O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashda bolalar ijtimoiy tashkilotlarining o’rnini

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	97.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashda bolalar ijtimoiy tashkilotlarining o’rnini

Купить

Mavzumuning dolzarbligi. O’zbekiston insonparvar, demokratik, huquqiy davlat barpo etish tomon borayotgan ayni davrda ma’naviy madaniyati yuksak avlodni tarbiyalash, voyaga yetkazish muhim ahamiyatga ega bo’lgan vazifalardan biriga aylandi. Bunday yangi avlod mamlakatimiz kelajagi va taraqqiyotiga munosib hissa qo’shishini e’tirof etib yoshlar ma’naviyatini shakllantirish ularni barkamol insonlar etib tarbiyalash davlat siyosatining ustuvor yo’nalishlaridan biri sifatida belgilandi. Zero, ma’naviyati yuksak darajada shakllangan yoshlargina vatanimizni dunyo miqyosiga olib chiqish bilan birga Vatan, xalq oldidagi burch va vazifalarni ham chuqur anglagan, milliy g’urur, milliy iftixorga ega bo’lgan, or-nomusi baland avlod bo’lib yetishadi. Prezidentimiz Islom Karimov ta’kidlaganidek, «Jamiya

Ma’naviyat – arabcha so’z bo’lib ma’nolar majmui ma’nosini anglatadi. U kishilarning falsafiy, xususiy, ilmiy, badiiy, axloqiy, diniy tasavvurlari va tushunchalari majmui. Ma’naviyat, mafkura, tafakkur tushunchalariga yaqin va ular bir - birlarini taqozo etadilar. Odamzot paydo bo’lib, ko’p ming yillik taraqqiyot jarayonida o’zini o’rab olgan tabiat, turli hodisalar, voqealar, hayotiy tajribalarni kuzatgan, ularning sabablari va qonuniyatlari to’g’risida mushohada qilgan, turli tasavvur va tushunchalar hosil qilib kelgan. Ma’naviyat insonning butun umri davomida uning kuchiga kuch qo’shadigan, idrok va aql-zakovatini kengaytiradigan va mustahkamlaydigan vositadir. Ma’naviyat va ma’naviy boyliklar, qadriyatlar davlatning, xalqning, millatning, jamiyatning ayrim shaxslarning bebaho xazinasi

millatni mustahkamlaydi, uning o’ziga bo’lgan e’tiqod va qadr hissini boyitadi. Bu esa istibdod davridagi hukmron mafkuraga zid edi. Ana shu sababli «ma’naviyat» so’zi tilimizdan siqib chiqarilgan edi. Ma’naviyatimiz O’zbekistoning porloq kelajagiga dadil ishonch bilan yuksalib borayotganligini, xalqimizda yuksak insonparvarlik qadriyatlari tiklanayotganligi va takomillashayotganini ifodalovchi o’ziga xos dunyoqarashdir. Ma’naviyat sohasida mustaqil O’zbekiston oldida muhim vazifalar turibdi. Ulardan asosiysi ma’naviyatimizni boyitish va mustahkamlashdir. Ma’naviyat istibdod yillarida har jihatdan kamsitildi va tanho hukmron mafkuraga bo’ysundirildi. Oqibatda, masalan, o’zbek xalqi tasavvuf falsafasini va uning mashhur namoyondalarini o’rganishdan mahrum edi. Huquq sohasida esa Markaziy Os

boyimoqda va xalqaro miqyosda salmog’ini orttirish uchun har birimiz nima qilmog’imiz kerak, - ana shu kabi savollarga jamoatshunoslik olimlarimiz hozirgi o’tish davrining talablarini ko’zda tutib javob berishlari umummilliy dolzarb vazifalardan biridir. Prezidentimiz ma’naviy-axloqiy tarbiyaga e’tibor qaratish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri ekanligini alohida ta’kidlaydi, jumladan, «Biz xalqimizning dunyoda hech kimdan kam bo’lmasligi , farzandlarimizning bizdan ko’ra kuchli, bilimli, dono va albatta baxtli bo’lib yashashi uchun bor kuch va imkoniyatlarimizni safarbar etayotgan ekanmiz, bu borada ma’naviy tarbiya masalasi, hech shubhasiz, beqiyos ahamiyat kasb etadi»,- deb ta’kidlaydi. 1 Ma’naviyat inson va jamiyat rivojining negizi bosh omilidir. Inson ma’naviyat boyib borsa,

Chunki, umumiy o’rta ta’lim maktablarining boshlang’ich sinf o’qituvchilari hamda tarbiyaviy ish tashkilotchilarining «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakati homiyligidagi «Kamalak» tashkiloti bilan hamkorlikdagi faoliyati muhim ahamiyatga egadir. Bizga ma’lumki, mustaqillikdan keyingi yillardan bolalar va yoshlar tashkilotlari, harakatlari faoliyati qayta ko’rib chiqildi. Ular o’z maqsadi, vazifalari, Nizomiga ega bo’ldi. Ayni damda minglab mamlakatimiz o’quvchilari «Kamalak» bolalar tashkiloti a’zosidirlar. O’quvchilar ma’naviy-axloqiy fazilatlarni shakllantirishda bolalar ijtimoiy tashkilotlarining imkoniyatlari juda kengdir. Ushbu imkoniyatlardan bolalar ma’naviy-axloqiy fazilatlarni shakllantirishda samarali foydalanish, uning pedagogik jihatlarini aniqlash biz tanlagan mavzuning dolzarb

4.Bolalar ijtimoiy tashkilotlarida o’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash jarayonini o’rganish va tadqiqotlarimiz asosida amaliy tavsiyalar tayyorlash. Bitiruv malakaviy ishining ilmiy farazi: Agar  Bolalar ijtimoiy tashkilotlarida o’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashning nazariy-amaliy asoslari aniqlansa;  O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashda bolalar ijtimoiy tashkilotlariga yo’naltirilgan jarayonga e’tibor qaratilsa;  O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash bolalar ijtimoiy tashkilotlarida muayyan ilmiy metodik tavsiyalarga tayanilgan holda foydalanilsa, ularni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash jarayoni samarali kechadi; Bitiruv malakaviy ishining metodologik asosi: O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, «Ta’lim to’g’risidagi »Qonun, Kadrlar tayyorlash Milliy dastur

I. BOB. BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARINI MA’NAVIY VA AXLOQIY TARBIYALASHNING NAZARIY ASOSLARI. I.1. Boshlang’ich sinf o’quvchilarini ma’naviy-axloqiy tarbiyalash pedagogik muammo sifatida. O’zbekiston mustaqil davlatga aylangan bir sharoitda ma’naviy-axloqiy tarbiya qator omillar ta’sirida amalga oshirilmoqda. Bu eng avvalo shaxsni umuminsoniy qadriyatlar asosida shakllantirish maqsadida ish olib borishda ko’rinadi. Ma’naviyat tarbiyaning eng ta’sirchan quroli ekan, undan oqilona foydalanish, farzandlarimizni vatanparvarlik, rostgo’ylik, xalqparvarlikka o’rgatish kerak bo’ladi. Aslini olganda, axloq - ma’naviyatning o’zagi. Insonning insonligi – birinchi navbatda uning ma’naviy-axloqiy jihatdan barkamolligi, pokligi bilan belgilanadi. Mustaqillik qo’lga kiritilgan dastlabki kunlardanoq ajd

Axloqiy tarbiyaning maqsadi shaxsni axloqiy shakllantirishdir. Axloqiy tarbiyaning mazmuni, avvalo, o’quvchilarning amaliy faoliyatlarida, o’qish, mehnat, jamoatchilik ishlarida, ularning munosabatlari xarakterida, o’zaro ta’sir ko’rsatish usullari, xulq-atvor me’yorlarini o’zlashtirishlarida namoyon bo’ladi. Axloqiy sifat shaxsning barcha muhim xususiyatlarini yaxlit holga keltiradi. O’quvchining ma’naviy kamolotida axloqiy fazilatlarining ahamiyati benihoya kattadir. Axloqiy fazilat o’quvchining ko’p qirrali faoliyati davomida shakllanib va takomillashib boradi. Axloqiy xislatlar faoliyat jarayoniga ma’naviy fazilatlar bilan birgalikda o’quvchi ongi va xulqiga ta’sir etadi. Biz ma’naviy tushunchalar haqida gapirganda, avvalo, ma’naviyat haqida aytib o’tishimiz lozim. Bu haqda hurmatli y

Buxoriy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali Ibn Sino, al-Xorazmiy, al-Farg’oniy, Firdavsiy, Amir Temur, Navoiy va Bobur singari mutaffakkirlarimizning ma’naviy-axloqiy tarbiyaga doir qarashlari shular jumlasidandir. Qur’oni Karimdagi va Hadisi Sharifdagi axloqqa oid ibratli maslahatlar, hikoyatlar asrlar davomida ma’naviyatimiz durdonalari – Farobiy, Abdurahmon Jomiy, Alisher Navoiy, Sa’diy Sheroziy va boshqa siymolar, olimlar, yozuvchilarning axloq haqidagi fikr – mulohazalari hozir ham o’z qadr – qimmatini yo’qotmagan, o’sha hikmatlar o’quvchilar tarbiyasi uchun muhim ahamiyatga ega. O’zining o’tmish madaniy merosini chuqur bilmagan va e’zozlamagan odam o’z shajarasini, avlod – ajdodlari bosib o’tgan yo’lni, milliy istiqlolimiz, erkimiz va ozodligimiz yo’lida jasorat ko’rsatgan Shiroq, To’maris

«Qur’on»da insonning ruhiy va ma’naviy kamolga yetishiga to’sqinlik qiluvchi salbiy hislatlardan biri g’azab deb ko’rsatiladi. U ruhiy razolat sifatida talqin etiladi. Chunki g’azab kelganda aql qochadi, inson o’z irodasini idora qila olmay qoladi, o’z manfaati, obro’sini himoya qilaman deb, johillikka yo’l qo’yadi. Hatto, g’azab inson salomatligiga ham zarar yetkazadi. Shuning uchun ham Islom insonni aql va insofga, bosiqlik bilan ish tutishga, o’z hissiyotlarini boshqara olishga chaqiradi. Chunki g’azab kelganda chiqarilgan hukm, amalga oshirilgan hatti-harakat johillik belgisi bo’lib hisoblanadi. Hatto g’azabni bosish bilan birga, g’azabni qo’zg’agan shaxsni kechira olish darajasida o’zini boshqara olish irodasiga ega bo’lish kerakligi ham uqtiriladi. «Ol-i Imron» surasining 134-oyatid

fikrlar, ayniqsa muhimdir. Bu borada Imom Buxoriy ham 4 jildli «Al Jome’ as- sahih» asarining bir jildida odob haqidagi hadislarni jam etgan. Keyinchalik alloma butun Islom olami odob-axloqi va tarbiyasi masalalariga bag’ishlangan «Al-adab al-mufrad» nomli («Adab durdonalari») maxsus hadislar to’plamini yaratadi. Bu asar 644 bobda bayon etilgan va 1322 hadisdan iborat. Mashhur muhaddislardan yana biri vatandoshimiz Abu Iso at-Termiziy bo’lib, u 824-yilda Termiz yaqinidagi Bug’ qishlog’ida tug’ilgan. Uning oilasi va ota-onasi haqida ma’lumotlar yo’q. Ba’zi tadqiqotchilar uning otasi asli Marvlik bo’lgan deb qayd etadilar. U bolaligidan ilmga qiziqqan bo’lib, ayniqsa, hadis ilmini chuqur egallagan. At-Termiziyning o’ndan ortiq asarlar yaratganligi ma’lum. Bular «Al-Jome’ as-sahih»,(«Ishonchl

masalalariga e’tibor beriladi. Hadislarda ham ana shu tarbiya talablari o’z ifodasini topgan. Ayniqsa, ota-onaga yaxshilik qilishga oid hadislarda eng katta gunohlardan to’qqiztasi qayd etiladi. O’tmish mutaffakkirlarimizdan biri Abu Rayxon Beruniy bilim olishni axloqiy tarbiya bilan bog’laydi. Zero, insonda komillikning muhim mezoni yuksak axloqlilikdir. Beruniyning inson kamolotida axloqiy tarbiyaning muhim o’rnini ta’kidlashini uning yuqorida qayd etilgan «O’tmish avlodlardan qolgan yodgorliklar», «Hindiston», «Minerologiya», «Kitob as-saydona», «al-Qonuni al-Mas’udiy», «Geodeziya» va boshqa asarlarida ko’ramiz. Beruniy fikricha, axloqiylik insonning eng asosiy sifati bo’lishi kerak. Bu xislat birdaniga tarkib topmaydi. U kishilarning o’zaro muloqoti, ijtimoiy muhit – jamiyat taraqqiyot

fikr taraqqiyotida «qizil ip» bo’lib o’tganidek, shu an’anaga muvofiq Beruniyda ham axloqiy tushunchalar axloqiy barkamollikning muhim tomonlaridir. Beruniy saxovat (o’zaro yordam, bir-biriga foyda keltirish uchun hamkorlik), muruvvat (odamlarga xayrixoh bo’lish, halollik va haqgo’ylik, o’z mehnati bilan kun ko’rish v. b.)ni insonning axloqiy kamolotini ko’rsatuvchi xislatlar deb biladi. Mutaffakkir ilgari surgan axloqiy xislatlardan yana biri adolatdir. U jamiyatda adolat o’rnatish, uni yovuzliklardan xalos etish uchun dono, adolatli hukmdor bo’lishi kerak, deydi. Beruniy kundalik turmush masalalariga ham katta e’tibor bergan. Har bir axloqan barkamol inson o’zining turmush tarzini ham uyg’un, go’zal eta oladi. Uyg’unlik, go’zallik va nafosatning asosi sanaladi. Beruniy insoniy xislatlard

o’zini tiyib, yaxshilikni mustahkamlaydi, haqiqiy ruhiy lazzat oladi, deydi olim. Insondagi ijobiy axloqiy xislatlarga sahiylik, chidamlilik, kamtarlik, sevgi- muhabbat, mo’tadillik, aqllilik, ehtiyotkorlik, qat’iyatlilik, sadoqat, intilish, uyatchanlik, ijrochilik va boshqalarni kiritadi. Qanoat va mo’tadillikni insonning hissiy quvvatiga kiritadi, chidamlilik, aqllilikni g’azab quvvatiga, donolik, ehtiyotkorlikni ziyraklikka, sadoqat, uyatchanlik ijrochilik, achinish, sofdillikni tafovut quvvatiga kiritadi. Olim qanoatni hissiy fazilatlardan sanaydi va inson o’zini ta’magirlikdan tiysa, mo’tadillikka rioya etsa, o’zida hirsning namoyon bo’lishini yengadi, inson yomon illatlarni yengishda o’z imkoniyatlarini ongli sarf etishi lozim,- deydi. Ibn Sino har bir axloqiy xislatning ta’rifini be

Ahmad Yugnakiy bilimli kishilarni mukammal kishi sanaydi. Chunki bilimlilik barcha yaxshi ishar, ezguliklar manbai bo’lsa, bilimsizlik johillik yoki yomon ishlarga asos bo’ladi. Ahmad Yugnakiyning «Hibat-ul-haqoyiq» asarida ham boshqa ta’limiy axloqiy asarlar kabi insonni barkamol etishning ikkinchi belgisi bu uning xushxulqligidir, deyiladi. Shuning uchun, mutafakkir asarda axloqlilikning tarkibiy qismi sanalgan tilni tiyish, mol-dunyoga hirs qo’yishning oqibatlari, saxovat va baxillik, kamtarlik va kibru havo va ochko’zlik haqida, zulm va jinoyat yo’lidan saqlanish haqida, harom va halolni farqlay olish, e’tiqod va sadoqat kabi muhim masalalar ustida fikr yuritadi. Ahmad Yugnakiy inson axloqliligini ko’rsatuvchi muhim belgilardan birinchisi til odobi deb biladi. Insonda ikki narsa bo’ls

soladi va u muhabbat ko’ngilda abadiy qoladi. Yoshlarni ko’zga ulug’ ko’rsatadi. Ularning yurish-turishini xalq ulug’vor biladi» deydi. Shu bois Alisher Navoiy umr bo’yi to’plagan tajribasi asosida «Mahbub ul- qulub» («Ko’ngillarning sevgani») asarini yozdi va ana shu asarida o’zining axloqiy qarashlarini bayon qildi. Demak, Alisher Navoiy o’zining badiiy asarlari bilan bir qatorda ta’limiy- axloqiy asarlarida o’zi orzu etgan komil insonga xos axloqiy fazilatlar deb qanoat, adolat, saxovat, himmat, muruvvat, vafo, to’g’rilik, hilm, rostgo’ylik, tavozu’, adab va boshqalarni tushungan, ana shu xislatlar tarkib topgan insonda yomonlik, razillik bo’masligi, bunday insonlar yashagan jamiyat ham ravnaq topishi, barcha xalq baxt-saodatga erishish mumkin, deb hisoblagan. Abdurauf Fitrat kishining

Har bir bolaning barkamol bo’lib o’sishiga xalq ta’limining barcha bo’g’inlarida ish faoliyati yangicha rivojlantirish, ijodiy ishlar, izlanishlar va tashabbuskorlikni yanada kuchaytirish zarur. Istiqlol tufayli hayotimizni hamma jabhalaridatubdan o’zgarishlar yuz berayotgan bir davrda umumiy o’rta ta’lim tizimida bolalar tashkilotlari faoliyatini tubdan qayta ko’rishva yangilashni davr taqoza etdi. Huddu shu maqsadda 2001-yil 24-yanvarda Prezidentimiz Islom Karimov yoshlarning tashabbus guruhi bilan bo’lgan uchrashuvda o’sib kelayotgan yosh avlod tarbiyasiga juda katta e’tibor qaratib shunday deb ta’kidladi: “Ma’naviy va jismoniy barkamol avlodni voyaga yetkazish masalasi biz uchun umummilliy, umumdavlat miqiyosidagi vazifa bo’lib, bu ezgu maqsad yo’lida amalgam oshirayotgan ishlarimizni

O’zbekiston Respublikasi «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakati mamalakatimiz yoshlarini ixtiyoriylik, oshkoralik, huquq va majburiyatlar tengligi tamoyili asosida birlashtiradigan nodavlat notijorat tashkilotdir. Harakat va faoliyatini O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va boshqa qonun hujjatlari hamda ushbu ustavga muvofiq amalga oshiriladi. «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakatining maqsadi-mamlakatimiz yoshlarini ozod va obod Vatan yaratishdek, ulug’ maqsad yo’lida birlashtirish,milliy g’oyamizga tayangan holda Mustaqil O’zbekistonning sog’lom, ma’naviy yetuk, dunyoqarashi teran va mustaqil fikrlovchi, milliy va umumbashariy qadriyatlarga asoslangan demokratik tamoyillarni, bozor iqtisodiyoti asoslarini chuqur egallagan yoshlarni voyaga yetkazishga har tomonlama ko’maklashish, o’sib k

madaniy va sport tadbirlari, ommaviy axborot vositalari orqali mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohatlarning, farmonlar, qarorlar va qonunlarning mohiyatini yoshlarga tezkorlik bilan yetkazish va kundalik faoliyat dasturiga aylantirish; - o’zbek xalqining bebaho ma’naviy merosidan yoshlarimizning muntazam va to’laqonli bahramand bo’lishiga, ularning mana shunday ma’naviy muhitda kamol topishiga erishish; - yoshlar va bolalar jamoat birlashmalari, nodavlat tijorat tashkilotlarining yoshlar va bolalarni aqliy, ijodiy va jismoniy jihatdan kamol toptirishga qaratilgan faoliyatini qo’llab-quvvatlash; - yoshlarga jismoniy tarbiya va sport bilan shug’ullanishlari uchun shart- sharoit yaratish, harbiy xizmatga tayyorlash yo’nalishlarida ishni tashkil etishning amaliy tizimlarini yaratish; -

e) harakatning saylab qo’yilgan organlarining oldida hisobot berib turishi, Harakatning mahalliy (hududiy) bo’limlari va boshlang’ich tashkilotlari o’z faoliyati to’g’risida yuqori organlarga axborot berib borishi; f) munozaralar erkinligi, barcha organlar va tashkilotlarning ishida to’la oshkoralik; g) saylab qo’yiladigan yuqori rahbar organning o’ziga berilgan vakolatlar doirasida qabul qilgan qarorlarining quyi tashkilotlar tomonidan bajarilishi majburiyligi; h) jamoa tarzidagi a’zolarning o’z ichki faoliyatini va mazkur ustav doirasidagi faoliyatini yo’lga qo’yishdagi mustaqilligi; i) barcha tuzilmalarda ishlarning «tashabbus-muhokama-loyiha-amalga oshirish», yuqori tuzilmalar tomonidan boshlang’ich tashkilotlarga har tomonlama yordam ko’rsatish tamoyillari asosida tashkil etilishi; «K

- harakatning quyi organlari Ijroiya qo’mitalari va rahbarlarining qonunga va Ustavga zid qarorlarini bekor qiladi; - «Kamolot» Yoshlar Ijtimoiy Harakati MK vakolat doirasiga kiruvchi boshqa masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi; - «Kamolot» Yoshlar Ijtimoiy Harakati MK apparati ishlar boshqaruvchisi, bosh hisobchisi, bo’lim mudirlarini, MK qoshidagi tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari rahbarlari va bosh hisobchilarini lavozimiga tasdiqlaydi, lavozimidan ozod qiladi va boshqalar. Harakatga a’zolik tartibi yakka va jamoa tarzida bo’ladi. - O’zbekiston Respublikasining fuqarolari bo’lgan jismoniy shaxslar ixtiyoriylik asosida Harakatning yakka tartibdagi a’zolari bo’lishi mumkin. - Jinsi, irqi, millati, tili, diniy e’tiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeidan qat’iy nazar, Harakatning ma

b) harakat a’zosining a’zolik yoshi o’tganda va harakatning jamoa tarzidagi a’zosi rahbar organining qarorini taqdim etish orqali Harakatdagi a’zoligini to’xtatishi mumkin. Harakat a’zolarining burchlari quyidagilardan iborat: - harakatning maqsad va vazifalarini amalga oshirishda faol ishtirok etish; - harakatning yoshlar o’rtasida va jamiyatda ta’sir kuchi hamda obro’sini oshirishga o’z hissasini qo’shish; - harakatning organlari, boshlang’ich tashkiloti yig’ilishlari qarorlarini bajarish; - harakatning boshlang’ich tashkiloti ishida faol qatnashish. Harakatning tashkiliy tuzilishi. Harakatning tashkiliy negizi – boshlang’ich tashkilotdir. Boshlang’ich tashkilotlar yetakchilari Kengashi o’z faoliyatini Markaziy Kengash tomonidan tasdiqlangan Nizom asosida amalga oshiriladi. Harakatning t

tashkilotining raislari lavozimiga ko’ra Harakatning tegishli bo’limlari Kengashi tarkibiga kiradilar. Respublika «Kamalak» bolalar tashkiloti «Kamolot» Yoshlar Ijtimoiy Harakati tomonidan tasdiqlangan Respublika «Kamalak» bolalar tashkiloti to’g’risidagi Nizomga asosan faoliyat yuritadi, o’z ramzi va belgilariga ega. O ’ zbekiston Respublikasida « Kamolot » Yoshlar Ijtimoiy Harakati homiyligida « Kamalak » Bolalar tashkiloti faoliyat yuritib kelmoqda . Bu tashkilot yosh avlodni Vatanga muhabbat, istiqlol g’oyalariga sadoqat ruhida yuksak ma’naviyat, sog’lom, bilimdon qilib tarbiyalovchi bolalar tomonidan tuzilgan jamoat tashkiloti hisoblanadi. «Kamalak» Bolalar tashkiloti bolalarning ixtiyoriy ravishda uyushgan, mustaqil, demokratik qoidalar asosida faoliyat ko’rsatadigan ommaviy tashkilo

«Kamalak» Bolalar tashkilotining bosh shiori: «Ezgu maqsad sari Vatanni ulug’laymiz, do’stlikni qadrlaymiz». Tashkilotning asosiy vazifalari: - tashkilotga a’zo bo’lgan jamoa va guruhlarning faoliyatini muvofiqlashtirish; - bolalarda tashabbuskorlik, tadbirkorlik va ishbilarmonlik ko’nikmalarini hosil qilish hamda qo’llab-quvvatlash; - jismoniy, ma’naviy sog’lom avlodni va ijtimoiy faol shaxsni shakllantirishga hissa qo’shish - tashkilot a’zolarini respublikamizda istiqomat qilayotgan turli millat vakillarining urf-odatlari, an’analari marosimlari, madaniyati, san’atini hurmat qilishga o’rgatish; - xorijiy bolalar tashkilotlari bilan aloqalar o’rnatish va uni rivojlantirish; - milliy g’urur, milliy mafkuraviy onglilik, milliy odob, fidoyilik fazilatlarini shakllantirish; - «Xizmat-beminna

- bolalarda yon atrofda yashayotgan insonlarga bo’lgan g’amxo’rlik hissini tarbiyalash, o’zgalar farovonligi uchun qayg’urishga odatlantirish; - bolalarni hayotga tayyorlash, ularning aqliy ongini rivojlantirish, ma’naviy tarbiyasini yuksaltirish, ota-onaga ko’maklashish hissini uyg’otish, uy-ro’zg’or yumushlarini bajarishga jalb etish; - tashkilot a’zolarini o’z haq-huquqlarini himoya qilish va tanqidni to’g’ri qabul qilishga o’rgatish; - turar joylarda, mahallalarda, tashkilot va muassasalar qoshida to’garak, klublarni tashkil etishda ota-onalarni jalb etish; - bolalarning adabiyotga, kitobga bo’lgan qiziqishlarini o’stirish, oilaviy kutubxonalarni tashkil etishga yo’naltirish; - tashkilot a’zolarini oila, mahalla, jamiyat va davlat oldidagi mas’uliyatlarini to’la anglaydigan va egallaga

- tashkilotning har qanday a’zosi faoliyatini muhokama va tanqid qilish, takliflar kiritish tashkilot faoliyatining barcha masalalari bo’yicha o’z fikrini himoya etish. Tashkilot a’zolarining burchlari quyidagilardan iborat: - tashkilot Nizomiga qat’iy rioya qilish; - tashkilot faoliyatida faol qatnashish, yuklatilgan vazifani sidqi dildan bajarish; - tashkilot obro’si haqida g’amxo’rlik qilish; - tengdoshlari va do’stlari o’rtasida tashkilotning maqsad va varifalarini targ’ibot qilish; - tashkilotning yuqori organlariga o’z faoliyati haqida axborot berib turish. «Kamalak» bolalar tashkilotiga respublika hududida yashovchi tashkilot Nizomini tan olgan, millati, tili, diniy e’tqodidan qat’iy nazar, 10 yoshdan 14 yoshgacha bo’lgan bolalar ixtiyoriy, yakka tartibda a’zo bo’lishlari mumkin. Ta

Umumiy o’rta ta’lim maktablarida har bir sinfda o’quvchilar tomonidan saylangan sinf sardorlari faoliyat ko’rsatadi. Maktabda barcha sinf sardorlaridan iborat Sardorlar Kengashi tuziladi va unga Sardorlar Kengashi raisi rahbarlik qiladi. Sardorlar Kengashi belgilangan yo’nalishlar bo’yicha ish olib boradi. Har bir boshlang’ich tashkilotning bir yilda kamida bir marta o’tkaziladigan umumiy hisobot yig’ilishida ko’pchilik ovoz bilan maktab Sardorlar Kengashi raisi saylanadi. Maktab Sardorlar Kengashi tarkibi kamida 10 nafar a’zodan iborat bo’lishi lozim. Maktab sardori va uning yo’nalishlar bo’yicha guruh rahbarlari jamoa a’zolari orasidan ochiq ovoz berish yo’li bilan saylanadilar. Maktab Sardorlar Kengashi faoliyat yo’nalishining mohiyatini ifodalovchi o’z ramzi, nomi va belgisiga ega bo’

tashkilotning faol a’zolari ishtirok etadilar. Konferensiyalar oralig’ida bolalarning uchrashuv va yig’ilishlari bo’lib o’tadi. Konferensiya tashkilot faoliyatining barcha masalalari bo’yicha qaror qabul qilish huquqiga ega: Konferensiyaning huquq doirasiga quyidagilar kiradi: - tashkilot Nizomini qabul qilish, unga o’zgartirish va qo’shimchalar kiritish; - «Kamalak» Bolalar tashkiloti Rayosati a’zolari, uning raisi va o’rinbosarini saylash; - saylab qo’yiladigan organlar vakolatini tasdiqlash; - nazorat organlarini tasdiqlash. Qatnashayotgan vakillarining uchdan ikki qismi ovoz bergandagina Konferensiya qarorlari qabul qilinadi. Konferensiyalar oralig’idagi davrda «Kamalak» Bolalar tashkiloti ishiga uning Rayosati rahbarlik qiladi. «Kamalak» Bolalar tashkiloti Rayosati quyidagi vazifalarn

«Kamalak» Bolalar tashkiloti raisi: - «Kamalak» Bolalar tashkiloti Rayosatiga uning tarkibidan saylangan rais rahbarlik qiladi. Raisning vakolatiga quyidagilar kiradi: - tashkilot faoliyati, uning Rayosati, matbuot nashrlari ishini tashkil etish, joylardagi bo’limlar ishini muvofiqlashtirish, tashkilot organlari tomonidan qabul qilingan qarorlarining bajarilishini ta’minlash, kadrlar bilan ishlash, turli idora va muassasalar, xorijiy bolalar tashkilotlari vakillari bilan tashkilot nomidan ish yuritish. Tashkilot o’z faoliyatini moddiy jihatdan ta’minlash maqsadida O’zbekiston Respublikasi «Kamolot» Yoshlar Ijtimoiy Harakati taqdim etgan jihozlar va boshqa mulklarga ega bo’lishi mumkin. Tashkilot mablag’lari O’zbekiston Respublikasi «Kamolot» Yoshlar Ijtimoiy Harakati tomonidan, davlat va

