Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1,007.3KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘rta Osiyo hududining qadimgi tub joyli aholisi va uning yozma manbalarda aks etishi

Купить
O` rt a Osiy o hududining qadimgi t ub joy li aholisi v a uning y ozma manbalarda ak s et ishi. Reja 1. O`rta Osiyoning tub joyli aholisi haqida Avesto ma’lumotlari, G‘ova, sug‘da, Bag‘di, Mauri, Xvarizam va boshqa turkiy qabilalari. 2.Avesto ta’rifi Ahamoniy podsholarining qoyatosh lavhalarida O`rta Osiyo xalqlari, O`rta Osiyo xalqlari haqida yunon-rim mualliflari . 3. O`rta Osiyoning qadimgi xalqlari haqida Xitoy manbalari. Si Ma Syan va uning «Tarixiy xotiralar» asari, Ban Gu va uning «Birinchi Xan dinastiyasining tarixi» asari, Yuechjilar va ularning kushonlar davlatiga asos solishi. Toxar qabilalari va Toxariston, Qadimgi yozma manba’larda etnonimlar va tarixiy geografiya O‘rta Osiyo xalqlari tarixi juda qadimiy. Selung‘ur, Ko‘l-Buloq yodgorligi asosida Vatanimiz sarhadlarida qariyb 1 mln yildan buyon odamzod yashab kelganligi ilmiy asoslandi. Hozirgi kunda tarixiy taraqqiyot barcha davrlariga oid yodgorliklar o‘rganilishiga erishilgan. O‘rta Osiyo xalqlari qadimgi tarixi to‘g‘risida ilk ma’lumot beruvchi dastlabki manba “ Avesto” bo‘lib, uning “ Videvdat” kitobida bu to‘g‘risida ma’lumotlar mavjud. Avestoda ijtimoiy- iqtisodiy munosabatlar yaxshi keltirilgan (nmana, vis, zantu, daxyu). “Kavi” diniy va dunyoviy hokimiyat egasi, “Sastar” – harbiy sarkarda hisoblangan. Daxyu- nafaqat yirik hududiy birlik, balki ma’lum bir etnik birlik hamdir. Avestoda qadimgi jamiyat a’zolari 4 toifaga bo‘linadi; kohinlar, jangchi askarlar, hunarmandlar va chorvadorlar. Zardushtiylik dinida iymon uch tayanchga asoslangan; fiqolar sofligi, so‘zning sobitligi, amallarning insoniyligi. “Avesto” da 16 ta hududiy etnik birlik tilga olinadi (Gava Sug‘uda, Bahdi, Maurn, Xoroeva, Tur va boshqalar). Naqshi Rustam yozuvlari Persepol shaxrida Doro 1 va Kserks saroyiga olib boradigan tosh pillapoya devorlariga Eron ahomoniylariga tobe mamlakatlardan hiroj olib kelgan vakillar suratlari bo‘rtma uslubda ishlangan. M; 8- qatorni So‘g‘diyona vakillari tashkil etib, ular etti kishi shohga kumush idishlar, ipak matolar, hayvon terilari, 2 ta qo‘yni etaklab kelayotgani tasvirlangan. 11 – qator tigraxauda saklari dasht otini, 15- qatorda Baqtriyaliklar ikki o‘rkachli tuya, 17- qatorda xorazmliklar jiyron otni etaklab kelayotgani tasvirlangan. Bu manbalar O‘rta Osiyoning qadimgi tub joy aholilari to‘g‘risida ma’lumotlar berdi Kvint Kursiy Ruf (mil.avvalgi I asr oxiri va miloddiy I asr o‘rtalari) “ Makedoniyalik Iskandar tarixi” asarida Qadimgi Baqtriyaning rang- barang tabiati va Iskandarning harbiy uyrishlari haqida ma’lumot beradi. Baqtriya eri hosildor, bug‘doy eqiladi. Erlarni ko‘p buloq, daryolar sug‘oradi. Erning ko‘p qismini hosilsiz dashtlar tashkil etadi va bu joylar qumlik, odamzod yashamaydi. Iskandar Maroqandga etib keladi. Uning mudofaa devorlari uzunligi 70 stadiy. Shaxar qo‘rg‘oni ikkinchi devor bilan o‘rab olingan. U So‘g‘diyona to‘g‘risida quyidagi ma’lumotlarni yozib qoldirgan: So‘g‘diyona keng dashtli mamlakatdan iborat. Politimet degan daryo shiddat bilan mamlakat bo‘ylab oqadi. Sima Syanning «Tarixiy xotiralar»ida mil. avvalgi 2205-1766 yillarda Shimoliy Xitoyning «Shya» kichik xokimligini g‘arbiy va shimoliy tomonida «xu» yoki «xulu» deb atalgan xalqlar yashaydi deyilgan (Xitoy tili katta ierogliflar lugati. 3-jild, 2057 bet; Siyuan. Suzlar etimologiyasi. 1218 bet). Xitoyshunos olim A.Xujaevning aytishicha, «xu» va «xulu» turkiycha «xur» atamasining xitoycha talaffuzidir. «Xur» qadimiy turkiyda erkin, ozod, bir joyga boglanib qolmagan, ko’chmanchi xalq, ma’nosini anglatgan. Xitoy tilida undosh «r» tovushini talaffuz etish mumkin bulmaganligidan xitoylar «xur»atamasini «xu» ieroglifi bilan ifoda etishgan

O‘rta Osiyo hududining qadimgi tub joyli aholisi va uning yozma manbalarda aks etishi

Купить