O‘quvchilarni tarbiyalashda inshoning ahamiyati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	267.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘quvchilarni tarbiyalashda inshoning ahamiyati

Купить

MAVZU: O‘QUVCHILARNI TARBIYALASHDA INSHONING AHAMIYATI .

REJA:

I. KIRISH

II. ASOSIY QISM

1.BOB. SODDA MASALALARNI O‘RGATISH METODIKASI

1.1. 1.O`quvchilarga sodda masalalar yechishni o`rganish usullari.

1.2. .Sodda masalalar bilan tanishtirish va ularni yechishni o’rgatish.

2.BOB . SODDA MASALALARNI O‘RGATISH METODIKASINING NAZARIY ASOSLARI.

2.1. .«O`nlik mavzusida masalalar ustida ishlash metodikasi.

2.2. Sodda masalalarni yechishga o`rgatish va ularni har xil usullar bilan yechish.

III. XULOSA.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI.


KIRISH

.Masalalar yechish matematika óqitishning muhim tarkibiy qismidir. Masalalar yechishmasdan
matematikani ózlashtirishni tasavvur ham qilib bólmaydi. Matematikada masalalar yechishni
nazariyani amaliyotga tadbiq qilishning mutlaqo tabiiy yóldir. Arifetik amallarning mazmunini
amallar orasidagi boğlanishlarni, amal komponentlari bilan natijalari orasidagi boğlanishlar
bilan tanishishda mos sodda masalalardan foydalaniladi. Sodda masalalar óquvchilarni
matematik munosabatlar bilan tanishtirishning muhim vositalaridan biri bólib xizmat qiladi1 .
Masalalarni mustaqil yechishni tashkil qilish óqituvchiga óquvchilarning mumkin bólgan aqliy
qobiliyatlarini rezervlardan foydalanish imkonini beradi. Masalalar yechish orqali óquvchilarda
ushbu malakalar tarkib topmoği lozim. 1.Masalani tinglashni órgatish va uni mustaqil óqiy olish.
Masalalar ustida ishlash uning mazmunini ózlashtirishdan boshlanadi. 2.Masalani dastlabki
analiz, qilish. Ma’lumni noma’lumdan, muhimi nomuhimdan ajratish. Masalada berilganlar bilan
izlanayotganlar orasidagi boğlanishni ochish bu eng muhim masalalardan biri bunday malakaga
ega bólmay turib, masalalarni mustaqil yechishga órganib bólmaydi. 3.Masalani qisqa yozish
malakasi. Masala teksti ustida oğzaki ishlagandan keyin uning mazmunini matematik terminlar
tiliga ótkazish va qisqa yozuv shaklidagi matematik strukturasini (qisqacha shaklini) belgilash
kerak.

ASOSIY QISM O‘quvchilarni sodda masalalar bilan
tanishtirish. O`quvchilarda eng oldin
tanishadigan arifmetik masalalar
tushunarli bo`lishi kerak yig’indi va
qoldiqli masalalarga doir masalalar
jumlasi kiradi. Bunday masalalarni echish
bilan tanishtirishni, parallel olib borish
maqsadga muvofiq bo`ladi, bunday
masalalarga quyidagi masalalar kiradi2 .
1.Ahmad 3ta qo`g’irchoq va 2ta koptok
rasmini chizdi. Ahmad nechta
o`yinchoqning rasmini chizdi? 2.Bahodir
jo`yakdan 6 ta bodring uzdi 2 ta bodringni
edi. Nechta bodring qoldi? Sodda
masalalarning qiyinligi bo`yicha ikkinchi
turi bu sonni bir necha birlik orttirish yoki
kamaytirishga doir masalalardir, bunday
masalalarga namunalar keltiramiz.
1.Zokirda 6 ta Ahmadda esa undan 2 ta
ortiq daftar bor. Ahmadda nechta daftar
bor? Echish: 6+2=8 ta. Javob: Ahmadda 8
ta daftar bor. 2.Maysara 7 ta ertak,
Go`zal esa undan 3 ta kam ertak o`qidi.
Go`zal nechta ertak o`qigan? Echish: 7-
3=4 ta Javob:Go`zal 4 ta ertak o`qigan.

1.BOB. SODDA
MASALALARNI
O‘RGATISH
METODIKASI 1.1.O`quvchilarga sodda masalalar yechishni o`rganish usullari . Masaladagi berilgan sonlarning
nechtaligini ta‘kidlashga va ular o`rtasidagi munosabatlarini aniqlay bilish ko`nikmasini rivojlantirishga
imkon beruvchi eng muhim matn usuli-masalani tasvirlashdir. Bolalarning narsalarning chizmada tasvirlash
usullari bilan tanishishi ham foydalidir. Dastlabki 1-2 ta masalani o`qituvchining o`zi tasvirlab chizadi.
O`qituvchi doskaning ichiga 5 ta qo`ziqorin va uning oldiga bitta qo`ziqorin solingan savatchaning rasmini
chizdi. Bolalar o`qituvchi qanday maslalni chizganini topganlaridan kiyin o`zlari hohlagan narsalar haqida
masala tuzadi. Bolalarni masalaning javobi emas, balki masala shartini chizish kerakligi haqida bosh
qotirish kerak, o`qituvchi tez chiziladigan narsalarni tanlash haqida maslahat beradi. U bir nechta yaxshi
chiqqan va 1-2 ta yaxshi chiqmagan rasmlarni tanlab oladi. Bolalar kim qanday masala tuzganini
topadilar. Ular qaysi rasm bo`yicha masala tuzish mumkin, qaysi rasm buyicha.masla tuzib bo`lmasligini,
nima uchun xatosi nimada ekanligini aniqlaydilar. Rasmda masalada berilgan sonlar ko`rsatilishi kerakli
haqida ishonch hosil qilinadi o`zaro tekshirish olib borilsa yaxshi bo`ladi. Ayirishga oid masala tuzishda
ko`pincha ikkita rasm chizishga to`g’ri keladi, birida kamayuvchi, ikkinchisida qoldiq va ayiruvchi
chiziladi. Masalan: birinchisida 6 ta archa, ikkinchisida 5 ta archa chiziladi

1.2.Sodda masalalar bilan tanishtirish va ularni yechishni o’rgatish.
Matematik masalalar echish matematika o`qitishning muhim tarkibiy qismidir.
Masalalar echmasdan matematikani o`zlashtirishni tasavvur ham etib bo`lmaydi.
Matematikada masalalar echishning nazariyasini amaliyotga tadbiq qilishning muhim
yo`lidir. Masalalar echishning boshlang’ich sinflarda o`rganiladigan u yoki bu nazariy
materiallarni o`zlashtirish jarayonida muhim rolni va o`quvchilarni fikrlash
qobilyatlarini o`stiradi muhim ro`l o`ynaydi. Masalalar amaliy ishlar sistemasi asosida
tuziladi. Bu degan so`z har bir yangi tushunchani tarkib toptirish har doim bu
tushuncha ahamiyatini tushuntirishga yordam beradigan uning qo`llanishini talab
qiladigan u yoki bu masalani echish bilan amalga oshadi7 . Arifmetik amallarning
mazmunini amallar orasidagi bog’lanishlarni amal komponentlari bilan natijalar
orasidagi ochib berishda, har xil miqdorlar orasidagi bog’lanishlar bilan tanishishda
mos sodda masalalardan foydalaniladi. Sodda masalalar o`quvchilarda murakkab
masalalarni echish uchun zarur, bo`ladigan bilimlar malakalar va ko`nikmalarni tarkib
toptirish uchun asos bo`lib xizmat qiladi. Masalalar bolalarning fikrlash qobiliyatlarini
rivojlantirishning foydali vositasi bo`lib odatda o`z ichiga ayrim bilimlarni oladi. Bu
bilimlarni qidirish masala echuvchidan analiz va sintezga mustaqil murojaat qilish
faktlarni taqqoslash, umumlashtirish va hokazolarni talab qiladi. Bilishning bu
usullarini o`rgatish matematika o`qitishning muhim maqsadlaridan biri hisoblanadi.

II.BOB. . SODDA MASALALARNI O‘RGATISH
METODIKASINING NAZARIY ASOSLARI.

2.1.«O`nlik mavzusida masalalar ustida ishlash metodikasi.

Ma’lumki, birinchi sinflarda o’quvchilar bir va ikki amal bilan yechiladigan
masalalar bilan shug’ullanadilar. Sodda masalalarni yechish uchun yetarlicha
tayyorgarlik mashiqlarini o’tkazishlari lozim. Bunga quyidagilar kiradi: -
O’quvchilar narsalarning rangi, shakli, o’lchami haqida; - Narsalarning uzun –
qisqaligi, keng – torligi, baland – pastligi haqida; - Ustida – ostida, chapda –
o’ngda, yuqoridan pastga, pastdan yuqoriga kabi tushunchalar haqida; - Bir
xil, har xil, ko’p, kam, shuncha marta ortiq, shuncha marta kam
tushunchalari; - Har bir, hammasi, shundan boshqa hammasi tushunchalarining
ma’nosini o’zlashtirib olishlari zarur. Shuningdek, bitta yoki bir nechta
narsalarni ajratish, raqamlarning bosma va yozma yozilish shakllarini
o’zlashtirib olishlari kerak bo’ladi. Ayniqsa o’n ichida sonlarni o’rganishda
sonlarning katta(>), kichik (


2.2. Sodda masalalarni yechishga o`rgatish va ularni har xil usullar bilan yechish.
O’quvchilar masalalar yechish bilim, ko’nikma va malakalariga yengillik bilan erisha
olmaydilar. Ko’pincha uchinchi va to’rtinchi sinflarda ham o’quvchilar 2 va 3 amalli
masalalarni mustaqil yecha olmaydilar. Bunga sabab birinchi va ikkinchi sinflarda
masalalar yechishga doir yetarlicha bilim ko’nikma va malakalarga ega bo’lishini
e’tiborsiz qoldirishlari hisoblanadi. Shuning uchun ikkinchi sinf o’qituvchisi birinchi
sinflarda masalalar yechishga o’rgatish qanday olib borganligini va birinchi sinfga
tegishli bo’lgan metodik talablarning qanchalik bajarilganligini tekshirish shart. Ya’ni
sodda masalalarni yechishning ahamyati, murakkab masalalarni yechish ahamyati
o’quvchilar murakkab masalalarni yechishda dastlab sodda masalalarga ajratadilar,
so’ngra ajratilgan sodda masalalarni yechishning tartibini aniqlab olishlari kerak.
Masalalar yechishga bunday yondashish o’quvchilarning matematika faniga bo’lgan
qiziqishlarini o’stiradi va mantiqiy fikrlash qobilyatini taraqqiy ettiradi. 27
Ikkinchidan o’quvchilar murakkab masalalar yehish uchun masalaning mazmunini
anglatuvchi holatni ko’z oldiga keltirishlari, masala mazmuni va mohiyatini to’liq
anglashlari yoki tushinishlari kerak. Aks holda masalalarning yechilishi o’quvchilar
uchun qiyinlik qiladi. Shuning uchun masalalar kundalik hayotdan, texnikadan,
qurilishdan tabiatdan olingan bo’lsa, o’quvchilar shu masalalar orqali turmushni va
tabiatning xilma – xil foydali bilimlarini bilib oladilar.

XULOSA

Boshlang`ich ta`lum dasturida bolalarga masalalarni yechishda ular oldindan o`rgangan
arifm е tik amallarning xossalaridan foydalanishi va o`zlariga ma'lum bo`lgan usullardan eng
ratsionalini tanlay olishga o`rgatish zarurligi ta'kidlangan. Masalani har xil usullar bilan
yechishdagi muammo matbuot sahifalarida m е todik qo`llanmalarda hamda darsliklarida
muhokama qilingan va qarab chiqilgan. Ushbu kurs ishida masalalarni har xil usullar bilan
yechishning boshlang`ich sinf o`quvchilarining fikrlash doiralarini k е ngaytirishdagi ahamiyati
е tarlicha asoslab b е rilgan va boshlang`ich sinf o`quvchilariga nima uchun masalalarni aynan
bir xil emas, balki har xil usullar bilan yechish malakalarini shakllantirish lozimligi haqida
to`xtalib o`tilgan. Masalalarning har xil yechimlarini topish asosan bolalarning fikrlash
doiralarini k е ngaytiradi, ularning masala yechishga bo`lgan qiziqishlarini orttiradi, undan
tashqari ularning logik tafakkurlarining rivojlantirish imkonini b е radi, ularda masala
yechishda uchraydigan qiyinchiliklarni е ngish uchun qat'iylik va matonatlilikni tarbiyalaydi.
Bundan tashqari sodda masalalar favqulodda ko`p uchrashini va u mat е matikada muhim rol
o`ynashligini yoritishga harakat qilingan. Kurs ishida boshlang`ich sinf o`quvchilarida
murakkab masalalarni har xil usullar bilan yechish malakalarini shakllantirish to`g`risida ham
so`z boradi. Sodda masalalar kabi murakkab masalalar ham bilimlarni o`zlashtirishga,
olingan bilimlarni mustahkamlash va mukammallashtirishga xizmat qiladi. Bulardan tashqari
hozirgi zamon ta'lim tizimining asosi bo`lgan yangi p е dagogik t е xnologiyadan ham
foydalanganman. Ya.P.T. qo`llanilgan bir soatlik dars ishlanmasi ham shu bobdan o`rin olgan.
Undan so`ng esa bolalarni o`zlarini sinab ko`rishlari uchun har bir bobda t е gishli bir nechta
masalalar tizimini ham ishlab chiqqanman.

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!!!

O‘quvchilarni tarbiyalashda inshoning ahamiyati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish