘liq o‘zlashtirishlari uchun sharoit vujudga keladi. • O‘quvchi va o‘qituvchilar orasida o‘zaro tenglikka asoslangan muloqot tarkib topadi. • Egallangan bilimlarni amalda qo`llashlari uchun sharoit yaratiladi. • Maqbul ta’lim texnologiyalari qo`llaniladi. • O‘quvchilarda tanqidiy va ijodiy fikrlash uchun yuqori darajadagi mayl hosil bo'ladi. • Taqdim etilgan bilimlar o‘quvchilar tomonidan imkon qadar to‘liq o‘zlashtiriladi. • O‘quvchilarda tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarining hosil bo`lishi uchun o‘qituvchi tomonidan ko‘mak beriladi. • O‘quvchilar o‘zlari va o‘rtoqlari faoliyatlarini baholay boshlaydilar. • O‘quvchilar o‘z oldilariga qo‘yilgan muammolarni yechishga intiladilar • O‘quvchilarda o‘quv predmeti va o‘qitish jarayoniga nisbatan ijobiy munosabat tarkib topadi. • O‘qituvchining darsga tayyorlanishi uchun ko‘p vaqt talab etiladi. • Murakkab materiallar o‘rganilayotganda ham o‘qituvchining ishtiroki va faolligi past bo`ladi. • O‘qituvchining o‘quvchilar faoliyatini nazorat qilishdagi imkoniyatlari cheklanadi. • O‘quvchilarda tanqidiy va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish jarayonida insonparvarliklik tamoyillariga amal qilinadi: • pedagogik vositalarni mustaqil, tanqidiy va ijodiy fikrlovchi, erkin harakat qiluvchi shaxsni shakllantirish uchun safarbar qilish, har qanday hayotiy va murakkab vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qila oladigan, mustaqil fikrlovchi o‘quvchilami tarbiyalash; • o‘quv-biluv jarayonida o‘quvchilami ruhiy, jismoniy, intellektual jihatdan rivojlantirishga erishish. O‘quv jarayonida o‘quvchilar muayyan bilimlarni eslab qolish, ulami amalda yodlash, biror matnni qayta so‘zlab berish bilan mashg‘ul bodadilar. O‘quvchilami tanqidiy fikrlashga o‘rgatish uchun, ularga dastlab u yoki bu vaziyat, faoliyat, matnni tanqidiy tahlil qilish ko'nikmasi shakllantiriladi. Bu jarayonda ulami o‘z fikrlarini ochiq, dadil bayon qilishga o‘rgatish kerak. 2. O`quvchilarda tanqidiy va kreativ tafakkurni shakllantirishning zamonaviy metod va texnologiyalari. Matn bilan ishlash strategiyasi To‘xtab-to‘xtab o‘qish usuli Belgi qo‘yib o‘qish usuli “yo‘g‘on” va “ingichka” savollar Tanqidiy va ijodiy fikrlashning yozma strategiyalari Sinkveyn Biopoema jadvali «Ideal» strategiyasi Sarlavhaga qarab prognoz qilish «Bort» jurnal Qahramonga xat O‘z-o‘ziga xat RAFT strategiyasi «Vaqt kapsulasi» strategiyasi Tanqidiy va ijodiy fikrlashni rivojlantirishning asosiy o'qitish usullari "Klaster" metodi Bir nechta fokuslarni ko'rib chiqing matnni grafik tashkil etish. E'tibor bering, ko'plab o'quvchilar uchun matnni grafik tuzilishi ma'lumotni qabul qilish usulining o'ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda zarurdir. Zamonaviy usullarning eng mashhuri - klaster. Klaster (inglizchadan. - klaster - to'plam) - bu materialni grafik tarzda tashkil etish usuli bo'lib, ma'lum bir matnga kiritilganda sodir bo'ladigan ruhiy jarayonlarni vizual qilish imkonini beradi. Klaster - bu chiziqli bo'lmagan fikrlash shaklining aksi. Ba'zida bu usul " vizual miya hujumi " deb nomlanadi. Klaster qurishda harakatlar ketma-ketligi oddiy va mantiqiydir: 1. Bo'sh varaq (o'rtada) o'rtasida siz kalit so'z yoki tezisni yozishingiz kerak, bu matnning "yuragi". 2. Mavzuga mos keladigan g'oyalar, faktlar, rasmlarni ifodalovchi so'zlar yoki jumlalar atrofida "o`tish". (Model "sayyora va uning yo'ldoshlar "). 3. Yozib olganingizda, paydo bo'lgan so'zlar kalit tushunchasi bilan to'g'ri chiziqlar bilan bog'langan. O'z navbatida, har bir "yo'ldosh"da "yo'ldoshlar" mavjud, yangi mantiqiy aloqalar o'rnatilmoqda. Natijada, ko'zgularni grafik ravishda aks ettiradigan, berilgan matnning axborot maydonini belgilaydigan struktura. Matn sehrgarlari klasterlar ustida ishlashda ushbu qoidalarga amal qilishingizni maslahat berishadi: 1) Xayolga kelgan hamma narsani yozishdan qo'rqmang. Xayolot va sezgini oching. 2) Vaqt tugashi yoki g'oyalar tugamaguncha ishni davom ettiring. 3) Iloji boricha ko'proq aloqa o'rnatishga harakat qiling. Oldindan belgilangan rejaga amal qilmang. E'tibor bering, klaster sxemasi qat'iy mantiqiy emas va ortiqcha ma'lumotni qoplashga imkon beradi. Keyingi ishda, natijada paydo bo'lgan klasterni "g'oyalar maydoni" sifatida tahlil qilib, mavzuning rivojlanish yo'nalishini belgilashimiz kerak. Quyidagi variantlar mumkin: semantik bloklarni kengaytirish yoki batafsillashtirish (agar kerak bo'lsa); alohida sxemalarga e'tibor qaratish kerak bo'lgan bir nechta asosiy jihatlarni ta'kidlab o'tish. Klasterni ajratish qiyin bosqichda ham, aks ettirish bosqichida ham qo'llaniladi, bu material natijalariga ko'ra ma'lumotni u yoki boshqa tizimlashtirishni o'rganishdan oldin aqliy faoliyatni rag'batlantirish usuli bo'lishi mumkin. Maqsadga qarab, sinfdagi o'qituvchi sizning shaxsiy mustaqil ishingizni yoki jamoaviy faoliyatingizni umumiy qo'shma munozara shaklida tashkil qilishi mumkin. Mavzu doirasi cheklanmagan, deyarli har qanday tabiatdagi matnlarni tahlil qilishda klasterlardan foydalanish mumkin. Asosiy tushunchalar.Birinchidan, har bir matn tushunchalar guruhiga asoslangan. "Kalit" atamasi ushbu kontseptsiyaning matnga nisbatan ahamiyatini tushuntirish uchun kiritildi, bu tushuncha matnning ma'nosini ochib beradi. Shuning uchun asosiy tushunchalarni alohida ma'lumot guruhlariga ajratish kerak, ularning farzandlari uchun "ma'lumotnomalar"ni yaratishga qaratilgan maxsus vazifalar asosiy tushunchalar bilan ishlashga bag'ishlangan. Ko'p asosiy tushunchalar bo'lishi mumkin, qo'llanma bobida (dars singari) odam bir vaqtning o'zida (5-9 birlik) idrok etgandan ko'ra ko'proq muhim tushunchalarni o'z ichiga olmaydi. Ko'pincha darsliklar mualliflari tomonidan asosiy tushunchalarga berilmagan ma'lum bir tushuncha auditoriyada noaniq talqinlarni keltirib chiqaradigan holatlarga duch kelamiz. Bunday holatda sinf nima qilishi kerak? Bu savolga javob faqat vaqtinchalik manbaning mavjudligi yoki yo'qligi bilan belgilanadi. “Kontseptsiyalar bo'yicha” munozarasi zamonaviy maktab amaliyotida eng samarasiz hisoblanadi. Bunday vaziyatlarda lug'atga murojaat qilish mantiqqa to'g'ri keladi, o`quvchilardan biri taklif qilgan tushunchani izohlashga asos bo'lib, "noqulay so'z"ni boshqasi bilan almashtiring, katta izchillikni keltirib chiqaradi, o'zingizning versiyangiz bilan tanishtirasiz. E'tibor bering, ushbu harakatlarning barchasi qo'llanma mualliflari tomonidan aniq kelishilgan asosiy tushunchalar bilan bog'liq bo'lishi mumkin emas. Sinfda asosiy tushunchalar bilan qanday ishlashni taklif qilish mumkin? Qo'llanmaning matni bilan tanishishdan oldin kitob bobida (qo'llanmada) asosiy tushunchalar ro'yxatiga ega bo'lish tavsiya etiladi, ularning asosida ushbu tushunchalar paydo bo'lgan o'zingizning matningizni yaratishingiz mumkin. Matnni o'qib bo'lgach, o'zingizning versiyangizni olingan ma'lumotlar bilan taqqoslash foydalidir. Siz bitta kontseptsiyani ikkita talqinini taklif qilishingiz mumkin va ushbu izohlarning qaysi qismi bobning mazmuniga yaqinligini asoslashni so'rashingiz mumkin. Kontseptsiyalarni bitta klasterga, ya'ni munosabatlar sxemasiga bog'lash vazifasi foydali. O'quv qo'llanmalaridagi har qanday bob maqsadlarni belgilash bilan boshlanadi va so'zlar bilan yakunlanadixulosalar . Xulosa, bu holda bir nechta "yuklarni" ko'taring. Ular matnni tuzishda xizmat qiladi, muallif o'zini tekshiradi - barcha vazifalarni hal qilish mumkinmi yoki yo'qmi. Ular o'quvchiga o'qiganlarini mazmunini yana bir bor anglashga yordam beradi. Xulosa matnni tezkor taqdimot vazifasini osongina bajarishi mumkin. Matnda keltirilgan xulosalar asosida o'quvchilarga qanday vazifalarni taklif qilish mumkin? Sizdan xulosalardan birini (sizning tanlovingiz yoki o'qituvchining tanlovi) oshkor qilish taklif etiladi. O'zingizning xulosalar tizimini shakllantirish. Topilmani o'z xulosalaringiz bilan to'ldiring. Xulosa sifatida, matnni o'qiyotganda yuzaga keladigan, ammo matnda to'g'ridan-to'g'ri javoblar bo'lmagan savollarni shakllantirish. Jadval . Albatta, sizga taklif qilish mumkin va matnni shunday tuzish usuli uni jadvalga aylantirish. Har qanday jadval bir necha ustunlar va qatorlar ko'rinishida joylashtirilgan ba'zi tasniflash natijasidir. Jadvallarni yaratish eng muhim tuzilish usuli bo'lib, materialni tushunish va qayta ishlash bosqichida foydali. Jadval usulida qurilgan didaktik mashqlarning xilma-xilligi shunchalik kattaki, biz bu erda faqat bir nechtasini beramiz:  matn materiallari asosida allaqachon to'ldirilgan jadvaldagi bo'shliqlarni to'ldirish;  jadvalni tuzish mantig'ining tavsifi;  faqat birinchi ustun va birinchi qator to'ldirilganda va hokazo. Jadvallarni yaratish bilan bog'liq yana bir nechta qiziqarli mashqlar. O'quvchilarga matn tarkibini shaxsiy tajribalari bilan chambarchas bog'lash imkonini beradi. Juft kundaliklar, ayniqsa o'quvchilarga uyda, sinfdan tashqarida qandaydir katta matnni o'qish topshirig'ini berganda juda foydali. "Ikki kunlik" dizayni. Varaq yarmiga bo'lingan. Chap tomonda eng katta taassurot qoldirgan, ba'zi bir xotiralarni uyg'otgan yoki o'z hayotlaridan epizodlar bilan uyg'unlashtirilgan matn qismlari. Ehtimol, ba'zi o'xshashliklar oldingi tajribadan kelib