1-ILOVA UMUMTA’LIM MUASSASALARIDAGI «KAMOLOT» YOSHLAR IJTIMOIY HARAKATINING «KAMALAK» BOLALAR TASHKILOTI TASHKILIY TUZILMASI Harakatning tuman (shahar) bo’limi KENGASHI Harakatning tuman (shahar) bo’limi «Kamalak» Bolalar Tashkiloti va Sardorlar Kengashi Ta’lim muassasasidagi Harakatning boshlang’ich tashkiloti Kengashi va Yetakchisi Ta’lim muassasasidagi «Kamalak» Bolalar Tashkiloti va Sardorlar Kengashi Ta’lim muassasasidagi «Kamalak» Bolalar Tashkiloti va Sardori (Sardorlar Kengashi raisi) Ta’lim muassasasidagi sinflardagi «Kamalak» Bolalar tashkilotining sardorlariUmumta’lim muassasasi BOLALAR YETAKCHISI Ta’lim muassasasidagi«Kamalak» Bolalar tashkiloti yo’nalishlar sardorlari 30

I. 3. Muammoga doir tajriba-sinov ishlarining tahlili. Ma’naviy-axloqiy tarbiya barkamol shaxs tarbiyasining yetakchi qismlaridan birini egallaydi. Shu o’rinda o’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyasida bolalar ijtimoiy tashkilotlarining faoliyatini rivojlantirish yechimini kutayotgan muammolardan biri hisoblanadi. Ilmiy izlanishlarimiz davomida bolalar ijtimoiy tashkilotlarining o’quvchilar ma’naviy-axloqiy tarbiyasini tashkil etishdagi muhim jihatlarini, bolalar tashkilotlari va ularning tashkiliy tuzilmasi kabi muammolarning nazariy asoslarini o’rgandik. Shu bilan birga Nishon tumanidagi №1 umumiy o’rta ta’lim maktabida bolalar tashkiloti faoliyatini ham kuzatdik. Bunda boshlang’ich sinf o’quvchilariga anketa savollari bilan murojaat qildik handa boshlang’ich sinf o’qituvchilari va bola

esa, «Kamalak» Bolalar tashkiloti yo’nalishlari va ularning sardorlari faoliyati samarali yo’lga qo’yilmaganligidan darak beradi. Tajriba-sinov ishlari davomida boshlang’ich sinf o’qituvchilari va 5-7-sinf rahbarlariga quyidagi anketa savollari bilan murojaat qildik: 1. «Kamalak» Bolalar tashkiloti haqida to’liq ma’lumotga egamisiz? 2. Bolalar tashkiloti yo’nalishlari haqida to’liq ma’lumot bera olasizmi? 3. Bolalar tashkiloti vakolatiga qanday vazifalar kiradi? 4. Sizningcha tashkiloti faollari kimlar ? 5. Sizning maktabingizda «Kamalak» Bolalar tashkiloti faoliyati qanday yo’lga qo’yilgan? 6. Boshlang’ich sinflarda «Kamalak» Bolalar tashkiloti ishini tashkil qilish usullari? 7. Bolalar tashkilotida yetakchining burch va vazifasi nimalardan iborat? 8. «Kamalak» Bolalar tashkiloti faoliyat

ma’rifat», «Umid», «Vatanparvar», «Mehr-shafqat» kabi yo’nalishlar faoliyati mavjud. Shuningdek, «Bolalar tashkiloti vakolatoga qanday vazifalar kiradi? » degan savolga o’qituvchilarning olingan javoblar ham yuqoridagidek bo’ldi. «Sizningcha tashkilot faollari kimlar? » degan savolga o’qituvchilarning 5 nafari ijobiy javob qaytardilar, 6 nafar o’qituvchi esa «qarorlarning bajarilishini ta’minlash, tashkilot faoliyatini to’g’ri yo’lga qo’yish» deb javob qaytardilar. 1 nafar o’qituvchi bo’lsa javob qaytarishga o’rinib ko’rdi va aniq bir fikrga to’xtalmadi. O’qituvchilardan quyidagi «Sizningcha tashkilot faollari kimlar? » deb so’raganimizda 3 nafar o’qituvchibular tashkilot Sardorlar kengashi a’zolari, guruh yetakchilari, klub faollari deb to’liq javob qaytardilar. 4 nafar o’qituvchi bo’lsa,

$Keyingi savolimizga ham xuddi yuqorida bildirilgan kabi javoblarga ega bo’ldik. 7nafar o’qituvchi bu tashkilotda yetakchining vazifasini to’liq izohlab bera olmadilar. Faqat 4 nafar o’qituvchi yetakchining burch va vazifalari haqida o\\liq ma’lumotga ega ekanliklarini aniqladik. 1 nafar o’qituvchi esa to’liq va aniq fikr bildira olmadi. Bolalar yetakchisining burch va vazifalari haqida olingan javoblarda o’quvchilarning faqat darsdan tashqari faoliyatlariga boshchilik qilish, ommaviy tarbiyaviy tadbirlarni tashkil etish hamda o’quvchilarning bo’sh vaqtlarini samarali tashkil etish kabi vazifalarni sanab o’tdilar, xolos. Bu javoblar Bolalar yetakchisining faoliyati yaxshi tashkil etilmaganligini ko’rsatadi. Keyingi bergan savolga o’qituvchilar «Kamalak» Bolalar tashkiloti faoliyatini rivojl$

amalgam oshirishda tarbiyaviy ishlar bo’yicha director muovini, sinf rahbari bilan doimiy hamkorlik o’rnatilmagan. Bu esa o’quvchilar ma’naviy-axloqiy tarbiyasida «Kamalak» Bolalar tashkiloti va Bolalar yetakchilarining ta’sirini a’lo darajada emasligiga darak beradi. O’quvchilar ma’naviy-axloqiy tarbiyasida «Kamalak» Bolalar tashkilotining o’rnini oshirish maqsadida tashkilot faoliyatiga doir qarashlarni batafsil tahlil qildik. II . Bob . Bolalar ijtimoiy tashkilotlarida o ’ quvchilarni ma ’ naviy - axloqiy tarbiyalashning yo ’ l - usullari . 1. «Kamalak» Bolalar tashkiloti yo’nalishlari. «Kamalak» Bolalar tashkilotinin uyidagi yo’nalishlari mavjud: «Oltin meros» yo’nalishi orqali bolalarni ajdodlarimiz merosi, tarixiy va me’moriy obidalar bilan yaqindan tanishtirish ishlari olib boriladi

o’zi istiqomat qiladigan ko’cha, mahalla va uylarni obodonlashtirish ishlarida faol ishtirok etadilar. «Vatanparvar» yo’nalishidagi barcha ishlar bolalarda ona Vatanni sevish, ardoqlash, o’z Vatani bilan g’ururlanish hislarini kuchaytirish, milliy urf-odatlar, qadriyatlar udumlarni hurmat qilish ruhida tarbiyalashga qaratiladi. Bolalar ushbu yo’nalishda Vatanimiz taraqqiyotini yuksaltirish, uning boyliklari, tabiati va hayvonot dunyosini asrab-avaylash ishiga o’z hissasini qo’shadilar. «Mehr-shafqat» yo’nalishida bolalar mehrga zoriqqan bolalarni qo’llab- quvvatlash, muhtoj bolalarga yordam berish, tengdoshlari uchun qayg’urish kabi insonparvarlik yordami tadbirlarini amalga oshiradilar. «Umid» yo’nalishida iqtidorli va iste’dodli yoshlarni qo’llab-quvvalash, bolalarni bilim olish va kitob

talablari va qiziqishlari, milliy an’analar va qadriyatlarni hisobga olgan holda tashkil etadi. «Kamalak» Bolalar tashkiloti sardorlar kengashi raisining vazifalari quyidagilardan iborat: - Ta’lim muassasasi Bolalar yetakchisi, o’quvchilar bilan birgalikda bolalarni ularning qiziqishlaridan kelib chiqib to’garaklarga jalb etish; - Ta’lim muassasasida o’tkaziladigan ommaviy tadbirlarning tarbiyaviy jihatdan yuqori saviyada o’tishini ta’minlash; - Tuman (shahar) sardorlar Kengashi bilan kelishilgan holda va ta’lim muassasasi Bolalar yetakchisi, o’quvchilar bilan birgalikda sinflar o’rtasida turli ko’rik-tanlovlar, ko’rgazmalar va musobaqalar o’tkazish, ularda o’quvchilarning ishtirokini ta’minlash; - Tuman (shahar) sardorlar Kengashi va ta’lim muassasi Bolalar yetakchisidan uslubiy va amaliy

- Milliy an’ana va qadriyatlarmizni, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan tarixiy va madaniy merosni o’rganish, targ’ib qilishga qaratilgan tadbirlarni tashkil etish; - Xalqimiz an’analariga xos bo’lgan bayram tadbirlarini o’tkazish; - Tarixiy obidalar haqida ma’lumot yig’ish, ular to’g’risida burchak, albom va referatlar yaratish, ushbu obidalarga sayohatlar uyushtirish; - Xalqimizning boy tarixiy va madaniy merosini o’rganish maqsadida «Yosh tarixshunos», «Yosh hunarmand», «Yosh folklorshunos» kabi klublarni tashkil etish. «Ma’naviyat va ma’rifat» yo’nalishi sardorining vazifalari: - Tadbirlarning yuksak saviyada o’tishida umumta’lim muassasasi sardoriga doimiy yordam berish; - Ma’naviyat va ma’rifat yo’nalishida bayram tadbirlarini tashkil etish; - Muzey, teatr, kinoteatr, istirohat bog’i kabi

- ekologik madaniyatni shakllantirish, uni targ’ib qilish bo’yicha seminar- treninglar, tadbirlar o’kazish; - o’quvchilarning bo’sh vaqtlaridan unumli foydalanish maqsadida «Yashil tabiat do’stlari», «Yosh ekolog», «Yosh zoolog» kabi klublarni tashkil etish. «Vatanparvar» yo’nalishi sardorining vazifalari quyidagilardan iborat: - bolalarning ona Vatanimizga bo’lgan muhabbatini yanada oshirishga qaratilgan tadbirlarni o’tkazish; - Vatanimiz taraqqiyoti yo’lida o’z hissalarini qo’shayotgan zamonamiz qahramonlari bilan bolalarni ijodiy uchrashuvlari, davra suhbatlari o’tkazish; - 14-yanvar «Vatan himoyachilari kuni»ni munosib ravishda nishonlash, harbiy qismlarga tashrif buyurish; - 9-may «Xotira va qadrlash kuni» va boshqa atoqli kunlar arafasida ikkinchi jahon urushi qatnashchilari, yurt ti

- Maktab hududidagi mahallalarda istiqomat qilayotgan qariyalarning uy sharoitini o’rganish; - mehnat faxriylarining ro’yxatini olish va ularga klub a’zolarini berkitish; - qarovchisi bo’lmagan keksa fuqarolar ro’yxatini tuzish va klub a’zolariga ularni berkitish; - nogironlar va yolg’iz keksalarga uy yumushlariga yordamlar uyushtirish; - ta’lim tizimida ko’p yillar davomida pedagogik faoliyat ko’rsatgan nafaqaxo’r qariyalarning holidan xabardor bo’lish, ular bilan suhbatlar tashkil etish; - «Men mehr va muruvvatni qanday tushunaman » mavzusida insho tanlovini o’tkazish; - Yosh avlodni mehr va muruvvatli ruhda tarbiyalash, boy kasbiy va hayotiy tajribalar, ezgu an’analar, ma’naviy-ma’rifiy qadriyatlarning uzviyligini ta’minlashmarsadida o’quvchilar bilan keksa faxriylar o’rtasida «Ikki avl

- Eng yaxshi ijodkor, kashfiyotchi, dasturlovchi, loyiha va hokazo nomlarda viktorina ko’rik tanlovlarini o’tkazish; - Olimlar, xalq ustalari, iste’dodli va ijodkor kishilar bilan doimiy hamkorlik o’rnatish, ular bilan bolalarnina uchrashuvlarini o’tkazish. «Sog’lom avlod» yo’nalishi sardorining vazifalari quyidagilardan iborat: - bolalar o’rtasida sog’lom turmush tarzini targ’ib qilish, shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya etish, badantarbiya bilan shug’ullanish kabi qadriyatlarni targ’ib qilish; - bolalar o’rtasida turli xil sport musobaqalarini o’tkazish; - «Bolalar giyohvandlik, OITS, ichkilikbozlik, kashandalik kabi illatlarga qarshi» mavzusida aksiyalar, rasmlar va ijodiy ishlar tanlovlarini o’tkazish; - taniqli sportchi va murabbiylar, tibbiyot xodimlari, soha mutaxassislari bilan bol

- Sardorlar Kengashi tomonidan qabul qilingan qarorlarning bajarilishini nazorat qilish; - Sardorlar Kengashi tomonidan olib borilayotgan ishlarni tahlil qilish, hisobotni olib borish va ma’lumotlarni to’plash. Tarbiyasi og’ir o’quvchilar bilan ishlash klubi sardorining ish vazifalari quyidagilardan iborat: - tarbiyasi og’ir o’quvchilarni aniqlash va ularga faol o’quvchilarni biriktirish; - tarbiyasi og’ir o’quvchilarni to’garaklarga jalb etish; - tarbiyasi og’ir o’quvchilarni «Kamalak» Bolalar tashkilotining jamoatchilik ishlariga jalb etish; - tarbiyasi og’ir bolalarning ota-onasi, uy sharoit bilan tanishish; - tarbiyasi og’ir o’quvchilarni sport musobaqalariga jalb etish. «Radio eshittirish» klubining ish rejasi quyidagi vazifalarni ichiga oladi: - radio tarmog’ini tashkil etish va munt

- maktab, mahalla va ota-onalar hamkorligidagi ishlar yuzasidan suhbat; - buyuk allomalarni tavallud kunlarini nishonlash; - yirik qadamjoylar, ziyoratgohlar, muzeylar haqida suhbat; - sinfda, maktabda va maktablararo o’tkazilgan sport musobaqalarining yakuni haqida ma’lumotlar berish. Yo’nalishlar, klublar bajaradigan muhim ishlar ham tashkilotning ish rejasiga kiritiladi. Shu reja asosida oylik va haftalik ish reja tuziladi. Tashkilotning ish rejasi bir o’quv yiliga mo’ljallab tuziladi. U o’z ichiga tashkilotning maqsad va vazifalarini hamda o’tgan o’quv yilidagi ishlarning tahlilini oladi. Ishni rejalashtirish chog’ida mumkin bo’lgan aniq vazifalar va ishlarni kiritish zarur. Goho shunday bo’ladi bir narsa rejalashtiriladi-da, boshqa turdagi ishlar amalga oshiriladi yoki butunlay hech n

Yo’nalish sardorlari va tashkilot a’zolarining o’z vazifalariga mas’uliyat bilan yondashishi «Kamalak» Bolalar tashkiloti faoliyati samaradorligini ta’minlaydi. II. 2. Boshlang’ich sinf o’quvchilari ma’naviy-axloqiy tarbiyasida bolalar ijtimoiy tashkilotlari faoliyat mazmuni. Har qanday ishda reja bo’lgani kabi, maktab «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakati boshlang’ich tashkiloti va «Kamalak» Bolalar tashkilotining ishini ham puxta o’ylab tuzilgan ish rejasiz tasavvur qilib bo’lmaydi. Negaki, reja ishning maqsadini, vazifasini va darajasini belgilaydi va harakat dasturini kelajakka yo’naltiradi. Rejada tashkilotning maqsadi, vazifalari va o’tgan o’quv yo’lidagi ishlarining tahlil bo’lishi lozim. Ish rejalar 3 turga bo’linadi: 1. Yillik ish reja 2. Oylik ish reja 3. Haftalik ish reja Reja Sa

Topshiriqlar unchalik uzoq muddatlarga berilmaydi. Butun o’quv yili davomida barcha o’quvchilar ma’lum bir topshiriqlarni bajarishlari kerak. Topshiriqlar almashiladigan kuni sifatida sinfda yig’in o’tkaziladi. Boshlang’ich sinf o’quvchilariga «Yetakchi» klubi sardorlari rahbarlik qiladi, ularning ishlarini nazorat qiladi. Ularga «Kamalak» Bolalar tashkilotining Nizomi tushuntiriladi. Sinf burchagi. Qiziqarli va mazmunli jihozlangan sinf burchak o’quvchilarga katta taassurot qoldiradi. Burchak ish mazmunini aniq va to’la aks ettirishi lozim. Bu bir tomondan sinfga chiroy baxsh etsa, ikkinchi tomondan har bir o’quvchining qanday topshiriq olganligi yaqqol ko’rinib turadi. Sinf burchagida quyidagilar bo’lishi lozim: - sinfning shiori, nishoni; - o’quvchilar ro’yxati (o’quvchilarga qanday to

Xulosa qilib aytganda, xalq ta’limining yanada rivojlantirishda ayniqsa, ta’lim-tarbiya berishda sinfdan va maktabdan tashqari ishlarni mazmunli va asosan bolalar qiziqishlariga qarab jamiyatimiz uchun foydali ishlar bilan shug’ullantirish siz yetakchilarning vazifangizdir. Ularga yo’l-yo’riq ko’rsatib borilsa, ular o’zlari boshlagan ishga ijobiy yondoshgan holda davom ettiradilar degan umiddamiz. Bolalar o’rtasida didaktik va harakatli o’yinlarni tashkil etish Didaktik o’yinlardan asosan bolalarning aqliy faoliyatlarini rivojlantirishga vosita sifatida foydalanish bilan bir qatorda, nutqni o’stirish, atrof-muhit tabiat bilan tanishtirishdan bolalarni ekologik tarbiyasida ham keng qo’llaniladi. Bolalarga bilim berishda, o’rganiladigan yangi bilimni yaxshilab o’zlashtirib olish uchun bolal

O’yinni o’tkazish: yetakchi bugungi o’yinning nomi bilan tanishtiradi. So’ng tayyorlab qo’yilgan narsalar, o’yin qoidasi to’g’risida ma’lumot beradi. Bolalardan bittasi stadionga chaqirilib, istalgan narsasini olib bolalarga ko’rsatishi va uning nomini aytishni taklif etadi. Bola birinchi vazifani bajargandan so’ng ikkinchi vazifani bajarishga o’tadi, ya’ni olib ko’rsatilgan narsasining o’xshashini topib, uning o’xshashligi nima ekanligini aytib tushuntiradi. Shu tarzda o’yin stoldagi narsalarning hammasi tamom bo’lguncha davom etadi. Bu o’yinni guruhlashtirilgan narsalar, ya’ni sabzavotlar, mevalar, idishlar, mebellar, ustki va ichki kiyimlar, oyoq kiyimlar namunasida o’tkaziladi. RASMLARGA QARAB GAP TUZISH O’YINI O’yinning maqsadi: Bolalarning hayvonlar haqidagi tushunchalarini mustahka

O’yinda ko’zda tutilgan maqsad: bolalarni xushyor, chaqqon bo’lishga odatlantirish. O’yin mazmuni: bu o’yin keng maydonda o’ynaladi. O’yinda bir guruh bolalar qatnashadilar. O’yinda boshlovchi bo’ladi. U qo’lida ro’molcha ushlab turadi. O’yindagi bolalar doira hosil qilib turadilar. O’yinni boshlovchi qo’lidagi ro’molchani birorta bolaning orqasiga sekin qo’yib ketadi. Buni sezgan o’ynovchi darrov ro’molchani olib uni quvlab ketadi. U boshlovchidan oldin o’z joyiga yetib kelsa o’yinni davom ettirishi boshlovchining o’zida qoladi. Agarda yetib kela olmasa ro’molchali o’yinni bola davom ettiradi. O’yin qoidasi: o’yinda aylana o’rtasiga kirish mumkin emas. KES-KES O’YINI Bu o’yinda 4 qadam kattaligida doira chiziladi. Doira markazida o’yin boshchisi turadi. Doira chetida esa barcha o’yinchila

O’yin oromgoh maydonchasida o’tkaziladi. O’yinda 20-30 nafar bola qatnashadi. Hamma o’ynovchilar teng ikki guruhga bo’linib, 20-30 metr oraliqda bir-birlariga yuzma-yuz turadilar. Har bir guruhning o’z qanotida bir oyoqlarini (o’ng yoki chap) tizzadan bukib bog’laydilar. Shundan keyin «boshladik» degan buyruq beriladi. O’ynovchilar bir oyoqda sakrab-sakrab qarshi guruhga boradilar va u yerda ro’molchani yechib o’z guruhlari yoniga yugurib keladilar. Ro’molchani navbatdagi o’yinchiga beradilar, hamma o’yinchilar mana shu harakatni takrorlaydilar. Eng oxirgi o’yinchi ham oldingi o’yinchilarning harakatlarini boshqarib, ro’molchani yetakchilarga beradi. Ro’molchani birinchi bo’lib yetakchiga bergan guruh g’olib hisoblanadi. O’yinlarni o’tkazishda bolalarning yosh xususiyatlari, jismoniy tayy

Yetakchi o’zi tarbiyalayotganlarga nisbatan ma’naviy ustunligi, bilimi bilan alohida ajralib turishi lozim. Bolalar yetakchisi O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, jumladan, «Ta’lim to’g’risidagi »Qonun, Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi, «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakatining me’yoriy hujjatlari asosida o’z ish faoliyatini yuritadi. Bolalar yetakchisi - «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakatining maktabdagi tashkilotchisi sifatida sinfdan va maktabdan tashqari ishlarni olib boradi. Bolalar tashkiloti nizomi pedagogik jamoalarning sinfdan va maktabdan tashqari olib borayotgan ta’lim – tarbiyavay ishlari bilan hamohangdir. Agar bu sohada birgalikdaamaliy faoliyat olib borilsa, darsdan tashqari ishlarni takomillashtirishda ijobiy samara beradi. Shuni alohida ta’kidlash zarurki, o’quv-tabi

Maktabdan va sinfdan tashqari ishlar, maktabdan o’quv ishlari bilan chamchas bog’langandir. Ammo bu ishlarni sinf mashg’ulotlariga qo’shimcha, uning davomi deb hisoblash xatodir. Maktab bolalar tashkilotining yetakchisi sinfdan va maktabdan tashqari olib borgan ishlari orqali bolalarning tashabbuskorligini va havaskorligini keng rivojlantiradi. Yetakchi bu ishlarni olib borganda bolalarning yosh xususiyatlari va bilim darajalarini albatta hisobga olish zarur. Ma’naviy-ma’rifiy ishlar tushunchasi keng qamrovlidir. U o’z yo’nalishiga ko’ra barkamol insonni tarbiylash maqsadini qo’yar ekan, bu vazifani ado etish mas’uliyatni talab etadi. Yetakchining zimmasiga yoshlarni ma’naviy barkamol, ma’rifatli, yuksak madaniyatli qilib tarbiyalashdek sharafli vazifa yuklangan. Bu ishlarni ko’ngildagide

- Tanlovda 10 yoshdan 14 yoshgacha bo’lgan barcha «Kamalak» Bolalar tashkiloti a’zolari ishtirok etishlari mumkin. - Tanlovda sinf, maktab, hududiy va Respublika Sardorlar Kengashi a’zolari ishtirok etishlari ham man etiladi. II. Tanlovni tashkil etish tartibi quyidagicha: 1. Maktab bosqichi: - 4-7 sinflarda 8 kishidan iborat jamoa shakllantiriladi va maxsus talabnoma maktab boshlang’ich tashkilotiga taqdim etiladi. Talabnomalar soniga qarab maktab bosqichlari o’tkaziladi. 2. Mahalliy bosqich: - maktab bosqichida g’olib bo’lgan jamoa mahalliy bosqichda ishtirok etadi. Mahalliy bosqichda tuman (shahar)dagi maktablar soniga qarab ishtirokchi jamoalar qatnashadi. Masalan, Toshkent shahrining Sergeli tumanida 27 maktab mavjud bo’lsa, maktab bosqich g’oliblari ham 27 ta jamoani bir kunda ko’rib

Sahna-ko’rinishi – ushbu shartda ishtirokchi jamoa sinf, maktab tuman (shahar) yoki hududiy «Kamalak» Bolalar tashkiloti faoliyati yoki bolalar orasidagi mavjud muammo hamda ularning yechimlari bo’yicha 5 daqiqa sahna ko’rinishlarini havola qiladilar.Ushbu shart 10 ballik tizim asosida baholanadi. Savol-javob-ushbu yo’nalishda jamoa hakamlar hay’ati tomonidan tayyorlangan 10 ta savolga javob javob beradilar.Tayyorgarlik ko’rish uchun 2 daqiqa vaqt beriladi.Ushbu shart 10 ballik tizim asosida baholanadi. Ijtimoiy loyiha-ushbu yo’nalishda har bir jamoa «Kamalak» Bolalar tashkiloti Nizomidan kelib chiqqan holda o’zlarining ijtimoiy loyihasi bilan ishtirok etilishi talab etiladi. Loyihada g’oya, maqsadi, vazifasi, uni amalga oshirish tizimi va kutilayotgan natija aks ettirilishi lozim. Ishtir

qo’llab-quvvatlash, tashkilot a’zolarining faoliyat tizimini yanada mustahkamlash hamda ijtimoiy nufuzini oshirish, Harakatning rivojiga munosib hissa qo’shishlari va kelajakda mamlakatimiz taraqqiyotiga hissa qo’shadigan yetuk kadrlar bo’lib yetishishlariga ko’maklashish maqsadida tashkil etiladi. Xulosa O’zbekiston Respublikasi mustaqilligi sharofati bilan jamiyatimizning siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va ma’naviy hayotida sodir bo’layotgan o’zgarishlar natijasida ta’lim-tarbiya tizimi ham tubdan isloh qilinmoqda. Istiqlol tufayli hayotimizning hamma jabhalarida tubdan o’zgarishlar yuz berayotgan bir davrda umumiy o’rta ta’lim tizimida bolalar tashkilotlari faoliyatini tubdan qayta qurish va yangilanishni davr taqozo etdi. Jumladan, «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakati va uning homiyligidagi

1. O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy rivojlantirishda Sharq va G’arb mutafakkirlarining tajribalaridan samarali foydalanish lozim. 2. Bolalar tashkilotlari faoliyatining samarali tashkil etishi o’quvchilar ma’naviy-axloqiy tarbiyasida muhim ahamiyatga ega. 3. «Kamalak» Bolalar tashkiloti faoliyati samaradorligini oshirishda Kengash sardorlari, Bolalar yetakchilari, yo’nalish sardorlarining o’zaro hamkorlik munosabatlarini to’gri yo’lga qo’yish kerak. 4. Ta’lim muassasasidagi tashkilot hamda Bolalar yetakchisi faoliyatida yo’lga qo’yilayotgan kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etishga doir tavsiyalar berib borish lozim. 5. Bolalar tashkilotlarining yo’nalishlari sardorlari faoliyatini samarali tashkil etish lozim. Buning uchun boshlang’ich sinf o’qituvchilari va sinf rahbarlari doimiy

6. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. Toshkent , Ma’naviyat. 2008. 173-b. 7. Karimov I.A. Barkamol avlod orzusi. Toshkent, O’zbekiston, 1999. 8. Karimov I.A. Asosiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir. 2009-yilning asosiy yakunlari va 2010- yilda O’zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning eng muhim ustuvor yo’nalishiga bag’ishlangan majlisidagi ma’ruza-Toshkent;O’zbekiston, 2010. 9. Avloniy. A. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: O’qituvchi, 1992 10. Abduraxmonov. A. Axloqiy tarbiya va milliy qadriyatlarimiz – Sharq yulduzi. 1990. № 12-164-173-b. 11. O’zbekiston «Kamolot» yoshlar ijtimoiy harakati homiyligida «Kamalak» bolalar tashkiloti Nizomi. Toshkent. 2007. 10-b. 12. O’zbekiston Respublikasi «Kamolot» yoshlar ijti

21. Tursunov.I.Y.Nishonaliyev.U.N. Pedagogika kursi. Toshkent: O’qituvchi, 1997. 232-b. 22. Tulenov.J.G’ofurov.Z.Mustaqillik va milliy tiklanish. Toshkent: O’qituvchi, 1996. 238-b. ILOVALAR 2 - Ilova57

1. «Kamalak» bolalar tashkiloti haqida to’liq ma’lumotga egamisiz? 2. Bolalar tashkiloti vakolatiga nima vazifalar kiradi? 3. Sizning maktabingizda «Kamalak» bolalar tashkiloti faoliyati qanday yo’lga qo’yilgan? 4. Bolalar yetakchisining huquq va burchlarini, vakolatlarini bilasizmi? 5. «Kamalak» Bolalar ijtimoiy tashkiloti qanday yo’nalishlarda faoliyat yuritadi? 6. Siz Bolalar tashkiloti bilan hamkorlikda faoliyat yuritasizmi? 7. Sizningcha Bolalar tashkiloti faoliyatini rivojlantirish uchun qanday tadbirlarni amalga oshirish lozim? 1- ILOVA UMUMTA ’ LIM MUASSASALARIDAGI « KAMOLOT » YOSHLAR IJTIMOIY HARAKATINING « KAMALAK » BOLALAR TASHKILOTI TASHKILIY TUZILMASI58

Harakatning tuman (shahar) bo’limi KENGASHI Harakatning tuman (shahar) bo’limi «Kamalak» Bolalar Tashkiloti va Sardorlar Kengashi Ta’lim muassasasidagi Harakatning boshlang’ich tashkiloti Kengashi va Yetakchisi Ta’lim muassasasidagi «Kamalak» Bolalar Tashkiloti va Sardorlar Kengashi Ta’lim muassasasidagi «Kamalak» Bolalar Tashkiloti va Sardori (Sardorlar Kengashi raisi) Ta’lim muassasasidagi sinflardagi «Kamalak» Bolalar tashkilotining sardorlariUmumta’lim muassasasi BOLALAR YETAKCHISI Ta’lim muassasasidagi«Kamalak» Bolalar tashkiloti yo’nalishlar sardorlari Ta’lim muassasasidagi sinflardagi «Kamalak» Bolalar tashkiloti a’zolari 59

Купить

Информация о документе

Продавец

O’quvchilarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalashda bolalar ijtimoiy tashkilotlarining o’rnini

Похожие документы