O‘rta osiyo davlatlarida elchilarni qabul qilish marosimlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘rta osiyo davlatlarida elchilarni qabul qilish marosimlari

Купить

O’RTA OSIYO
DAVLATLARIDA
ELCHILARNI QABUL
QILISH MAROSIMLARI

O’rt a Osiy o hududida ming
y illik lar davomida huk m surib
k e lgan davlat chilik t izimi mavjud
bo’lganligi, davlat chilik ning o’ziga
xos barcha jihat lari ,shu jumladan
t ashqi siy osat i diplomat ik
aloqalari ,e lchilik bordi k e ldilari
uzluk siz holat da davom e t ib
k e lganligi haqida ma’lumot lar bor.
Qadim zamonlardan O’rt a osiy oda
e lchilarning qabul qilish t art ib
qoidalari huk mdorlarning diqqat
e’t iborida bo’lgan. Diplomat iy amiz
t arixiga oid k o’plab asarlarda
uning y o’l-y oriqlari at rofl icha
t ahlil e t ilgan.

O’rta Osiyo
davlatlari
elchilik
aloqalarinin
g
Maqsadi: Davlatlararo
munosabatla
rni
mustahkamlash Hukmdorlarning
o’zaro
muloqotlarini
barqaror etish bilan
ishonch hosil qilish Mamlakatlar-
ning ichki va
tashqi
holatlaridan
xabardor bo’lish Ikki davlat
o’rtasida
hamjixatlik
o’rnatish
Fuqarolarnin
g tinchligi va
osoyishtaligin
i o’rnatish

•
A gar at rof dagi
mamlak at lardan k e lgan e lchilar
huk mdor saroy iga y e t ganlaricha,
garchi ular k e lishi haqida he ch
qanday xabar olinmagan t aqdirda
ham ular e’t iborsiz qoldirilsa va
zudik da xabar y e t k azilmasa- bu
xolat da davlat t art ib qoidalari-
ning y axshi o’rnat ilmaganligini
bildirgan. Sarxadlardagi ma’mur-
larga uqt irib qo’y ish lozimk i,ular
e lchilarga darxol ishinchli vak ilni
k uzat uvchi sif at ida t ay inasinlar.
Va bu vak ilo ularning bir manzilga
y e t k azib qoy sinva ularni
ishonchli mulozimlarga
t opshirsinlar. Bu t art ib huk mdor
saroy iga y e t ganicha davom e t sin.

X ar bir t o’xt amda e lchilarni ziyof at
qilib,ularni xush f e llik bilan k ut ish k ey ingi
manzilgacha oziq ovqat biloan t a’minlash lozim,
chunk i ularga nisbat an k o’rsat ilgan har bir
yaxshilik y ok i yomonlik qabilidagi xat t i
harak at lar huk mdor t omonidan amalga
oshirilgan t adbirlar sif at ida baxolanishini
unut maslik darkor

A mir Te mur saroyida che t
e llik e lchilarni qabul qilish
marosimi e lchilar che garadan
o’t ib,uning mulk lari hududida
qadam qo’yishlaridan
boshlanar e di. Mamlak at
bo’ylab shunday t art ib
o’rnat ilgan e dik i,e lchilar
yo’lidagi shahar va qishloqlar-
ning hok imlari ularni k ut ib
olar,axoli uylaridan gilam
chiqarib joy solar, dart urxon
yozib me hmonnavozlik ko’rsa-
t ar,t unash uchun joy, yo’lni
davom e t t irish uchun ot -ulov
bilan t aminlashar e di.

A garda A mir Te mur
k imnik i,biror y e rga
yuborsa,balk i uning qoshiga
k imdir k e lay ot gan bo’lsa ,shu
t arzda k ut ib olishadi va xar
k uni ot bilan t aminlashadi.Bu
ot lar aholi bor y e rlarda
ham,y o’q y e rlarda ham
amirning buy rug’iga k o’ra
t ay y or t uradi, ularga
qaray digan odamlar t ay in-
lanadi. A loqa t izimida o’rnat il-
gan bunday munt azam t art ib
naf aqat e lchilarga qulay
sharoit y arat adi,balk i A mir
Te mure be poy on mulk larining
har che k k asidan xabardor
bo’lib t uradi.

•
I spaniya qiroli Ge nrix I I I ning A mir Te mur
saroy iga yuborgan Gonsale s De K lavixo
boshchiligidagi e lchilari A mir Te mur
davlat idagi y o’llarda o’rnat ilgan t art ib-
int izomdan baxramand bo’lib,Samarqandga
ye t ib k e lganlarida ular Samarqandga yaqin
Gulist on bog’iga joylasht irilib,bir xaf t a
davomida me hmondorchilik da dam
oladilar.A mir Te mur qarorgohi-Dilk usho
bog’ida-ularni qabul qilish marosimi bo’lib
o’t adi.I spaniya qiroli e lchisi Rui Gonsale s De
Klavixo bu marosimni shunday t asvirlaydi

,,A mirning y aqinlaridan ik k it a mirza ularni qo’lt iqlab
boshlab bordilar.Oldinda I spaniya qiroli yuborgan
sovg’alarni ko’t argan olimlar ularni namoyish qilib
o’t adilar ’’

•
Elchilarni avval k e k sa bir shaxs oldida
t o’xt at adilar-u amirning e lchilaridan birining
o’g’li e di-unga t azim qilgach, y osh o’spirinlar
qoshiga olib boradilar-ular amirning nevaralari
e di-ularga ham t a’zim qiladi. I spaniy a qiroli
t opshirish vaqt ida ham shu odat
qo’llaniladi.X at ni o’t irgan o’spirinlardan biri
oladi va uchchala o’spirin o’rinlaridan
t urib,mak t ubni amirlarga e lt adilar. Shunda
e lchilarga olg’a y urib borish buy uriladi.Ular
amirni ko’rgan zahot i uch mart a t a’zim
t ak rorlanadi va t iz cho’k k an xolda qoladilar.

•
So’ng amir oldida t urgan ucht a mirza ke lib,e lchilarni
qo’lt iqlab amir oldiga olib ke ladilar. ,,A mir qo’lini o’pish
uchun uzat madi’’ de b yozadi Klavixo.A mir e lchilarga
qirollari,uning sog’lig’I ishlari haqida savol be radi javob
oladi.Elchilar maqsadlarini bayon e t adilar.

K eyin mirzalar e lchilarni o’rinlaridan t urg’azib,
qo’lt iqlab amir o’t irgan supaga olib borib , xit oy
e lchilaridan yuqoriga o’t qaziladi.Shundan so’ng
ziy of at boshlanadi.Ziy of at dan k eyine sa amir oldida
e lchilar k e lt irgan sovg’alarninaoyish qiladi va ularga
ajrat ilgan mahsus manzilga e lt ib qo’y iladi. I spaniy a
e lchilari uchun Bog’I Chinor, Bog’I Nav , Bog’I
Dilk ushoda ziyof at lar be radi.A mir Te mur buy rug’I
bilan I spaniy a e lchilarining X it oy e lchisidan yuqori
o’t k azilishi misolida bu davlat ning t ashqi siy osat i
yorqin if oda t opadi.Bu omil Te murning y angi
davlat lar bilan diplomat ik aloqalar o’rnat ishga k at t a
ahamiyat be rganini k o’rsat sa ,X it oy bilan e lchilik lar
t arangligini k o’rsat adi

•
X VI -X VI I I asrlarda ham Mark aziy Osiy o davlat larining
che t e llar bilan diplomat ik munosabat lari va e lchilik
aloqalari t o’xt ab qolmadi.Elchilar orqali y uborilgan
mak t ublarda ot a-bobolardan me ros qolgan do’st lik ni
saqlash mamlak at t inchligi va axolining f arovonligini
t a’minlovchi va islomning qudrat uvini oshiruvchi omil
e b baxonalar va bir-birlarini shunga davat e t adi.Bu
davrda Buxoro amirlari saroyida joriy bo’lgan che t
e llik e lchilar,t uman raislari ,ulus boshliqlarini qabul
qilish marosimlari t art ib qoidalari y ozma risola
mavjud bo’lgan.

•
Eng avval shig’ovul va huk mdorga
yuborgan zot ning arzi va
ilt imoslarini bayon qiladi; keyin u
bir ne cha qadam orqaga che k inadi
va e lchining salomlarini uni qabul
qilish haqidagi ilt imoslari va
t ort iqlarini ye t k azadi. A gar e lchi
mashhur amirlar sirasiga
k irsa ,mansabdor shaxslardan ik k i
k ishi ik k i t araf dan unga
yaqinlashadilar va uni yuk sak t axt
poyasiga olib ke ladilar. ,,Ollohning
soy asi bo’lmish huk mdorning qo’li
uning saodat mand ye lk asiga
t e k k anda ‘’xuddi shunday
e lchilarni o’rab oladi va joyiga
o’t qazishadi.

•
Biroq davlat lararo munosabat larning harak t e ri,
davrning siy osiy, iqt isodiy,ijt imoiy madaniy
omillari t a’sirida e lchilarni qabul qilish
marosimlariga y angilik k irit ila boshladi. Buni
X VI -X VI I asrda ravnaq t opgan Buxoro- Hindist on
diplomat ik aloqalari misolida ko’rish mumk in.

•
1587-yil Hindist ondagi
boburiylar sulolasidan bo’l-
gan A k barshoh (1542-1605)
saroyiga yuborilgan A bdu-
llaxonning (1557-1599) e lchi-
si Mir Quraysh bilan birga-
likda uning e lchilari Hak im
Humom va Sadr J ahonning
ke lganligi haqida ma’lumot -
lar be radi. A sarda : Sult on
Husayn Mirza madrasasida
bazm uyusht iriladi.Majlis
boshlanishi bilan ik k i e lchi
bazmga t ak lif e t iladi.Hind
e lchisi Hak im X umom 27
marot aba salom be radi.xon
qo’lini o’pib nomani uzat adi.

X VI I I -X I X asrga ke lib Buxoro
saroyida e lchilarni qabul
qilish marosimi bir qadar
o’zgargani va yozma qoida-
larga o’zgart irishlar k irit ilgani
haqida ma’lumot lar ko’zga
t ashlanadi. Buni A .A .
Se myonov ham buni qayd
qilgan e di. ,,A vvalda e lchi olib
ke lgan che t e l huk mdorining
mak t ubi k ichik inoqqa
t opshiradilar, u xat ni ochib,
xonning buyrug’I bilan
munshiyga t opshiradilar u
baland ovoz bilan uni o’qib
be radi”

1820-y ili Possiy a podshosi A le k sandr I (1801-
1826) Buxoro amiri X ay darxon (1800-1826)
saroy iga y uborgan rasmiy e lchisi A .F.Ne grini
qabul qilish marosimi har ik k i t omonga
maqbul bo’lishligi uchun uzoq muhok ama va
munozara qilgan e k an.Mazk ur e lchilik ning
rasmiy k ot ibi E.K.Mey ndrovning
y ozishicha ,Buxoroga 15 chaqirim y e t masdan
Bozorchi nomli joy da 36 soat davomida qabul
marosimi qoidalari muhok ama qilinadi..,,I k k i
y onida k ame rge rlari bilan Ne gri xon
t omoniga o’n qadam y urib unga f ors t ilida
murojat qildi qo’shbe giga ishonch y orlig’ini
t opshirdi va o’t irdi.Qo’shbe gi xonga y orliqni
t opshirdi, xon baland ovozda o’qib be rdi.

•
Biroq che t e lchilarini qabul qilish
marosimlari har doim ham yaxshi
holat da o’t magan .1844-yili
Buxoroga yuborilgan Eron shoxi
e lchisini qabul qilish marosimi
misolida ko’rish mumk in.X ullas bu
e lchilik ning ancha soddalashgani
ko’zga t ashlanadi. A mir Eron
e lchisiga ilt if ot k o’rsat ib,huzuriga
ke lish uhcun mahsus vaqt
be lgilamaydi, uni e lchining o’z
ixt iyoriga qoldiradi. Shoxning
yorlig’ini shigovul qo’lidan
e mas,balk i e lchining qo’lidan
amirning o’zi oladi,o’zi qo’ydi.

X ULOSA
X ulosa qilib ayt ganda,O’rt a Osiy o davlat larida e lchilarni
qabul qilish marosimi muayyan t art ib qoidalar asosida olib
borilgan bo’lsada o’zaro munosabat larning xarak t e ri va
davrning siyosiy , iqt isodiy,ijt imoiy,manaviy omillari
t aqozosi bilan ularga o’zgart irishlar k irit ilib borilgani
k uzat iladi.

ADABIYOTLAR:
•
Nizom ul-Mulk ,,Siyosat noma”
•
R.G.K lavixo ,,Samarqand k undaligi”
•
Mahmud ibn Vali ,,More Tayn”
•
X ofi z Tanish Buxoriy ,,A bdullanoma”
•
M.M.X ayrullayev ,,O’zbe k diplomat iyasi t arixidan”

O‘rta osiyo davlatlarida elchilarni qabul qilish marosimlari

Купить

Похожие документы
Osiyo qit’asining geografik o‘rni, chegaralari va siyosiy xaritasi
Ost indiya
Ossuriya davlatida elchilik va razvedka faoliyati
Ossuriya diplomatik hujjatlari xususiyatlari
Ossuriya Diplomatik xujjatlar xususiyati