chiqqan. Biror narsa shunchaki esankiratib qo'ydi yoki qalbida keskin norozilik uyg'otdi. O'ng tomonda sharh berish taklif etiladi: bizni bu taklifni yozishga nima majbur qildi? U qanday fikrlarni uyg'otdi? Qanday savollar tug'ildi? Matndan parchalar Savollar va sharhla r Shunday qilib, matnni o'qiyotganda vaqti-vaqti bilan to'xtab, jadvalga bunday yozuvlarni kiritishingiz kerak. Albatta, ushbu uslub siz o'qigan narsalarga ko'proq e'tiborli bo'lishingizga olib keladi, siz va o'qituvchi matnda ma'lum miqdordagi ko'chirmalar to'g'risida kelishib olishlari mumkin. "Bilaman, bilishni xohlayman, bilaman" Yana bir qiziqarli jadvalli hiyla - bu stol deb nomlangan "Bilaman, bilishni xohlayman, bilaman." (D. Ogle, 1996): Materialni grafik tashkil qilish va mantiqiy-semantik tuzilish usullaridan biri. Shakl qulay, chunki u mavzuning mazmuniga kompleks yondoshishni ta'minlaydi. 1-qadam : Matn bilan tanishishdan oldin (umuman modul) o'zingiz yoki guruhda "Bilish", "bilishni xohlayman" jadvallarining birinchi va ikkinchi ustunlarini to'ldirasiz. 2-qadam : Matn (kurs tarkibi) bilan tanishganingizdan so'ng, "O'rganilgan" ustunini to'ldirasiz. 3-qadam : Grafik tarkibini taqqoslash, xulosa qilish. Matnni o'qiyotganda turli xil hodisalar va tushunchalarni qiyosiy tahlil qilish foydali bo'ladi. Bunday qiyosiy jadvallar kelgusida muhokama qilish uchun asos bo'lishi mumkin. Vazifalarni tahlil qilish Vazifalarni tahlil qilish. TASK - (bu tezis - tahlil - sintez - kalit so'zlaridan iborat qisqartma), uning vazifasi o`quvchilarga matndagi individual fikrlar to'g'risida mustaqil fikrlashga o'rgatishdir. Ushbu usul ketma-ket beriladigan 10 ta savoldan iborat bo'lib, siz matnni o'qiyotganda e'tiborga olishingiz kerak. Maxsus tayyorlangan jadvalga kiritilgan savollarga eng oqilona javoblar. Bu yerda biz yana bir matnning yoki boshqa matnning tezislari va antetalarini izolyatsiya qilish madaniyatiga duch kelamiz. Shunday qilib, taklif qilingan usul matnlarni o'qiydiganlar va hammualliflar sifatida bog'lashga majbur qiladi, bu sizga dalillarni o'qish va ishlab chiqish o'rtasidagi aloqani o'rnatishga yordam beradi. Hamkor o'quvchi muallif keltirgan dalillarni to'ldiradigan, baholaydigan yoki shubha ostiga qo'yadigan g'oyalarni taklif qila boshlaganida hamkorlikka erishiladi. Bundan tashqari, TASK o'quvchini muallifning qadriyatlari va e'tiqodlari bilan samimiy, ammo tanqidiy aloqani o'rnatishga undaydi. TASK-dan foydalanish sizning o'qiyotganingizni o'qish va baholash qobiliyatini sezilarli darajada yaxshilaydi. Bu, masalan, moddiy nomuvofiqlik, mudofaa dalillarining etishmasligi, noto'g'ri qarashlar, hokimiyatga noo'rin murojaat qilish kabi shaxsiy dalillardagi kamchiliklarni aniqlash jarayonida guruh muhokamasiga tayyorgarlik paytida eng aniq namoyon bo'ladi. O`quvchilar shuningdek, dalillarni etkazish qobiliyatini yaxshilaydilar. Reja tuzish Keling, har xil turdagi kompilyatsiya singari muhim mahoratga yana bir bor qaytamiz rejalari . Biz allaqachon rejani tuzish muammosini har qanday matnni tuzishning eng muhim muammosi sifatida ko'rib chiqdik. Keling, rejalar haqidagi fikrlarimizni yagona uslubiy texnikaga birlashtirishga harakat qilaylik. Ushbu turdagi ishni muvaffaqiyatli bajarish uchun har bir holatda quyidagi vazifalarni oqilona hal qilish kerak: 1. Matnning umumiy tarkibini boshqaring (kirish, asosiy qismi, xulosani aniqlay olish). 2. Xabarning mantiqiy-semantik konturini ko'rish, ma'lumot muallifi tomonidan taqdim etish tizimini, shuningdek, har bir fikrning rivojlanish yo'nalishini tushunish. 3. "Kalit" fikrlarni aniqlash, ya'ni Matnning barcha mazmuni "qoqilib ketgan" asosiy semantik bosqichlar. 4. To'liq ma'lumotni aniqlang. 5. Har bir narsani to'liq va og'zaki so'zlarga o'tkazmasdan asosiy ma'lumotlarni aniq shakllantirish. Matn bilan ishlashda asosiy fikrni ta'kidlash aqliy madaniyat asoslaridan biridir. 17-asrning buyuk chex o'qituvchisi: "Eng foydalini tanlash", deb yozgan. Ya.A.Komenskiy shu qadar muhim ahamiyatga egaki, tanlab olish qobiliyatiga ega bo'lmagan aqlli o'quvchi aqlga sig'maydi. O'qishning yagona ishonchli mevasi - o'qilgan narsalarni o'zlashtirish, foydali narsalarni tanlash. Darhaqiqat, bu faqat ongni ongda ushlab turadi, xotirada sezilgan narsalarni muhrlaydi va ongni yanada yorqin nur bilan yoritadi. Kitobdan biron bir narsani chiqarib olishni xohlamaslik, barchasini o'tkazib yuborishni anglatadi. Matn, qoida tariqasida, bir nechta asosiy fikrlarni o'z ichiga oladi, ularning har biri tematik guruh ichida rivojlanadi. Ko'pincha, har doim ham bo'lmasa ham, ushbu guruhlar orasidagi «chegara» aniq ko'rsatiladi. Yozuvda bu chegara paragraf bo'lishi mumkin, og'zaki nutqda - pauza yoki suhbatdoshning intonatsiyasining o'zgarishi. Oddiy matn shuni anglatadiki, so'zlar yozilgan yoki aytilganlarni tushunish uchun zarur bo'lgandan ko'ra ko'proq yoziladi va talaffuz qilinadi. O'qish paytida biz intuitiv ravishda ba'zi so'zlar va iboralarni mos yozuvlar sifatida ishlatamiz. Biz ilgari kalit deb atagan bunday mos yozuvlar va iboralar. Asosiy tushunchalar va iboralar matn tarkibidagi asosiy semantik va hissiy yukni o'z ichiga oladi. Kalit so'zlarni tanlash semantik koagulyatsiyaning birinchi bosqichidir, materialni semantik siqish. Reja tuzish qobiliyati "asosiy fikrlar", "semantik davrlar" ni aniqlashda ko'p yordam beradi. Reja matndan, haqiqatdan faktga, fikrdan fikrga o'tadigan yo'lga o'xshaydi. Yaxshi reja matnning asosiy mazmunini aniq ifodalaydi va uni idrok qilish va xotirada saqlash uchun qulay qiladi. Har xil rejalar mavjud. Birinchi oddiy reja turishub hali . Matnga asosiy savollarni berib, ularni asosiy muammolari bilan tanishtirib, biz savollar rejasini olamiz, bunday rejaning bandlari savol belgisi bilan ham, unsiz ham yozilishi mumkin. Tezis biz allaqachon rejani aytib o'tganmiz, tezis rejasini savol rejasidan olingan savollarga javob berishga harakat qilib olish mumkin. Tezis rejasining taklif qilingan fikrlarini nominativ konstruktsiyalarga aylantirib, biz olamiz nominativ rejasi. Nominal reja tezis kabi savollarga javob bermaydi, balki shunchaki chaqiradi, matnning asosiy muammolarini shakllantiradi, ya'ni bu eng aniq. Rejaning qiziqarli shakli tezisning o'zgartirilishi va nominativ bo'lib, unda rejaning fikrlari matnda iqtiboslar ko'rinishida taqdim etilganida. Agar matn katta badiiy ahamiyatga ega bo'lsa, ushbu shakl eng mos keladi. Rejani tuzishning yana bir usulini ajratishimiz mumkin - asorat. Oddiy reja dastlabki o'qish paytida tuziladi, bunda asosiy fikrlar matnning tanlangan semantik qismlari soniga qarab belgilanadi. Keyinchalik ikkita usul mumkin: guruhlash yoki tafsilot. Birinchi usul batafsil sodda rejani tayyorlashni o'z ichiga oladi (yangi boshlanuvchilar uchun deyarli har bir xatboshiga amal qilishingiz mumkin). Matnni tashkil etadigan qoidalar, syujetlar, faktlarning bunday ro'yxati sizga umumiy sarlavhalar ostida tegishli guruhlarni guruhlash to'g'risida ma'lumot beradi. Ikkinchi usul - bu fikrlarni keyinchalik batafsil bayon qilish bilan qisqa oddiy rejani tuzish. Bu yoki boshqa usulni tanlash sizning individual ta'lim xususiyatingizga bog'liq. Aslida, ushbu texnikalarning barchasi biz klasterlar qurishda foydalanganimiz bilan bir xil. Rejani tuzish nafaqat matnni tushunishga yordam beradigan ish usuli, balki tushunish natijasidir: matnni tushunmasdan, hatto "ideal o'quvchi" ham reja tuza olmaydi. O'qilgan matnlarni rejalashtirish kerakmi yoki yo'qmi degan savol, o'quvchilar vaqtincha resurslar, matnlar bilan ishlash ko'nikmalari va hokazolarga tegishli, ya'ni ular matnlar bilan mustaqil ishlash jarayonini pedagogik qo'llab- quvvatlash san'atiga tegishli. Xulosa. O'qilganlarni tushunish va tushunishga qaratilgan bir xil vazifalar uchun bu mahorat eslatma oling. Tezislar rejasi, klaster, kontseptual jadval - bularning hammasi mavhumlikning o'ziga xos shakllari. Xulosa (Lat. Conspectus - sharh) - qisqa yozma bayonot yoki biror narsaning mazmunini yozib olish (ma'ruzalar, munozaralar, munozaralar va boshqalar). Qaydni yozib olishning natijasi yozuv bo'lib, u darhol yoki bir muncha vaqt o'tgach olingan ma'lumotni kerakli to'liqlik bilan tiklashga imkon beradi. Afsuski, bizning o`quvchilarimizning oz qismi notalarni chinakam oqilona qilish qobiliyatiga ega. Tekshirish bu murakkab va o'ziga xos jarayon: tinglash (tinglash) yoki o'qish bilan yozish bilan birlashadi va bu kombinatsiya mexanik ravishda yuzaga kelmaydi. Yozuvlardan oldin ma'lum ma'lumotlarga ishlov beriladi. Tekshiruvchi matnni qisqartirish orqali o'zi uchun kerak bo'lmagan ma'lumotni shunchaki olib tashlamaydi, balki uni qayta ishlatishga imkon berish uchun ma'lum ma'lumotni «buzadi». Kerakli (yangi, muhim) asosiy ma'lumot, kontur yozuvi, materialda tez yo'naltirilganligi, bo'shliqni topishi natijasida hosil bo'ladigan hajmni kamaytiradi (buning uchun har xil aqliy operatsiyalarni o'zlashtirish kerak). Ehtiyoj, ma'lumotning qiymati nisbiy qiymatdir, bu shaxsning shaxsning bilimiga bog'liq. Biroq, uning izolyatsiyasi ratsional rejalarni o'rganishning eng muhim qismidir. Matnda qayd qilinadigan quyidagi yozuv shakllarini ajratishimiz mumkin: 1. To'liq mavhum reja shaklida chiziq yozuvlari. 2. Matnli qo'shimchalar bilan klaster (diagrammaning boshqa shakli) qurish. 3. Mavzuning jadval jadvalini qurish, masalan, savol-javob shaklida. 4. Ikki bosqichli to'plam. Uning birinchi qismi matnni o'qib bo'lgandan keyin, ikkinchisi matndagi barcha vazifalarni bajargandan so'ng to'ldiriladi. 5. Referat signallari asosida referat qurish. Bunday mavhumni qurish mantig'i vizualizatsiya istagi, rasmlar orqali ma'nolarni ifodalashga asoslangan. Ko'p sonli so'zlar, chizmalar, sxemalar, belgilar o'rniga bunday mavhumga joylashtiriladi. Shunday qilib, biz ushbu matnga mos yozuvlar signallarini olamiz va uzoq vaqt tushunarsiz matnni zerikarli qayta yozish o'rniga - qisqa va qiziqarli mos yozuvlar signalining tezkor dizayni. Yo'naltiruvchi signallar (OS) - bu matnni original ishlashi, unda materialning tarkibi belgilar yordamida kodlangan bo'ladi: kalit so'zlar, iboralar; kulgili rasmlar; belgilar aylanishlar. Biron bir to'plamni tuzish yoki qilmaslik, yana siz o'zingiz ishlab chiqqan tarbiyaning individual uslubiga tegishli. Shubhasiz, agar o'quvchi kelajakda umuman mavjud bo'lmaydigan matn bilan ishlayotgan bo'lsa (kitob egasiga qaytarilishi kerak, bunday hajmli ma'lumotni siqilmagan shaklda saqlash mantiqsiz), unda kompendium shoshilinch zaruratdir. Biznikiga o'xshash vaziyatda, o`quvchilar barcha zarur ishlarni olib boradigan o'quv kitoblariga individual kirish huquqiga ega bo'lganda, yozuvlarni yozish jarayoni matnning grafik belgisi bilan almashtirilishi mumkin. Bunday markalash shakllariga quyidagilar kiradi: ostiga chizish, ta'kidlash, maxsus piktogrammalar bilan belgilash va boshqalar. Matnli ma'lumot bilan ishlaydigan ustalar hatto barqaror nomlar va sharhlarni oladigan ikkita usulni ixtiro qildilar. “YOZMA BAHSLAR” metodi Bu metod o’quvchilarga o’quv xonasidagi tengdoshlari bilan birgalikda shu onda jamoatchilik fikrini to’lqinlantirayotgan mavzularda muloqotlarni rejalashtirish imkonini beradi. Uslub o’quvchilarning berilgan mavzu sohasidagi bilimlarini chuqurlashtirish sharoitini yaratish, munozara madaniyatini o’rgatish va o’z fikrini asoslash qobiliyatini rivojlatirishga xizmat qiladi. Bu metoddan foydalanishda o’qituvchi o’quvchilarni baholash uchun asos xizmatini o’tovchi ajoyib materialga ega bo’ladi. Yozma bahslar uslubiyoti bunday muloqotlarni o’quv xonasidagi barcha o’quvchilar ishtirokida yozma shaklda o’tkazish imkonini beradi. Mashg’ulotni o’tkazish tartibi: 1. O’quvchilar bahs mavzusi bilan oldin o’tkazilgan mashg’ulotda tanishadilar. Bahs arafasida o’qituvchi bo’lajak mavzu to’g’risida o’quvchilarga axborot berar ekan, bahslar qay yo’sinda o’tishini qisqacha tushuntiradi (bu, albatta, bahslar birinchi marta o’tkazilayotgan bo’lsa, juda ham muhimdir). 2. O’qituvchi guruh o’quvchilarini ikkiga ajratadi va ularni o’quv xonasining ikki tomoniga qator qo’yilgan stollar atrofiga yuzma-yuz holatda o’tkazadi va har bir guruh qatnashchilari qaysi nuqtayi nazarni himoya qilishlarini belgilaydi (masalan, 1 -guruh – ijobiy holat joriy qilinishi tarafdorlari, 2-guruh – bunga qarshilar). 3. Shundan so’ng o’qituvchi O’quvchilarni juftliklarga ajratadi, har bir juftlikda qarama-qarshi qarashlar tarafdorlari bo’lishi kerak. Juftliklarni tartib raqami yoki alifbo harflari bilan belgilanadi. Agar o’quv xonasida o’quvchilar soni toq bo’lsa, o’qituvchi munozaraga yetishmagan sherik huquqida qatnashishi mumkin. O’qituvchi 1-guruh o’quvchilariga (keltirilgan misolda – ijobiy holat joriy qilinishi tarafdorlari) har bir juftning raqami (harfi yoki ramzi) bilan belgilangan katak qog’oz varaqlarini tarqatadi 4. O’quvchilar o’quv xonasining ikki tomonida o’tirib, juftma- juft yozma muloqotni boshlaydilar. 1-guruh o’quvchilariga o’zlari makullayotgan nuqtai nazar foydasiga bitta ochiq dalilni shakllantirish uchun 5 daqiqa vaqt beriladi. Ular bu dalilni qog’oz varag’iga puxta tahrir qilingan paragraf shaklida yozadilar. Bu vaqtda 2-guruh o’quvchilari o’zlari bahs jarayonida bayon etishlari mumkin bulgan nuqtayi nazarlarini isbotlashlari mumkin. 5. Yozilgan varaqlar qarshi guruhdagi sheriklarga (ijobiy holatning joriy qilinishiga qarshi chiquvchilarga) beriladi. Ularga juftlik bo’yicha sheriklarining dalillariga qarshi javob topish va yozish uchun hamda o’z qarshi dalilarini bayon qilishlari uchun 8 daqiqa vaqt ajratiladi. 6. Dalillar almashishning bunday tartibi 2-3 marta takrorlanadi bunda har bir o’quvchi sherigining dalil-isbotiga javob qaytarishi va o’zining aks dalilini keltirishi shart. O’quvchilarning bilimlarini aniqlash uchun 3-4 raund etarlidir. Ohirgi raundda o’quvchilarga yakuniy paragrafni yozish imkoni beriladi. Shundan so’ng yozma ish yig’ib olinadi. 7. Bahslarni samarali yakunlashning eng qulay shakli – ikkala tomonga qaratilgan savoldir: “Qarshi tomonning eng yaxshi dalil- isbotlari qaysilar bo’ldi?” Har ikkala tomon vakillari qarshi taraf yozgan fikrlarni o’qib yuqoridagi savolga javob beradilar. 8. O’qituvchi ishni yakkama-yakka yoki juftlik bo’yicha baholashi mumkin. Agar o’qituvchi yozma ishni baholashni rejalashtirgan bo’lsa, bu haqda o’quvchilarni darsning boshidayoqogohlantirishi kerak. Ta’lim muassasalaridagi mashg’ulotlarda yozma bahslar usulidan foydalanish davomida quyidagi jadval ko’rinishda keltirilgan tarqatma materialdan foydalanish mumkin: 1-jadval “Yozma bahslar” metodi bo’yicha javoblarni asoslab yozish varag’i namunasi Ba h s mavzusi: Ha · Bu javobni asoslang. · Dalil keltiring. Yo’q · Bu javobni asoslang. · Dalil keltiring. “YELPIG’ICH (VEER)” metodi Bu metod murakkab, ko’p tarmoqli, ko’pincha muammoli xarak terga ega bo’lgan mavzularni o’rganishga qaratilgan. Metodning mohiyati shundan iboratki, unda mavzuning barcha jihatlari (masalan, ijobiy va salbiy tomonlari, afzallik va kamchiliklari, foyda va zararlari, boshqa fazilatlari) to’g’risida bir yo’la sharh beriladi. Ayni paytda ularning har biri alohida belgilanadi va tegishlicha muhokama etiladi. Bu interfaol metod o’quvchi o`quvchilarda tanqidiy, tahliliy, aniq, mantiqiy fikrlashning muvaffaqiyatli rivojlanishiga hamda o’z g’oyalari, fikrlarini yozma va og’zaki shaklda ixcham bayon etish, himoya qilish qobiliyatini rivojlantirishga imkoniyat yaratadi. Yelpig’ich metodi umumiy mavzuning ayrim jihatlarini alohida muhokama qiluvchi kichik guruhlarning hamda har bir ishtirokchining va shu bilan birga, butun guruhning faol ishlashini tashkil qilishga yo’naltirilgan. Yelpig’ich metodini mavzuni o’rganishning turli bosqichlarida qo’llash mumkin: o boshlanishida: o’quvchi-o`quvchilarning bilimlarini erkin faollashtirish; o mavzuni o’rganish jarayonida: uning asoslarini chuqur fahmlash va anglab yetish; o yakunlash bosqichida: olingan bilimlarni tartibga solish. Bu metodni qo’llashda mavzu bo’yicha quyidagi asosiy tushunchalar o’rganiladi: o mavzuga tegishli tushunchalar, nuqtai nazarlar, predmet, hodisalar; o afzallik – biror narsa bilan qiyoslagandagi ustunlik, imtiyoz; o nuqson—nomukammallik, qoidalarga, mezonlarga nomuvofiqlik; o fazilat – ijobiy sifatlar; o xulosa – muayyan bir fikrga, mantiqiy qoidalar bo’yicha dalildan natijaga kelish. Yelpig’ich metodi ta’lim maqsadidan tashqari tarbiyaviy xarakterdagi quyidagi vazifalarni amalga oshirish imkonini ham beradi: o jamoa, guruhlarda ishlash mahorati; o muammolar, vaziyatlarni turli nuqtayi nazardan muhokama qilish mahorati; o murosali qarorlarni topa olish mahorati; o o’zgalar fikriga hurmat; o xushmuomalalik; o ishga ijobiy yondashish; o faollik; o muammoga diqqatini jamlay olish mahoratini shakllantirish va mustahkamlash. “FIKR, SABAB, MISOL, UMUMLASHTIRISH (F.S.M.U.)” metodi F.S.M.U. metodining tavsifi: Bu metod mashg’ulotda o’rganilayotgan mavzuning muhokamasi jarayonida unga doir masalalar bo’yicha o`quvchilar o’z fikrlarini bayon qilishlari, shu fikrlarni asoslovchi sabablarni ko’rsatishlari, ularni tasdiqlovchi misolllarni keltirishlari va pirovardida umumlashtiruvchi xulosalar chiqarishlarini o’rgatish va mashq qildirish metodidir. Bu metod o`quvchilarni erkin fikrlashga, o’z fikrini himoya qilishga va boshqalarga o’z fikrini o’tkazishga, ochiq holda bahslashishga, bahs-munozara madaniyatiga, shu bilan bir qatorda, o`quvchilar tomonidan o’quv jarayonida egallangan bilimlarni tahlil etishga va o’zlashtirish darajasini aniqlashga, baholashga o’rgatadi. FSMU metodining umumiy sxemasi: F – fikringizni bayon eting; S – fikringizni asoslovchi sabab ko’rsating; M – ko’rsatgan sababingizni tasdiqlovchi misol keltiring; U – fikringizni umumlashtiring. FSMU metodini amalda qo’llash namunasi: O’qituvchi quyidagiga o’xshagan vazifalar yozilgan tarqatma materiallarni oldindan tayyorlab, mashg’ulot vaqtida kichik guruhlarga yoki alohida o`quvchilarga tarqatadi. 1-vazifa. “Ta’lim texnologiyasi o’zini oqlaydi” mavzusi yuzasidan fikrlaringizni FSMU metodi bo’yicha bayon eting. F-_________________________________________________ S-_________________________________________________ M-________________________________________________ U-_________________________________________________ 2-vazifa. “Shaxs shakllanishida faoliyatning o`rni” mavzusi yuzasidan fikrlaringizni FSMU metodi bo’yicha bayon eting. F-_________________________________________________ S-_________________________________________________ M-________________________________________________ U-_________________________________________________ O’qituvchi vazifani bajarish uchun vaqtni belgilab e’lon qiladi. Vazifalarni bajarish vaqtida umumiy rahbarlikni amalga oshiradi. O`quvchilar o’zlariga berilgan vazifani bajarib bo’lgandan so’ng, ularning umumiy muhokamasini tashkil qiladi. Vazifani eng yaxshi bajarganlar rag’batlantiriladi. Tanqidiy fikrlashning grafik strategiyasi  Klaster  «to‘g‘ri va noto‘g‘ri so‘zlar» jadvali  “vaqt chizig‘i” strategiyasi  «umumiy-noyob» usuli  umumiy (Konseptual) jadvali  Insert(misol) Tanqidiy va ijodiy fikrlashning grafik strategiyasi “INSERT” METODI Metodning maqsadi: Mazkur metod o`quvchilarda yangi axborotlar tizimini qabul qilish va bilimlarni o‘zlashtirilishini yengillashtirish maqsadida qo‘llaniladi, shuningdek, bu metod o`quvchilar uchun xotira mashqi vazifasini ham o‘taydi. Metodni amalga oshirish tartibi:  o‘qituvchi mashg‘ulotga qadar mavzuning asosiy tushunchalari mazmuni yoritilgan input-matnni tarqatma yoki taqdimot ko‘rinishida tayyorlaydi;  yangi mavzu mohiyatini yorituvchi matn ta’lim oluvchilarga tarqatiladi yoki taqdimot ko‘rinishida namoyish etiladi;  ta’lim oluvchilar individual tarzda matn bilan tanishib chiqib, o‘z shaxsiy qarashlarini maxsus belgilar orqali ifodalaydilar. Matn bilan ishlashda o`quvchilar yoki qatnashchilarga quyidagi maxsus belgilardan foydalanish tavsiya etiladi: 2-jadval Belgilar 1-matn 2-matn 3-matn “V” – tanish ma’lumot. “?” – mazkur ma’lumotni tushunmadim, izoh kerak. “+” bu ma’lumot men uchun yangilik. “– ” bu fikr yoki mazkur ma’lumotga qarshiman? “PORTFOLIO” METODI “Portfolio” – ( ital. Portfolio-portfel, ingl.hujjatlar uchun papka) ta’limiy va kasbiy faoliyat natijalarini autentik baholashga xizmat qiluvchi zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan hisoblanadi. Portfolio mutaxassisning saralangan o‘quv- metodik ishlari, kasbiy yutuqlari yig‘indisi sifatida aks etadi. Jumladan, o`quvchi yoki o`quvchilarning modul yuzasidan o‘zlashtirish natijasini elektron portfoliolar orqali tekshirish mumkin bo‘ladi. Oliy ta’lim muassasalarida portfolioning quyidagi turlari mavjud: 3-jadval Faoliyat turi Ish shakli Individual Guruhiy Ta’limiy faoliyat O`quvchilar portfoliosi, bitiruvchi, doktorant, o`quvchi portfoliosi va b. q. O`quvchilar guruhi, o`quvchilar guruhi portfoliosi va b .q. Pedagogik faoliyat O‘qituvchi portfoliosi, rahbar xodim portfoliosi Kafedra, fakultet, markaz, OTM portfoliosi va b. q. “ASSESMENT” metodi “Assesment” inglizcha “assessment” so’zidan olingan bo’lib, “baho”, “baholash” ma’nolarini bildiradi. Assesment metodi o`quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalari darajasini har tomonlama, xolis baholash imkoniyatini ta’minlovchi topshiriqlar to’plami bo’lib, u biografik anketa, ta’lim sohasidagi yutuqlar bayoni, o’quv individual topshirig’i, bahs- munozara, intervyu, ijodiy ish, test, individul keys, taqdimot, ekspert kuzatishi, rolli hamda ishbilarmonlik o’yinlari kabilardan tashkil topadi. Bu metod asosan quyidagi uch maqsadga xizmat qiladi: o o`quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalarini har tomonlama, xolis baholash; o o`quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalarini rivojlantirish imkoniyatlarini aniqlash; o o`quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalarini rivojlantirishga xizmat qiladigan istiqbol reja (maqsadli dastur)ni shakllantirish. Mazkur texnologiyaning yaratilish tarixi o’tgan asrning 30-40- yillariga borib taqaladi. Dastlab texnologiya mavjud harbiy vaziyatlarni to’g’ri baholay oladigan, harbiy harakatlar jarayonini samarali boshqaradigan, zarur o’rinlarda oqilona harakatni tashkil eta oladigan ingliz hamda nemis harbiylari orasidan bilimdon, tadbirkor, mahoratli harbiylar, shuningdek, ofiserlarni tanlash maqsadida qo’llanilgan. Keyinchalik bu metod tadbirkorlik sohasiga ham samarali tatbiq etildi. Metodni birinchi marta 1954-yilda “AT&T” kompaniyasi tomonidan tadqiqot dasturlarini amalga oshirish doirasida qo’llanilgan. To’rt yildan so’ng malakali menejerlarni tanlash maqsadida qo’llanila boshlangan ushbu metod negizida tadbirkorlar va psixologlar bilan hamkorlikda mazkur texnologiya yordamida ishlab chiqarish, savdo, maishiy xizmat ko’rsatish korxonalari hamda tashkilotlar uchun malakali mutaxassislarny tanlash xizmati – “Assesment-markaz” (“The Assessment Centre”) faoliyatini yo’lga qo’yildi. 1960 yilda “IBM”, “Standart oyl of Ogayo”, “Sirs Robaks” kabi yirik amerika kompaniyalari o’z faoliyatlariga bu texnologiyani samarali tatbiq etdilar. Agar 1980 yilda 2000 ta firma “Assesment-markaz” asosida malakali mutaxassislarni tanlashni ma’kul ko’rgan bo’lsa, hozir bu texnologiyadan o’n minglab korxona, tashkilot, firma va kompaniyalarda samarali qo’llanilmokda. Ayni vaqtda ishlab chiqaruvchi va savdo kompaniyalari malakali menejerlarni tanlash maqsadida mazkur texnologiyadan muvaffaqiyatli foydalanmokdalar. So’nggi yillarda mazkur texnologiya ta’lim tizimiga ham samarali joriy etildi. Uning yordamida o`quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalari darajasi har tomonlama, xolis baholanmoqda. Metodning qo’llanishi . “Assesment” metodi o’quv mashg’ulotlarining barcha turlarida (dars boshlanish yoki dars oxirida yoki o’quv predmetning biron- bir bo’limi tugallanganida) o’tilgan mavzuni o’zlashtirilganlik darajasshsh baholash takrorlash mustahkamlash yoki oraliq va yakuniy nazorat o’tkazish uchun, shuningdek, yangi mavzuni boshlashdan oldin ta’lim oluvchilarning bilimlarini tekshirib olish, malaka oshirishga kelgan tinglovchilarning dastlabki bilimlari, ko’nikma, malakalarini aniqlab olish uchun mo’ljallangan. Ushbu metodni mashg’ulot jarayonida yoki mashg’ulotning bir qismida hamda yakka tartibda qo’llash mumkin. Bu metoddan uyga vazifa berishda ham foydalansa bo’ladi. Bunda topshiriqlar shakli 10-jadvaldagi ko’rinishda bo’lishi mumkin. 4-jadval. “Assesment” metodi bo’yicha topshiriq namunasi Test. Tegishli fan bo’yicha o’tilgan (bo’lim, kurs) yuzasidan 1- 2 ta test beriladi. Muammoli vaziyat. O’tilgan mavzu asosida aniq hayotiy vaziyat, hodisaga asoslangan muammo beriladi. Simptom. Mavzu bo’yicha ilmiy-nazariy fikrlar, g’oyalar, ta’riflar tugallanmagan fikr ko’rinishida beriladi, masalan: …..ta’rif bering, ……ilmiy asoslang…., yoriting… va b. Amaliy ko’nikma. O’tilgan mavzu mazmunini hayotda ish foaliyatida qo’llashdagi ko’nikmalarga tegishli topishiriq beriladi, masalan: …..chizing, hisoblang, to’ldiring, toping, solishtiring… va b. Jigsaw metodi Birgalikdagi o'qishni tashkil etish ning ushbu yondashuv i 1978 - yilda professor Eliot Aronson tomonidan ishlab chiqilgan va Jigsaw deb nomlangan. Ushbu metod 4 bosqichda olib boriladi. • 1-bosqich : O`quvchilar ishlarni bajarish uchun 4-6 kishilik guruhlarga bo'lin adi. Har bir guruh ma'lum bir mavzuni ko'rib chiqadi, ammo guruhning har bir a'zosi faqat o'ziga xos jihatini o'z zimmasiga oladi, u eng intensiv o'rganiladi. Shunday qilib, har bir guruhda muammoning muayyan jihati bo'yicha faqat bitta " ekspert " mavjud. • 2-bosqich : Belgilangan vaqtdan so'ng, dastlabki guruhlar muammoning har bir jihati bo'yicha "ekspertlar"ni birlashtiradigan yangi guruhlar tashkil etiladi va shakllantiriladi. Ushbu bosqichda olib borilgan ishlar natijasida "ekspertlar" ushbu o'quv materialining mazmunini muammoning o'ziga xos jihatlariga bag'ishlanmagan boshqa talabalarga ongli ravishda va aniq yetkazish imkonini beradigan darajada o'quv materiallarini o'zlashtirishi kerak. • 3-bosqich : Ekspertlar o'zlarining kichik guruhlariga qaytib, o'zlari kichik guruhlarning boshqa a'zolaridan o'rgangan barcha narsalarni o'rgatishadi. O'z navbatida, ular o'zlarining vazifalari to'g'risida hisobot berishadi . • 4- bosqich : Yakuniy bosqichda o'qituvchi jamoaning istalgan a'zosidan ushbu mavzu bo'yicha har qanday savolga javob berishni so'rashi mumkin . “ SWOT - tahlil ” metodi Mavjud nazariy bilimlar va amaliy tajribalarni tahlil qilish , taqqoslash orqali muammoni hal etish yo ‘ llarni topishga , bilimlarni mustahkamlash , takrorlash , baholashga , mustaqil , tanqidiy fikrlashni , nostandart tafakkurni shakllantirishga xizmat qiladi . S-(strength) • Kuchli tomonlari W-(weakness) • Zaif, kuchsiz tomonlari O-(opportunity) • Imkoniyatlari T-(threat) • To`siqlar Adabiyotlar: Rahbariy adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. –Toshkent, O‘zbekiston, 2011. 2. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun . 2020 3. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch. –T.: Ma’naiyat, - 2008. Asosiy adabiyotlar. 1. Mavlonova R. va boshqalar. “Pedagogika”, -Toshkent, “ Fan va texnologiya ”, 2018. 2. Devid Kluster. Tanqidiy fikrlash nima? K.Ishmatov tarjimasi. «Tanqidiy fikrlash asoslari» dasturi. 3. Dayana Xalperi. Психология критического мышления. Сант -Петербург, 2000. 4. Ильин Е.П. Психология творчества, креативносити, одарённости. Питер. 5. Мahmudov М.Ta’limni didaktik loyihalash. T., 1999. 6. Хуторской А.В. Дидактическая эвристика. Теория ва технология креативного обечения. Москва. 2003.

O‘quvchilarda tanqidiy va kreativ tafakkurni shakllantirishning zamonaviy metod va texnologiyalari

Купить