O‘rta Osiyoning tabiiy holati va yer osti suvlarining zaxiralari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pdf
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘rta Osiyoning tabiiy holati va yer osti suvlarining zaxiralari

Купить

Mavzu: Oʻrta Osiyoning tabiiy holati va yer osti suvlarining
zaxiralari
Reja:
I.Kirish.
1.1.O'rta Osiyo tabiatining tavsifi
II.Asosiy qism
2.1.O'rta Osiyoning iqlimi
2.2.Yer osti suvlari
2.3.Yer osti suvlarining joylashishi

O‘rta Osiyo tabiatining tavsifi

O‘rta Osiyo tabiatining tavsifi

O‘rta Osiyo iqlimi
Yilning salqin faslida Sharqiy Sibir va Markaziy Osiyo hududida
atmosferada yuqori bosimli Markaziy Osiyo (Sibir) antisikloni
vujudga keladi.

O‘rta Osiyo iqlimi
Bu antisiklon ning juda katta g‘arbiy tarmog‘i Qozog‘istonning markaziy va shimoliy
qismlarini egallaydi. Bu vaqtda havo ochiq bo‘lib, kechalari yer yuzasi yanada
soviy d i, kunduzlari esa quyosh nurlari uni biroz ilitadi .

S ovuq havo massasini
Eron, Afg‘oniston
hududidagi iliq tropik
havodan ajratib turadigan
qutb fronti O‘rta
Osiyoning janubiy
chekkasi ustida joylashadi .
Havo frontining ikki
tomonida havo massalari
haroratidagi tafovut katta
bo‘lganligi sababli front
atrofida siklonlar harakati
kuchayadi .
O‘rta Osiyo iqlimi

Siklonlar Kaspiy dengizining janubidan, Murg‘ob va T ajan daryolari vodiylaridan
yoki Amudaryoning yuqori oqimlaridan boshlanib, O‘rta Osiyo hududiga janubi -g‘arb
va janubdan kirib keladi hamda shimoli -sharq tomonga qarab yo‘naladi .
O‘rta Osiyo iqlimi
+ 10+20 °C

O‘rta Osiyo iqlimi
Siklonlar natijasida
O‘rta Osiyo hududiga
kirib kelgan iliq havo
massalari sharqqa
tomon harakat
qilganda ular ketidan
g‘arbdan mo‘tadil
mintaqa havosi kirib
keladi .
G‘arbdan ke ladigan bu iliq va sernam havo massalari
Atlantika okeani, O‘rta dengiz, Qora dengiz ustida tarkib
topganligidan ancha yog‘in beradi .

O‘rta Osiyo hududiga shimoli -
g‘arb yoki shimoldan Arktika
va mo‘tadil kengliklarning sovuq
havo massasi kirib kelganda
harorat ( –10 –20 °C gacha)
pasayib, qattiq sovuq bo‘ladi.
Arktika havo
massasi o‘lka
hududida uzoq
muddat turib
qol adi .
O‘rta Osiyo iqlimi
-10 -20 °C
-35 -45 °C

Yilning iliq davrida, ayniqsa, yoz oylarida
O‘rta Osiyoda havo massalarining
almashinuvi mutlaqo boshqacha
ko‘rinishga ega. O‘lkada uzoq davom
etadigan yoz oylarida havo juda isib,
mahalliy T uron kontinental tropik havosi
tarkib topadi. Bu havo massasi harorati
jihatidan Eron, Afg‘onistondagi havodan
deyarli farq qilmaydi.
Qish faslida O‘rta Osiyodagi
havoni Eron va Afg‘onistondagi
havodan ajratib turadigan qutb
fronti yoz oylarida shimolga,
Qozog‘istonning shimoli, Ural,
G‘arbiy Sibirga ko‘chadi.
O‘rta Osiyo iqlimi
Yozda +3 0°C

O‘rta Osiyo tekislik qismida yoz oylarida
havo bosimi pasayadi, ya’ni termik
depressiya vujudga keladi . Havo
bosimining pasayib ketishi shimoldan,
g‘arbdan va shimoli -g‘arbdan O‘rta Osiyo
hududiga havo oqimlarining kuchayishiga
sabab bo‘ladi . T ekisliklarda qum bo‘ronlari
avj oladi .
Termik depressiya
O‘rta Osiyoning juda katta
qismida havo fronti
bo‘lmagan bir xil ob - havo
sharoiti vujudga keladi.

Yoz oylarida O‘rta Osiyoga
salqin havoning kirib kelishi
haroratni qisqa vaqtga
biroz, bor -yo‘g‘i
-3 -10 °C ga pasaytirishi
mumkin .
O‘rta Osiyo iqlimi
Qish oylariga nisbatan yozda
o‘lkamizga salqin havo oqimi ikki
hissa ko‘p kirib kelsa ham, uning
mahalliy ob -havoga ta’siri unchalik
sezilmaydi, chunki kirib kelayotgan
havoning pastki qatlamlari yer betiga
tegib tezda isiydi, nisbiy namligi
kamayadi, yog‘in bermaydi .

O‘rta Osiyo iqlimiga xos bo‘lgan eng muhim sifatlar :
Quyoshli
kunlarning
ko‘pligi
Iqlimning
issiqligi
To‘rt faslning
almashinishi
Q urg‘oqchilik
Kontinentallik

Yerusti tuzilishi ( relyef ) omili
Shamol yo‘nalishi
km

YEROSTI SUVLARINING KELIB CHIQISHI VA
AHAMIYATI
1
2
3
4
Atmosfera yogʻinlari , daryo va sugʻorish suvlarining shimilishi
natijasida hosil bo‘ladi .
Aholi , sanoat va chorva mollarini suv bilan taʼminlashda
foydalaniladi .
Yerlarni sugʻorishda , tibbiyotda (mineral suvlar ), issiqlik bilan
taʼminlashda (issiq suvlar ) ishlatiladi .
Har xil tuz va kimyoviy elementlar (yod , bor , brom va boshqalar )
olishda ahamiyati katta .

GIDROGEOLOGIYA
Qoraqum , Qizilqum , Ustyurt
platosi hududlari yerosti
suvlariga boy. O‘rta Osiyo
hududida 150 dan ortiq yirik
yerosti suvlari havzalari
aniqlangan .Ularning har yili
tiklanib turadigan ekspluatatsion
zaxirasi 1500 m3/s dan ortiq,
chuchuk suvlar hissasi 1000
m3/s yaqin, qolgan qismi esa
turli darajada (2 — 3 dan 15 g/l
gacha) minerallashgan.

YEROSTI SUVLARI
O‘rta Osiyo hududida tabiiy geografik va geologik
xususiyatiga ko‘ra bir - biridan keskin farq qiladigan 2 ta
gidrogeologik kichik o‘lkaga ajratiladi :
Janubi - sharqiy burmali
tog‘lar
Platformadagi artezian suvlari
bo‘lgan tekisliklar

JANUBI - SHARQIY BURMALI TOG‘LAR O‘LKASI
1
2
3
4
Bu yerdagi yerosti suvlarining asosiy
qismi tog‘ jinslari yoriqlaridan va karst
yo‘laklaridan chiqadigan suvlardir .
Ularning manbai yog‘in -sochin
suvlari hisoblanadi .
Bu suvlar tog‘larda ko‘pincha buloqlar
tarzida oqib chiqadi .
Bu suvlar tog‘larning o‘rta va yuqori
qismlarida daryo suvlariga qo‘shiladi ,
qisman , sug‘orishda foydalaniladi .

PLATFORMADAGI ARTEZIAN SUVLARI BO‘LGAN
TEKISLIKLAR
Bu suvlarning manbai daryo
o‘zanlaridan shimilgan va
tog‘ yonbag‘irlaridagi
suvlarning shimilishi
natijasida vujudga kelgan
suvlardir .

Yerosti suvlari chuqurda , yer
yoriqlarida joylashgan bo‘lsa ,
ko‘pincha issiq , tarkibida
turli mineral moddalar erigan
bo‘ladi va bunday suvlar
termal ( issiq ) suvlar deyiladi .

Xulosa
O‘rta Osiyo iqlimi quruq va
issiq iqlim ta ʼsiri da bo ʻladi .
O ʻrta Osiyoning tabiiy
sharoiti tog'li va tekislik
o'lkalarda hamda mavsumiy
tarzda Oʻrta Osiyo yer osti
suvlariga ham juda boy
hisoblanadi.

© Foydalanilgan adabiyotlar :
• Sh. M. Sharipov , V. N. Fedorko , N. I. Safarova , V. A.
Rafiqov – Geografiya – O‘rta ta’lim muassasalarining
10 -sinfi va o‘rta maxsus,kasb -hunar ta’limi
muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik ,
Toshkent Davlat ilmiy nashriyoti , 2017/
www.eduportal.uz

© Internet manbalari :
• www.wikipedia.org
• www.kun.uz
• www.pinterest.com
• www.worldofschool.ru
• www.mozaweb.com
• www.kitobxon.com
• www.yaklass.ru
• www.studfile.net
• www.redaer.lecta.rosuchebnik.ru
• www.natworld.info
• www.farbitis.ru
• www.arboblar.uz

O‘rta Osiyoning tabiiy holati va yer osti suvlarining zaxiralari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish