Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.7MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

O‘rxun-Enasoy yozuvi yodgorliklari va ularning turkiy xalqlar madaniy hayotidagi tutgan o‘rni. Markaziy Osiyo Qozog‘istondan topilgan yozma obidalar

Купить
O’rxun-Enasoy yozuvi yodgorliklari va ularning turkiy xalqlar madaniy hayotidagi tutgan o’rni. Markaziy Osiyo Qozog’istondan topilgan yozma obidalar To’nyuquq bitigi To nyuquq bitiktoshiʻ  -  marmar  bitiktosh,  turkiy   yozuv   yodgorligi ,  Eltarish   xoqon  ( 680 )ning  maslahatchisi  va  sarkarda   To nyuquq ʻ  (taxminan  645 — 726 )sharafiga  qo yilgan  ( ʻ 712 — 716 ).  UlanBatordan  66 km  jan.sharkda  joylashgan.  Bitik  62  satrdan   iborat  bo lib, ʻ jan.va   shim.  tomonlarga  bir-biriga  qaratib   qo yilgan2  ʻ to rt ʻ  qirrali  tosh  ustunga  yozilgan.  Jan.dagi  ustunning  bal.   170  sm ,  shim.  dagisiniki  160  sm.   Bitikning  1—7satrlari  toshlardan  birining  g arbga ʻ ,  8—17satrlar  jan.ga,   18—24satrlari  sharqqa ,  25—35satrlari shim.ga  qaragan  tarafiga  yozilgan.  Bitikning  36—44satrlari   ikkinchi  toshning  g arbga,   ʻ 45—  50satrlari  jan.ga,  51—58satrlari  sharqqa  va  59—62  satrlari  shim.ga   qaragan  tarafiga  bitilgan. Kul Tigin bitiktoshi Kultegin bitiktoshi  - marmar  bitiktosh,  turkiy  yozuv  yodgorligi.  El-tarish  xoqonning  o g li  Kultegin   ʻ ʻ sharafiga  quyilgan  (732  yil  14  avgust).  Ulan  Batordan  400 km  jan.da,   Qorabalg a-sun  shahrining  harobalaridan  taxminan  40 km  shim.dajoylashgan.  Bo yi  3  m  15  sm,  eni  1  m  24   ʻ ʻ sm,  qalinligi  41  sm.  Kultegin  bitiktoshining  marmar  taxta  ustuni   o rtasiga  5  burchaqli  qalqon  shaklida,  balandligi  64  sm,  kengligi  40  sm  li lavha  o rnatilgan.  Lav-haning  yuz   ʻ ʻ tomoniga  arhar  surati  tas-virlangan  xoqonlik  tamg asi  vaqsh  qilingan,  orqa  tomoniga  xitoycha  qilib    ʻ bitiktoshning  o rvatilish   tarixi  yozilgan.   ʻ Kultegin  bitiktoshi  84  satrdan  iborat:  40  satr  yuz  tomoniga,  13  satrdan  26  satr  ikki  yon  tomoniga,   14  satr  orqa  tomoniga,  4 satr  toshning  taroshlangan  4 qirrasiga  yozilgan Kul Tigin bitiktoshi Kultegin bitiktoshini  Bilgaxoqon  bitiktoshi  bilan  birga  1889-yil   N.  M.  Yad-rinsev  Mo g ulistonning  Kosho  Saydam  vodiysida  Ko kshin- ʻ ʻ ʻ Ur-xun  daryosi  bo yidan  topgan.  Dastlab  bi-tiktoshni  hech  kim  o qiy   ʻ ʻ olmagan.  Uni  Urxun  yozuvini  o rganib  chiqqanidan  so ng,  daniyalik   ʻ ʻ olim  V.  Tomsen  1893-yil  o qishga  muvaffaq  bo lgan.  Yodgorlik  matni   ʻ ʻ nemis,  fransuz,  dan,  ingliz,  rus  tillariga  tarjima  qilingan,  turk  va  o zbek ʻ   tillarida  tavsif  etilgan. Kul Tigin bitigi Bitik turk xoqoni Eltarish xoqonning o’g’li Kul Tigin qabriga qo’yilgan. Kul Tigin 731-yilda vafot etgan bo’lib, Tosh 732-yildan o’rnatilgan. Bitiktoshdagi voqealar Kul Tiginning akasi Bilga xoqon tilidan hikoya qilingan. Asar Kul Tiginning jiyani Yo’llug Tigin qalamiga mansub . Asar 2 qismdan iborat, Birinchi kichik yozuv – 110, ikkinchi katta yozuv 428 misradan iborat Keyinchalik bu bitikni turkcha tarjimasida H.N.Orqun, ruscha tarjimasida S.E.Malov, nemischa tarjimasida fin olimlari G.Ramstedt, I.Grano va P.Aalto, inglizcha tarjimasida T.Tekin nashr etdilar. Bitikning oxirgi ilmiy nashrini frantsuzcha tarjimasi bilan 1961 yilda R.Jiro amalga oshirdi. Qozoq olimi G.Aydarov ham urxun yodgorliklari tiliga bag‘ishlangan kitobiga bu bitikni ruscha tarjimasi bilan kiritgan. O‘zbekiston Fanlar  akademiyasi   Qoraqalpog‘iston  bo‘limining   qoraqalpoq  gumanitar  fanlar   ilmiy-tadqiqot   institutida Markaziy  Osiyodagi   eng  qadimiy  yozuv   saqlanmoqda.  Bu  yozuv   miloddan  avvalgi  V  asrga   tegishlidir,  ya’ni  2500  yillik   tarixga  ega Markaziy Osiyo Qozog’istondan topilgan yozma obidalar

O‘rxun-Enasoy yozuvi yodgorliklari va ularning turkiy xalqlar madaniy hayotidagi tutgan o‘rni. Markaziy Osiyo Qozog‘istondan topilgan yozma obidalar

Купить