O‘rta Osiyo masalasida Rus-ingliz munosabatlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	135.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘rta Osiyo masalasida Rus-ingliz munosabatlari

Купить

MAVZU:O'RTA OSIYO MASALASIDA RUS-
INGLIZ MUNOSABATLARI

ANGLIA-ROSSIA RAQOBATI.
XIX ASRDA IRIK MUSTAMLAKACHI DAVLATLAR
TOMONIDAN AFRIKA, OSIO, AMERIKA VA OKEANIA
MAMLAKATLARINI BO’LIB OLISH UCHUN KURASH ANADA
KUCHAADI.
XIX ASR O’RTALARIDA IKKI IRIK MUSTAMLAKACHI
IMPERIA - BUUK BRITANIA VA ROSSIA DAVLATLARI MANFAATLARI
TURKISTONDA TO’QNASHDI. IKKALA DAVLAT BIR-BIRIDAN
ASHIRIN RAVISHDA O’RTA OSIOGA KIRISH, XONLIKLARDAGI
HUKMRON SULOLALAR BYILAN TYIL TOPISH O’LLARINI
QIDIRARDI, SHU MAQSADDA HARBI MISSIALAR UBORAR EDI.
ANGLIA HINDISTON TOMONDAN, ROSSIA QOZOQ
CHO’LLARI VA SIBIR TOMONDAN HARAKAT QYILARDI, O’ZBEK
XONLIKLARINI O’Z TA’SIR DOIRASIGA OLISH, O’Z
MUSTAMLAKASIGA ALANTIRISHGA INTYILARDI.

1864 - yil 14 -
sentyabrda
Chimkentga
yangidan yurish
uyushtirdi va
shaharni bosib oldi.
1873 yil
may oyida
Xiva xonligi
egallandi 1866 yil
oktabrda
Jizzax
shahri
egallandi.1864 - yil may
oyida
Qo’qon
xonligi ga
bostirib
kirdi.
1868 yil 8-
iyunda
Samarqand
shahri
egallandi.
1865 yil 15 - iyun kuni
Chernyaev Toshkentni
zabt etdi. Orenburg
general-gubernatorligi
tarkibida Turkiston
viloyati tuzildi, uning
harbiy gubernatori etib
M.Chernyaev
tayinlanadi. 
jhj
Rossiya imperiyasining
Turkistonga bosqini.

1558-1559 - yillarda
Antoni Jenkinson
boshliq elchilai Buxoroga
yuborib josuslik
ma’lumotlari to’pladi Ivan Grozniy Qozon (1552), Ashtarxon (1556), Sibir
(1581-1590) xonliklarini bosib oladi va endi
Turkiston to’g’risida ma’lumotlar to’plashga
kirishadi.
Rusiya hukumati XVII asr davomida 9 marta
elchi yuborib, Buxoro va Xiva xonliklarining
iqtisodiy va harbiy ahvolini o’rganadi. Rassiya imperiyasining
Turkistonni bosip olishga
qaratilgan
harakatlari .

inglizlar maxsus «afg’on
siyosati»ni ishlab chiqib,
Afg’oniston amirini
bo’ysundirish, Hirot va
Qandahorni inglizlar mulkiga
aylantirish, ularda harbiy
kuchlarni joylashtirishni
rejalashtiradi.
Angliya hukumati
Buxoro, Xiva va Qo’qon
xonliklarini Rossiyaga
qarshi ittifoqqa
uyushtirishga harakat
qildi. Ost-Indiya kompaniyasi
tomonidan josuslik
ma’lumotlari to’plash
maqsadida E.K.Mendorf
1824 - yildayoq Buxoroga
yuborilgan 1841-1842 - yillarda Angliya
hukumati mayor Konollini
Xivaga, polkovnik Stoddartni
Buxoroga maxsus missiya bilan
yubordi.
1838-1842 va 1878-1880 -
yillarda Afg’onistonga ikki
marta bosqinchilik urushlari
uyushtirdi. Biroq Afg’onistonni
bo’ysundira olmadi.1831-1833-yillarda mazkur
kompaniya leytenanti
Aleksandr Berns
Hindistondan Afg’onistonga,
undan Buxoroga go’yo
sayyoh sifatida yuborilgan Alglya hukumatining
Turkistonni eggallash
yo`lidagi
harakatlari

Qoqon
xonligi
1868-yil 23-iyunda Kaufman bilan Amir Muzaffar o`rtasida
Zirabuloq shartnomasi tuzildi. Buxoro amirligi Rossiyaning
vassaliga, ya’ni xorijiy mamlakatlar bilan mustaqil aloqalar
qilaolmaydigan davlatga aylantirildi. Sulhga binoan Xo’jand, O’ratepa,
Jizzax, Samarqand, Kattaqo’rg’on Rossiya imperiyasi tarkibiga kiritildi,
amir oltin hisobida 125 ming tilla (500 ming rubl) tovon to’lash, rus
savdogarlari uchun amirlikda qulay sharoit yaratish majburiyatini oldi.
1868-yil 13-fevralda Kaufman bilan Xudayorxon o`rtasida
shartnoma tuzildi. xonlikning istilochilar bosib olgan hududlari
Rossiya tasarrufiga o’tganligi e’tirof etilgan edi.
Rossiya savdogarlariga Qo’qon xonligining barcha
hududlarida hechqanday moneliksiz faoliyat yuritish,
karvonsaroylarga ega bo’lish huquqi berilgan edi.
1876-yil fevral oyida Qoqon xonligi tugatildi
Xiva
xonligiBuxoro
amirligi
1873-yil 12- avgustda Kaufman bilan Muhammad
Rahmxon o`rtasida Gandimiyom shartnomasi
tuzildi. Shartnomaga muvofiq Xiva xonligi Rossiyaning vassaliga
aylantirildi. Amudaryo quyi oqimining o’ng tomonidagi yerla
r Rossiya imperiyasi tarkibiga kiritildi, xonlikka oltin hisobida 2 million
200 ming so’m tovon to’lash yuklatildi. Rossiya savdo-sanoatchilari
Xiva xonligida bojsiz savdo qilish, xonlik hududida yer olish, sanoan
korxonalari qurish xuquqini oldi. Xon o’zini Rossiya podshohining
itoatkor xizmatkori, deb tan olishga majbur bo’ldi.Rassiya
imperiyasining
Turkistonni bosip
olishining
natijalari

Mustamlakachilarining iqtisodiy siyosati va amaliyoti .
Turkistonni
paxta
xomashyosi
etishtiradigan
bazaga
aylantirish
Rossiya agrar
siyosatining
bosh
maqsadi, deb
belgilandi.
1885-1916 -
yillarda paxta
ekiladigan yer
maydoni 40
ming
tanobdan 550
ming tanobga
ko’paydi. Turkiston
xomashyo
bazasida savdo-
sanoat yuritish,
zavod-fabrikalar
qurishga
intiluvchilarga
Rus-Osiyo
banki, Moskva
savdogarlar
banki, Rossiya
davlat banki pul
qarz berib
turdi. . 1908 -
yilda o’lkada
378 ta sanoat
korxonalari
faoliyat yuritgan
bo’lsa, 1917 -
yilda ularning
soni Buxoro
amirligi va Xiva
xonligida
qurilgan
korxonalarni
ham qo’shib
hisoblaganda
1200 taga etgan Etishtirilayot
gan xom-
ashyoni
tashib ketish
maqsadida
Temir yo’l
qurilishini
boshlab
yubordi
1880-1889
– yillarda
O’rta Osiyo
temir yo’li,
1890-1905
– yillarda
Toshkent-
Orenburg
temir yo’li
qurildi Turkistonni
doimiy
egasi
bo’lish
uchun
«ko’chirish»
siyosatini
qo’llandi.
1875 -
yildayoq
Avliyoota
tumanida 8
ta rus
qishlog’i
vujudga
kelgan
bo`lsa,
1910 124
taga yetdi. o’lkaning
barcha
hosildor
yerlari
Rossiyaning
daromad
manbaiga
aylantirildi. Yer
solig’i XIX asr
oxirida 4
million so’mni
tashkil etgan
bo’lsa, 1916 -
yilda 38
million
so’mdan oshib
ketdi. Turkiston
Rossiyaning
jahon
bozorlarida
o’tmaydigan
tovarlari
sotiladigan
bozorga
aylantirildi
Turkiston
nafaqat
Rossiya
davlatining,
shuningdek,
rossiyalik
savdo-
sanoatchilar
manfaatiga
xizmat
qiladigan
o’lkaga
aylantirildi.
1 Karimov I.A.: «Bu salbiy oqibat tashqaridan olib kirilgan sivilizatsiya natijalaridan ko’ra bir necha barovar ortiq edi».1

Mustamlakachilar-
ning
ma`naviy-madaniy
siyosati va amaliyoti Turkiston general-gubernatorligining Farg’ona viloyati harbiy-gubernatori
Skobelev shunday deb yozgan edi: «Millatni yo’q qilish uchun uni qirish
shart emas, uning madaniyatini, san’atini, tilini yo’q qilsang bas, tez orada o’zi tanazzulga
uchraydi». Turkistonda ana shunday yovuz qarashlarga mos siyosat va amaliyot yuritildi .
Turkistonning noyob tarixiy, ma’naviy, madaniy boyliklari talon-taroj
qilindi. 1870 - yilda Toshkentda kutubxona va 1876 – yilda muzey
tashkil etilgan
Islom diniga e’tiqod, ruhoniylar, masjid va madrasalar oyoq osti qilina bordi.
Rossiya ma’murlari musulmon muassasalari, madrasa ishlariga aralashib,
ularning faoliyatini tobora cheklab bordi.
Maorif va madaniyat sohasida ruslashtirish siyosati yuritildi. 1884 - yilda Toshkentda
dastlabki «rus-tuzem maktabi» ochildi . o’lka xotin-qizlarini ruscha hayot tarziga
o’rgatish masalasiga alohida o’rin berilgan edi. Shu maqsadda shaharlarda
xotin-qizlar Ambulatoriyalari tashkil etilib, ularda rus shifokorlari faoliyat ko’rsatdi.
Chor ma’murlari mahalliy aholiga Rossiyaning ulug’vorligini ko’rsatish,
yevropacha turmush tarziga qiziqtirish uchun Rossiyaning markaziy
shaharlariga sayohatlar uyushtirdilar.

1880-1883 - yillarda Xo’jand,
O’ratepa, Namangan, O’sh va
Chustda ko’tarilgan qo’zg’olonlar
Chorizm
mustamlakachilik
zulmiga qarshi
milliy ozodlik
harakatlari
1916-yil
Xalq qog`aloni1898-yil
Andijon qozg`aloni 1892-yil
Toshkent qozg`aloni

Turkiston
jadidlarining
faoliyati «Usuli jadid» maktablarini tashkil etdilar. 1903 - yilda Turkistonda 102 ta
boshlang’ich va 2 ta o’rta jadid maktablari faoliyat ko’rsatdi.
Milliy darsliklar yozdilar Munavvar qorining «Adibi avval», «Adibi soniy», M.Behbudiyning «Kitobatul atfol»,
«Bolalar maktubi», «Muxtasari tarixi islom», «Jug’rofiya», A.Avloniyning «Adabiyot», «Birinchi
muallim», «Turkiy guliston», «Maktab gulistoni»
Milliy teatrga asos soldilar 1913 - yilda «Turon» truppasi tuzildi.
«Padarkush», «To’y», «Zaharli hayot», «Juvanmarg», «Baxtsiz
kuyov» pessalari qo`yildi.Milliy matbuotga asos soldilar. «Xurshid», («Quyosh»), va «Oyina» jurnallari
“ Sadoi Turkiston», «Sadoi Farg’ona» «Samarqand» gazetalari chop
etildiTalabalarni chet ellarga o`qishga yuborish tashabusi bilan chiqdilar.
Yoshlarni Germaniya Misr, Turkiya, Rossiyaning markaziy
shaharlariga o`qishga yubordilar
Hayriya jamiyatlari tashkil etildi. 1909 yil “jamiyati hayriya”,
1910-yil “Bolalar tarbiyasi”

Turkiston jadidlari
“ Yosh Buxoroliklar” Mahmudxo’ja Behbudiy, Abduqodir Shakuriy,
Munavvar qori Abdurashidxonov,
Abdulla Avloniy va boshqalar
Polvonniyoz xoji Yusupov,
Bobooxun SalimovSadriddin Ayniy, Abdurauf Fitrat,
Fayzulla Xo`jaev
“ Yosh Xivaliklar”

General-gubernator
Kengashi Turkiston general-gubernatorligi boshqaruvi
General
gubernator Buxoro amirligi
Xiva xonligi
Ma’muriy va
nazorat
bo’limi Viloyat harbiy
gubernatorligi Turkiston rayon
muhofaza bo’limi General-gubernator
mahkamasi Turkiston
harbiy okrugi
Soliq va shahar
mablag’lari
bo’limi Moliyaviy-
xo’jalik
bo’limi Maxsus
bo’lim


Turkiston general -gubernatorligi
Buxoro amirligi
Xiva xonligi
E
t
t
i
s
u
v S
i
r
d
a
r
yo S
a
m
a
r
q
a
n
d F
a
r
g’
o
n
a K
a
s
p
i
y
o
r
t
i
Toshkent Chimkent Avliyoota Qozoli
Perov Qo’qon Andijon Namangan
Marg’ilon O’sh
Verniy, Kopol, Lepsin,
Jarkent, Pishpek, Prjevalsk Samarqand , Jizzax , Kattaqo’rg’on ,
Xo’jand Asxabod, Krasnovodsk, Marv, Tajan,
Mang’ishloq
Har bir uezd bo’lis (volost) va ovullarga bo’linganO’lkaning ma’muriy - hududiy tuzilishi.
Vassall ar
V i l o ya t l a r
U e z d l a r

K.P. FON KAUFMAN - 1867-1881
G.A. KOLPAKOVSKIY - 1881-1882
M.G.CHERNYAEV - 1882-1884
N.O.ROZENBAX - 1884-1888
A.V.VREVSKIY - 1889-1898
S.M.DUXOVSKIY - 1898-1901
N.A.IVANOV - 1901-1904
P.N.TEVYASHOV - 1904-1905
D.I.SUBBOTICH - 1905-1906
I.I.GRODEKOV - 1906-1908
P.I.MISHCHENKO - 1908-1909
A.V.SAMSONOV - 1909-1913
FLUG, MARTSON - 1913-1916
A.N.KUROPATKIN - 1916-1917 Turkiston general –
gubernatorlari K.P. fon Kaufman - 1867-1881
G.A. Kolpakovskiy - 1881-1882
M.G.Chernyaev - 1882-1884
N.O.Rozenbax - 1884-1888
A.V.Vrevskiy - 1889-1898
S.M.Duxovskiy - 1898-1901
N.A.Ivanov - 1901-1904
P.N.Tevyashov - 1904-1905
D.I.Subbotich - 1905-1906
I.I.Grodekov - 1906-1908
P.I.Mishchenko - 1908-1909
A.V.Samsonov - 1909-1913
Flug, Martson - 1913-1916
A.N.Kuropatkin - 1916-1917

Sinov savollari
1. O’zbek xonliklarida josuslik ishlari bilan shug’ullangan chor Rossiyasi elchilari,
ekspeditsiyasi haqida nimalarni bilasiz?
2. Chor Rossiyasi nima uchun xonlik chegaralarida harbiy istehkomlar qurdi?
3. Shunday istehkomlar qayerlarda barpo etilgan?
4. O’rta Osiyo masalasida ingliz-rus raqobati qanday bordi?
5. Chor Rossiyasi bosqini qanday boshlandi?
6. Chimkentdagi janglar qanday bordi?
7. Toshkent mudofaasi haqida nimalarni bilasiz?
8. Amir lashkar Alimqul jasorati haqida so’zlang?
9. Jizzax mudofaasi, jang natijalarini bilasizmi?
10. Turkiston general-gubernatorligi qachon tuzildi, uning hududlarini bilasizmi?
11. Zirabuloq jangi haqida nimalarni bilasiz?
12. Samarqand qo’zg’oloni haqida so’zlang.
13. Kaufman bilan amir Muzaffar o’rtasida qachon shartnoma tuzildi, uning shartlarini bilasizmi?
14. Kaufmanning Xiva xonligiga yurishi, uning natijalari haqida so’zlang.
15. Gandimiyon shartnomasi qachon tuzildi, uning shartlarini bilasizmi?
16. Qo’qon xonligida ko’tarilgan qo’zg’olonlarning sabablari, rahbarlari, natijalarini bilasizmi?
17. Qo’qon xonligining taqdiri nima bo’ldi?
18. Mustamlakachilar qanday idora usulini joriy etdilar?

O‘rta Osiyo masalasida Rus-ingliz munosabatlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish