O‘simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	7.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

O‘simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari

Купить

O'SIMLIK HUJAYRASINING
TUZILISHI VA FUNKSIYALARI

O'SIMLIK HUJAYRASINING
TUZILISHI
Hujayra hayotning tuzilma
va funksional birligidir.
Hujayra (grekcha-cytos yoki
lotincha-cellula) so'zini
birinchi bor Robert Guk 1665
yilda qo'llagan. Biologiya
fanining asosiy yutuqlaridan
bo'lgan hujayra nazariyasi
1839 y. M.Shleyden va
T.Shvann tomonidan
yaratilgan

O`SIMLIK HUJAYRALARI TURLI
KO`RINISHLAR

HUJAYRA PO'STI.

U hujayra va to'qimalarga mexanik
mustahkamlikni beradi va
protoplazmatik membranani vakuola
shirasining gidrostatik bosimidan
himoya qiladi hamda moddalarni
yutilishida ishtirok etadi. Yosh
hujayralarda po'st o'sish qobiliyatiga
ega. U protoplast komponentlaridan
hosil bo'ladi. Ona hujayra
bo'linayotganda 2 dona yosh hujayra
oralig'ida parda, ya'ni to'siq hosil bo'ladi
va u eski po'st bilan qo'shilib ketadi va
hosil bo'lgan 2 dona yangi hujayra ham
avvalgi qattiq po'stga o'raladi. Shuni
aytib o`tish lozimki, hujayra qobig'ining
100 mkm2 yuzasida 10-30 donaga
yaqin plazmodesmalar uchraydi.
Hujayra po'sti tarkibida sellyuloza,
gemisellyuloza va pektin moddalari
(ko’pchilik hollarda ularning nisbati mos
ravishda 30%; 40%; 25% nisbatda)
uchraydi. Hujayra po'stining
yug'onlashishi asosan ichki tomondan
kuzatiladi.

YADRO.

Irsiy belgilarni saqlovchi organoid
bu yadrodir. O'simlik hujayrasi
yadrosining diametri 10 mkm
atrofida bo'lib ikkita membrana
(ichki va tashqi) bilan o'ralgandir.
Ushbu membranalarda 10-20 nm
o'lchamdagi teshikcha-kanalchalar
bo'lib ular orqali nukleoplazmaga
oqsil va nuklein kislotalar tashiladi.
Ko'rinishi dumaloq, oval va
ipsimon bo'lishi mumkin. O'simlik
hujayrasida ko'pincha bitta yadro
uchraydi, biroq ko'p yadroli
hujayralar ham bor. Yosh
hujayrada yadro markazga yaqin
bo'ladi. Yadro ikki qavatli
membrana bilan o'ralgan bo'lib
unda 1-6 dona yadrocha bo'ladi

ENDOPLAZMATIK RETIKULUM (ER).

Ular kanalcha, pufakcha sisternachalardan, konus va
yarim shar shaklidagi tutashgan tanachalardan iborat
bo'lgan, tutashgan to'r sistemasini hosil qiladi. U juda
keng tarqalgan membrana tuzilmasidir. Membranasi 5-7
nm qalinlikda, ichki diametri esa 30-50 nm. Ichki qismi
suyuqlik bilan to'lgan

MITOXONDRIYALAR.

Mitoxondriyalar ham xuddi xloroplastlarga o'xshash
yadro membranalaridan uzilib chiqqan pufakcha-initsial
tanalardan hosil bo'ladi. Mitoxondriyalar ham qo'sh
membranali organoiddir

LIZOSOMALAR
Membranalar bilan chegaralangan organoidlardir. Ular
endoplazmatik to'r yoki Golji apparatidan hosil bo'ladi. Ichki
qismi enximma bilan to'lgan bo'lib ularda asosan gidrolitik
fermentlar joylashadi. Ular asosan nordon fermentlar bo'lib,
ribonukleaza, dezoksirabonukleaza, katepsin va boshqalar kiradi.
Ushbu fermentlar hujayradagi moddalarni suv yordamida
parchalashi tufayli ularga lizosomalar nomi berilgan. Lizosomalar
barcha tirik hujayralarga xos organoidlardir.

MIKRONAYCHALAR.

Sitoplazmaning tashqi qatlamida naychasimon organoid uchraydi. Uzunligi 20-30 nm,
qalinligi 5-14 nm. Mikronaychalar bir-biriga parallel joylashgan bo'lib hujayra o'qiga
nisbatan esa perpendakulyardir. Ular globulyar oqsil, tubilinning α va- β
monomerlaridan tashkil topgan, membranasi yo'q. Mikronaycha tubulinning 13 dona
subbirligidan tashkil topgan. Sitoplazmaning mikronaycha subbirliklari bir-biridan
ajralib va yig'ilib turishi mumkin. Ularning yig'ilishi uchun muhit pH ko'rsatkichi
nordon bo'lib, GTF, ATF va Mg2+ bo'lishi zarur. Ammo past harorat va Ca2+ ionlari
miqdorining ortishi mikronaychalar subbirliklarini tarqalishiga olib keladi.
Mikronaychalar yordamida sitoplazmaning harakati sodir bo'ladi.

O‘simlik hujayrasining tuzilishi va funksiyalari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish